અમૃતેશતન્ત્રમ્ · અધ્યાય 1

ઓં નમઃ શિવાદિભ્યો ગુરુભ્યઃ ।
યસ્તૃધા ત્રિષ્વવસ્થા સુરૂપમાસ્થાય શક્તિમાન્ ।
ઉદ્ભવસ્થિતિસંહારકૃત્સ્નં વિશ્વસ્ય શક્તિતઃ ॥
વિદધાતિ નમસ્તસ્મૈ શુદ્ધામૃતમયાત્મને ।
શિવાય બ્રહ્મવિષ્ણ્વેશ પરાય પરમાત્મને ॥
કૈલાસશિખરાસીનં દેવદેવં મહેશ્વરં ।
ક્રીડંતં ચ ગણૈઃ સાર્દ્ધં પાર્વત્યા સહિતં હરં ॥
દૃષ્ટ્વા પ્રમુદિતં દૈવં પ્રાણિનાં હિતકામ્યયા ।
ઉત્સંગાદવતીર્યાશુ પાદૌ જગ્રાહ પાર્વતી ॥
પપ્રચ્છ પરયા ભક્ત્યા સન્તોષ્ય પરમેશ્વરં ।
શ્રીદેવ્યુવાચ ॥
ભગવન્ દેવદેવેશ લોકનાથ જગત્પતે ।
યં ત્વયા મહદાશ્ચર્યં કૃતં વિસ્મયકારકં ॥
સર્વસ્ય જગતો દેવ કિંતુ મે પરમેશ્વર ।
દુર્વિજ્ઞેયં દુરારાધ્યં રહસ્યં ન પ્રકાશિતં ॥
કાર્તિકે યસ્ય ન મયા ન સુરેષુ ગણેષુ ચ ।
યોગેશ્વરીણાં માત્રીણાં ઋષીણાં યોગિનાં ન હિ ॥
તદદ્ય મે જગન્નાથ સુપ્રસન્નો યદિ પ્રભો ।
૧બ્)
પ્રાર્થયામિ પ્રપન્નાહં નિઃશેષં વક્તુમર્હસિ ॥
એવં દેવ્યા વચઃ શ્રુત્વા પ્રસન્નવદનો વ્રવીન્ ।
ભગવાનુવાચ ॥
કિં કિં વદસિ સુશ્રોણિ રહસ્યાન્તે હૃદિ સ્થિતં ॥
સર્વં વક્ષ્યામ્યસંદેહિ તોષિતો ઽહં ત્વયા ઽનઘે ।
દેવ્યુવાચ ॥
ભગવન્ દેવદેવેશ ચિત્રાશ્ચર્ય વિધાયકં ।
આશ્ચર્યમીદૃશં રમ્યં ન શ્રુતં તચ્છૃણોમ્યહં ॥
વિભો પ્રસન્નવદન પરમાનંદકારક ।
અમાત્સર્યેણ ભગવન્ કથનીયં ત્વયા મમ ॥
યત્ તદાપોમયં દેવ ચક્ષુઃ સર્વત્ર દૃશ્યતે ।
તસ્માદગ્નિઃ કથં રૌદ્ર ઉત્પન્નઃ કાલદાહકઃ ॥
યેન વૈ દૃષ્ટમાત્રેણ પિત્રીષા ભસ્મસાત્ કૃતઃ ।
કિં તદ્રૌદ્રં કૃતં દેવ વહ્નિઃ કાલદિદૃક્ષયા ॥
પ્રજ્વાલિત જગત્સર્વં બ્રહ્માદિચ્છા વરાન્તિકં ।
કામસ્તથૈવ નિર્દગ્ધો લીલયા પરમેશ્વર ॥
ક્રોધનેત્રાનલે નાથ દૃશ્યતે યન્ન કસ્યચિત્ ।
૨અ)
કૃતં તદ્ દેવદેવેન મહાવિસ્મયકારકં ॥
દેવનેત્રાંતરે હ્યગ્નિસ્ત્વદૃતે કસ્ય દૃશ્યતે ।
કિં વા વહ્નિમયં ચક્ષુસ્તત્કથં ન વિભાવ્યતે ॥
યેન વૈ ચક્ષુષા કૃત્સ્નં પ્રસરસ્ત્વં જગત્પતે ।
સર્વામૃતમયેનૈવ જગદાપ્યાયકૃત્ ક્ષણાત્ ॥
મમાનંદયસે દેવ પ્રસન્નેનૈવ ચક્ષુષા ।
અમૃતાકારસંશુભ્રં જગદાપ્યાયકારકં ॥
તસ્માત્ કાલાનલપ્રખ્યં કુતો વહ્નિઃ પ્રજાયતે ।
એતત્ સર્વં સમાસેન ભગવન્ વક્તુમર્હસિ ॥
ભગવાનુવાચ ॥
અતિકૌતૂહલાવિષ્ટા પૃચ્છસ્યેતચ્છૃણુ પ્રિયે ।
યન્મે નેત્રાંતરે હ્યગ્નિ યદ્વામૃતમનુત્તમં ॥
તત્સર્વં સંપ્રવક્ષ્યામિ યોગયુક્ત્યા શૃણુ પ્રિયે ।
યત્સ્વરૂપં નિજં શુદ્ધં વ્યાપકં સર્વતોમુખં ॥
સર્વભૂતાન્તરાવસ્થં સર્વપ્રાણિષુ જીવનં ।
યોગગમ્યં દુરારાધ્યં દુષ્પ્રાપંમકૃતાત્મભિઃ ॥
સ્વસંવેદ્યં સ્વવીર્યં ચ મમૈવ પરમં પદં ।
તદ્વીર્યં સર્વવીર્યાણાં તદ્વૈ બલવતાં બલં ॥
૨બ્)
તદોજસ્તેજસાં સર્વં શાશ્વતં હ્યચલં બ્રુવં ।
સામમેચ્છા પરાશક્તિર્હ્યવિયુક્તા સ્વભાવજા ॥
વહ્નિ ઊષ્મે ચ વિજ્ઞેયા રવિરૂપા રવેરિવ ।
સર્વસ્ય જગતો વાપિ સા શક્તિઃ કારણાત્મિકા ॥
સર્વજ્ઞાદિ ગુણાસ્તત્ર વ્યક્તાવ્યક્તાશ્ચ સંસ્થિતા ।
સૈવેચ્છા જ્ઞાનરૂપા ચ જ્ઞાનાદિ ગુણવિસ્મૃતાઃ ॥
જ્ઞાનાદિ ષટ્ગુણા યે ચ તત્રસ્થાઃ પ્રભવન્તિ ચ ।
સા વૈ ક્રિયા મહારૂપા સંસ્થિતૈકા ક્રિયા મતા ॥
અણિમાદિ ગુણાનષ્ટૌ કરોતિ વિકરોતિ સા ।
એવં મમેચ્છા જ્ઞાનાજ્ઞા ક્રિયાખ્યા શક્તિરુચ્યતે ॥
સૂર્યાચંદ્રમસૌ વહ્નિસ્ત્રિધામપરિકલ્પના ।
ત્રિનેત્રકલ્પનામહ્યં તદર્થમિહ દૃશ્યતે ॥
દહનાપ્યાયનન્તેન પ્રકાશ્ય વિદધામ્યહં ।
સૃષ્ટિસ્થિતિં સંહૃતિં ચ તનુર્વિધામ્યહં ॥
તદ્વીર્યા પૂરિતં સર્વં મત્તેજ ઉપબૃહિતં ।
ઇચ્છાજ્ઞાનક્રિયારૂપં નેત્રામૃતમનુત્તમં ॥
તદ્વીર્યં પરમં ધામ યત્ પરામૃતરૂપકં ।
૩અ)
સ એષ પરમાનંદો દેહે તત્ પરમં પદં ।
તદેતન્નિષ્કલં જ્ઞાનં વિશુદ્ધં નેત્રમુત્તમં ॥
મૃત્યુજિત્ તેન ચાખ્યાતં સર્વેષા મોક્ષદાયકં ।
તત્ સિદ્ધિદં પરં દેવિ સર્વદુઃખવિમોક્ષદં ॥
સર્વવ્યાધિ હરં દેવં સર્વાહરમયં શિવં ।
દારિદ્ર્ય દમનં નિત્યં મૃત્યુજિત્ સર્વતો મુખં ॥
અમોઘમમલં શાન્તં સર્વગં સર્વસંસ્થિતં ।
સૂર્યકોટિસહસ્રાણાં વહ્ન્યાયુતસહસ્રશઃ ॥
યત્ તેજસા સમસ્તસ્ય કલાનાર્ઘંન્તિ ષોડશી ।
સર્વન્તેજોમયં તસ્માદપ્રધૃષ્યં સુરાસુરૈઃ ॥
તેન નેત્રાગ્નિના સર્વં નિર્દહાનિ ક્ષણાદ્ધ્રુવં ।
તેનૈવાપ્યાયનં ભૂયઃ પ્રાકાશ્ય વિદધામ્યહં ॥
તસ્માત્ પરતરં નાન્યત્ કિં વિદ્વીર્ય પ્રદૃશ્યતે ।
તદેવાસ્ત્રમયં રૌદ્રં અણોઃ સન્તારણં પરં ॥
ક્ષયકૃત્ સા શત્રૂણાં અસ્ત્રંસ્ત્વેતદુદાહૃતં ।
સર્વેષામેવ ભૂતાનાં આયુદ્ધાન્તે તદાયુધં ॥
તદેકં બહુધા વીર્યં ભેદાનંતવિસર્પિતં ।
મહાપાશુપતં મહ્યં વિષ્ણોસ્તચ્ચ સુદર્શનં ॥
૩બ્)
બ્રહ્મણો બ્રહ્મદંડશ્ચ સર્વેષાં સ્વસ્વમાયુધ ।
અનેકાકારરૂપેણ આયુધં તદનેકધા ॥
સુરાણાં સુસ્વરૂપેણ મયાવીર્યં સમર્પિતં ।
જ્ઞાનશક્ત્યા તુ યોગેશ્યા તેન વ્યાપ્તમિદં જગત્ ॥
ભીતાનાં સા પરા રક્ષાત્ર સ્નાનાં અભયં પરં ।
શત્રુભિશ્ચાર્દિતાનાં તુ મોક્ષદં પરમં ધ્રુવં ॥
કિં વા વિસ્તરણોક્તેન પૌનપુણ્યેન સુંદરિ ।
યદ્યન્નિવ્રતરં રૌદ્રં શ્રીમદ્વર્જિતમેવ વા ॥
પ્રસાદં વરદં શ્રેયઃ પ્રકાશ્યન્તત્તદેવ હિ ।
તદ્ જ્ઞેયમપ્રમેયં ચ જ્ઞાનં મન્ત્રં મહાબલં ॥
ત્રાતારં સર્વભૂતાનાં ગુપ્તગોપ્યં સદા મયા ।
તવાદ્ય કથિતં દેવિ ભૂયઃ પરિપૃચ્છસિ ॥
ઇતિ સર્વસ્રોતસંગ્રહસારે મૃત્યુજિદમૃત્તિશવિધાને તંત્રાવતારાધિકારો નામ
પ્રથમઃ પટલઃ ॥ ૧ ॥
શ્રીદેવ્યુવાચ ॥
યદ્યેવં પરમં શાન્તં અપ્રમેયં ગુણાલયં ।
સર્વાનુગ્રહકં વીર્યં દેવદેવ મુખાચ્છ્રુતં ॥
૪અ)
ભગવં દેવદેવેશ લોકાનુગ્રહકારક ।
ત્રિયોનિજમિદં સર્વં દેવમાનુષ તિર્યગં ॥
આધિવ્યાધિ ભયો દ્વિગ્નં વિષભૂતભયાર્દિતં ।
અપમૃત્યુ શતાં કર્ણં જ્વરકાસક્ષયાન્વિતં ॥
ભૂતજં માનુષે લોકે વિપ્રાદ્યાઃ પ્રાણિનસ્તથા ।
દુઃખદોષશતાકીર્ણં કુતંસ્તેષાં સુખં વિભો ॥
યુગાનુરૂપભાવેન તેષામાયું સ્વમાનતઃ ।
જિઘાંસન્તિ બલોપેતાસ્ત્વત્તેજબલબૃંહિતાઃ ॥
અનેકશતભેદૈસ્તુ વ્યાધાદિ વિનિપીડિતાઃ ।
તેષામનુગ્રહાર્થાય કૃપયા પ્રાણિનાં હિતં ॥
ઉપાયસ્તુ જગન્નાથમુચ્યન્તે યેન સર્વતઃ ।
યેન યેન પ્રકારેણ જ્ઞાનયોગેન મંત્રતઃ ॥
યત્ તત્ પશ્યતિ દેવેશ તમુપાયં વદસ્વ મે ।
એવં દેવ્યા વચઃ શ્રુત્વા પ્રહસ્યો વારશંકરઃ ॥
ઈશ્વર ઉવાચ ॥
અતિકારુણ્યયા વિષ્ટા દેવિત્વં પૃચ્છસે મમ ।
ન કેન વિદહં પૃષ્ઠો નાખ્યાતં કસ્ય ચિન્મયા ॥
યત્ તત્ સર્વેષુ નેત્રેષુ નેત્રભૂતં(?) પ્રકીર્તિતં ।
૪બ્)
મમાંશકેન કેનાપિ લક્ષિતં તુ સુદુર્લભૈઃ ।
તવાદ્ય કથયિષ્યામિ તૃપ્રકારં પરં ધ્રુવં ॥
મંત્રયોગજ્ઞાનગમ્યં મોક્ષદં સિદ્ધિદં પરં ।
આદૌ મંત્રમયં વક્ષ્યે સિદ્ધત્રયસમન્વિતં ॥
સાંગં સ્વમુદ્રયા યુક્તં સર્વત્રાણકરં પરં ।
ભૂતયક્ષગ્રહોન્માદ શાકિની યોગિની ગણૈઃ ॥
ભગિની રુદ્રમાત્રીભિ ડાવ્યાડામરકાદિભિઃ ।
રૂપિકાભિરપસ્મારૈઃ પિશાચૈશ્ચાપ્યનેકશૈઃ ॥
બ્રહ્મરક્ષોગ્રહાદિભ્યઃ કોટિશો યદિ મુદ્રિતાઃ ।
અપમૃત્યુભિરાક્રાન્તાઃ કાલપાશજિઘાંસતા ॥
રાજાનો રાજતનયા રાજપત્ન્યો હ્યનેકશઃ ।
વિપ્રાદિ પ્રાણિનઃ સર્વે સર્વદોષ ભયાર્દિતાઃ ॥
યેન વૈ સ્મૃતમાત્રેણ મુચ્યતે તદ્ બ્રવીમિતે ।
ભૂય પ્રદેશે સમે રમ્યે ચંદનાગુરુ ચર્ચિતે ॥
કર્પૂરામોદગંધાઢ્યે કુંકુમોદક ચર્ચિતે ।
આચાર્ય સુપ્રહૃષ્ટાત્મા ચંદનાગુરુ ચર્ચિતઃ ॥
ઉષ્ણીરાદ્યૈરાભરણૈર્ભૂષિતઃ સુમહામતિઃ ।
૫અ)
પદ્મમષ્ટદલં કૃત્વા માત્રિકાં તત્ર ચાલિખેત્ ।
ત્રિતનું મધ્યતો લેખ્યં વર્ગાષ્ટૌ પ્રાગ્વિષો લિખેત્ ॥
પૂજયેત્ પરયા ભક્ત્યા પુષ્પધૂપાર્ઘવિસ્તરૈઃ ।
મંત્રમાતા તતો દેવિ પ્રોદ્ધરેત્ મંત્રમુત્તમં ॥
વિશ્વાદ્યં વિશ્વરૂપાન્ત વિશ્વહામૃતકં દલં ।

સ્વેતિ ધ્વનિ પરાશક્તિઃ શિવમેકત્ર યોજયેત્ ॥
અનેન ગ્રથિતં સર્વં સૂત્રેમણિ ગણા ઇવ ।
અસ્માત્મંત્રાસમુત્પન્ના સપ્તકોટ્યાધિકારિણઃ ॥
ચિત્રભાનુ પદાન્તસ્થં શશાંકશકલોદરં ।
તદંકુશોર્ધ્વવિન્યસ્તં તિર્યગં તૂર્ધ્વયોજિતં ॥
એતત્ તત્ પરમં જ્યોતિરેતત્ તત્ પરમામૃતં ।
એતત્ પરમમુદ્દિષ્ટં અમૃતં લોકવિશ્રુતં ॥
પેયૂષ કલયા યુક્તં પૂર્ણચંદ્રનિભોપમં ।
એતત્ પરતમં ધામ એતત્ પરતમં પદં ॥
એતત્ પરતમં વીર્યં એતત્ પરમામૃતં ।
તેજસાં પરમં તેજં જ્યોતિષાં જ્યોતિરુત્તમં ॥
સર્વસ્ય જગતો દેવ ઈશ્વરં કારણં ધ્રુવં ।
સ્રષ્ટા કર્તા ચ હર્તા ચ નાસ્ત્યસ્ય જગતો વલી ॥
૫બ્)
મંત્રાણામાલયં હ્યેષ સર્વસિદ્ધિગુણાસ્પદઃ ।
અધુનાંગાનિ વક્ષ્યામિ સન્નદ્ધોયૈસ્તુ સિધ્યતિ ॥
કૃતાન્તમધ્યમં વર્ણં સુરરા *? ચ માનુગં ।
પ્રભંજનાન્ત શિરસં હૃઅદયા સર્વસંસ્થિતં ॥
સામાન્તમનલાદ્યેન યુક્તં પ્રણવયોજિતં ।
શિરો હ્યેષો નિલાન્તેન યુક્તો માયા શિખા સ્મૃતા ॥
પ્રશાન્તમીશ્વરોર્ધ્વં ચ દ્વાદશાર્દ્ધનિયોજિતં ।
શિવશક્તિસ્તથા નાદયુક્તં તદ્વત્મનોત્તમં ॥
સભૈરવાદ્યં પ્રણવં સદાગતિ શિર સ્થિતાં ।
નેત્રમંત્ર મહોદગ્રં સર્વકિલ્વિષ નાશનં ॥
અજીવકટસંયુક્તં અસ્ત્રમેતત્ પ્રકીર્તિતં ।
અંગષટ્ક સમાખ્યાત મંત્રરાજસ્ય નિસૃતં ॥
ઇતિ સર્વસ્રોતસંગ્રહસારે અમૃતીશવિધાને મૃત્યુંજયે
મંત્રોદ્ધારવિધિર્દ્વિતીયઃ પટલઃ ॥
ઈશ્વર ઉવાચ ॥
અધુના યજનં વક્ષ્યે યેન સિદ્ધ્યન્તિ મંત્રરાટ્ ।
આદૌ સ્નાન પ્રકુર્વીત સર્વકિલ્વિષનાશનં ॥
૬અ)
અસ્ત્રમંત્રેણ દેવેશિ મૃદમુદ્ધૃત્ય મંત્રવિત્ ।
શૌચં યથોદિતં કૃત્વા સ્નાનં પશ્ચાત્ સમાચરેત્ ॥
પાદૌ જંઘે કટી ચૈવ પૂવદ્ભિઃ ત્રિભિસ્તૃભિઃ ।
ત્રિભિરંતરયોગેન સપ્તભિઃ શુદ્ધ્યતે મનઃ ॥
સપ્તાભિમંત્રિતં કૃત્વા મૃદમસ્ત્રેણ મંત્રવિત્ ।
પ્રતાંપ્યાર્ક મુખે પશ્ચાચ્છરીરમનુલેપયેત્ ॥
વિઘ્નોપશમનાર્થં તુ ક્ષાલ્યમંતર્જલં જપેત્ ।
વામહસ્તે તતો ભાગાન્ મૃદયાત્રીંસ્તુ કારયેત્ ॥
અસ્ત્રજપ્તં ક્ષિપેદ્ દિક્ષુ મૂલે તીર્થં પ્રકલ્પયેત્ ।
અંગૈઃ શરીરમાલિપ્ય ક્ષાલ્યમન્તર્જલં જપેત્ ॥
મૂલં શક્ત્યા સમુત્તીર્ય સંધ્યાં વંદેદનુક્રમાત્ ।
શિખાંબદ્ધ્વા શિખાસ્મૃત્વા મંત્રાણાં તર્પણં તતઃ ॥
દેવાન્ પિતૄનૃષીંશ્ચૈવ મનુજાન્ ભૂતસંયુતાન્ ।
સન્તર્પતીર્થં સંગૃહ્ય યાગોક્તવિધિના વિશેત્ ॥
આશામાત્રી ગણં લક્ષ્મી નંદિગંગે પ્રપૂજયેત્ ।
મહાકાલં તુ યમુનાં દેહલીં પૂજયેત્ તતઃ ॥
૬બ્)
વિઘ્ન પ્રોચ્ચાટનં કૃત્વા દિગ્બંધં કવચાસ્ત્રયોઃ ।
સ્વાસનાર્થં પ્રકલ્પ્યેત શક્તિમાધારપૂર્વિકાં ॥
ઉપવિશ્ય તતઃ કુર્યાત્ પ્રાણાયામમનુક્રમાત્ ।
ધારણામારભેત્ તત્ર યુગપચ્છોષણાદિભિઃ ॥
ષાઙ્કોષિકં(?) તુ મલિનં દિગ્બંધં તત્ર ભાવયેત્ ।
વિજ્ઞાનં કેવલન્તત્ર શૂન્યન્તત્રગતં સ્મરેત્ ॥
નાહમસ્તિ ન ચાન્યોસ્તિ ધ્યેયં ચાત્ર નિવેદ્યતે ।
આનંદપદસલ્લીનં મનઃ સમરસી ગતં ॥
પશ્ચાદાધારશક્તિસ્થં સ્થા?સનં પરિભાવયેત્ ।
ધાત્રીપયોગિવં પદ્માં ચંદ્રબિંવાવભાસિતં ॥
પશ્ચાત્ કલાકલાપોત્થં પેયૂષેન તુ સિંચિતં ।
મૂર્તિ પૂર્વં તૃતત્વે તુ મૂલે નૈવ પ્રકલ્પયેત્ ॥
તતોંગાનિ કરાભ્યાં તુ શરીરે વિન્યસેત્ પુનઃ ।
મંત્રં ચૈવાભિમાનં તુ ચિન્તયે ધ્યાનયોગતઃ ॥
ધેનુમુદ્રા તતો બદ્ધ્વા પદ્મમુદ્રા તથાપિ વા ।
ધ્યાયેદાત્મનિ દેવેશં ચંદ્રકોટિસમપ્રભં ॥
સ્વચ્છમુક્તા ફલપ્રખ્યં સ્ફટિકાહ્નિ સમપ્રભં ।
૭અ)
કુંદેંદુ ગોક્ષિરે નિભં હિ માદૃશં વિભું ।
શુભ્રાદ્વારેંદુ કાંતાદિ સિતભૂષણભૂષિતં ॥
સિતચંદનલિપ્તાંગં કર્પૂરક્ષોદધૂસરં ।
