અનિરુદ્ધસંહિતા · અધ્યાય 33

અથ ત્રયસ્ત્રિંશોઽધ્યાયઃ
ભૃગુઃ---
વિષ્વક્‌સેનસ્ય દેવસ્ય પ્રતિષ્ઠા વિહિતા પુરા
તદ્વિધાનં વિશેષેણ વદાનુગ્રહકામ્યયા

શ્રીભગવાન્--
વિષ્વક્‌સેનપ્રતીષ્ઠાયાઃ લક્ષણં વક્ષ્યતેઽધુના।
દેવાગ્રે મણ્‍ડપં કૃત્વા યથાપૂર્વમશેષતઃ

દિગ્વિદિગ્ગર્ભિતે વાપિ દેશે મણ્ડપકલ્પનમ્।
તૃતીયેઽહનિ વા કુર્યાત્ અઙ્કુરાર્પણપૂર્વકમ્

પ્રતિષ્ઠાદિવસાત્ પૂર્વં જલવાસં પ્રકલ્પયેત્।
જલવાસક્તિયાસ્સર્વાઃ પ્રતિષ્ઠાશાસ્ત્રચોદિતાઃ

નયનોન્મીલનં કૃત્વા સ્નપનાદિ સમાચરેત્।
શયનં કલ્પયિત્વા તુ દ્વારયાગં સમાચરેત્

વેદિમધ્યે તુ સંસ્થાપ્ય મહાકુમ્ભં તુ વિન્યસેત્।
વિષ્વિક્‌સેનં સમાસાદ્ય કુમ્ભમધ્યે વિશેષતઃ

પરિકુમ્ભૈસ્તથા દિક્ષુ ઇન્દ્રાદીનિ યથાક્રમમ્।
અષ્ટમઙ્ગલસંયુક્તં પાલિકાભિ સ્સમર્ચયેત્

ઇન્દ્રાદીનિ ચતુર્દિક્ષુ અગ્નિકુણ્ડં યથાક્રમમ્।
એકકુણ્ડમથો વાપિ ચતુરશ્રં તુ કલ્પયેત્

ઉલ્લેખનાદિ સંસ્કાર મગ્નિબીજં સમર્ચયેત્।
અષ્ટોત્તરશતં હુત્વા સમિદાજ્યચરૂન્ ક્રમાત્

વિષ્વક્‌સેનસ્ય મન્ત્રેણ આજ્યાહુતિં યથાક્રમમ્।
શાન્તિહોમં તતઃ કૃત્વા પૂર્વોક્તેન વિધાનતઃ

પ્રાયશ્ચિત્તાહુતિં ચૈવ પઞ્ચોપનિષદૈશ્શતમ્।
તિલશાલિયવોન્મિશ્ર માજ્યમિશ્રં ચ હોમયેત્

વિષ્વક્‌સેનસ્ય મન્ત્રેણ અષ્ટોત્તરશતાહુતીઃ।
તત્ર હોમં પ્રકુર્વીત તત્વન્યાસં સમાચરેત્

હવિર્નિવેદયેત્ પશ્ચાત્ બલિદાનપુરસ્સરમ્।
મણ્ડપેશાનભાગે તુ દર્ભેષુ પરિશાયયેત્

પ્રભાતે વિમલે શુદ્ધે નિત્યપૂજાં સમાચરેત્।
કુમ્ભે સંપૂજયેદ્દેવાન્ નિવેદનપુરસ્સરમ્

કુણ્ડપાર્શ્વ સમાસાદ્ય હોમકર્મ સમાચરેત્।
સમિદાજ્યચરૂણઆં તુ પ્રત્યેકં ષોડશાહૂતીઃ

પ્રાયશ્ચિત્તાહુતીશ્ચૈવ તિલં શાલિં શતાષ્ટકમ્।
પૂર્ણાહુતિં તતો હુત્વા શાસ્ત્રદૃષ્ટેન વર્ત્મના

મુહૂર્તે સમનુપ્રાપ્તે બ્રાહ્મણાનામનુજ્ઞયા।
સ્થાપિતં કુમ્ભમાદાય પ્રોક્ષયેદ્દેવમૂર્ધનિ

વિષ્વક્‌સેનસ્ય મન્ત્રસ્ય પ્રણવાદિ નમોન્તકમ્।
ન્યાસં કૃત્વા યથાન્યાયં ષડઙ્ગન્યાસમાચરેત્

હવિર્નિવેદયેત્ પશ્ચાત્ દેવભોજ્યં નિવેદયેત્।
આચાર્યં પૂજયેત્ પશ્ચાત્ યથાવિત્તાનુસારતઃ

ઇતિ સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તં વિષ્વક્‌સેનપ્રતિષ્ઠિતમ્॥
ઇતિ શ્રીપાઞ્ચરાત્રે મહોપનિષદિ અનિરુદ્ધસંહિતાયાં
વિષ્વક્‌સેનપ્રતિષ્ઠા નામ ત્રયસ્ત્રિંશોઽધ્યાયઃ
અથ ચતુસ્ત્રિંશોઽધ્યાયઃ
------------------**************---------------