સ્ફુરચંદ્રામૃતસ્ફાર બહુલોર્મિપરિપ્લુતં ॥
સોમમંદલમધ્યસ્થં એકવક્ત્રં ત્રિલોચનં ।
સિતપદ્મોપવિષ્ટં ચ બદ્ધપદ્માસનસ્થિતઃ ॥
ચતુર્ભુજં વિશાલાક્ષં વદરાભયપાણિનં ।
પૂર્ણચંદ્રનિભં શુભ્રં મૃતેનૈવ પૂરિતં ॥
કલશં ધારયન્તં હિ જગદાપ્યાય કારકં ।
પરિપૂર્ણં તથા ચંદ્રં વામહસ્તે વિચિન્તયેત્ ॥
સર્વશ્વેતોપચારેણ પૂજિતં તમનુસ્મરેત્ ।
બહુનાત્ર કિમુક્તેન સાક્ષાદમૃતસાગરં ॥
તસ્માદેવ સમુત્પન્નમમૃતં વિશ્વજીવનં ।
અથ ચિન્તામણિ પ્રખ્યં ભાવભેદેન સંસ્મરેત્ ॥
સૌમ્યં રૌદ્રં તથા ભીમં વિકૃતં ભાવભેદતઃ ।
સદાશિવં ભૈરવં ર?ન્તં ચુંરું વીરનાયકં ॥
યેન યેન હિ રૂપેણ સાધકંસ્સંસ્મરે તદા ।
તસ્ય તન્મયતાં યાતિ ચિન્તામણિ રિવેશ્વરઃ ॥
૭બ્)
એવં ધ્યાત્વા યજેદ્ દેવં માનસૈઃ કુસુમૈઃ શુભૈઃ ।
હૃત્પદ્મે સર્વસિદ્ધ્યર્થં પશ્ચાદ્ બાહ્યે પ્રપૂજયેત્ ॥
માનસૈઃ કુસુમૈરર્ચા સાધકેન શુભામતા ।
અનિર્માલ્ય પરાશુદ્ધા મોક્ષદા સિદ્ધિદા શુભા ॥
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન માનસં યજનં ધ્રુવં ।
આદાવે પ્રકર્તવ્યં પશ્ચાદ્ દ્રવ્યૈસ્તુ વિસ્તરૈઃ ॥
સ્વગૃહે દેવતાગારે સંગમે ગિરિમૂર્દ્ધનિ ।
સુપ્રશસ્તે તુ ભૂભાગે પદ્મશંડે સુશોભને ॥
આલિખેત્ મંડલં ચિત્રં સિતરેખોપશોભિતં ।
ચતુર્દ્વારં ચતુષ્કોણં સુસમં તુ મતોરમં ॥
શોભાપશોભસંપન્નં તન્મધ્યે શશિમંડલં ।
પૂર્ણચંદ્રસમપ્રખ્યં રશ્મિમાલાવલી યુતં ॥
તન્મધ્યેષ્ટદલં પદ્મં સુસિતં ચંદ્રસન્નિભં ।
વિચિત્રકેસરોપેતં હેમકર્ણિકમુત્તમં ॥
તન્મધ્યે ચૈવ દેવેશં સ્વસ્થાનાદવતારયેત્ ।
આવાહયેત્ તતો દેવં ત્રિદેહપરિકલ્પિતમ્ ॥
૮અ)
આગ્નેયાદિ વિભાગેન દલેષ્વંગાનિ વિન્યસેત્ ।
પૂજ્યશ્વેતોપચારેણ પુષ્પાંવરવિલેપનૈઃ ॥
નૈવેદ્યૈર્વિવિધૈશ્ચિત્રૈર્ધૂપૈઃ શ્રેષ્ઠૈઃ સુધૂપિતૈઃ ।
હૃદ્યૈઃ પાનૈશ્ચર્વિવિધૈર્ભાવભેદેન પૂજયેત્ ॥
સર્વશ્વેતોપચારેણ શાન્ત્યર્થં પૂજયેત્ પૃયે ।
પુષ્ટ્યર્થં બહુભિર્મિશ્રૈઃ સંભારઃ સંસ્કૃતં યજેત્ ॥
પશ્ચાદ્ધોમં પ્રકુર્વીત યથાકર્માનુરૂપતઃ ।
ત્રિમેખલે વર્તુલે ચ ચતુરશ્રે સુશોભને ॥
હસ્તમાત્રે તતઃ કુંડે ષડંગેનોર્દ્ધમેખલે ।
મધ્યમાદિ ચતુષ્કેણ દ્વાદશાંગેન ચાધમા ॥
હસ્તમાત્રં તતઃ ખાતં ઓષ્ઠમેકાંગુલાયતં ।
અશ્વત્થપત્ત્ર સદૃશી નાભિઃ કુર્યાન્નવાંગુલા ॥
દૈર્ઘ્યાત્ તુ પાર્શ્વતસ્તદ્વતત્મધ્યાગ્રાંગુલન્વયં ।
ઉક્તં સાહસ્રિકે હોમ દ્વિગુણં ચાયુતે મતં ॥
ત્રિપંચ યુત હોમેન ત્રિગુણં તદ્વિધીયતે ।
કુંડં વૈ લક્ષણોપેતં લક્ષહોમે પ્રશસ્યતે ॥
નિત્યનૈમિત્તિકે કામ્યે શાન્તૌ પુષ્ટૌ તુ વર્તુલં ।
૮બ્)
સર્વદિક્ષુ પ્રશામ્યેત શ્રીકામે ચતુરશ્રકં ।
શસ્યતે પૂર્વમાનેન યં દૃષ્ટ્વા કર્મભેદતઃ ॥
સંસ્કારાન્વસ્ય કુંડસ્ય કર્તવ્યા અસ્ત્રમંત્રતઃ ।
અધઃકરણમુદ્ધારં અભિક્ષેપં પ્રપૂરણં ॥
સેચનં કુટ્ટનં ચૈવ માર્જનં લેપનં તથા ।
પ્રણવેન તુ કર્તવ્યં કુંડસ્ય પરિકલ્પના ॥
ચતુષ્પથં ચાક્ષવાટં વાગેશ્યા ગૃહકલ્પનં ।
અસિના પ્રણવેનૈવ વાગેશ્યા વાહનં પુન ॥
અર્વનં ચૈવ કર્તવ્યં ત્રિતત્વેનન્ત પ્રોક્ષણં ।
અસ્ત્રેણ તાડનં ચૈવ સંસ્કૃત્યવિધિપૂર્વકં ॥
ક્રિયાશક્તિ સ્વરૂપેણ કૌંડિલ્યા કુંડકલ્પના ।
જ્ઞાનશક્તિસ્વરૂપં તુ વહ્નિન્તત્ર પ્રકલ્પયેત્ ॥
વહ્નિમાદાય પાત્રસ્થં પંચસંસ્કારસંસ્કૃતં ।
નિરીક્ષણાદિ ચાસ્ત્રેણ કવચેનાવગુંઠનં ॥
પ્રણવેનાહુતિઃ પંચ હુત્વા દ્રવ્યાદિ શુદ્ધિતઃ ।
વિશ્વાગ્ન્યાપાદનં પશ્ચાત્ કુર્વીત ભ્રામયે તૃધા ॥
બીજરૂપં તતો વહ્નિમાત્માને પરમેશ્વરં ।
૯અ)
માયા ચૈવ તુ યોગેશી યોનૌ સંક્ષોભ્ય સંક્ષિપેત્ ।
વર્તુલીકૃત વિશ્વાગ્નૌ પૂજનં પ્રણવેન તુ ॥
કર્તવ્યં તન્મુખે પશ્ચાત્ સંસ્કારસ્તુ તતો નલે ।
ગર્ભાધાનં પુંસવનં સીમન્તોન્નયં તથા ॥
વક્ત્રકલ્પનવિશ્વાગ્નૌ સીમાગ્રીવાદિ કલ્પન ।
જાતકર્મ તથૈવાત્ર નિષ્ક્રામોનામકલ્પના ॥
હૃદયાદ્યંગ ષટ્કેન કર્તવ્યમનુપૂર્વશઃ ।
ચૂડાદ્યા યે તુ સંસ્કારા પૂર્ણાહુત્યેકયા પુનઃ ॥
સંસ્કારાણિ તુ સર્વાણિ વહ્નૌ મૂલેન કારયેત્ ।

શિવશક્તિ મયન્તત્ર કલ્પયે તુ વિધાનવિત્ ॥
સ્રુક્સ્રુવૌ તુ દૃઢૌ કાર્યૌ ક્ષીરવૃક્ષસમુદ્ભવૌ ।
શસ્યતે શાન્તિપુષ્ટૌ તુ શસ્તદ્રુમસમુદ્ભવૌ ॥
અન્યત્ર ભાવભેદેન કાર્યૌકમાનુરૂપતઃ ।
ષટ્તૃંશદંગુલં માનં સ્રુગ્વાવાહુ પ્રમાણતઃ ॥
ષડંશપરિણાહેન દંડઃ કુંભાત્ સમુત્થિતઃ ।
ચતુરંગુલપીઠાગ્રં તત્પીઠં કમલોદરં ॥
કર્તવ્યં દંડમધ્યે તુ દ્વ્યંગુલાયતવર્તુલં ।
૯બ્)
અર્દ્ધાંગુલસમુત્સેધ વિચિત્રરચનાકુલં ।
વેદિકાષ્ટાંગુલાકાર્યા ચતુરાસુશોભના ॥
અધઃ પદ્મા નિવિષ્ટાન્ત ઊર્ધ્વિ? પંચાંગુલાયુત ।
ખાતં તં અંગુલં કાર્યં તદૂર્ધ્વં વર્તુલભ્રમં ।
અર્દ્ધાંગુલપ્રમાણેન તિલકૈરુપશોભિતં ॥
તસ્ય પાર્શ્વ ચતુષ્કં તુ ચતુષ્કોણસમન્વિતં ।
શિલ્પિવિજ્ઞાનરચના નાના ભિરચિતં મતં ॥
કંથ એકા.ઉગ્લઃ કાર્યસ્ત ત્રિભાગવિકલ્પિતઃ ।
પાર્શ્વયોશ્ચ તતઃ કાર્યં મુખં સપ્તાંગુલં શુભં ॥
દૈર્ઘ્યાં તુ પાર્શ્વયોષ્ટૌ તુ દ્વૌ ભાગૌ હ્રાસયેત્ ક્રમાત્ ।
મુખાગ્રં તત્ ત્રિભાગે તુ દ્વૌ ભાગૌ પાર્શ્વયોસ્તથા ॥
વર્તયેદ્વેદયેતાં તુ કનિષ્ઠાંગુલિમાનતઃ ।
નિમ્નં નિમ્નતરં કુર્યાદ્ યાવચ્ચાગ્રમુખાન્તરં ॥
પાર્શ્વયોસ્તુ તથા કાર્યા વિચિત્ર રચના શુભા ।
સ્વતૃભાગવિવર્ત સ્યાત્ પાર્શ્વયોસ્તુ તથૈવ ચ ॥
હસ્તમાત્ર સ્રુવઃ કાર્યો મૂલપીઠે ત્રિશાખિકં ।
મધ્યાગ્રપીઠપદ્માંક કંઠાચાંગુલવર્તુલં ॥
૧૦અ)
ચતુરંગુલદીર્ઘં તુ દ્વિપુટાગ્રં સુવર્તિતં ।
અંગુષ્ઠપર્વવત્ ખાતં ગોષ્પદાકૃતિકારયેત્ ॥
કનિષ્ઠાંગુલમાનેન પ્રતિષ્ઠા ખાતુ વર્તુલા ।
વર્તયેદ્રવચનાયુક્તં કર્ષાપૂરિતવક્ત્રકં ॥
ચતુષ્પલા ભવેત્ પૂર્ણા સ્રુવાશક્તિઃ સ્રુવઃ શિવ ।
ક્રિયાશક્તિસ્તુ વૈ કુંડં જ્ઞાનશક્તિસ્તથા નલં ॥
એવં નિષ્પાદ્ય વિધિવત્ પશ્ચાદ્ધોમં સમાચરેત્ ।
તિલૈઃક્ષીરયુતૈર્હોમં શર્કરાઘૃતમિશ્રિતૈઃ ॥
મહાશાન્તિપ્રજાયેત તત્ક્ષણાત્ નાત્રસંશયઃ ।
આદૌ ચૈવાજ્ય?સંસ્કારંન્ કુર્યાદ્ધોમમથાપરં ॥
અધિશ્રયણમુદ્ધારં ભ્રામણં સ્થાપનં તતઃ ।
નિરીક્ષણં તતોસ્ત્રેણ નૈરાજનમતઃ પરં ॥
પર્યગ્નિ કરણં ચૈવ તથૈવોત્પ્લવસંપ્લવૌ ।
અસ્ત્રે ચૈવાર્ચનં મૂલે નામૃતીકરણં તથા ॥
દર્ભાસ્તરં વિષ્ટરાણિ પરિધી નસ્ત્રમંત્રતઃ ।
સૂર્યાચંદ્રમસૌવહ્નિ કલ્પયેત્ પ્રણવેન તુ ॥
ભાવયેત્ તવજિહ્વા તુ પૂર્ણાં મૂલેન પાતયેત્ ।
૧૦બ્)
પશ્ચાત્તૂતં મંત્રં સાગં મધ્યમતં યજેત્ ।
એવં કૃત્વા તુ જુહુયાન્મંત્રી કર્માનુસારતઃ ॥
પયસાઘૃતયુક્તેન પુષ્ટિર્ભવતિશાશ્વતી ।
ઘૃતગુગ્ગુલુહોમેન પૂર્ણાયુર્ભવતે ધ્રુવં ॥
શ્રીકામં જુહુયાત્ પશ્ચાન્ ઘૃતક્ષીરસમન્વિતં ।
રાજ્યકામોસ્તતો બિલ્વા ત્રિસંધાક્તાત્ સુસિદ્ધિદાત્ ॥
ક્ષીરવૃક્ષસમિદ્ભિસ્તુ હોમાચારો ગૃ?તાં ભભેત્ ।
પ્રશસ્તસમિધા હોમાત્ પ્રશસ્ત તરુજે નલે ॥
સર્વકામાનવાપ્નોતિ સત્યમેવ નવાન્યથા ।
બ્રીહિસપ્તકહોમેન ધનાર્થી લભતે ધનં ॥
ઈહિતં કામમુદ્દિશ્ય ઈહિતં હોમમાચરેત્ ।
પયસા કેવલે નૈવ હોમાન્મૃત્યુંજયે ધ્રુવં ॥
ક્ષીરવૃક્ષસમિદ્ભિસ્તુ હોમાદારામ્વ?તો લભેત્ ।
પ્રશસ્ત સમિધા હોમાત્ પ્રશસ્તેન જલે નલં ॥
સર્વકામાનવાપ્નોતિ સત્યમેતં ન ચાન્યથા ।
ઇતિ સર્વસ્રોતસંગ્રહં સારે મૃત્યુજિદમૃતીશવિધાને યજનાધિકાર તૃતીયઃ
પટલઃ ॥
૧૧અ)
ઈશ્વર ઉવાચ ॥
અથ દીક્ષાં પ્રવક્ષ્યામિ ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદાં ।
ભૂતતન્માત્રદશકં મનોબુદ્ધિરહંકૃતં ॥
પ્રકૃતિં પુરુષં ચૈવ ઈશ્વરં ચ સદાશિવં ।
શિવમષ્ટાદશં નામ તત્કાર્યેવવિશોધયેત્ ॥
પ્રકૃતિં પુરુષશ્ચૈવ નિપતિઃ કાલ એવ ચ ।
માયા વિદ્યા તથૈશં ચ સદાશિવશિવસ્તથા ॥
તત્વાનિ નવધા સમ્યક્ શોધયેદ્દૈશિકોત્તમઃ ।
તત્વૈશટ્તૃંશદર્દ્ધેન તદર્દ્ધે નાથ પંચભિઃ ॥
ત્રિભિરેકેન વા કાર્યા પરાપરવિભૂતયે ।
યા કલાભિઃ પંચભિર્વાથ પદૈર્દીક્ષાથવા પુનઃ ॥
વર્ણૈઃ પંચાશતો વાપિ મંત્રૈર્વા ભુવનૈસ્તથા ।
એતૈઃ સર્વૈઃ પ્રકર્તવ્યા કાર્યા એકતમાથવા ॥
સર્વૈસ્તુ સમુદાયેન વ્યક્તિશક્તિ સ્વરૂપતઃ ।
યથા વિભવસારેણ કર્તવ્યાદૈશિકોત્તમૈઃ ॥
વાગેશ્યાઃ પૂજનં કાર્યં તદ્ગર્ભે યોજયેત્ પશું ।
ગર્ભાધાનં તુ જનનં અધિકાર લયં તથા ॥
૧૧બ્)
ભોગઃ કર્માર્જનં ચૈવ નિષ્કૃતિસ્તદનન્તરં ।
મૂલમંત્રેણ કર્તવ્યં પાશચ્છૈદસ્તથા સ્મૃતઃ ॥
અસ્ત્રમંત્રેણ દાહસ્તૂતં ભસ્મીકરણ સ્થિતિઃ ।
શિખાચ્છેદં તથા હોમં મૂલેનૈવ તુ યોજયેત્ ॥
સંયોજ્ય પરમે તત્વે સંસ્થાનં ચૈવ કારયેત્ ।
અધિકારાર્થમાચાર્યે પરાપર પદે સ્થિતિઃ ॥
શિવતત્વે સ્વધાકારાં વિદ્યાદીક્ષા સદાશિવે ।
પુત્રકે પરમે તત્વે સમયિન્યેશ્વરે તથા ॥
એવમુદ્દેશતો દીક્ષા કથિતા વિસ્તરેન્યતઃ ।
ઇતિ સર્વસ્રોતસંગ્રહસારે મૃત્યુજિદમૃતીશવિધાને દીક્ષાધિકારશ્ચતુર્થઃ
પટલઃ ॥
ઈશ્વર ઉવાચ ॥
અભિષેકં પ્રવક્ષ્યામિ યથા યસ્યૈવ દીયતે ।
અષ્ટભિઃ કલશૈર્દેયમાચાર્યસ્ય વિધાનતઃ ॥
તે તુ વિદ્યેશ્વરાઃ પ્રોક્તા સમુદ્રાશ્ચ સગર્ભગાઃ ।
પંચભિર્ભૂતસંખ્યૈર્વા ત્રિભિર્વા તત્વરૂપકૈઃ ॥
આત્મવિદ્યા શિવાખ્યૈસ્તુ એકેનાપિ શિવાત્મના ।
અધિકારાર્થમાચાર્યે સાધકે સિદ્ધિકામતઃ ॥
૧૨અ)
અભિષિક્તો હ્યનુજ્ઞાતઃ પ્રકુર્યાન્મંત્રસાધનં ।
તદ્વ્રતસ્તમસાચારસ્તદ્ભક્તસ્તત્પરાયણઃ ॥
પવિત્રાહારનિરતો લઘ્વાશી સંયતેંદ્રિતઃ ।
એકાન્તે પુણ્યક્ષેત્રે તુ તીર્થાયતન ગોચરે ॥
સર્વસંગોજ્ઝિતમનાઃ સાધકો જપમારભેત્ ।
લક્ષમેક જપેન્મંત્રી પૂર્વમેવ સમાહિતઃ ॥
તેન સામાન્ય કર્માણિ સિદ્ધ્યન્તે સાધકસ્ય તુ ।
ભૌમીં સિદ્ધિમવાપ્નોતિ દશલક્ષ જપેન તુ ॥
અન્તરિક્ષીં લભેત્ સિદ્ધિ લક્ષપંચાશતોદ્ધ્રુવં ।
દિવ્યાં સિદ્ધિં તુ લભતે સાધકો નાત્રસંશયઃ ॥
યથા કોટિ કૃતેર્જપ્યૈ ઈશ્વરી સિદ્ધિમાવહેત્ ।
વ્યાપકસ્તુ શિવો ભૂત્વા નિગ્રહાનુગ્રહક્ષમઃ ॥
યથેચ્છાં કુરુતે સર્વાં ધારયેત્ સંહરેદ્ભૃશં ।
સર્વગસ્સર્વવેત્તા ચ સર્વજ્ઞો ભવતે ધ્રુવં ॥
ઇતિ સર્વસ્રોતસંગ્રહસારે મૃત્યુજિદમૃતીશવિધાન અભિષેકસાધનાધિકારઃ
પંચમઃ પટલઃ ॥
૧૨બ્)
શ્રીદેવ્યુવાચ ॥
શ્રુતં મયા મહાદેવ મૃત્યુજિત્ સિદ્ધિમોક્ષદં ।
અધુનાશ્રોતુમિચ્છામિ સિદ્ધિ ત્રય સમન્વિતં ॥
અમૃતીશં મહાત્માનં સર્વપ્રાણિષુ જીવનં ।
યદા સિદ્ધિ પ્રદો લોકે માનુષાણાં હિતં કરં ॥
પૂર્વોક્ત દુષ્ટશમનં અપમૃત્યુવિનાશનં ।
આપ્યાયનં શરીરસ્ય શાન્તિપુષ્ટિપ્રદં શુભમ્ ॥
શ્રીભૈરવ ઉવાચ ॥
શ્રૂયતાં સંપ્રવક્ષ્યામિ રહસ્યં પરમાદ્ભુતં ।
યથાતરંતિ મનુજા દુઃખો દધિ પરિપ્લુતા ॥
અપમૃત્યુશતાક્રાન્તા જરાદારિદ્ર્યસંયુતા ।
આધિવ્યાધિભયોદ્વિગ્ના પાપૌઘૈર્વિનિપીડિતાઃ ॥
મુચ્યન્તે તુ યથા સર્વે પૂર્વોક્તૈર્મારણૈઃ પૃયે ।
ત્રિવિધં તદુપાયં તુ સ્થૂલં સૂક્ષ્મં પરં ચ યત્ ॥
૧૩અ)
સ્થૂલં ચ યજનં હોમં જપ ધ્યાનં સમૌદ્રકં ।
મંત્રાણિ સંપુટાદીનિ મંત્રરાટ્ કુરુતે ભૃશં ॥
સૂક્ષ્મં ચક્રાભિયોગેન કલાનાદ્યાદયેન ચ ।
પરં સર્વાત્મકં દેવં મોક્ષદં મૃત્યુજિદ્ ભવેત્ ॥
યદા મૃત્યુભયા ઘ્રાતં કાલેન કલિતં પૃયે ।
દૃષ્ટસ્તત્પ્રતિઘાનાર્થમમૃતેશં યજેત્ તદા ॥
સર્વશ્વેતોપચારેણ પૂર્વોક્તેન વિધાનતઃ ।
યસ્ય નામં સમુદિશ્ય પૂજયેત્ મૃત્યુજિદ્ વિભુઃ ॥
મૃત્યોરુત્તરતે શીઘ્રં સત્યં મેનાનૃતં વચઃ ।
સિતશર્કર યા યુક્તો ઘૃતક્ષીર પ્લુતૈસ્તિલૈઃ ॥
પુણ્યદાર્વિધને વહ્નૌ કુંડે વૃત્તે ત્રિમેખલે ।
મહારક્ષા વિધાનેન યસ્ય નામાંકિતો હુનેત્ ॥
મહાશક્તિર્ભવેત્ ક્ષિપ્રં ગતસ્યાપિ યમાલયં ।
૧૩બ્)
અથવા શર્કરાયુક્તં પયસા કેવલેન તુ ।
હોમાન્મૃત્યુંજયે ચ્છીઘ્રં મૃત્યુંજિન્નાત્રસંશયઃ ॥
સુગંધઘૃતહોમેન ક્ષીરવૃક્ષમયે નલે ।
જુહુયાન્નાશયેન્મૃત્યું મૃત્યુજિન્નાત્રસંશયઃ ॥
ક્ષીરવૃક્ષસમિદ્ધો વા જ્વરં નાશયતે ક્ષણાત્ ।
તિલતંડુલમક્ષીક આજ્યંક્ષીરસમન્વિતં ॥

એષ પંચામૃતો હોમ સર્વદુષ્ટ નિવારણં ।
ગુગ્ગુલાંગુલિકાભિશ્ચ ત્ર્યક્તાશ્ચ શક્રમાત્રયા ॥
હોમાત્પુષ્ટિર્ભવત્યાશુ ક્ષીણદેહસ્ય સુવ્રતે ।
યદા વ્યાધિશા કીર્ણા હ્યબલો દૃશ્યતે નરઃ ॥
તદા તુ સંપુટી કૃત્ય નામજપ્ત્વા વિમુચ્યતે ।
યં યં મંત્રં જપેદ્ વિદ્વાનમૃતીશેન સંપુટં ॥
સ તસ્ય સિદ્ધ્યતે ક્ષિપ્રં ભાગ્યહીનોપિ યો ભવેત્ ।
ક્ષીણગાત્રસ્ય દેવેશિ ભેષજં મંત્રસંપુટં ॥
દીયતે તત્ક્ષણા દેવિ સપુષ્ટિં લભતે બલી ।
૧૪અ)
હૃત્પદ્મમધ્યગં જીવંચ્ચંદ્રસંપુટમધ્યગં ।
સાધ્યર્ણરોષિતં કૃત્વા મૃત્યુરુન્તરતે ભૃશં ॥
સાધ્યર્ણ રોધિતં નિત્યં ધ્યાયેદ્ દેહં સ યોગવિત્ ।
સર્વવ્યાધિવિનિર્મુક્તો સભવેન્નાત્રસંશયઃ ॥
ક્ષીરોદમધ્યપદ્મસ્થં અમૃતોર્મિભિરાકુલં ।
ઊર્દ્ધ્વાધઃ શક્તિરુદ્ધં તુ સાધ્યર્ણસંપુટીકૃતં ॥
યો ધ્યાયતિ સદૃષ્ટાત્મા હ્યાત્મનસ્ય પરસ્ય વા ।
સબાહ્યાભ્યન્તરં શુભ્રં સ્વધાપૂરિતવિગ્રહણં ॥
અમુદ્વિગ્નમનાયશ્ચ સર્વભોગૈઃ પ્રમુચ્યતે ।
રોચના કુંકુમેનૈવ ક્ષીરેણ ચ સમન્વિતં ॥
સિતપદ્મેષ્ટ પત્રે તુ મધ્યસાધ્યં નિરોધિતઃ ।
સર્વવ્યાધિ પરાક્રાન્તં ચંદ્રમંડલવેષ્ટિતં ॥
ચતુષ્કોણે પરાક્રાન્તો વજ્રભૃદ્વજ્રરોધિતઃ ।
મુચ્યતે નાત્રસંદેહો સર્વવ્યાધિ પ્રપીડિતઃ ॥
ષોડશારે મહાપદ્મે ષોડશસ્વરભૂષિતે ।
આદ્યન્તમંત્રરોધેન સાધ્યનામં વિલેખયેત્ ॥
જીવાન્તં સાવમધ્યસ્થં વર્ણાંતાંતેન રક્ષિતં ।
૧૪બ્)
પ્રત્યર્ણમમૃતીશેન સંપુટિ ત્વાનુસર્વતઃ ।
મધ્યે દલેષુ સર્વેષુ શશિમંડલમધ્યગં ॥
બાહ્યે તુ દ્વિગુણં પદ્મં કાદિસાન્તં ક્રમેણ તુ ।
પૂર્વવત્ તુ લિખેન્મંત્રી પ્રતિસાધ્યર્ણ રોધિતં ॥
વર્ણે તદનુ સાધ્યસ્ય નામબાહ્યેર્કમંડલં ।
પુરંદર પુરે પશ્ચાત્ સમન્તાત્ પરિવારયેત્ ॥
શ્વેતચંદનયુક્તાયાં રોચનાક્ષીરયુક્તયા ।
લિખિત્વા મંત્રવાજાનાં કર્પૂરક્ષોદધૂસરં ॥
મહારક્ષાવિધાનં તુ સુખસૌભાગ્યદાયકં ।
એતચ્ચક્ર મહાદેવિ સિતપુષ્પૈઃ પ્રપૂજયેત્ ॥
સર્વશ્વેતોપચારેણ મધુમધ્યે નિધાપયેત્ ।
અનેનૈવ વિધાનેન સપ્તાહાન્ મૃત્યુજિદ્ ભવેત્ ॥
રાજરક્ષાવિધાનં તુ ભૂભૃતામપ્રકાશયેત્ ।
સંગ્રામકાલે વરદં ઋપુદર્પાપહં ભવેત્ ॥
શિવાદિનવતત્વાનિ પ્રત્યેકં શશિમંડલે ।
મધ્યે પૂર્વાદિમીશાન્તં અમૃતીશેન મંત્રવિત્ ॥
યદા વ્યાધિ શતાક્રાન્તા અપમૃત્યુભિરેવ ચ ।
૧૫અ)
તદા શ્વેતોપચારેણ પૂજ્યં ક્ષીરઘૃતેન ચ ॥
તિલૈઃ ક્ષીરસમિદ્ભિર્વા હોમાચ્છાન્તિં સમશ્નુતે ।
એવસંપૂજ્ય કુંભે તુ સર્વૌષધિ સમન્વિતઃ ॥
સિતગર્ભમયે શુભ્રે રન્નગર્ભાંબુપૂરિતે ।
સર્વમંગલઘોષેણ શિરસિ હ્યભિષેચયેત્ ॥
સમુચ્યતેન સંદેહો સર્વવ્યાધિ પ્રપીડિતઃ ।
ધ્યાત્વા પરામૃતં નિત્યં નિત્યોદિતમનામયં ॥
પ્રકૃદ્યાન્તસ્સમમૃતં અવતાર્ય પરાશિવાન્ ।
ચતુર્ણવામૃતાધાર નવધાન ચ પૂરિતં ॥
શતાર્દ્ધક્ષોભિતા નિત્યં ષટ્પંચૈક સમન્વિતં ।
અનન્તાધારગંભીરં અષ્ટત્રિંશવિભૂષિતં ॥
પંચભિર્વા પ્રસિદ્ધ્યર્થં પૂર્ણન્તેન નિરુન્તરં ।
એવં ધ્યાનપરો યસ્તુ સબાહ્યાભ્યન્તરામૃતં ॥
વિક્ષોભ્યકલશં મૂર્દ્ધ્નિ દૈશિકો મંત્ર તત્પરઃ ।
અનુગ્રહ સદાવસ્થસ્ત્વભિષિંચેત્ પ્રયત્નતઃ ॥
સમુચ્યતેન સંદેહો સંસારાદ્દુરતિ ક્રમાત્ ।
આયુર્બલં યશઃ કીર્તિ ધૃતિર્મેધા યશઃ શ્રિયઃ ॥
૧૫બ્)
સર્વં પ્રવર્દ્ધતે યસ્ય ભૂભૃતોરાજ્યમુત્તમં ।
દુઃખાન્વિતો વિદુઃખસ્તુ વ્યાધિમાન્નિમુજો ભવેત્ ॥
બંધ્યાપિ લભતે પુત્રં કન્યા તુ પતિમાવહેત્ ।
યયત્સમીહતે કામં તં તં તસ્ય ધ્રુવં ભવેત્ ॥
અભિષેકસ્ય માહાત્મ્યં વિધાન વિહિતસ્ય ચ ।
કથિતં તે મયા દેવિ પૂજનં હિતકામ્યયા ॥
અન્યશાસ્ત્રોપચારેણ સર્વશાન્ત્યારહો ભવેત્ ।
એવં સ્થૂલવિધાનં તુ સૂક્ષ્મં ચૈવાધુના શૃણુ ॥
ઇતિ સર્વસ્રોતસંગ્રહસારે મૃત્યુજિદમૃતેશવિધાને સ્થલધિકાર ષષ્ઠમઃ
પટલઃ ॥
ઈશ્વર ઉવાચ ॥
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ ધ્યાનં સૂક્ષ્મમનુત્તમં ।
ઋતુ ષષ્ટ્ય સ્વરાધારં ત્રિલક્ષં વ્યોમપંચકં ॥
ગ્રંથિદ્વાદશસંયુક્તં શક્તિત્રયસમન્વિતમ્ ।
ધામત્રય પથાક્રાન્તં નાડિત્રયસમન્વિતં ॥
જ્ઞાત્વા શરીરં સુશ્રોણિ દશનાડિ પથાનુગં ।
૧૬અ)
દ્વાસપ્તતિ સહસ્રૈસ્તુ સપ્તકોટ્યાર્દ્ધસંયુતં ।
નાડિવૃંદૈઃ સમાક્રાન્તં અનલે વ્યાધિભિઃ કૃતં ॥
સૂક્ષ્મધ્યાનામૃતેનૈવ પરેણૈવોદિતેન તુ ।
આપ્યાયં કુરુતે યોગી આત્માનોથ પરસ્ય વા ॥
દિવ્યદેહસ્તુ ભવતિ સર્વવ્યાધિવિવર્જિતઃ ।
યત્ સ્વરૂપં સ્વસંવેદ્યં સ્વસ્થસ્વવ્યાપ્તિ સંભવં ॥
સ્વોદિતા તુ પરાશક્તિ સ્વસ્થા તદ્ગર્ભગઃ શિવઃ ।
તાં વદ્વેન્મધ્યમે પ્રાણે પ્રાણાપાનાંતરે ધ્રુવં ॥
અહં ભૂત્વા તતો મંત્રં તત્સ્થં તચ્ચક્રગં ધ્રુવં ।
સ્વોદિતેન વરારોહે સ્પંદનં સ્પદનેન તુ ॥
કૃત્વા તદભિમાનં તુ જન્મસ્થાને નિધાપયેત્ ।
ભાવભેદેન તત્સ્થાનામ્મૂલાધારે પ્રયોજયેત્ ॥
નાદસૂચ્યાપ્રયોગેન વેધયેત્ સૂક્ષ્મયોગતઃ ।
આધારઃ ષોડશં ભિત્વા ગ્રંથિદ્વાદશકં તથા ॥
મધ્યનાડિપથારૂઢો વેધયેત્ પરમં ધ્રુવં ।
તત્પ્રવિષ્ટસ્તદા ભૂત્વા તત્સમો વ્યાપકઃ શિવઃ ॥
સર્વામયપરિત્યાગાન્નિષ્કલં ક્ષોભ્યશક્તિતઃ ।
૧૬બ્)
પુનરાપ્યાયતેનૈવ માર્ગેણ હૃદયાન્તરં ।
તત્ર પ્રવિષ્ટમાત્રસ્તુ ધ્યાનાલબ્ધં રસાયનં ॥
વિશ્રામ્યા તુ ભવં પ્રાપ્ય તસ્માત્ સ્થાનાત્ પ્રવાહયેત્ ।
સર્વં તદમૃતં વેગાન્ સર્વત્રૈવ નિરોધયેત્ ॥
અનન્તનાડિ ભેદેન હ્યનન્તામૃતમુત્તમં ।
અનન્ત ધ્યાનયોગેન પરિપૂર્યસ્વકંપુરં ॥
ભુક્ત્વા જરામરસ્તદ્વત્ સબાહ્યાભ્યન્તરં પ્રિયે ।
એવં મૃત્યુજિતાત્ સર્વં સૂક્ષ્મનાદેન પૂરિતં ॥
તદાસૌ સિદ્ધ્યતે ક્ષિપ્રં સત્યં દેવિ ન ચાન્યથા ।
જન્મસ્થાનં સમાશૃત્ય સ્પંદસ્થં મધ્યમાં કલાં ॥
તત્સ્થં કૃત્વા તદાત્માનં કાલાગ્નિં તુ સમાશ્રયેત્ ।
ગત્વા ગૃહીત વિજ્ઞાનં વીર્યં તત્રૈવ નિક્ષિપેત્ ॥
તદ્વીર્યાત્ પરમાં શક્તિં ક્રિયાખ્યા મધ્યમોદિતા ।
વિજ્ઞાનેનોર્ધ્વતો ભિન્ના ગ્રંથિભેદેન ચેચ્છયા ॥
મૂલસ્પંદં સમાશૃત્ય ત્યક્ત્વા બાહુ દ્વયં તતઃ ।
પ્રથ?માર્ગપ્રવાહેન સુષુમ્નાખ્યં સમાશ્રયેત્ ॥
૧૭અ)
તદેવાશૃત્ય વિરમેત્ તત્ સર્વેંદ્રિય ગોચરે ।
તદા પ્રત્યસ્તમે નૈવ વિજ્ઞાનેનોર્દ્ધતઃ ક્રમાત્ ॥
બ્રહ્માદિ કારણાનાં તુ ત્યાગં કૃત્વા શનૈઃશનૈઃ ।
ષષ્ટ્યાંશક્તિમતઃ પ્રાપ્ય કુંડલાખ્યાં નિરોધિકાં ॥
માયાદિ ગ્રંથિભેદેન હૃદ્યાદૌવ્યમપંચકં ।
જન્મમૂલે સમયાખ્યા ગ્રંથિજન્મનિ પાશતઃ ॥
બ્રહ્માવિષ્ણુસ્તથા રુદ્ર ઈશ્વરશ્ચ સદાશિવઃ ।
કારણસ્થા તુ પંચૈવં ગ્રંથાદૌ સમુદાહૃતં ॥
ઇંદિકાખ્યા તુ યા ગ્રંથિર્વિમાર્ગેસ્તન્મના તુ સા ।
તદૂર્દ્ધ્વં દીપિકા ચૈવ તદૂર્ધે ચૈવ વૈ દધી ॥
નાદાખ્યા તુ મહાગ્રંથિ શક્તિગ્રંથિસ્ત્વતઃ પરમ્ ।
ગ્રંથિર્દ્વાદશકં ભિત્વા પ્રવિશેત્ પરમં શિવં ॥
બ્રહ્માણં ચ તથા વિષ્ણું રુદ્રં ચૈવેશ્વરસ્તથા ।
સદાશિવં તથા શક્તિં શિવસ્થાનં પ્રભેદયેત્ ॥
ખમનંતં તુ જન્માખ્યે નાભૌ વ્યોમ દ્વિતીયકં ।
તૃતીયં તુ હૃદિ સ્થાને ચતુર્થીં ચંદ્રમધ્યતઃ ॥
નાદાખ્યં તુ સમુદ્દિષ્ટં ષટ્ચક્રમધુનોચ્યતે ।
૧૭બ્)
જન્માખ્યં નાડિચક્રં તુ નાભૌ માયાખ્યમુત્તમં ।
હૃદિસ્થં યોગિચક્રં તુ તા ઈલુસ્થં ભેદનં સ્મૃતં ॥
વિંદુસ્થં ભેદચક્રં ચ નાદસ્થં શાન્તમુચ્યતે ।
પૂર્વોક્તાનિ ચ સર્વાણિ જ્ઞાનશૂલેન ભેદયેત્ ॥
આક્રમ્યાધાર જન્માખ્યં તન્મૂલં પીડયેચ્છનૈઃ ।
તસ્યાધારસ્ય સુશ્રોણિ પર્યાયાચ્છૃણ્વતઃ પરં ॥
જન્મસ્થાનં તુ કૂર્માખ્યં કૂમાખ્યં સ્થાનપંચકં ।
મત્સ્યોદરં તથૈવં હિ મૂલાધારં તદુચ્યતે ॥
તસ્માત્ તાં ખેચરાખ્યાં તુ મુદ્રાં વિંદેત યોગવિત્ ।
મુદ્રાયા તુ તદા દેવિ આત્મા વૈ મુદ્રિતો યદા ॥
તદા ચોર્ધ્વં તુ વિચરેદ્વિજ્ઞાને નોર્ધ્વતઃ ક્રમાત્ ।

વિદ્વ્યાદ્ભિંદ્યાત્પરં યાવત્ સ્થાનં સુરવરાર્ચિતં ॥
તસ્થાનં દેવિ સંપ્રાપ્ય યોગિની સમરસી ભવેત્ ।
નિષ્કલં ભાવમાપન્નો વ્યાપકઃ પરમઃ શિવઃ ॥
એવં ભૂત્વા સમં સર્વં નિસ્પંદં સર્વતોદિત ।
તતઃ પ્રવર્તતે શક્તિર્લક્ષહીના નિરામયા ॥
૧૮અ)
ઇચ્છામાત્રવિનિર્દિષ્ટા જ્ઞાનરૂપા ક્રિયાત્મિકા ।
એકા સા ભાવભેદેન તસ્ય ભેદેન સંસ્થિતા ॥
ખેચરી મુદ્રયા પૂર્ય શક્ત્યન્તં તત્ર સર્વતઃ ।
યાવચ્ચનોદિતશ્ચંદ્રસ્તાવન્ શૂન્યં નિરંજનં ॥
ભાવગ્રાહ્યસમાકીર્ણં સર્વાવસ્થોજ્ઝિતં પરં ।
વ્યાપકં પરમેશાનં અનૌપમ્ય મનામયં ॥
ભવન્તિ યોગિનસ્તત્ર તદારૂઢા વરાનને ।
સા યોનિઃ સર્વદેવાનાં શક્તીનાં વ્યાપ્યસર્વતઃ ॥
અગ્નીષોમાત્મિકા યોનિ તસ્માત્ સર્વં પ્રવર્તતે ।
તત્ર સંગ્રંથિતા મંત્રા ત્રાણવન્તો ભવન્તિ તે ॥
સર્વેષાં ચૈવ સંહારં તદેવ પરમં પદં ।
તસ્માત્ પ્રવર્તતે સૃષ્ટિ વિક્ષોભ્ય પરમં શિવં ॥
અનૌપમ્યામૃતં પ્રાપ્ય બિંદું વિક્ષોભ્ય લીલયા ।
ચંદ્રોદયં તથા ખ્યાતં પરમામૃતમુત્તમં ॥
વહલામૃતકલ્લોલ અનન્તં તત્ર સંસ્મરેત્ ।
તસ્માત્ પ્રાપ્યામૃતં શુભ્રં સ્વશક્ત્યા ચૈવ કર્ષયેત્ ॥
મધ્યમાર્ગેણ સુશ્રોણિ કારણાનિ પ્રભેદયેત્ ।
આપ્યાયનં પ્રકુર્વીત સ્થાને સ્થાનેપ્યનુક્રમાત્ ॥
૧૮બ્)
યાવદ્બ્રહ્મપદં પ્રાપ્તં તસ્માદાપ્યાયયેદધઃ ।
જન્મસ્થાન પદા ચૈવ કાલાગ્નૌ ચ પ્રચક્રમેત્ ॥
તદા પૂર્યસમતાં તુ પરિપૂર્ણં સ્મરેત્ પુનઃ ।
સુષુમ્નામૃતેનાખિલં તુ પરિપૂર્ણં વિભાવયેત્ ॥
અનન્ત નાડિભિસ્તત્ર રોમકૂપૈઃ સમન્તતઃ ।
નિષ્ક્રામ્ય વ્યાપકો ભૂત્વા ખમૃતોર્મિ ભિરાકુલં ॥
અમૃતાર્ણવસંરૂઢો મજ્જન્તમમૃતાર્ણવે ।
તદૂર્ધે હ્યમૃતાર્ણં તુ પ્રદ્રુતં વ્યાપકં શિવં ॥
એવં સમરસી ભૂત્વા હ્યમૃતં સર્વતો મુખં ।
ઇચ્છાજ્ઞાનક્રિયારૂપં શિવમાત્મસ્વકં વિભુમ્ ॥
નિરામયમનુપ્રાપ્ય સ્વાનુભૂતં વિભાવયેત્ ।
અમૃતેશ પદં સૂક્ષ્મં સંપ્રાપ્યે વામૃતી ભવેત્ ॥
તદાસૌ હ્યમૃતી ભૂત્વા મૃત્યુજિન્નાત્રસંશયઃ ।
કાલજિત્ સુભગો વીરો મૃત્યુસ્તસ્ય ન બાધતે ॥
કાલસ્ય વંચનં સૂક્ષ્મં મયા તે પ્રકટીકૃતં ।
ન કસ્ય ચિન્મયા ખ્યાતં ત્વદૃતે ભક્તિવત્સલે ॥
૧૯અ)
ઇતિ અમૃતેશવિધાને સૂક્ષ્મધ્યાનાધિકારઃ સપ્તમઃ પટલઃ ॥
ભગવાનુવાચ ॥
અથ મૃત્યુંજય નિત્યં પરચૈવાધુનોચ્યતે ।
યં પ્રાપ્ય ન નિવર્તન્તે સંસારે તૃવિધે પ્રિયે ॥
યોગી સર્વગતો ભાતિ સર્વદૃક્ સર્વકૃચ્છિવઃ ।
તમહં કથયિષ્યામિ યસ્માદન્યન્ન વિદ્યતે ॥
યં પ્રાપ્યતે તન્મયત્વેન ભવતે હ્યજરામરઃ ।
પન્નવાગ્વદતે નિત્યં યન્ન દૃશ્યેત ચક્ષુષા ॥
યન્ન સંશ્રૂયતે કર્ણૈર્ભાસાયશ્ચ ન જિઘ્રતિ ।
ન ચાર્દ્ધં(?) સ્વાદયતે જિહ્વા ન સ્પર્શેત ત્વગિંદૃયં ॥
ન ચેતસા ચિન્તનીયં સર્વવર્ણ રસોજ્ઝિતં ।
સર્વવર્ણ રસૈર્યુક્તમપ્રમેયમતીંદ્રિયં ॥
યં પ્રાપ્યયોગિનો દેવિ ભવન્તિ હ્યજરામરાઃ ।
તદભ્યાસેન મહતા વૈરાગ્યેન પરેણ ચ ॥
રાગદ્વેષપરિત્યાગા લોભમોહક્ષયાત્ પ્રિયે ।
મદમાત્સર્ય સંત્યાગાન્માનગર્વતમોજ્ઝિતાન્ ॥
લભતે શાશ્વતો નિત્યં શિવમધ્યયમુત્તમં ।
૧૯બ્)
નિમિષોન્મેષમાત્રં તુ યદિ ચૈલોપલભ્યતે ।
તતઃ પ્રભૃતિ મુક્તોસૌ ન પુનર્જન્મમાપ્નુયાત્ ॥
અષ્ટાંગેન તુ યોગેન પ્રાપ્નુયાનાન્યથા ક્વચિત્ ।
સંસારે વિરતિર્નિત્યં યમઃ પરમુદાહૃતઃ ॥
ભાવના તુ પરે તત્વે નિત્યં નિયમ ઉચ્યતે ।
મધ્યમપ્રાણમાશ્રિત્ય પ્રાણાપાનપથાન્તરં ॥
આલંવ્યજ્ઞાનશક્તિં ચ તત્સ્થં ચૈવાસનં ભવેત્ ।
પ્રાણાદિ સ્થૂલ ભાવં તુ ત્યક્ત્વા સૂક્ષ્મં પથાંતરં ॥
સૂક્ષ્માતીતં તુ પરમં સ્પંદનં લભ્યતે યતઃ ।
પ્રાણાયામસમુદ્દિષ્ટો યસ્માન્ન ચ્યવતે મનઃ ॥
શબ્દાદિ ગુણં વૃત્તિર્યા ચેતસા હ્યનુભૂયતે ।
ત્યક્ત્વા તાં પરમં ધામ પ્રવિશેત્ તત્ સ્વચેતસા ॥
પ્રત્યાહારમિતિ પ્રોક્તં ભવપાશનિકૃન્તનં ।
ધીર્ગુણાત્સમતિં ક્રમ્ય નિર્ગુણં ચાવ્યયં વિભુ ॥
ધ્યાત્વા ધ્યેયં સ્વસંવેદ્યં ધ્યાનં તચ્ચ વિદુર્બુધાઃ ।
ધારણા પરમાત્માનં ધાર્યતે યેન સર્વદા ॥
ધારણા સા વિનિર્દિષ્ટા ભવવંધવિનાશની ।
૨૦અ)
સમસ્સર્વેષુ ભૂતેષુ આધારં ચિન્તવિગ્રહં ।
સમાધાનમિતિ પ્રોક્તમન્યથા લોકદાંભિકં ॥
સ્વપરસ્થેષુ ભૂતેષુ જગત્યસ્મિન્સમાનધીઃ ।
શિવોહમ દ્વિતીયોહં સમાધિસ્સ પરસ્મૃત ॥
સમ્યક્ સ્વરૂપં સંવેદ્યં સંવિદ્રૂપં સ્વભાવજં ।
સ્વસંવેદ્યં સ્વરૂપં ચ સમાધાનં પરં વિદુઃ ॥
રાશિભ્યાં વિજ્જડાભ્યાં ચ વિચાર્ય નિપુણં પદં ।
યદેવં શાશ્વતં રૂપં સમાધાનં તુ તં વિદુઃ ॥
એવમષ્ટાંગ યોગેન સ્વભાવસ્થં પરં ધ્રુવં ।
દૃષ્ટ્વાંવચયતે કાલં મમૃતેશં પરં વિભું ॥
મૃત્યુજિત્ સ ભવેદ્ દેવિ ન કાલઃ કલયેચ્ચ તં ।
તત્ત્વ ષટ્તૃંશ તસ્ત્યાગાદ્ભૂવનાનંત્યવર્જનાત્ ॥
એકાશીતિ પદોર્ધ્વં વૈ વર્ણપંચાશતઃ પરં ।
વ્યાપકં સર્વતંત્રેષુ સર્વેષ્વેવ હિ જીવનં ॥
અષ્ટાતૃંશત્કલોર્ધ્વે તુ સર્વાન્તસ્સર્વમધ્યગઃ ।
આદિ મધ્યં ન ચૈવાન્તં લભ્યતે યસ્ય કસ્યચિત્ ॥
તમ પ્રમેયમતુલં પ્રાપ્યસર્વં ન વિદ્યતે ।
યેનૈકેન જગત્સર્વં મરમેયેન પૂરિતં ॥
૨૦બ્)
તં જ્ઞાત્વા મુચ્યતે ક્ષિપ્રં ઘોરાત્ સંસારબંધનાત્ ।
તત્વત્રયવિનિર્મુક્તં શાશ્વતં હ્યચલં ધ્રુવં ॥
દિવ્યેન યોગમાર્ગેણ દૃષ્ટ્વા ભૂયો ન જાયતે ।
સર્વેંદ્રિયવિનિર્મુક્તં વિશ્વરૂપમનામયં ॥
પરમાત્મસ્વરૂપં તુ સર્વોપાધિવિવર્જિતં ।
ચૈતન્યમાત્મનોરૂપં સર્વશાસ્ત્રેષુ કથ્યતે ॥
નિર્મલં ન ભવેદ્ દેવિ યાવચ્છક્ત્યા ન શોધિતં ।
દીક્ષા જ્ઞાનાગ્નિના શોધ્યમાત્માનં ચૈવ નિર્મલં ॥
યે વિંદંતિ ન ચૈવાન્યં વિંદન્તિ પરમં પદં ।
તેનાત્મોપાસકાશ્ચૈવ ગચ્છન્તિ પરમં શિવં ॥
યદા તુ પરમાશક્તિસ્સર્વજ્ઞાદિષુ ગુણાન્વિતા ।
આપાદાદિ વિકાસિન્યા ન વિકામ્યેતિ નિર્મલા ॥
યાવન્ન નિર્મલો હ્યાત્મા બદ્ધઃ શૈવે તદુચ્યતે ।
૨૧અ)
યત્રસ્થઃ પુરુષઃ સર્વં વેત્યતીતમનાગતં ।
સન્નિયમ્યેંદૃયગ્રામં તત્તત્વં શક્તિલક્ષણં ॥
યત્ર યત્ર ભવેદિચ્છા જ્ઞાનં વાપિ પ્રવર્તતે ।
કૃયાકૃત્ય સ્વરૂપા વા તત્તત્વં શક્તિ લક્ષણં ॥
વ્યાપકસ્ય સતો દેવિ ચિદ્રૂપસ્યાત્મનઃ શિવાન્ ।
પ્રસરત્યદ્ભૂતાનંદા સા શક્તિઃ પરમાદ્ભૂતા ॥
વિપ્રસાર્યતવાત્માનં સર્વજ્ઞાદિ ગુણૈર્ગુણી ।
સાભાસઃ કથ્યતે દેવિ શિવઃ પરમકારણઃ ॥
સર્વજ્ઞઃ પરિતૃપ્તશ્ચ યશ્ચ બોધો હ્યવાદિમાન્ ।
સ્વતંત્રો હ્યપ્રલુપ્તશ્ચ યશ્ચ વાનન્તશક્તિતઃ ॥
શક્તિમાન્ ગુણભેદેન સગુણાન્વિંદતે ગુણી ।
પૃથગ્ભેદવિભેદેન નાનાત્વં વિચરેદિહ ॥
સર્વાભાસ ઇતિ પ્રોક્તો નિરાભાસસ્તુ કથ્યતે ।
૨૧બ્)
નાહમસ્તિ ન ચૈદાન્યો(?) નિરાભાસો યથા ભવેત્ ।
સાવસ્થા પરમા પ્રોક્તા શિવસ્ય પરમાત્મનઃ ॥
નાહમસ્તિ ન ચાન્યોસ્તિ ધ્યેયં ચાત્ર વિદ્યતે ।
આનંદપદસંલીનં જ્ઞાનં સમરસી ગતં ॥
નોર્ધ્વે ધ્યાનં પ્રયુંજીત નાધસ્તાન્ન ચ મધ્યતઃ ।
નાગ્રતઃ પૃષ્ઠતઃ કિંચિત્ પાર્શ્વયોરુભયોરપિ ॥
નાન્તઃ શરીરસંસ્થં તુ ન બાહ્યે ભાવયેત્ ક્વચિત્ ।
નાકાશે બધ્યતે લક્ષં નાધો દૃષ્ટિં નિવેશયેત્ ॥
ન ચક્ષુર્મીલનં કિંચિ ન કિંચિ દૃષ્ટિ બંધનં ।
અવલંબં નિરાલંબં સાવલંબં ન ભાવયેત્ ॥
નંદૃયાણિ ભૂતાનિ શબ્દસ્પર્શરસાદિના ।
સર્વં ત્યક્ત્વા સમાધિસ્થઃ કેવલન્મયો ભવેત્ ॥
સાવસ્થા પરમા પ્રોક્તા શિવસ્ય પરમાત્મનઃ ।
નિરાભાસ પદે તં તુ તં પ્રાપ્ય વિનિવર્તતે ॥
એવં ભાવિતમાત્માનમાત્મનો ભાવના બલાત્ ।
સ ભવેત્ પરમં શાન્તં શિવમત્યંત નિર્મલં ॥
તદેક તત્વં સર્વ ચ ભવતે મૃત્યુજિચ્છિવં ।
૨૨અ)
સ ચામૃતીશં પરમં તૃતીયં પદમુત્તમં ।
આખ્યાતં તવ દેવેશિ કિમન્યત્ કથયામિ તે ॥
એવં મૃત્યુજિતાત્ સર્વં વ્યાપ્તં જ્ઞાત્વા વિમુચ્યતે ।
સર્વકાલે તુ કાલસ્ય વંચનં કથિતં પૃયે ॥
એવં તુ ત્રિવિધં દેવિ મયાતે પ્રકટીકૃતં ।

કાલસ્ય વંચનં નામ યોગં પરમદુર્લભં ॥
અનેનાભ્યાસયોગેન મૃત્યુજિદ્ભવતે નરઃ ।
અનેનૈવ તુ યોગેન લોકાનુગ્રહકામ્યયા ॥
મૃત્યુજિદ્ભવતે યોગી સર્વપ્રાણિષુ સર્વદા ।
એવં મૃત્યુંજયં ખ્યાતં શાશ્વતં પરમં ધ્રુવં ॥
અસ્માત્ પરતરં નાસ્તિ સત્યમેતદુદાહૃતં ।
યત્પરામૃતરૂપં તુ ત્રિવિધં ચોદિતં મયા ॥
તદભ્યાસાદ્ ભવે જંતુરાત્મનોપિ પરસ્ય વા ।
અમૃતીશ સમોદેવિ મૃત્યુજિન્નાત્રસંશયઃ ॥
યેન યેન પ્રકારેણ યત્ર યત્રૈવ સંસ્મરેત્ ।
તેન તેન પ્રકારેણ સ યોગીકાલજિદ્ભવેત્ ॥
યત્ર યત્ર સ્થિતો વાપિ યેન યેન વ્રતેન ચ ।
૨૨બ્)
યેન યેન હિ યોગેન ભાવભેદેન સિદ્ધ્યતિ ।
તદેકં બહુધા દેવિ વિધ્યાતં વૈ સિદ્ધિદં ભવેત્ ॥
દ્વૈતાદ્વૈતે વિમિશ્રે વા એકવીરેથયામલે ।
સર્વસ્સર્વપ્રકારેણ સર્વથા સિદ્ધો ભવેત્ ॥
ચિન્તરન્તં યથા લોકે ચિન્તિતાર્થ ફલપ્રદં ।
તથૈષમંત્રરાજસ્તુ ચિન્તિતાર્થવિધાયકઃ ॥
મંત્રાણાં સપ્તકોટીનાં માલયઃ પરમો બલી ।
ભાવહીનાસ્તુ યે મંત્રા શક્તિહીનાસ્તુ કીલિતાઃ ॥
વર્ણમાત્રવિહીનાસ્તુ ગુર્વાગમનવિવર્જિતાઃ ।
ભ્રષ્ટામ્નાયવિહીનાયેપ્યાગમોજ્ઝિતવિઘ્નિતાઃ ॥
ન સિદ્ધ્યન્તિ યથા દેવિ જપ્ત્વા યષ્ટ્વા સહસ્રશઃ ।
અસિદ્ધા ઋપવો યે ચ સર્વશંકાવિવર્જિતાઃ ॥
આદ્યન્તસંપુટે નૈવ સાધ્યર્ણેન તુ રોદિતાઃ ।
મંત્રેનાનેન દેવેશિ અમૃતીશેન દીપિતાઃ ॥
સિદ્ધ્યન્તિ હ્યપ્રયત્નેન યષ્ટાજપ્તા ન સંશયઃ ।
ધ્યાતા સર્વપ્રદા દેવિ ભવન્તેનાનૃતં વચઃ ॥
૨૩અ)
ઇતિ તે સર્વમાખ્યાતં રહસ્યં પરમં પૃયે ॥
ઇતિ સર્વસ્રોતસંગ્રહસારે મૃત્યુજિદમૃતીશવિધાને કાલવંચનો નામાષ્ટમઃ
પટલઃ ॥
શ્રીદેવ્યુવાચ ॥
શ્રુતં મયા મહાદેવ માહાત્મ્યં મંત્રનાયકં ।
અધુના શ્રોતુમિચ્છામિ યદુક્તં વિધુના મમ ॥
સર્વાગમવિધાનેન ભાવભેદેન સિદ્ધિદં ।
વામદક્ષિણસિદ્ધાન્ત સૌરવૈષ્ણવવૈદિકે ॥
યથેષ્ટસિદ્ધિદો દેવો યથેષ્ટાચરયોગતઃ ।
તદાખ્યા હિ સુરેશાન ચિન્તારન્તફલોદયં ॥
ભગવાનુવાચ ॥
શૃણુ સુંદરિ તત્વેન પરમાર્થં વદામિ તે ।
અમૃતીશવિધાનેન મૃત્યુજિત્ કથિતં મયા ॥
તદેવ પરમં દેવિ શિવં સૂક્ષ્મમનામયં ।
સ્વભાવતત્સમુદ્દિષ્ટં વ્યાપકં શાશ્વતં ધ્રુવં ॥
ન તસ્ય રૂપં વર્ણં વા પરમાર્થ વદામિ તે ।
યસ્માત્ સર્વગતં દેવં સર્વાગમમયં શુભં ॥
વ્યાપકં સર્વમંત્રાણાં સર્વસિ * ફલપ્રદં ।
નિર્મલં સ્ફટિકં યદ્વત્ તં તુ પ્રોક્તં સિતાદિકં ॥
૨૩બ્)
પ્રતિચિંચેતસર્વત્રયે નયેન હિરંજિતઃ ।
તત્તદર્શયતીત્યેવં નસ્ત્વ? ભાવેન રંજિતં ॥
યથા તથૈવ દેવેશિ સર્વાગમ નિયોજિતઃ ।
ફલં દદાતિ સર્વેષાં સાધકાનાં હિ સર્વતઃ ॥
તસ્માત્ સ્રોતઃ સુસર્વેષુ ચિન્તામણિરિવોજ્વલઃ ।
ભાવભેદેન વૈ ધ્યાતસ્સર્વકામફલપ્રદઃ ॥
શિવસ્સદાશિવશ્ચૈવ ભૈરવસ્તુંબુરુસ્તથા ।
સોમસૂર્યસ્વરૂપેણ વહ્નિરૂપધરોવિભુઃ ॥
યતો જ્ઞાનમયં દેવં જ્ઞેયં ચ બહુધા સ્થિતં ।
નિયંત્રિતાનાં બદ્ધાનાં ત્રાણન્તન્નેત્ર મુચ્યતે ॥
મૃત્યોરુન્તારયેદ્ યસ્માત્ મૃત્યુજિતેન બોધ્યતે ।
અમૃતત્વંદયત્યે(?) તદમૃતીશ ઇતિ સ્મૃતઃ ॥
એવં સર્વગતો દેવો બહૂરૂપો મણિર્યથા ।
સર્વૈચારાધિતો દેવિ સ્વસિદ્ધફલવાંછયા ॥
સર્વેષાં ફલદો દેવ પ્રાર્થિતાર્થવિધાયકઃ ।
૨૪અ)
તસ્માદ્ભાવાનુરૂપેણ સાધકસ્સાધને સ્થિતઃ ।
યેન યેનૈવ ભાવેન તસ્ય તત્ફલદો ભવેત્ ॥
યત્સદાશિવરૂપેણ સદા ધ્યાયતિ સાધકઃ ।
સદાશિવ તનુસ્તસ્ય ભવતે પરમેશ્વરિ ॥
સર્વસાધારણો હ્યેષ સર્વાનુગ્રહકારકઃ ।
સદ્યો વામો હ્યઘોરશ્ચ પુરુષેશાનવિગ્રહઃ ॥
અનેન હૃદયાદીનિન્યસ્તવ્યાનિ વરાનને ।
અનેનૈવ તુ મંત્રેણ સ્વાસનં પરિકલ્પયેત્ ॥
ચંદ્રાર્બુદપ્રતીકાશં હિ માદ્રિનિચયોપમં ।
પંચવક્ત્રં વિશાલાક્ષં દશબાહું ત્રિલોચનં ॥
નાગયજ્ઞોપવીતં તુ વ્યાઘ્રચર્માંબરચ્છદં ।
બદ્ધપદ્માસનાસીનં સિતપદ્મોપરિસ્થિતં ॥
ત્રિશૂલમુત્પલં વાણમક્ષસૂત્રં ચ મુદ્ગરં ।
દક્ષિણેષુ કારેષ્વેવં વામેષ્વેવમતઃ પરં ॥
ખેટકાદર્ષચાપોગ્રં માતુલુંગં કમંડલું ।
૨૪બ્)
ચંદ્રાર્દ્ધમૌલિનં દેવમાપીતં પૂર્વવક્ત્રતઃ ।
દક્ષિણં કૃષ્ણન્તીમોગ્રં દંષ્ટ્રાલંબિકૃતાનનં ॥
કપાલમાલાભરણં જગત્સંત્રાસકારકં ।
પશ્ચિમં હિમકુંદાભં વામં રક્તોત્પલં પ્રભં ॥
ઊર્ધ્વવક્ત્રં મહેશાનિ સ્ફટિકાભં વિચિન્તયેત્ ।
એવં ધ્યાત્વા તુ દેવેશં પૂજયેદ્ વિધિ પૂર્વકં ॥
સ્વમૂર્તૌ સ્થંડિલે લિંગે જલે વા કમલોપરિ ।
ઈશાનાદ્યાદિ સદ્યાન્તા સ્વદિક્ષુ પ્રતિપૂજયેત્ ॥
આગ્નેયયા હૃદાદીનિ ન્યસ્ત્વા પૂજ્યાન્વિધાનતઃ ।
તદા સિદ્ધ્યત્ય સંદેહઃ સત્યમેતદ્ બ્રવીમિતે ॥
ઇતિ મૃત્યુજિદમૃતીશવિધાને સદાશિવાધિકારો નામ નવમઃ પટલઃ ॥
ભગવાનુવાચ ॥
અથેદાનીં પ્રવક્ષ્યામિ ભૈરવાગમ ભેદિતં ।
ભિન્નાંજન વયપ્રખ્યં કલ્પાન્ત દહનાત્મકં ॥
પંચવક્ત્રં શવારૂઢં દશબાહું ભયાનકં ।
ક્ષપામુખં ઘોરતરં ગર્જં તં ભીષણસ્વરં ॥
૨૫અ)
દંષ્ટ્રાકરાલવદનં ભૃકુટીકુટિલે ક્ષણં ।
સિંહચર્મપરીધાનં વ્યાલહારૈર્વિભૂષિતં ॥
કપાલમાલાભરણં દારિતાસ્યં મહાતનું ।
ગજત્વાઘ્રાચ્ચત(?) તનું શશાંકકૃતશેખરં ॥
કપાલખટ્વાંગધરં ખડ્ગ ખેટકધારિણં ।
પાશાંકુશધરં દેવં વરદાભય પાણિનં ॥
વજ્રહસ્તાં મહાવીરં પરશ્વાયુધપાણિમં ।
ભૈરવં પૂજયિત્વા તુ તસ્માત્ સંગગતાં સ્મરેત્ ॥
પ્રલયાગ્નિ સમાકારાં લાક્ષાસિંહરસપ્રભાં ।
ઊર્ધ્વકેશાં મહાકાયાં વિકરાલાં સુભીષણાં ॥
મહોદરીં પંચવક્ત્રાં નેત્રત્રયવિભૂષિતા ।
નખરાલાં કોટરાક્ષીં મુંડમાલાવિભૂષિતાં ॥
ભૈરવોક્ત ભુજાં દેવો ભૈરવાયુધધારિણીં ।
ઇચ્છાશક્તિરિતિખ્યાતાં સ્વચ્છંદોત્સંગગામિનીં ॥
અઘોરેશ્વરીતિ વિખ્યાતાંમીદૃગ્રૂપધરાં સ્મરેત્ ॥
સર્વતંત્રેષુ યા પ્રોક્તા પ્રચ્છન્ના ન સ્ફુટીકૃતા ।
મમાશયો(?) તતો(?) નાભિ લક્ષિતો ભુવિ દુર્લભઃ ॥
૨૫બ્)
વ્યાધિ ગ્રહણાદ્યેષુ(?) પદ્મનેષુ(?) ક્ષય હેતવે ।
ગોબ્રાહ્મણેષુ રક્ષાર્થં શાન્તિપુષ્ટૌ સદા યજેત્ ॥
અથવા હેમકુંદેંદુ મુક્તાફલસમદ્યુતિં ।
ચંદ્રકોટિસમપ્રખ્યં સ્ફટિકાબલસન્નિભં ॥
કલ્પાન્ત દહનપ્રખ્યં જપાકિંશુકસન્નિભં ।
સૂર્યકોટિસમાકારં રક્તં વા તમનુસ્મરેત્ ॥
અથવા પદ્મરાગાભં હરિતાત્મસમદ્યુતિં ।
ઇચ્છારૂપધરં દેવમિચ્છાસિદ્ધિપ્રદાયકં ॥
યાદૃશે નૈવ વર્ણધ્વા સાધકસ્તુ મનુસ્મરેત્ ।
તાદૃશં ભવતે રૂપં તાદૃક્ સિદ્ધિ પ્રદં શુભં ॥
પદ્મમધ્યે સ્થિતં ધ્યાયે પૂજયેદ્ વિધિના તતઃ ।
યથાનુરૂપ નૈવેદ્ય પુષ્પધૂપા સદૈ?ર્વિભું ॥
યા ક્ષીરસદૃશીં દેવીં હરહાસસમપ્રભાં ।
વિશુદ્ધસ્ફટિકપ્રખ્યાં કુંદેંદુ શશિનિર્મલં ॥
ચતુર્ભુજાં ત્રિનેત્રાં તુ ચક્રૈકેન વિભૂષિતાં ।
સિતાંબરધરાં દેવીં સિતહારવિભૂષિતાં ॥
૨૬અ)
સારંગાસનસંસ્થા તુ વજ્રહસ્તાં મહાબલાં ।
પાશાંકુશધરીં દેવીં ઘંટાધ્વનિ નિનાદિતાં ॥
પૂર્વસ્યાં દિશિ સંસ્થા તુ દેવદેવસ્ય સન્મુખં ।
ધ્યાયતે યસ્તુ યુક્તાત્મા ક્ષિપ્રં સિધ્યતિ સાધકઃ ॥
સૂર્યકોટિસમપ્રખ્યાં જ્વલિતાગ્નિ સમપ્રભં ।
સિંદૂરરાશિસદૃશીં વિદ્યુદ્રૂપાં ભયંકરીં ॥
ત્રિનેત્રાં ભીમવદનાં સ્થૂલકાયાં મહોદરીં ।
લંબોદરીં લંબકુચાં પ્રેતારૂઢાં મહાબલાં ॥
કપાલમાલા ભરણાં વ્યાઘ્રચર્મકટિસ્થલાં ।
ગજચર્મોત્તરીયાં ચ મુંડમાલાવિભૂષિતાં ॥
મહોક્લેવવિરાજદન્તીં ભાસયન્તીં દિશોમ્બરં ।
ચતુર્ભુજૈકવક્ત્રાં તુ ખડ્ગખેટકધારિણીં ॥
કપાલખટ્વાંગધરીં દક્ષ દિક્સંસ્થિતાં સ્મરેત્ ।
કૃષ્ણારુણાં મહાદીપ્તાં નિર્માંસાં વિકૃતાનનાં ॥
સુશુસ્કકોટરાક્ષીંર એકવક્ત્રાં ચતુર્ભુજાં ।
ત્રિનેત્રાં ભીમવદનાં વ્યાલહારૈર્વિભૂષિતં ॥
ઊર્ધ્વકેશાં મહાકાયાં મુંડમાલાવિભૂષિતાં ।
૨૬બ્)
સ્નાયુરજ્જુ નિબદ્ધ્વાંગીં નરચર્મકટિસ્થલા ।
વ્યાઘ્રચર્માંબર ધરાં ખડ્ગખેટકધારિણીં ॥
અંત્રાસૃઙ્માંસસંપૂર્ણં પિટિકાં ધારયેત્ સદા ।

ત્રોટયન્તીં મહાંત્રાણિ પશ્ચિમાયાં દિશિ સ્મરેત્ ॥
કુંભીરાસનસંસ્થા તુ? સ? ચૈવમધુનોચ્યતે ।
ઉષ્ટ્રગ્રીવં ગજસ્કંધમશ્વકર્ણં હુડાનનં ॥
વ્યાડજંઘસમાકારં નખાવજ્રાયુધોપમાઃ ।
કૂર્મપૃષ્ઠં મીનપુચ્છં કુંભીરં પરિકીર્તિતં ॥
નીલોત્પલદલશ્યામાં શરદંબુદસન્નિભાં ।
ત્રિનેત્રાં ચૈક વક્ત્રાં ચ નીલાંબરવિભૂષિતાં ॥
સિંહપૃષ્ઠે સમારૂઢાં શરચાપ કરોદ્યતાં ।
શક્તિહસ્તાં મહાદેવીં તથા ચોત્પલહસ્તિકા ॥
દિશ્યુત્તરસ્યાં દેવેશી ધ્યાતાં યષ્ટાં ફલપ્રદાં ।
સિદ્ધારક્તા તથા શુષ્કા તથૈવોત્પલમાલિની ॥
ચતુર્દિક્ષુ સ્થિતા હ્યેતા ભૈરવાપાતુગાઃ પ્રિયે ।
વિદિક્ષુ દૂત્યોદિન્યસ્ય(?) વહ્નાદીશં દિગન્તતઃ ॥
૨૭અ)
કાલી ચૈવ કરાલી ચ મહાકાલી તથૈવ * ।
ભદ્રકાલીતિ વિખ્યાતા દેવી રૂપેણ સંસ્થિતા ॥
કિં ત્વેતા દ્વિભુજાદેવ્ય પદ્માસનમવસ્થિતાઃ ।
કર્તૃકા મુંડધારિણ્યઃ કિંકરા દ્વારદેશતઃ ॥
ક્રોધનોવૃત્તકશ્ચૈવ કર્ષણોથ ગજાનનઃ ।
દ્વિભુજા વિકૃતાસ્યાસ્તુ ખડ્ગખેટકપાણયઃ ॥
શાન્ત્યર્થે તુ સિતાઃ સર્વે રૂપં વા કર્મભેદતઃ ।
અથાતઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ રાજરજ્યાવિધાનતઃ ॥
મંત્રસંપુટયોગેન મધ્યે નામસમાલિખેત્ ।
તદ્ધર્થિ ભૈરવં દેવમમૃતેશં યજેત્ પૃયે ॥
દેવ્યોદલેષુ તેનૈવ તથૈવાદ્યંત્વયોજિતાં ।
દૂત્યસ્તથા નિયોજ્યન્તે મૂલમંત્રેણ કિં કરાઃ ॥
પદ્મબાહ્યે સુશુક્લં તુ લિખેત્રુ?શશિમંડલં ।
ચતુષ્કોણં તતો બાહ્યે વક્તલાંછનલાંછિતં ॥
રોચના કુંકુમેનૈવ ક્ષીરેણ સિતયા પિવ ।
લિખિત્વા પૂજયેચ્છાંતૌ સર્વશ્વેતોપચારતઃ ॥
યથા તુ રૂપૈર્નૈવેદ્યૈર્ઘસ્મરૈર્વલિરાસવૈઃ ।
૨૭બ્)
સિતચંદનસંમિશ્રં કર્પૂરક્ષોદધૂસરં ।
સાક્ષતાતંદ્રુલતિલાત્સિતશર્કરયા સહ ॥
ઘૃતક્ષીરસમાયુક્તાન્ હોમયેદ્યંસ્તુયન્તીઃ(?) ।
મહાશાન્તિર્ભવેત્ ક્ષિપ્રં ગૃહીતો યદિ મૃત્યુના ॥
ઇતિ સર્વસ્રોતસંગ્રહસારે મૃત્યુજિદમૃતેશવિધાને દક્ષિણવક્ત્રાધિકારો નામ
દશમઃ પટલઃ ॥
ભગવાનુવાચ ॥
અથેદાનીં પ્રવક્ષ્યામિ તન્ત્રોત્તરમનુત્તમં ।
મંત્રેણાનેન યષ્ટવ્યં સર્વસિદ્ધિફલોદયં ॥
સર્વોપદ્રવ શાન્ત્યર્થમષ્ટપત્રે કુશેશયે ।
પૂર્વોક્તમંડલે દેવિ મધ્યે દેવં તુ તુંબુરું ॥
દશબાહું સુરાશાનં પંચવક્ત્રં ત્રિલોચનં ।
સદાશિવેન વપુષા વક્ત્રાન્યેવં પ્રકલ્પયેત્ ॥
તમર્દ્ધચંદ્રશિરસં રાજીવાસનસંસ્થિતં ।
હિમકુંદેંદુ ધવલં તુ દિ?નાબલસન્નિભં ॥
નાગયજ્ઞોપવીતં ચ સર્વભૂષણ્ભૂષિતં ।
સર્વાભરણસંયુક્તં વ્યાઘ્રચર્મ કટિસ્થલં ॥
૨૮અ)
ગજચર્મપરીધાનં વૃષારૂઢં મહાબલં ।
ખડ્ગચર્મધરં દેવં ટંકકંદલભૂષિતં ॥
પાશાંકુશધરં દેવં ચક્રહસ્તાક્ષ સૂત્રધૃક્ ।
વરદાભયહસ્તં ચ સર્વકિલ્વિષનાશનં ॥
ચતુર્દિક્ષુ સ્થિતા દેવ્યઃ પૂર્વાદ્યા દૂતયસ્તથા ।
આગ્નેયાદિ વિદિક્ષ્વેવં કિંકરા દ્વારદેશતઃ ॥
જંભની મોહની ચૈવ સુભગા દુર્ભગાન્તિમાઃ ।
દૂતયસ્તુ સમાખ્યાતા કિંકરાઃ શૃણુતઃ પૃયે ॥
ક્રોધનો નૃત્તકશ્ચૈવ ગજકર્ણો મહાબલઃ ।
સવ્યાપસવ્યે ગાયત્રી સાવિત્રી વિનિવેશયેત્ ॥
અધોર્ધ્વે ચાંકુશં માયાં વિન્યસેત્ તદનન્તરં ।
સર્વાદ્યેતાનિ યોજ્યાનિ મૂલમંત્રેણ સર્વદા ॥
સિતરક્તપીતકૃષ્ણા દેવ્યો વૈ ચતુરાનના ।
ચતુર્ભુજાઃ ત્રિનેત્રા ચ ટંકકંદલધારિણી ॥
દંડાશ્ચ સૂત્રહસ્તાશ્ચ પ્રેતોપરિવિરાજતે ।
જયા દેવી ચ વિજયા વક્ત્રવર્ણા ચતુર્ભુજા ॥
ચતુવક્ત્રાસ્ત્રિનેત્રા ચ શરકાર્મુક ધારિણી ।
૨૮બ્)
ખડ્ગચર્મધરી દેવી હ્યુલ્રો?કોપરિસંસ્થિતા ।
જયન્તી પદ્મગર્ભાશ્ચ ચતુર્વસ્ત્રા ચતુર્ભુજા ॥
શક્તિઘંટાધરી દેવી ચર્મપટ્ટિસધારિણી ।
અશ્વારૂઢા મહાદેવી સર્વાભરણભૂષિતા ॥
અજિતા ચ ચતુવક્ત્રા કૃષ્ણવર્ણા મહાબલા ।
ચતુર્ભુજા ત્રિનેત્રા ચ પાશાંકુશધરા તથા ॥
રત્નપાત્ર ગદાહસ્તા દિવ્યાસનસુસંસ્થિતા ।
સૌવર્ણાં ચરધારિણ્યો સ્વર્ણભૂષણ ભૂષિતાઃ ॥
સ્વદિક્ષુસંસ્થિતા યષ્ટા ધ્યાતાસિદ્ધિફલપ્રદા ।
દૂત્યસ્તદ્રૂપધારિણ્યો કિંતુ વક્ત્રૈક ભૂષિતાઃ ॥
દ્વિભુજાશ્ચ ત્રિનેત્રાશ્ચ મુંડકર્તરિભૂષિતાઃ ।
મત્સ્યઃ કૂર્મોથમકરોભેકમાસાં તથાસનં ॥
કિંકરાઃ ખડ્ગહસ્તાશ્ચ દ્વિભુજાશ્ચર્મધારિણઃ ।
એકવક્ત્રાસ્ત્રિનેત્રાશ્ચ ભૃકુટી કુટિલેક્ષણાઃ ॥
સિતાદિ વર્ણભેદેન ધ્યાતાસિદ્ધિપ્રદાં શુભાં ।
ગાયત્રી રક્તવર્ણા ચ વક્ત્રૈકેન વિભૂષિતા ॥
વદ્વપદ્માસનાસીના ધ્યાનાન્મીલિત લોચના ।
૨૯અ)
સાવિત્રીસિતવર્ણેન ધ્યાનાન્તર્ગત લોચના ।
તથૈવા વયવા દેવી માયાકૃષ્ણા ચતુર્ભુજા ॥
મહાપટ્ટાવગૂહિન્યા સંપુટાકારયુગ્મતઃ ।
અંકુશં ભૈરવાકારં પાશાંકુશધરં વિભું ॥
કપાલખટ્વાંગધરં વસાસૃઙ્માંસ લંપટં ।
રાવંક્ષીરાર્ણવં વોર્વી શક્તિમાધારિકાં શુભાં ॥
આસનાર્થં પ્રયુંજીત સર્વશાન્ત્યર્થસાધકં ।
સર્વાણ્યેતાનિ વા દેવિ સુશુક્લાઃ શાન્તિકારકાઃ ॥
રક્તાપીતાસ્તથા કૃષ્ણા ધ્યાતવ્યાઃ કર્મભેદતઃ ।
તદ્વત્ પૂજાં પ્રકુર્વીત યદાસિદ્ધિફલપ્રદાઃ ॥
અથાન્યં સંપ્રવક્ષ્યામિ ચક્રરાજં મહાબલં ।
આદ્યન્તસંપુટે ચૈવ મધ્યે નામ સમાલિખેત્ ॥
એવં દેવ્યશ્ચ દૂત્યશ્ચ પૂર્વવદ્ વિધિના સ્મરેત્ ।
મધ્યે દલેષુ વિદલેષ્વન્યતઃ સર્વતઃ સુધીઃ ॥
યથાનુરૂપ નૈવેદ્યૈર્ભૂરિશાન્ત્યર્થમાત્મનઃ ।
અન્યસ્ય ચાત્રયોક્તવ્યં યષ્ટવ્યં શાન્તિકર્મણિ ॥
૨૯બ્)
તિલતંડુલમધ્વાજ્ય ક્ષીરશર્કરયા સહ ।
હોમયેત્ પૂર્વવત્ કુંડે પ્રશસ્તેંધન દીપિતે ॥
મહાશાન્તિઃ પ્રજાયેત *? મેનાનૃતં વચઃ ।
સર્વરક્ષાવિધાનેસ્તુ યોજ્યાદેવ્યઃ સુસિદ્ધિદાઃ ॥
પંક્તિસ્થા વાયજેદ્ દેવીં મધ્યે દેવં તુ તુંબુરું ।
સર્વશ્રેયસ્સમાપ્નોતિ સાધકઃ સંય *? દૃયઃ ॥
અન્યસ્ય વા પ્રયુંજાનો જયત્યનં સંશયઃ ।
ઇતિ સર્વસ્રોતસંગ્રહસારે મૃત્યુજિદમૃતીશં વિધાને ઉત્તરતન્ત્રાધિકારે
એકાદશઃ પટલઃ ॥
ભગવાનુવાચ ॥
અથાતઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ કુલામ્નાય નિદર્શનં ।
યાગહોમં જપં કાર્યં યેન સર્વમવાપ્નુયાત્ ॥
પદ્મમધ્યે તુ સંપૂ *? ભૈરવઃ પૂર્વચોદિતઃ ।
પૂર્વાદિ દિગ્દલાન્તસ્થા હ્યષ્ટૌ દેવ્ય સ્વભાવતઃ ॥
બ્રહ્મ્યાદિ દેવતાનાં ચ સ્વરૂપાયુધવાહનાઃ ।
બ્રાહ્મી માહેશ્વરી ચૈવ કૌમારી વૈષણવી તથા ॥
૩૦અ)
વારાહી ચૈવ માહેંદ્રી ચામુંડા બહુરૂપિણી ।
બ્રહ્માદિ બહુરૂપાન્તં રૂપમાસાં સ્વવાહનં ॥
હંસો વૃષો મયૂરશ્ચ વૈનતેયશ્ચ સીકરઃ ।
*? નૈત્યોવાહનાનિ પ્રોક્તા ન્યાસાં ક્રમેણ તુ ॥
સ્વાયુધં ચૈવ સર્વાસાં સ્વરૂપાંકુશભૂષિતાં ।
કપાલખટ્વાંગ ધરા વરદા ભયહસ્તિકા ॥
પંક્તિસ્થા વા * જે દેવિ સર્વાભીષ્ટફલપ્રદા ।
સર્વેષાં ચૈવ શાન્ત્યર્થં પ્રાણિનાં ભૂતિમિચ્છતા ॥
ભૂરિયાગેન યષ્ટવ્યા યથાકર્માનુરૂપતઃ ।
વિશેષેન તુ ષષ્ટ્યવ્ય ભૂભૃતાનાં તુ દૈશિકૈઃ ॥
આસામેવ પ્રસાદેન રાજ્યં નિહતકંટકમ્ ।
ભુંજતે સર્વરાજાન સુભગા હ્યવનીતલે ॥
યસ્માદેત જગત્સર્વં દેવીનાં ભાવજં ।
એતા યોનિ સ્વરૂપાસ્તુ દેવાદિ જગતઃ પ્રિયે ॥
સર્વાસ્તાઃ સર્વદુઃખૌઘ હારિણ્યઃ પ્રાણિનાં પૃયે ।
રક્ષન્તિ માતૃવચ્ચૈતાઃ પાલયન્તિ * *? ત્સદા ॥
૩૦બ્)
કોષ્ઠે વૈ કાર્ષિકાન્યદ્વચ્છક્તિ રૂપં જગત્ પ્રિયે ।
પ્રલયેધારયન્તિસ્સસૃજન્તીહ પુનશ્ચતાઃ ॥
યદ્વચ્ચ કાર્ષકાઃ કાલે બીજવાપં પ્રકુર્વતિ ।
ફલાર્થં ફલદં તદ્વદ્બ્રહ્મકલ્પસિસૃક્ષયા ॥
કલ્પાદૌ કલ્પમધ્યાન્તે વ્યાપયન્તિ જગદ્ધિતાઃ ।
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન શાન્ત્યર્થં હિતકામ્યયા ॥
યષ્ટવ્યાશ્ચૈવ હોતવ્યા ધ્યાતવ્યાસ્સિદ્ધિકામતઃ ।
સર્વબીજૈસ્ત્રિમધોક્તૈસ્તિલૈર્વા શ્રીફલૈઃ શુભૈઃ ॥
પુષ્પૈર્વા સુપ્રશસ્તૈશ્ચ ફલૈરન્યૈઃ સુહોમિ *? તૈઃ ।
સર્વસિદ્ધિપ્રદાદેવ્યઃ સર્વકામફલપ્રદાઃ ॥
ઇતિ સર્વસ્રોતસંગ્રહસારે મૃત્યુંજિદમૃતીશવિધાને કુલામ્નાયાધિકારો
દ્વાદશમઃ પટલઃ ॥
ઈશ્વર ઉવાચ ॥
એવં વૈ મંત્રરાજસ્ય કૌલિકં વિધિચોદિતં ।

પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ વિધાનં યત્ફલં પ્રદં ॥
નારાયણં ચતુર્વાહું પદ્મપત્રયતે ક્ષણં ।
૩૧અ)
અતસી પુષ્પસંકાશમેકવક્ત્રં દ્વિલોચનં ।
શંખચક્રગદાપદ્મ સર્વાભરણભૂષિણં ॥
દિવ્યાંવરધરં દેવં દિવ્યપુષ્પોપશોભિતં ।
સ્ફુરન્મુત્ત?માણિક્ય કિંકિણી જાલમંડિતં ॥
દિવ્યકુંડલધારી ચ ઉત્થિતં તુ સદાસ્મરેત્ ।
અથવા પક્ષિરાજસ્થં સુશ્વેતં તુ મનોરમં ॥
ત્રિવક્ત્રં સૌમ્યવદનં વરાહરિભૂષિતં ।
ભુજૈઃ ષટ્ભિસમાયુક્તં વરાભયસમન્વિતં ॥
ઉત્સંગે સ્પ?શૃયં ધ્યાયેત્ તદ્વર્ણાયુધધારિણીં ।
લાવણ્યકાન્તિ સદૃશી દેવદેવસ્ય સન્મુખાં ॥
? તુર્દિક્ષુ સ્થિતા દેવ્યો વિદિક્ષ્વંગાનિ પૂજયેત્ ।
જયાલક્ષ્મીસ્તથા કીર્માયા વૈદિગ્નતા યજેત્ ॥
પાશાંકુશધરાં દેવીં વરદાભયપાણિનીં ।
દેવસ્ય સન્મુખા ધ્યાયે શ્રીવર્ણારૂપધારિણી ॥
દેવસ્ય સદૃશાન્યંગાષ્ટદ્વર્ણાયુધધારકાં ।
અથવાષ્ટભુજં દેવં પીતવર્ણસુશોભનમ્ ॥
૩૧બ્)
મેષોપરિસ્થિતં દેવં દિગ્વાસંમૂર્દ્ધલિંગિનં ।
શૃંગવટા? * *? કેન ચોયાનોવ્ય?તપાણિનં ॥
બાલરૂપં યજે નિત્યં ક્રીડમાનં હિ યોષિતાં ।
ચતુર્દિક્ષુ ન્યસેદ્ દેવીં દિગ્વાસાસ્તુ મનોરમાઃ ॥
કર્પૂરી ચંદની ચૈવ કસ્તૂરી? કુંકુમી તથા ।
તદ્રૂપધારિણીં દેવીં ઇચ્છાસિદ્ધિફલપ્રદા ॥
બહુનાત્રકિમુક્તેન વિશ્ર?ભુગ્વા સદાસ્મરેત્ ।
અનેકવક્ત્રસંઘાતૈરનેકાસ્ત ભુજૈસ્તથા ॥
શયનં વા વિવાહસ્થં હ્યધે લક્ષ્મિ યુતં તથા ।
કેવલં નરસિંહં વા વારાહં વાથવા સ્મરેત્ ॥
કપિલાનનોપિ વા ધ્યાયેદવ્યક્તં વાપિ નિષ્કલં ।
યેન યેન પ્રકારેણ ભાવભેદેન સંસ્મરેત્ ॥
તસ્ય તન્મયતાં યાતિ ઇત્યાજ્ઞા પારમેશ્વરી ।
તેજોમયમતોવક્ષ્યે યેન સિદ્ધિર્ભવેર્નૃણાં ॥
રક્તપદ્મનિભાકારં લાક્ષારસસમપ્રભં ।
સિંદૂરરાસિવર્ણાભં પદ્મરાગસમપ્રભં ॥
કુસુંભરસસંકાશં દાડિમી કુસુમપ્રભં ।
૩૨અ)
કલ્પાન્તવહ્નિસદૃશમેકવદ્વક્ત્રં દ્વિલોચનં ।
ચતુર્ભુજં મહાત્માન વરદાભયપાણિકં ॥
વજ્રમેકેન હસ્તેન પદ્મમેકેન ધારયેત્ ।
સપ્તાશ્ચ રથમારૂઢં નાગયજ્ઞોપવીતનં ॥
રક્તમાલ્યાંબરધરં રક્ત સ્રગનુલેપનં ।
અથવાષ્ટભુજં દેવં લોકપાલાયુધાન્વિતમ્ ॥
ત્રિવક્ત્રં ઘોરવદનં ત્રિનેત્રં વિકૃતાનનમ્ ।
અશ્વોપરિસમારૂઢં પદ્મમધ્યે સદાયજેત્ ॥
હૃચ્છિરશ્ચ શિખાવર્મ લોચનાસ્ત્રં પ્રપૂજયેત્ ।
મધ્યપદ્મે યજેદ્ દેવં ગ્રહાષ્ટૌ તુ દ્વિતીયકે ॥
નક્ષત્રાણિ તૃતીયે તુ ય *? સંખ્યં ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ ।
દલાગ્રે તૃતયં પૂજ્યં લોકપાલાંસ્તતો યજેત્ ॥
પંચમે પદ્મસંસ્થાને અસ્ત્રાણ્યષ્ટૌ પ્રપૂજયેત્ ।
કેવલં સુત્થિતં વાપિ દ્વિભુજં રશ્મિ સંયુતં ॥
વિશ્વકર્મસ્વરૂપં વા વિશ્વકર્તા જગત્પત્તિઃ ।
ચતુર્ભુજં મહાત્માનં ટંકપુસ્તકધારિણં ॥
૩૨બ્)
સાદર્ષં વામહસ્તેન સૂત્રં વૈ દક્ષિણેન તુ ।
દેવૈઃ સિદ્ધૈશ્ચ ગંધર્વૈસ્તૂયમાનં વિચિન્તયેત્ ॥
સ્થલે નલે જલે ચૈવ પર્વતાગ્રેષુ પૂજયેત્ ।
યત્ર વા રોચતે ચિત્તમિચ્છાસિદ્ધિફલપ્રદં ॥
શંખકુંદેંદુ ધવલં ત્રિવક્ત્રં રુદ્રરૂપિણં ।
સદાશિવેન રૂપેણ વૃષારૂઢં વિચિન્તયેત્ ॥
ચતુર્ભુજં મહાત્માનં શૂલાભયસમન્વિતં ।
માતુલુંગધરં દેવં અક્ષસૂત્રધરં પ્રભું ॥
અથવા બહુબાહું ચ નાદ્યસ્થં ચિન્તયેત્ પ્રભું ।
ઉમાર્દ્ધધારિણં દેવં વિષ્ણુરેવાર્દ્ધધારિણં ॥
વિવાહં ચ વા ધ્યાયેત્ સમીપસ્થં પ્રપૂજયેત્ ।
બ્રહ્મા ચતુર્મુખઃ સૌમ્યો રક્તવર્ણઃ સુલોચનં ॥
લંબકૂર્ચઃ સુતેજસ્કૌ હંસારૂઢશ્ચતુર્ભુજઃ ।
દંડાક્ષસૂત્રહસ્તશ્ચ કમંડલુભયપ્રદઃ ॥
૩૩અ)
વેદૈશ્ચતુર્ભિઃ સંયુક્તઃ સર્વસિદ્ધિફલપ્રદઃ ।
બુદ્ધઃ પદ્માસનગતઃ પ્રલંવઃ શ્રુતિવીવરઃ ॥
પદ્માક્ષઃ પદ્મચિહ્નશ્ચ મણિવદ્ધો જગદ્ધિતઃ ।
સમાધિસ્થો મહાયોગી વરદાભયપાણિકઃ ॥
અક્ષસૂવધરોદેવઃ પદ્મહસ્તઃ સુલોચનઃ ।
ધ્યાત્વા હ્યેવં પ્રપૂજ્યેતસ્ત્રીણાં મોક્ષફલપ્રદઃ ॥
બહુનાત્ર કિમુક્તેન પૌનઃ પુણ્યેન સુંદરિ ।
કાન્તિકેયશ્ચ કામશ્ચ સોમસૂર્યવિનાયકાઃ ॥
લોકપાલાશ્ચ વૈ સર્વે હ્યન્યેવૈ દેવયોનયઃ ।
ગારુડે ભૂતતંત્રે ચ વાગ્વિધાનેષુ પૂજયેત્ ॥
ન્યાયારહન્વસાંખ્યૈશ્ચ વૈદિકાનાં ચ સર્વશઃ ।
યામલે એકવીરે ચ નવકે તૃકભેદતઃ ॥
ઉમાર્દ્ધધારિણે ચૈવ વિષુરેવાર્દ્ધધારિણે ।
૩૩બ્)
તત્સમીપસ્થ દેવ્યો વા દુર્ગાખ્યે વિંધ્યવાસિની ।
ચંડિકાદ્યાશ્ચ શુષ્કાદ્યાઃ સ્વયંભુસ્તે મહેશ્વરે ॥
પ્રાક્પ્રતિષ્ઠિતરૂપે વા ઋષિર્મનુજયોજિતે ।
આયુધેષુ ચ સર્વેષુ વિદ્યાપીઠેષુ સર્વતઃ ॥
પાતાલમંત્રતંત્રેષુ નાગેંદ્રદ્રાવિતેષુ ચ ।
શક્તયો વાપ્યનન્તાશ્વ મંત્રેનાનેન સુવ્રતે ॥
વિધાનેન તુ યષ્ટવ્યા સર્વસિદ્ધિફલપ્રદાઃ ।
ભવંન્ત્ય વિતથં ભદ્રે સત્યં મેનાનૃતં વચઃ ॥
સર્વં સાધારણો દેવઃ સર્વસિદ્ધિફલપ્રદઃ ।
સર્વેષામેવ વર્ણાનાં જીવભૂતો યત સ્મૃતઃ ॥
પ્રતિષ્ઠા પૂજને ચૈવ ભદ્રપીઠાર્ઘપાત્રકં ।
બાહ્યસ્થિતે સકૃત્ પૂજ્યે સકૃચંદ્રાર્ક મૂર્તિષુ ॥
અગ્નિસંસ્કરણે ચૈવ ન્યાસધ્યાનાદિ વાહનૈઃ ।
વિકલ્યો નૈવ કર્તવ્યો સર્વસાધારણો યતઃ ॥
સંકરત્વં ન જાયેત તસ્માચ્છંકાં પરિત્યજેત્ ।
સકૃજપ્તશરીરસ્થઃ સંકૃજ્જપ્તોર્ઘપાત્રકે ॥
૩૪અ)
સકૃદ્ધસ્તેષુ વિન્યાસો માનસે તુ સકૃજ્જપે ।
બાહ્યસ્થિતસ્સકૃત્પૂજ્યસ્સકૃચંદ્રાર્ક મૂર્તિષુ ॥
સકૃહોમે સકૃજ્જપ્યે ઉદકે તુ સકૃદ્યજેત્ ।
સકૃત્સકૃચ્ચ સર્વત્ર પૂજયેત્ પરમેશ્વરં ॥
પ્રાણાયામાદિકં ક્લેશ ધારણામુદ્રયોગતઃ ।
નૈવોપયુજ્યતે હ્યસ્ય મંત્રરાજસ્ય સુવ્રતે ॥
વ્યવસાયૈઃ પ્રકર્તવ્યં અન્યથા નૈવ સિદ્ધ્યતિ ।
નિચ્છિદ્રં સાધકેંદ્રસ્ય રાજ્યે રાષ્ટ્રવિવૃદ્ધયે ॥
ઇતિ સર્વસ્રોતસંગ્રહસારે મૃત્યુજિદમૃતીશવિધાને
સર્વવિદ્યાધિકારસ્ત્રયોદશમઃ પટલઃ ॥
શ્રીદેવ્યુવાચ ॥
યદિ દેવ પરત્વેન વર્ણિતં મંત્રમુત્તમમ્ ।
સર્વેષામેવ દેવાનાં દેવીનાં ચૈવ સર્વતઃ ॥
હૃદયં પરમં હ્યેષ મંત્રરાટ્સર્વસિદ્ધિદં ।
કિમન્યૈર્મંત્રમુખ્યૈશ્ચ યષ્ટૈર્જપ્તૈર્વ્રવીહિતં ॥
ભગવાનુવાચ ॥
સાધુસાધુમહેશાનિ પૃષ્ટોહં યત્ત્વયાનઘે ।
૩૪બ્)
તદહં સંપ્રવક્ષ્યામિ યત્સારં પરમં ધ્રુવં ।
આસીદિદં શક્તિરૂપં અનૌપમ્યમનામયં ॥
શિવં સર્વગતં શુદ્ધંમપ્રમેયમતીંદ્રિયં ।
સિસૃક્ષુચ્ચેચ્છયા દેવિ જ્ઞાનશક્ત્યા ક્રિયાત્મકઃ ॥
પ્રથમો હ્યેષદેવેશિ સર્વજ્ઞઃ સર્વગઃ શિવઃ ।
સર્વસ્સર્વાત્મકો દેવ આદિસૃષ્ટિપ્રવર્તકઃ ॥
તતો તુ મંત્રસૃષ્ટિ વૈ શિવેન પરમાત્મના ।
નાના પ્રકાર રચિતા પૃથગ્ભેદ વ્યવસ્થયા ॥
યથા તથૈવ દેવેશિ સર્વઃ સર્વાત્મકઃ પરઃ ।
સાધારણો મંત્રનાથઃ સર્વેષાં ચૈવ વાચકઃ ॥
યદા તદા હિ સર્વેષાંમાત્મરૂપો હ્યલેપકઃ ।
મંત્રકોટ્યો હ્યસંખ્યાતા વ્યક્તાવ્યક્તાશ્ચ સંસ્થિતા ॥
સર્વે તે સિદ્ધિદાસ્તેન આદ્યન્તેન તુ રોધિતાઃ ।
એતત્ સંપુટયોગેન જપ્ત્વાસિદ્ધિફલપ્રદાઃ ॥
તદર્ધં તવ સુશ્રોણિ સ્નેહેન પ્રકટીકૃતં ।
રહસ્યં પરમં સત્યં ન શ્રાવ્યં યસ્ય કસ્યચિત્ ॥
ગુપ્તઃ સુસિદ્ધિદો હ્યેષ પ્રકટઃ સિદ્ધિહા ભવેત્ ।
૩૫અ)
પ્રથમો હ્યેષ દેવેશિ સર્વજ્ઞઃ સર્વતઃ શિવઃ ।
સર્વઃ સર્વાત્મકો દેવો આદિ સૃષ્ટિકરઃ પ્રભુઃ ॥
તદેવ મંત્રસૃષ્ટિં વૈ શિવં વૈ પરમાત્મનઃ ।
નાનાપ્રકાર રચિતા પ્રેષંતે દેવ્યવસ્થિતા ॥
તત્ તત્ તથૈવ દેવેશિ સર્વસર્વાત્મકં પરં ।
તસ્માત્ સુગુપ્તં કર્તવ્યં સંપ્રદાય મુખાગમઃ ॥
ઇતિ મૃત્યુજિદમૃતીશવિધાને સર્વાધિકારો નામ ચતુર્દશમઃ પટલઃ ॥
ભગવાનુવાચ ॥
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ સર્વરક્ષાકરં યથા ।
મંત્રનાથં મહોગ્રં ચ ધૂપં રક્ષોઘ્ન ચોદિતં ॥
સપ્તવારાભિજપ્તં તુ રક્ષોઘ્નં યસ્ય દીયતે ।
શિરસ્થં ધારયેન્નિત્યં સર્વદોષૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥
સર્વદૈત્ય ક્ષયાર્થં તુ સમુક્તેનૈવ બ્રહ્મણા ।
સેર્ષાણાં ચૈવ સર્વેષાંમભિચારો યથાકૃતઃ ॥
સદા વૈ સર્ષપા પ્રોક્તા પાતિ રક્ષતિ સર્વતઃ ।

યદા રક્ષાંસિ સર્વાણિ પ્રાગ્વિવ્રુતહતાનિ ચ ॥
મયા દેવિ યદા પ્રોક્તા રક્ષોઘ્ના પ્રથિતા ભુવિ ।
૩૫બ્)
આહવેષુ ચ સર્વેષુ દૈત્યેસ્સહ સુરોત્તમૈઃ ।
નિયુક્તા દુષ્ટહન્તારોં સિદ્ધ્યર્થં રિપુનાશનં ॥
તેષામર્થં યદાસિદ્ધં તદાસિદ્ધાર્થકં ભુવિ ।
ખ્યાતં દર્પાપહં દેવિ ભૂતાનાં દુષ્ટચેતસાં ॥
યદા સર્વેષુ ભૂતેષુ ભયત્રસ્તેષ્ટ્ર? સર્વતઃ ।
નૈરાજનવિધાનેન નામાંકં જુહુયાત્ પૃયે ॥
વહ્નૌ સંક્રુદ્ધમનસા મંત્રી રક્ષાર્થમુદ્યતઃ ।
તદા નૈરાજનં ખ્યાતં સર્વશ્રેયસ્કરં પરં ॥
સિતાદિ યુગભેદેન વર્તતે તુ ગ્રહો બલી ।
શુક્લઃ સર્વપ્રદઃ ખ્યાતો રક્તે રાજ્યવિધાયકઃ ॥
પીતોરક્ષાકરઃ પ્રોક્તઃ શત્રુવિનાશકૃત્ ।
ચતુર્યુગે તુ સર્વત્ર પીતકૃષ્ણૌ દ્વિતીયકે ॥
રાજસર્ષપગૌરાખ્યો રૂપૌ દ્વૌ તુ હિતૌ પ્રિયે ।
યદા મૃત્યુવશાઘ્રાતસ્સર્વતૈ તુ કૃષ્ણપદ્રુતઃ ॥
તદા તુ ઘૃતસંયુક્તં ગોક્ષીરસિતશર્કરં ।
તિલૈવિમિશ્રિતં કૃત્વા જુહુયાત્ સર્વશાન્તિદં ॥
તિલૈઃ કૃષ્ણૈઃ સમાયુક્તં રાજસર્ષપમુત્તમં ।
૩૬અ)
ત્ર્યક્તે વૈ જુહુયાત્ સમ્યક્ સર્વશાન્તિ પ્રદં શુભં ॥
અનેનૈવાભિમંત્રિત્વાદ્યસ્ય હસ્તે તુ દીયતે ।
સૌભાગ્યમતુલં દેવિ જયિતે(?) દ્યા?વસંશયઃ ॥
સપ્તાભિમંત્રિતં કૃત્વા મંત્રેનાનેન મંત્રવિત્ ।
મૂર્ધ્નિ પ્રદાપયેદ્ યસ્ય સર્વદોષૈઃ સમુચ્યતે ॥
અભિમંત્ર્ય તથા ધૂપં પુષ્પં વાસાંસિ વૌષધં ।
સમાલભનપાનં વા ભોજનં વાભિમંત્રિતં ॥
દીયતે(?) યસ્ય તસ્યૈવ ન હિંસંતિતીતિહિંસકાઃ ।
દિવિદિક્ષુ ક્ષિપેદ્ યસ્ય રક્ષાર્થં પ્રયતાત્મનઃ ॥
દિવા વા યદિ વા રાત્રૌ સુપ્તે વા જાગ્રતોપિ વા ।
અવધસ્સર્વભૂતેષુ ભુવિતિષ્ઠત્યસૌ નરઃ ॥
રાજરક્ષાવિધાનં તુ મયૈવં પ્રકટી કૃતં ।
તવ સ્નેહાત્ પ્રશસ્તં તુ રહસ્યં સર્વસિદ્ધિદં ॥
નૃપાણાં નૃપપત્નીનાં તત્સુતાનાં દ્વિજાતિષુ ।
આચાર્યઃ કુરુતે યસ્તુ સર્વાનુગ્રહકારકઃ ॥
મંત્રજ્ઞઃ સાધકો વાથ સ પૂજ્યસ્સર્વથા પ્રભુઃ ।
સમ્માનૈવમનૈર્નિત્યં(?) દારૈર્વિવિધ વિસ્તરૈઃ ॥
૩૬બ્)
યથા મંત્રાર્થસંયુક્ત સ્વાહા હોમે ફલપ્રદઃ ।
તથા સર્વેષુ કાર્યેષુ દીક્ષિતો મંત્રવિત્સદા ॥
ફલપ્રદો ભવેત્ સમ્યક્ સર્વશક્તિ પ્રદઃ શુભઃ ।
સુધા યથા ચ નાગાનાં પિતૄણાં ચ સ્વધા યથા ॥
નમસ્કારોક્તિ દેવાનાં વૌષટ્ શાંતૌ પ્રશસ્યતે ।
મંત્રજ્ઞાનાં તથા નિત્યં? દાનસન્માનમુત્તમં(?) ॥
ફલપ્રદં ભવત્યાસુ? સર્વસિદ્ધિ પ્રદાયકં ।
જ્ઞાનશક્તિ સ્થિતા મંત્રાસ્તં જ્ઞાનં ચેતસિ સ્થિતં ॥
તચ્ચિતં પૂજિતં તુષ્ટં સાત્વિકં ભવતે સદા ।
સત્વસ્થા તુ શૃયો નિત્યં લક્ષ્મીસ્તત્ર પ્રવર્દ્ધતે ॥
રજસ્તમો વિનાશેન મંત્રાઃ સત્વોદયે સદા ।
સિદ્ધિ પ્રદા ભવંત્યાશુ યતોતીવ સુનિર્મલાઃ ॥
૩૭અ)
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન આજ્ઞૈષા પારમેશ્વરી ।
પરિપાલ્યા પ્રયત્નેન સિદ્ધિમુક્તિર્ન દૂરતઃ ॥
અનુત્તર વિધાનં તુ ન દદ્યાત્ પરદીક્ષિતે ।
સ્વશિષ્યે દીક્ષિતે દદ્યાન્નાન્યથા સર્વથા પ્રિયે ॥
ઇતિ સર્વસ્રોતસંગ્રહસારે મૃત્યુંજિદમૃતીશવિધાને પંચદશમઃ પટલઃ ॥
શ્રીદેવ્યુવાચ ॥
કથિતં દેવદેવેન રહસ્યં પરમાદ્ભુતમ્ ।
સર્વાગમ મયં દેવં એકવીરં મહાબલં ॥
વામદક્ષિણસિદ્ધાન્તં ભેદત્રયવિભેદિતં ।
વૈષ્ણવાદિ સમાયુક્તં રહસ્યં સમુદાહૃતં ॥
સર્વદેવ મયો હ્યેષ મૃત્યુજિદ્ વ્યાપકઃ શિવઃ ।
બહુભિઃ સંપ્રદાદ્યૈશ્ચ યષ્ટવ્યો ભાવ ભેદતઃ ॥
નાના કૃયોપચારેણ નાનાસિદ્ધિ ફલપ્રદં ।
અધુના શ્રોતુમિચ્છામિ સંયમ હૃદિ સ્થિતં ॥
૩૭બ્)
ત્વદૃતે સંશયસ્યાસ્ય ચ્છેત્તાન હ્યુપપદ્યતે ।
પૃથક્પૃથક્સમાચારં સર્વં દેવેન ભાષિતં ॥
કથમસ્મિન્સમાચારં સામાન્યં સર્વતોદિતં ।
કથમેકેન મંત્રેણ સર્વેસિદ્ધ્યંતિ પૂજિતાઃ ॥
બીજૈઃ કૂટૈસ્તથા પિંડૈર્માલામંત્રૈરનેકશઃ ।
વાચ્યવાચક ભેદેન સર્વસિદ્ધિફલપ્રદં ॥
કથમેકેન મંત્રેણ પૂજનાર્હો નરો ભવેત્ ।
ભવન્તીહ સુરાઃ સર્વે સ્વાવારસ્યં પ્રભાવતઃ ॥
માનવાનાં હિતાર્થાય કારુણ્યાત્ પરમેશ્વર ।
કલિમાસાદ્ય સિદ્ધ્યન્તિ મનુજા દુઃખમોહિતાઃ ॥
દારિદ્ર્યાનલસંતપ્તા જરામૃત્યુભયાન્વિતાઃ ।
પાયૈકનિરતાઃ ક્રૂરાસ્તપસ્સત્ય વિવર્જિતાઃ ॥
હિંસા પૈશુન્ય ચેતસ્કા શૌચાચાર બહિષ્કૃતાઃ ।
યોગિની શાકિનીભિશ્ચ ડાદ્યોં ડામરિકાદિભિઃ ॥
ભૂતૈર્યક્ષૈરપસ્મારૈર્મુદ્રિતાઃ પ્રાણિનો યથા ।
૩૮અ)
સિદ્ધ્યંતિ વિગતા યાસાસ્તથા બ્રૂહિ મહેશ્વર ।
શ્રીભૈરવ ઉવાચ ॥
સાધુ સાધુ મહાભાગે યથાપૃષ્ટં વદામ્યહં ।
ભવિષ્યન્તિ મહાદેવિ કલિઃ કષ્ટતરં યતઃ ॥
તદર્થેં પરમાર્થેન મયા તે પ્રકટી કૃતં ।
પરમાથ પરત્વેન મૃત્યુજિત્સર્વતો મુખઃ ॥
ભાવભેદેન યષ્ટવ્યો મોક્ષસિદ્ધિં સમીહતે ।
યસ્મિન્ યસ્મિન્ યદાચારં મયાશસ્ત્રેષુ ભાષિતં ॥
સ્રોતસ્સુતત્ તથા કાર્યં વિશેષાદ્યાગ હોમયોઃ ।
અન્યે સામાન્યતો દેવિ ન સિદ્ધ્યન્તિ કદાચન ॥
કિન્તસ્મિન્નાધિકારોસ્તિ ત્રિવિધે સર્વસિદ્ધિદે ।
દ્વૈતાદ્વૈત વિમિશ્રે ચ યષ્ટં વૈ સિદ્ધિદો ભવેત્ ॥
યસ્માત્ સર્વગતં દેવં વિશ્વરૂપો મણિર્યથા ।
સાધકસ્યેચ્છયા યષ્ટં સિદ્ધિદં ભવતે ધ્રુવં ॥
યતઃ સર્વગતં દેવં સર્વંશ્વન્તર્ગતં વિભું ।
તત્સિદ્ધિ મુક્તિ દાતારં ન વર્ણાઃ પરમાર્થતઃ ॥
૩૮બ્)
તસ્માત્ સર્વં સદા દેવિ યષ્ટવ્યં ભાવભેદતઃ ।
યાગમસ્ય પ્રવક્ષ્યામિ કૃયતે તુ યથેચ્છયા ॥
પર્વતાગ્રે નદીતીરે ગવાં ગોષ્ઠેથ ચત્વરે ।
વને ચોપવને રમ્યે દેશકાલાનુરૂપતઃ ॥
સર્વશલ્યવિનિર્મુક્તે દુષ્ટસત્વવિવર્જિતે ।
પુણ્યધર્મે સ્વસંવાસે પાપાચાર વહિં કૃતે ॥
યત્ર નિંદા પરાઃ પૌરા ન દૃશ્યન્તિ કદાચન ।
યત્ર પશ્યન્તિ તે દુષ્ટા સંકીર્ણં સર્વશંકરૈઃ ॥
તસ્મિં યજેન્ મહામંત્રં ગીતિભિઃ પરિવર્જિતં ।
ગૃહે યાગઃ પ્રકર્તવ્યઃ આચાર્યૈસ્તત્વ દર્શિભિઃ ॥
સુગુપ્તં તુ પ્રકર્તવ્યં વિશેષાં શાન્તિકર્મણિ ।
દીક્ષાકાલે તુ કર્તવ્યં મંડલં યત્ર તત્ર હિ ॥
શાન્તૌ પુષ્ટૌ પ્રયત્નેન સુગુપ્તં યજનં ધ્રુવં ।
યસ્માદ્વિંસાપરાલોકે દૃશ્યન્તે સિદ્ધિ હિંસકાઃ ॥
કીલનં ચૈવ મંત્રાણાં ભેદનં મોહનં તથા ।
મંત્ર સંતાડનં ચૈવ જંભનં સ્તંભનં તથા ॥
રિપુ ત્વકરણં ચાન્યં પ્રત્યંગૈરત્વમેવ હિ ।
૩૯અ)
સર્વહાનિ કરત્વં ચ કૃયતે દુષ્ટમંત્રિભિઃ ।
એવં દશપ્રકારેણ પ્રપતંતે હિ હિંસકાઃ ॥
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન સુગુપ્તે શરણોપરિ ।
સ્વગૃહે કારયેદ્યન્નાદ્યાગહોમં જપં તથા ॥
અત્યંત ફલં શ્રેષ્ઠ સુગુપ્તં મૃત્યુજિત્સદા ।
મંડલે સ્થંડિલે કુંભે નિર્વિશં ન ચેતસા ॥
હર્મ્યોપરિ તથા હોમં વિશેષાચ્છાન્તિ પુષ્ટિદં ।
ન વિકલ્પોત્ર દેવેશિ વિકલ્પાદ્રૌરવં બ્રજેત્ ॥
યાગં હોમં ચ તત્રૈવ સર્વસિદ્ધિફલપ્રદં ।
તસ્કરન્તં વિજાનીયાત્ સિદ્ધિ હાનિ કરોતિ યઃ ॥
નાધિકારી ભવેત્ સોપિ તન્ત્રે વૈ પારમેશ્વરે ।
સર્વતઃ સ ભવેદ્ દેવિ તત્વવિચ્ચાધ્વવિદ્ગુરું ॥
એવં વ્યાપ્તિં તુ યો વેત્તિ પરાપરવિભાગશઃ ।
સભવેન્મોચકઃ સાક્ષાન્ શિવઃ પરમકારણઃ ॥
શિવતત્વમવિજ્ઞાય દીક્ષાદૌ કુરુતે તુ યઃ ।
અંધેનૈવ યષ્ટાંધાશ્ચ ઉભયોશ્ચ ભ્રપાતિનઃ ॥
આત્માનં ચ તથા શિષ્યં નીત્વા નિરયસંકટે ।
૩૯બ્)
તસ્માત્ તત્વ વિદઃ શ્રીમાનાચાર્યઃ સર્વગો ભવેત્ ।
યાવન્ન તત્વ વિચ્છ્રેષ્ઠઃ કથં કર્માણિ કારયેત્ ॥
મંત્રજ્ઞો બ્રહ્મયોગજ્ઞો પરસ્યૈવાત્મનો યથા ।
યાવન્ન નિર્મલો મંત્રસ્તાવત્સિદ્ધિઃ કથં ભવેત્ ॥
નિર્મલં તુ ભવેદ્ દેવિ તત્સ્થા મંત્રાઃ સુનિર્મલાઃ ।
તદુદ્ભૂતાસ્તત્સમાશ્ચ ભવન્તે સર્વસિદ્ધિદા ॥
શિવશક્તિ નિયોગાચ્ચ મંત્રાણામુદયં શુભં ।
સર્વત્ર ફલદા મંત્રા યતસ્તે ચ શિવાસ્મૃતાઃ ॥
તસ્માત્ શિવ મયાઃ સર્વે નિત્યાનુગ્રહકારિણઃ ।
શિવશ્ચાચાર્ય રૂપેણ તેન તે ફલદા સ્મૃતાઃ ॥
યાવન્ન તત્વ વિન્મંત્રી ગુરું વા સાધકો પિ વા ।

તાવન્ન ફલદો દેવિ સત્યમેતદ્બ્રવીમિતે ॥
અન્યથા ભોગસંયુક્તં આચાર્યફલદં ન હિ ।
તસ્માત્ તત્વ વિદશ્રેષ્ઠઃ સર્વદા સર્વકર્મસુ ॥
તેન યો દીક્ષિતો જંતુર્બ્રહ્મહાપિ શિવો ભવેત્ ।
યત્ર યત્ર સ્થિતો દેશે યશ્ચૈવં તુ વિધિં યજેત્ ॥
૪૦અ)
યેન યેનોપચારેણ ભવભેદેન યેન વા ।
સામાન્યેન વિશેષેણ કૌલિકેનાથ સુવ્રતે ॥
તત્તત્સાધયતે શીઘ્રં યદિ દેવઃ સદાશિવઃ ।
ચતુરશ્રે વર્તુલે તુ હસ્તમાત્રેધિકેથવા ॥
આચાર્યસ્યેચ્છયા સર્વં સિધ્યન્તિ વ્યાપ્તિ વેદનાં ।
ક્રિયાશક્તિસ્વરૂપેણ કૌંડિલ્યા વ્યાપ્તિ ભેદના ॥
તત્ કુંડં વ્યાપકં જ્ઞાત્વા સર્વદસ્તુ ભવેદ્ ગુરુઃ ।
યાવન્ન વિંદતે વ્યાપ્તિ કુંડસ્યૈવાત્મનો પિ ચ ॥
સાધ્યશ્ચૈવ પશુશ્ચૈવ પાષાનાં ચ ષડધ્વવિત્ ।
બાલવત્ ક્રીડતે તાવત્ કાર્યં તસ્ય કથં ભવેત્ ॥
યઃ પુનર્વેત્તિ ચાત્માનં શિવશક્તિ સ્વરૂપકં ।
સસર્વફલદશ્રેષ્ઠઃ સકર્તા સર્વગઃ શિવઃ ॥
જ્ઞાનશક્તિમયો વહ્નિ વ્યાપ્યવ્યાપક ભેદતઃ ।
સજાતા સર્વકર્તા ચ મોક્ષદઃ ફલદો ગુરુઃ ॥
ષડધ્વાતીતયાગં તુ યજતે યસ્તુ દૈશિકઃ ।
માયોદધૌ શનોદ્ભૂતં સર્વત્રાણકરઃ શિવઃ ॥
૪૦બ્)
અધ્વમધ્યગતં યોગં યઃ કરોત્યવિચારતઃ ।
નાસૌ મોચયિતું શક્તઃ પરસ્યૈવાત્મનો પિ વા ॥
નૈવ સિદ્ધિં તુ લભતે ન કાર્ય કરણે ક્ષમઃ ।
ષડધ્વાધ્વાનતો નૈવ બંધનં તુ મલં સ્મૃતં ॥
માયીયાણવ કર્મોત્ર વિસરે બંધકારણં ।
પશુશ્ચૈવ ન તત્રસ્થં શક્તૌ વૈ મોચને ગુરુઃ ॥
અધ્વમધ્યગતાઃ પાશા પ્રરોહંતિ સદાત્મનઃ ।
તદાતીતં પરં જ્ઞાત્વા કોન મુચ્યેત બંધનાત્ ॥
કોપિ વા મોક્ષદો ન સ્યાત્ કસ્સિદ્ધિં લભતે સદા ।
કોન દાતા ભવેન્ મંત્રી કઃ કાર્યેન ક્ષમઃ પૃયે ॥
સ પરઃ સર્વતો ભદ્ર તં જ્ઞાત્વા તન્મયો ભવેત્ ।
માનોન્માન પ્રમાનેન વિંદતે યો ધ્વનેદ્ ગુરુઃ ॥
શિલ્પિવદ્ ભવતે દક્ષો વિચિત્રાકારકારકઃ ।
ન મોક્ષદસ્તુ ભવતે નસૌ સિદ્ધિફલપ્રદઃ ॥
તસ્માત્ શિવ સમાસ્સર્વે દ્રષ્ટવ્યા તત્વવેદિભિઃ ।
૪૧અ)
કાર્મી જ્ઞાની તથા યોગી આચાર્યસ્ત્રિવિધ સ્મૃતઃ ।
કર્મયોગૌ તુ સ દેવેશિ જ્ઞાને યોગફલપ્રદઃ ॥
પૃથગ્ભેદેન દૃશ્યેત જ્ઞાના દ્વે યોગ કર્મણા ।
તસ્માદાર્ય મુખ્યે તુ જ્ઞાનવાં સર્વદો ભવેત્ ॥
શિવાશ્રયઃ શિવસ્થસ્તુ શિવશક્તિ પ્રચોદિતઃ ।
નિર્મમેતજગત્સર્વં શિવરૂપો યતસ્થિતઃ ॥
ઇચ્છાજ્ઞાનક્રિયા યુક્તઃ શિવતત્વ વિશારદઃ ।
યઃ કરોતિ શિવેચ્છા તુ જ્ઞાનવ્યાપ્ય વ્યવસ્થિતઃ ॥
અચિન્ત્યા મંત્રશક્તિર્વૈ પરમેશ મુખોદ્ભવા ।
યવ્યત્પ્રકુરુતે જ્ઞાની શિવશક્તિ સમાશ્રયાત્ ॥
તત્તન્નિષ્પદ્યતે તસ્ય શિવશક્તિપ્રભાવતઃ ।
તસ્યૈવ સમ્મુખા મંત્રા દૃષ્ટપ્રત્યયકારિકા ॥
શાન્તિકાદીનિ કર્માણિ વિષભૂતગ્રહાદિષુ ।
ક્ષણેન કુરુતે સર્વં શિવઃ પરમકારણઃ ॥
તં પ્રબોધયતે યસ્તુ જ્ઞાનયોગ બલાન્વિતઃ ।
મંત્રશક્તિ પ્રભાવેન સ દીક્ષાં દીક્ષયેત્ પૃયે ॥
૪૧બ્)
ક્ષયન્નયત્યશૌ પાશાં દદ્યાદેવં પરં પદં ।
યોજનાદ્યોજયેત્ શક્તિઃ શિવશક્તિ પ્રભાવતઃ ॥
તસ્યૈવ સન્મુખા મંત્રા દૃષ્ટપ્રત્યયકારકાઃ ।
શાન્તિકાદીનિ કર્માણિ વિષભૂતગ્રહાદિષુ ॥
પ્રત્યયસ્તસ્ય ભવતે દૃષ્ટં નાન્યસ્ય કસ્યચિત્ ।
ગારુડે ભૂતતંત્રે ચ વામસ્રોતે ચ દક્ષિણે ॥
જ્યેષ્ઠે ચંડાસિ ધારે ચ પ્રત્યક્ષફલદા ક્રિયા ।
અત્યંતમલિનસ્યાસ્ય પુંસો બદ્ધસ્ય માયયા ॥
કર્મણા ભોગસક્તસ્ય અભિલાષાન્વિતસ્ય ચ ।
મોક્ષં દદાતિ દીક્ષાસૌ ક્રિયાજ્ઞાનસ્વરૂપિણી ॥
તન્મના તુ પરાશક્તિ જ્ઞાનરૂપાવધૂતિકા ।
સા કૃયેત્યભિધીયેત ન ક્રિયાવાધ્વમધ્યગા ॥
યોગશક્તિર્જ્ઞાનશક્તિઃ સર્વશાસ્ત્રેષુ ગીયતે ।
સા શક્તિઃ પરમેશસ્ય શિવસ્યા શિવહારિણી ॥
બંધમોક્ષકરી પુંસાં ન સ્વતંત્રા સ્વભાવતઃ ।
અનેનૈવા તુ માનેન શિવઃ સર્વપ્રદઃ શુભઃ ॥
૪૨અ)
શિવાદિ ગુરુપંક્તિર્યા રુદ્રકોટ્યો હ્યનેકશઃ ।
આપ્તોપદેશમાર્ગેણ પારંપર્યેણસંસ્થિતા ॥
શિવજ્ઞાનં યતો દેવિ સર્વૈ ચાપ્તાગમસ્મૃતઃ(?) ।
બ્રહ્માદિસ્તં ચ પર્યન્તં શિવશક્તિ સમન્વિતં ॥
એવં શક્તિ મયં સર્વં જગત્સ્થાવરજંગમં ।
શક્તિમાન્સર્વકર્માણિ કુરુતેનાત્રસંશયઃ ॥
શાન્તિકાદીનિ કર્માણિ કર્માણ્યેવાન્યથા ન હિ ।
શક્તિહીના ન સિદ્ધ્યન્તે યુગકોટિશતૈરપિ ॥
જપકોટિસહસ્રૈસ્તુ હોમલક્ષૈઃ સુવિસ્તરૈઃ ।
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન શિવજ્ઞાનં સમભ્યસેત્ ॥
તદાસિદ્ધ્યન્તિ કર્માણિ સર્વાણ્યેતાન્યથા ન હિ ।
શાન્તિકાદીનિ કર્માણિ કુરુતેસૌ તદા ગુરુઃ ॥
યાગે હોમે જપે ચૈવ તથા લેખ્ય ક્રમેણ તુ ।
આપદાયદિવોત્પના યથોક્તં યાગમારભેત્ ॥
સાધ્યનામેન તદ્ર્વયં સંભારેણ તુ સંભૃતઃ ।
યાગં તુ કુરુતે યસ્ય તસ્ય શાન્તિઃ પ્રજાયતે ॥
૪૨બ્)
તિલક્ષીરઘૃતેનૈવ સિતશર્કરયા સહ ।
હોમયેદ્યસ્ય નામેન મહાશાન્તિમવાપ્નુયાત્ ॥
ક્ષીરવૃક્ષસમિદ્ભિસ્તુ ક્ષીરાક્તૈઃ સુસમાહિતઃ ।
હોમયેદ્યસ્ય નામેન તસ્ય શાન્તિર્ભવેધ્રુવં ॥
સુમનાઘૃતસંયુક્તા હોમયેદ્યસ્ય નામતઃ ।
તસ્ય શાન્તિર્ભવેત્ ક્ષિપ્રં નાત્રકાર્યવિચારણા ॥
શ્રીકામૈઃ શ્રીફલં હુત્વા શ્રિયામાપ્નોતિ પુષ્કલાં ।
ઘૃતગુગ્ગૂલુહોમેન પુષ્ટિર્ભવતિ શાશ્વતી ॥
મૃત્યુજિત્સંપુટં કૃત્વા સાધ્યનામં જપેદ્ યદિ ।
આત્મનો વા પરસ્યાપિ મૃત્યુસ્તસ્ય ન બાધતે ॥
અષ્ટપત્રે તુ કમલે કર્ણિકાયાં નિવેશયેત્ ।
સાધ્યર્ણરોધિતં નામ તતોર્ધ્વં મૃત્યુજિદ્ ભવેત્ ॥
આગ્નેયાદિ વિભાગેન તલેષ્ઠંગાનિ વિન્યસેત્ ।
દ્વિરષ્ટદલસંપૂર્ણં બાહ્યે તત્કમલં લિખેત્ ॥
સ્વરશોડશકેનૈવ પૂર્વાદૌ પૂરયેત્ તદા ।
દ્વાતૃંશદલસંયુક્તં તદ્બાહ્યે પંકજં ન્યસેત્ ॥
૪૩અ)
કાદિસાન્ત * મેણૈવ પૂર્વાદીશાનગં ક્રમાત્ ।
સાધ્યર્ણ રોહિતાઃ સર્વે વર્ણાશ્ચક્ર ત્રયે સ્થિતાઃ ॥
સર્વેષામધ્યતઃ સંજ્ઞા સાધ્યસ્યૈવ તુ રોધયેત્ ।
જીવમધ્યગતં નામકર્ણિકાયાં નિવેશયેત્ ॥
પ્રાણાન્તે કલ્પયે જીવં પ્રાણવર્ણાન્તમધ્યગં ।
બાહ્યે તુ મંડલસૌમ્યં સુસંપૂર્ણં પ્રકલ્પયેત્ ॥
તદ્બાહ્યે તુ પુરં ચૈંદ્રં વજ્રદૃગ્વજ્રભેદિતં ।
ભૂર્જપત્રે તુ સંલિખ્ય ચક્રમેતદ્વરાનને ॥
સુશુક્લે નિર્વ્રણેશ્લાક્ષ્ણ રોચના કુંકુમેન વા ।
મલયક્ષીરયુક્તેન કર્પૂરક્ષોદધૂસરં ॥
સંવેષ્ટ્યસિતસૂત્રેણ કર્પાસેન નવેન ચ ।
મધુમધ્યે નિધાપ્યેવં સુગંધઘૃતમિશ્રિતૈઃ ॥
મૃદ્ભાંડે સન્નિધાપ્યેવ સિતપુષ્પૈઃ પ્રપૂજયેત્ ।
પાયસૈર્ઘૃતમિશ્રૈશ્ચ ભક્ષૈર્નાનાવિધૈસ્તથા ॥
મૃષ્ટૈર્ધૂપૈપયિત્વા પૂજયેદ્ભૂતિસંભૃતૈઃ ।
બાહ્યે તુ કલશા નષ્ટૌ પૂર્વાદૌ પૂજયેત્ તતઃ ॥
સિતચંદનકર્પૂરસુધૂપોદસંસ્રુતા ।
૪૩બ્)
રત્નગર્ભાંબુસંપૂર્ણાં સર્વૌષધિસમન્વિતાં ।
સૌવર્ણાં રાજતાં તામ્રાં મૃન્મયાં વા સુશોભનાં ॥
અકાલમૂલાં સુશુભાં પ્રસસ્તાં લક્ષણાન્વિતં ।
સંપૂજ્ય તેષાં મધ્યે તુ લોકપાલા ક્રમેણ તુ ॥
તેષાં શિવાજ્ઞાદા તથા રક્ષધ્વંસાધ્યમુત્તમં ।
પ્રાતર્મધ્યાહ્ને સાયાહ્ને નિશાર્દ્ધે પૂજયેત્ તતઃ ॥
સપ્તરાત્રે વ્યતિક્રાન્તે મૃત્યુજિદ્ભવતે નરઃ ।
સર્વવ્યાધિવિનિર્મુક્તઃ સર્વદોષવિવર્જિતઃ ॥
સર્વરોગૈર્વિમુચ્યેત જ્વરૈઃ સર્વૈર્ન સંશયઃ ।
સર્વદુઃખપરિત્યક્તઃ ઈતિભિઃ પરિવર્જિતઃ ॥
તિષ્ઠતે ચ નરોભૂમૌ કંચુયુક્તો યથાફણિઃ ।
યદિ નાન્યમનો દેવિ સાધકસ્તત્પરાયણઃ ॥
જપહોમરતઃ શાન્તઃ અસ્મિન્ સ્થાને તુ તિષ્ઠતિ ।
સત્વવાંધૈર્ય સંપન્નો દયાદાક્ષિણ્યસંયુતઃ ॥
સપ્તરાત્રે વ્યતિક્રાન્તે મૃતશ્ચૈવાનયેદ્વલાત્ ।
ગોભૂહિરણ્યવસ્ત્રાણિ કેયૂરકટકાદિભિઃ ॥
૪૪અ)
પૂજ્યોસૌ પરયા ભક્ત્યા શાન્તિપુષ્ટિર્વિશેષતઃ ।
યસ્માત્ મંત્રમયઃ સોવૈ શિવઃ સાક્ષાં તુ દૈશિકઃ ॥
તેન પૂજિતમાત્રેણ સર્વે મંત્રાઃ ફલપ્રદાઃ ।
ભવત્યવિતથં ભદ્રે સત્યમેતન્નસંશયઃ ॥
અન્યથા સિદ્ધિહાનિઃ સ્યાત્ કૃતં ચૈવ નિરર્થકં ।
આચાર્યશ્ચૈવ સાધ્યસ્ય કૃત્યા(?) ચોત્પદ્યતે ભૃશં ॥

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન મંત્રવિત્ પૂજયેદ્ ગુરુઃ ।
ભવન્તિ પૂજિતા મંત્રા સર્વસિદ્ધિફલપ્રદાઃ ॥
ઇતિ સર્વસ્રોતસંગ્રહસારે મૃત્યુજિદમૃતીશવિધાને
વ્યાપ્ત્યાધિકારઃ ષોડશમઃ ॥
ભગવાનુવાચ ॥
અથાતઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ ચક્રરાજં મહાબલં ।
પૂર્વવત્ મધ્યતો નામ જીવાન્તં કલ્પયેત્ પૃયે ॥
પ્રાણાન્તે તુ તતઃ કૃત્વા વર્ણાન્તાંતર્વ્યવસ્થિતં ।
અંતિમં તુ તતો બાહ્યે તદ્બાહ્યે મધ્યમન્યસેત્ ॥
પ્રથમા તુ તતો બાહ્યે કર્ણિકાયાં તતો ન્યસેત્ ।
કેસરેષુ સ્વરાઃ યોજ્યા દલેષ્વંગા પૂજયેત્ ॥
૪૪બ્)
બાહ્યે તુ કલશં લેખ્યં કલશો ભયમધ્યગં ।
પૂજયેત્ પૂર્વવિધિના જપહોમાર્ચને રતઃ ॥
સાધયત્ય ચિરેણૈવ ચિંતિતં નાત્રસંશયઃ ।
સર્વશાન્તિપ્રદં ચક્રં પુષ્ટિસૌભાગ્યદાયકં ॥
આયુર્વીર્યપ્રદં પુણ્યં જ્વરરોગવિનાશનં ।
પરરાષ્ટ્રવિભીતાનાં નૃપાણાં વિજયાવહં ॥
રાજસ્ત્રીણાં સુતાનાં ચ વિપ્રાદીનાં ચ સર્વશઃ ।
રક્ષા હ્યેષા પ્રયોક્તવ્યા સર્વોપદ્રવનાશની ॥
પંડ્ત્યા?ચૈવ લિખેન્નામ અક્ષરાન્તરિતં પ્રિયે ।
આદ્યં તુ મૂલમંત્રં તુ વૌષડ્ જાતિ યુત ન્યસેત્ ॥
પૂર્વવત્ પૂજયેદ્ ભૂરિ પાશે ચૈવ સિતે શુભે ।
તત્ક્ષણાન્ મુચ્યતે રોગૈરાઘ્રાતો યદિ મૃત્યુના ॥
વૌષડ્ જાતિ યુતં મંત્રં દિક્ષ્વષ્ટૌ સુલિખેસિતે ।
ભૂર્જવલ્કલકે રમ્યે મધ્યે નામં તુ પૂર્વવત્ ॥
રક્ષાપદસમાયુક્તં તદ્બાહ્યે શશિમંડલે ।
મંત્રાન્તં વર્ણમમૃતં કલાષોડશસંયુતં ॥
તાડિર્મંડલમાપૂર્ય બાહ્યે તુ કમલં ન્યસેત્ ।
૪૫અ)
તદ્બાહ્યે ચંદ્રસૂર્યે તુ પુરંદરપુરે સ્થિતૌ ।
રોચના કુંકુમેનૈવ ક્ષીરશર્કરયા લિખેત્ ॥
પૂજયિત્વા વિધાનેન પૂર્વવંશાન્ત્યતસ્થિતઃ ।
રાજરક્તા તુ વૈ પ્રોક્તા સર્વોપદ્રવનાશની ॥
રાજરક્ષાવિધાનં તુ હોમયે ક્ષીરસંયુતં ।
સિતશર્કરસંયુક્તમ્ સુગંધઘૃતસંયુતમ્ ॥
ક્ષીરવૃક્ષેંધને વહ્નૌ તિલૈઃ શાન્તિર્ભવેદ્ધ્રુવં ।
યદાસૌ મૃત્યુના પ્રાતં કાલેન કલિતા નરાઃ ॥
યષ્ટ્વા તુ પૂર્વવદ્ યાગં મંડલં તુ યથોદિતં ।
કર્તવ્યં દ્રવ્યસંભારૈઃ સંભૃતો મૃત્યુનાશનઃ ॥
મૃત્યુરુન્તરતે શીઘ્રં મંત્રસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ ।
તદેવ ભૂર્જપત્રે તુ સિતશર્કરયા સહ ॥
ક્ષીરેણ રોચના યુક્તં કુંકુમેન ચ્યુતં લિખેત્ ।
રુક્મકુંભે તુ મધ્વાક્તે સ્થાપયેત્ તુ સુગોપિતં ॥
તદૂર્ધ્વે તુ દ્વિતીયં તુ ક્ષીરપૂર્ણસુશોભનં ।
સ્રવન્તમમૃતં ધ્યાત્વા સ્થાપયેત્ પુષ્ટિ કામતઃ ॥
૪૫બ્)
સપ્તરાત્રપ્રયોગેન મૃત્યુજિદ્ ભવતે નરઃ ।
ક્ષીણકાયો ભવેત્ પૂર્ણં પક્ષાન્તે તુ યથા શશી ॥
ન મૃત્યુવશગઃ સૌરૈ સત્યં મેનાંનૃતંવચઃ ।
સાધ્યર્ણરોધિતં નામ રક્ષાપદસમન્વિતં ॥
મધ્યે સંયોજયેત્ સાધ્યં પૂર્વવચ્ચામૃતીકૃતં ।
તદાત્માનં તુ સંવેષ્ટ્ય વારુણેન તુ વૈ પુનઃ ॥
કલાશેષેણ તદ્બાહ્યે સંપૂર્ણેન તુ વેષ્ટયેત્ ।
પુરંદરં તતો બાહ્યે દ્વાચતુર્દિક્ષુ ગોચરે ॥
તન્મંડલાંતે યોજ્યેત વક્ત્રસંપુટમધ્યગં ।
રક્ષિતં ચામૃતીશેન ન તસ્ય ભયદં ક્વચિત્ ॥
ભવતિ યોગિની ભૂતરક્ષરાક્ષસહિંસકૈઃ ।
બ્રહ્મરાક્ષસકાઃ સર્વે ડાવ્યોડામરિકાસ્તથા ॥
તેષાં વૈ રક્ષણાર્થં તુ યાગરક્ષાસુશોભને ।
કુંભાન્તસ્થં લિખેન્નામ તં સ્થાપ્ય કમલોપરિ ॥
અધોમુખં તતો પુષ્ટિકમલં પૂર્વવલ્લિખેત્ ।
તત્કર્ણિકસ્થં વિમલં અધોવક્ત્રં પ્રયોગતઃ ॥
સ્રવમાનં તતો ધ્યાયેદમૃતં સર્વતો મુખં ।
૪૬અ)
અમૃતીશંકરં ધેનુ પ્રવિષ્ટં તુ વિભાવયેત્ ।
હૃદિસ્થં તત્પ્રવિષ્ટં તુ સર્વનાડ્યઃ પ્રપૂરયેત્ ॥
તત્ક્ષણાદ્ ભવતે પુષ્ટિ ક્ષીણકાયશ્ચ યો નરઃ ।
પંક્ત્યા તુ વૈ લિખેન્ મંત્રં પ્રત્યેકં વર્ણમધ્યગં ॥
નામં સાધ્યસ્ય વૈ લેખ્યં દિગ્વિદિઙ્મૃત્યુજિલ્લિખેત્ ।
પૂર્વવત્ કમલં લિખ્ય ષડંગં પૂર્વવત્ પ્રિયે ॥
સંયોજ્ય પૂજયેત્ શક્ત્યા યથાવિભવવિસ્તરં ।
સર્વશ્વેતોપચારેણ સર્વદુઃખનિવર્હણં ॥
ભવતે મંત્રમુખ્યૈસ્તુ નાત્રકાર્યવિચારણા ।
ઇતિ સર્વસ્રોતસંગ્રહસારે મૃત્યુજિદમૃતીશવિધાને યંત્રાધિકારો નામ
સપ્તદશમઃ પટલઃ ॥
શ્રીદેવ્યુવાચ ॥
ભગવં દેવદેવેશ સર્વસત્વં હિતેરત ।
વ્રાતાસ્ત્વં તુ સુરેશાન સર્વાનુગ્રહકારક ॥
ઉક્તં ત્વયા મહેશાન વ્યાપ્તિ મંત્રેષુ ચાધ્વનઃ ।
આખ્યા હિ મે જગન્નાથ યદિ તુષ્ટોસિતે પ્રભુઃ ॥
૪૬બ્)
મંત્રાણાં કીલનાદૌ તુ યોજનં સૂચિતં પ્રભું ।
નાખ્યાતં દેવદેવેશ યથાયોજ્યન્તિ સાધકાઃ ॥
ચૂર્ણલોપાંજનાદીનિ કુહિકાનિ તુ યાનિ હિ ।
યથા મંત્રસ્તથા જપ્યૈ ધ્યાનધારણયોરપિ ॥
અન્યેન મુક્તદોષેસ્તુ વિષાદિગરસંભવે ।
યોજિતં મંત્રરાજાનં કથં જ્ઞાસ્યન્તિ દૈશિકાઃ ॥
પરદેહે સ્વદેહે વા લક્ષણૈઃ કૈશ્ચિ દૃશ્યતે ।
દૃસંહિતિ કુતઃ કાર્યં રક્ષાયા પરમેશ્વર ॥
ઈશ્વર ઉવાચ ॥
યો વિંદ્યાત્ સમિદં જ્ઞાનં સર્વકૃત્ સાધકોત્તમઃ ।
પરપ્રયુક્તમંત્રસ્ય લક્ષણં સુરસુંદરિ ॥
રાગદ્વેષાભિભૂતં તુ અપિમાનશ્ચ યોગિનઃ ।
કાર્યાર્થં રાજકાર્યે વા પરિભૂતં યતસ્તતઃ ॥
યોજયેત્ મંત્રરાજાનં યેન યત્ સવિભાસ્સદા ।
સેવિતે મંત્રનાથેન ત્રૈલોક્યં હસ્તગં ભવેત્ ॥
કિં પુનર્માનુષે લોકે વશ્યાકર્ષણમારણં ।
કરોતિ લીલયા પૂર્વં મંત્રરાજપ્રભાવતઃ ॥
૪૭અ)
ધ્યાનેન મંત્રયુક્તેન તથા લેખ્ય ક્રમેણ ચ ।
હોમેન લોહચૂર્ણૈશ્ચ તથા સંક્રમણૌષધૈઃ ॥
વિવાદિગવ(?) દોષૈશ્ચ ખાનપાન વિલેપનૈઃ ।
એકાન્તે નિર્જને રાત્રૌ નિઃશબ્દે તુ વનેપિ વા ॥
પૂજયેદ્ દેવદેવેશં મહાભૈરવ રૂપિણં ।
મહાસંહારસંયુક્તં નૈવેદ્યૈર્વિવિધૈસ્તથા ॥
પાનૈશ્ચ વિવિધૈશ્ચૈવ ધૂપદીપાનુલેપનૈઃ ।
વસ્યાગ્રતસ્થિતો મંત્રી ધ્યાયેદ્ ભૈરવ રૂપિણં ॥
મહાકરાલવદનં દંષ્ટ્રાનં વિકૃતાનનં ।
ઉર્ધ્વદૃષ્ટિ વિરૂપાક્ષિં મહાશ્મશ્રુ ભ્યાનકં ॥
આયુધૈર્વિવિધૈશ્ચૈવ નાનાપ્રહરણોદ્યતં ।
ગ્રસમાનં હિ ભૂતાનાં કાલરૂપે સ્વરૂપતઃ ॥
ધ્યાનયુક્તં મહામંત્રં યોજદ્યેદ્વૃદ્ધિ(?) મધ્યતઃ ।
મહામંત્રવરંઘોરં વર્ણરૂપં વિચિન્તયેત્ ॥
ભ્રમમાનં દેહમધ્યે અક્ષરામંત્રનાયકે ।
દ્રૂતાસ્તે હેમવત્ તત્ર વહ્નિરૂપ વિચિંતયેત્ ॥
ભ્રમમાનં દેહમધ્યે અક્ષરામંત્રનાયકે ।
૪૭બ્)
દ્રુતાસ્તે હેમવત્ તત્ર વહ્નિરૂપં વિચિન્તયેત્ ।
તામ્રવદ્રસરૂપં તુ હૃદિસ્થા પરિકલ્પયેત્ ॥
સુસ્વરૂપં ભવેત્ તત્ર તત્રાન્તઃ કારણં ક્ષિપેત્ ।
શક્તિર્માયાધિકાસ્તેષા એકભાવં વિકલ્પયેત્ ॥
વીજાંકુરવશેકં તુ મહાનંદં પ્રવર્તયેત્ ।
અનન્તાશક્તિ સંક્ષોભા ચ(?) કુરેવ(?) સમુત્થિતા ॥
પ્રજ્વલન્તં તૃશૂલં તુ ધ્યાયમાનં સ્વશક્તિતઃ ।
નિષ્ક્રાન્તં કનિકાભાસં સ્ફુરજ્વાલા બલાયુતં ॥
સુવક્ત્ર યંત્રમાર્ગેણ પ્રેરિતં શક્તિ વેગતઃ ।
સવ્યસ્ય વક્ત્રરંધ્રેણ પ્રવિશન્તં વિચિન્તયેત્ ॥
દીપ્તહાટકવર્ણાભં વહ્નિજ્વાલાસમાયુતં ।
સ્ફુરન્તં વાયુવેગેન ધ્યાયમાનં મહાબલં ॥
ચિત્તશક્ત્યા તુ દેવેશિ મૃત્યુરૂપેણ ચોદિતઃ ।
તતઃ સંક્ષોભિતં શૂલં પતિતં હૃદિમધ્યગઃ ॥
તેનાક્રાન્તસ્તુ મંત્રેણ તીવ્રં હૃત્પદ્મમધ્યગઃ ।
આયુધૈઃ પ્રેતસત્યસ્ય નાનાપ્રહરણોદ્યતૈઃ ॥
૪૮અ)
ઇતિ ધ્યાયેન્મહાક્રૂરાત્ પતિતોસૌ મમાગ્રતઃ ।
શૂલેન સંપુટી ભૂતં ગૃહીતં પરિચિન્તયેત્ ॥
ચૈતન્યં ગ્રાહયેત્ તત્ર સાધ્ય હૃન્મધ્યસંસ્થિતં ।
સ્વશક્ત્યોચ્ચારયેદ્વેગાદ્ધ્યાનં મંત્રપ્રયોગતઃ ॥
નીયતે સમમાસીધ્યે મંત્રસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ ।
શરીરવિંવશી ભૂત નાનામંત્રપ્રયોગતઃ ॥
ઇતિ ધ્યાનપરો યસ્તુ સપ્તાહાન્મારયેતસઃ ।
મૃયતે નાત્રસંદેહો યદિ સાક્ષાત્ પુરંદરઃ ॥
સપ્તરાત્ર પ્રયોગેન દેવિનાસ્ત્યત્રસંશયઃ ।
અથવામરણં નેચ્છેત્ પ્રવિશેતસ્વવક્ત્રતઃ ॥
સાધ્યચિન્તં સમાધ્યાય સતતો હ્યધિમધ્યતઃ ।
સાધ્યામૃત મહોઘે સિંચમાનં હૃદિસ્થિતઃ ॥
અનેનૈવ પ્રયોગેન આકર્ષે તૃદશાન્વલાન્ ।
સંહૃતઃ સર્વવીરૈશ્ચ કા કથા મનુજેષુ ચ ॥
સ્વરાજ્યં સ્વધનં ચૈવ સ્વદારાત્ સ્વસુતં તથા ।

દદંતિ મંત્રિણે સર્વં આકૃશ્યા મંત્ર તેજસા ॥
૪૮બ્)
ઋપૂંદાસત્વમાયાન્તિ ક્લિન્ન યોન્યસ્તથાંબુ યા ।
પૂર્વવત્ સંપ્રયોક્તવ્યં ત્રિશૂલં સાધ્યવિગ્રહે ॥
તત્રસ્થં ચિન્તયેત્ સાધ્યં ચાલ્પમાનં મુહુર્મુહુઃ ।
સ્વસ્થાનાત્ પ્લાવ્યતે વેગાન્નીતઃ કલ્પાન્ત વાયુના ॥
ઉચ્ચાટયતિ તત્સાધ્યં મેરુ મધ્યાદિ સંસ્થિતઃ ।
અનેનૈવ પ્રયોગેન પ્રીતિ વિદ્વેષલક્ષણં ॥
નિષ્ક્રાન્તં તદ્વિધા ચિન્ત્ય ઉભૌ તેષાં પ્રપૂજયેત્ ।
ઉચ્ચારણ પ્રયોગેન વિમુક્તા યાન્તિ વેગતઃ ॥
વિદ્વેષે દહનં લક્ષ્મી કિં પુનર્મનુજા ભુવિ ।
એવમેવાન્વ યોગેન પ્રવિષ્ટઃ સાધ્યવિગ્રહે ॥
તત્રસ્થં દેવદેવેશં ચિચ્ચેતનસમન્વિતં ।
આક્રમ્ય હૃદયં તિષ્ઠેત્ પિબે દ્રવ્ય ગમં ક્રમાત્ ॥
દ્રાવયેત્ પરદેહં તુ સૂર્યવદ્વિસમન્વિતં ।
પ્રત્યેકં દ્રાવયેદ્ દ્રવ્યં પૂરયિત્વા સ્વવિગ્રહં ॥
આપૂર્ય દેહં સકલં ચંદ્રવત્ તિષ્ઠતે તતઃ ।
ક્ષીણં સાધ્યં વિચિંત્યં ચ સર્વક્ષીણં સ્વવિગ્રહં ॥
૪૯અ)
કિંચિત્કાલે તુ તિષ્ઠેત યાવત્ પૂર્વં નિરન્તરં ।
વેગેનાગચ્છતે પૂર્ણં પ્રવિશત્ સ હૃદાન્તરે ॥
અમૃતાત્ પ્લવ્યમાત્માનં દેવેશં તત્ર પૂજયેત્ ।
તૈર્દ્રવ્યૈરમૃતી ભૂતં પરિપૂર્ણં પ્રકલ્પયેત્ ॥
સપ્તાહાભ્યાસયોગેન આનયેન્નિર્વિકલ્પતઃ ।
બ્રહ્મવિષ્કેશ્વરાદ્યૈસ્તુ રક્ષિતં યદિ નિત્યશઃ ॥
અનેનૈવ પ્રયોગેન હૃદિ ચિન્તં કરિષ્યતિ ।
ઉન્મત્તઃ ક્રિયતે વાપિ સ્તંભિતં વા પ્રકલ્પયેત્ ॥
મૂકો વા તિષ્ઠતે સાગ્ર્ય ગ્રાહયેદ્ વા યદિચ્છયા ।
જ્વરભૂતવિશાદિભ્યો વ્યાધિશોકભયાવહં ॥
શૂલમુન્મેલદુઃખૈશ્ચ નાનાવ્યાધિશતૈરપિ ।
યાદૃશં ચેચ્છતે સાધ્યં તાદૃશં કૃયતે બલા ॥
અનેનૈવ પ્રયોગેન સાધ્યં વા ગ્રાહયેદ્ વિષૈઃ ।
નાગૈશ્ચ દસ્યુભિસ્સાધ્યૈ સપ્તાહાન્નાત્રસંશયઃ ॥
તતઃ પ્રભૃતિ સાધ્યસ્ય દુઃખશોકાશ્ચ જાયતે ।
અનુત્સાહં તતો દ્વેગં બંધુપુત્રક્ષયાન્વિતઃ ॥
૪૯બ્)
દારાંભૃત્યાંસ્તથા ભ્રાતૄં પ્રજા સર્વં ચ યૌવનં ।
નોચ્યતે ક્રમશસ્સાધ્યો દુઃસ્વપ્નં પશ્યતે સદા ॥
અતિક્લેશ સહો નેહ(?) વચિન્તો ભવતે ક્વચિત્ ।
અનુચ્છાહમનાશ્ચાસો ભવત્રાસં ચ જિહ્મકં ॥
કાર્યહાનિં રાજભયં વિદેશગમનં તથા ।
દુઃખિતં રાજ્યભ્રંશં વા દેશાદેશ પરિભ્રમં ॥
એવમાદિ સહસ્રૈશ્ચ દુઃખદોષૈઃ સમન્વિતં ।
તિષ્ઠતે ચ પરો ભૂમૌ વ્યભિચારે કૃતે સતિ ॥
અથવા હોમયેત્ સાધ્યં ફલં દ્રવ્યં તથૌષધં ।
ખદિરાગ્નૌ કંટકૈશ્ચ ચિત્યગ્નૌ વાપિ હોમયેત્ ॥
કાર્યા તુ સારહોમૈર્વા તુષાંગારસમન્વિતૈઃ ।
પુષ્પકં કણકૈર્વાપિ મહાફલ્ગુષમેવ વા ॥
કૃષ્ણાંજસંભવં કાર્યં હોમસિદ્ધ્યાનુસારતઃ ।
તદદ્ભાવાત્ પ્રકુર્વીત ફલૈઃ સદ્યૈસ્તૃકંટકૈઃ ॥
રક્તાસ્તુ કુસુમાન્વશ્યે ઉચ્ચાટે કૃષ્ણવર્ણકં ।
૫૦અ)
મરણે કંટકૈર્યુક્તા વિદ્વેષે ગંધદૂષિતા ।
ઉચ્ચાટે કટુ તૈલોક્તા આકર્ષે ઘૃતસંયુતાં ॥
કા કસ્ય સંયુતં કૃત્વા મારણે કુસુમં હુનેત્ ।
વિદ્વેષે કટુ તૈલૈશ્ચ લવણેન હુતૌ યજેત્ ॥
એવમેવ ફલં હુત્વા બીજાંશ્ચ વિવિધા ક્રમાત્ ।
કરોતિ વિવિધં ચ્છિદ્રં સાધકો દુષ્ટહિંસકાત્ ॥
અથવા લેખયેદ્વાપિ નાનામંત્રપ્રયોગતઃ ।
મંત્રનાથેન દેવેશિ સાધ્યનામં વિદર્ભિતં ॥
અનલાં કાયેથેચ્છાસૌ સાધ્યાર્ણેષુ નિયોજયેત્ ।
આગ્નેયયં મંડલાંતસ્થં વાયુમંડલવેષ્ટિતં ॥
જ્વલંતં ચિન્તયેત્ સાધ્યં દિનાનાં સપ્તકં યદિ ।
તત્ક્ષણાનાં જાયતે દાઘં યદિ શક્રસમો ભવેત્ ॥
મંત્રરાજં નિવદ્વ્યેતસ્મરેણ પટમધ્યગં ।
શ્મશાનાંગારકે લિખ્ય વિષરક્તાન્વિતેન તુ ॥
યસ્ય નામં વરારોહે હૂં ફટ્કારં વિદર્ભિતં ।
મારયેત્ તત્ક્ષણાવેગાત્ કરજાતિસમન્વિતં ॥
૫૦બ્)
મૃયતે સપ્તરાત્રેણ અથ શત્રુ ભયં ભવેત્ ।
મંત્રનાથ મહાદેવિ અધોર્ધ પ્રાક્ સ્વસંસ્થિતં ॥
સાધ્યનામદેવેશિ કાર્યત્વં શપદે લિખેત્ ।
વિગતં શ્રેયમાપ્નોતિ માનુશ્રીયસ્ય યા ભવેત્ ॥
તૃરક્ષમવમાને તુ યન્નામં તુ સમાલિખેત્ ।
યકારાદ્યંત સંરુદ્ધંમતઃ ફટ્ સ્ત્રિતયાન્વિતં ॥
પ્રેત સ્થાને નિધાપ્યેવં ભૈરવં તત્ર પૂજયેત્ ।
અર્કપુષ્પૈર્વરારોહે તદ્દિશાભિમુખસ્થિતઃ ॥
તમુચ્ચાટયતે ક્ષિપ્રં વિદ્વેશો ભવ જાયતે ।
નિયોગ ભવદે હ્યેષ માતામિત્રો યદિ ભીવન્ ॥
પંચાગેન પિશાચસ્ય ક્રુદ્ધરાજવસાનકં ।
નામ્ના સમાલિખેદ્ યસ્ય ઉન્મત્તં જ્વરદાઘ કૃત્ ॥
કાકોલૂકસ્ય પક્ષાણિ ખરોષ્ટ્રં મૂત્રમૃત્તિકા ।
કૃત્વા પતિકૃતં કાર્યં કાકરક્તેન લેખયેત્ ॥
કાકોલૂકસ્ય પક્ષાણિ ગુદયાતા વિનિક્ષિપેત્ ।
૫૧અ)
ચતુષ્પથે નિખને શ્મશાનાગ્નિં તતોપરિ ।
પ્રજ્વાલ્ય હોમયેત્ પ્રાજ્ઞઃ કાકપક્ષાંશ્ચ સુવ્રતે ॥
ઉદ્ભ્રાન્તપત્રસહિતા ખરમૂત્રેણ ભાવિતા ।
યસ્ય નામં સમુદ્દિશ્ય યકારાદ્યં તુ રોધિતં ॥
મંત્રાવસાને વિન્યસ્યસ્તં વિસર્ગાન્તં વિચારયેત્ ।
ભ્રમતે કાકવત્ પૃથ્વી શત્રુવ્યાધિ પ્રપીડિતં ॥
પિષ્ટ્યાકં નિંબપત્રાણિ મૃતકેશ તુષાનિ ચ ।
શત્રોઃ પ્રતિકૃતિં કુર્યાદર્કપુષ્પૈસ્તુ વેષ્ટયેત્ ॥
શ્મશાને નિખને તત્ર વહ્નેઃ પ્રજ્વાલ્ય ચોપરિ ।
પુષ્પૈર્વિભીતતરુજૈર્યસ્ય નામ્ના તુ હોમયેત્ ॥
વિદ્વેષો ભવતે શત્રુઃ કામદેવ સમોપિ યઃ ।
અથ ચેન્મારયેત્ ક્ષિપ્રં શત્રુ વૈ નિશ્ચિતાત્મનઃ ॥
અપકારશતૈર્યુક્તૌ કૃતઘ્નો દુષ્ટ ચેતસઃ ।
કપાલ દ્વિતયં ગ્રાહ્યં નામં શત્રો સમાલિખેત્ ॥
કપાલહસ્તકસ્તત્ર વિષાંગારેણ ભાવિતઃ ।
રુધિરેણ સમાયુક્તં ફટ્કારાંત વિદર્ભિતઃ ॥
૫૧બ્)
મહાપિતૃવનં ગત્વા ભૈરવં પૂજયેત્ તતઃ ।
કૃષ્ણમાલ્યોપહારૈસ્તુ તતઃ કર્મસમારભેત્ ॥
વિજ્ઞપ્તં દેવદેવેશ શત્રુમેવં નિપાતયેત્ ।
અનુજ્ઞાતસ્તુ દેવેશિં ગૃહીત્વા તુ શિરો દ્વયં ॥
તત્ર ગત્વા મહાદેવિ કપાલાસનસંસ્થિતઃ ।
તત્રસ્થો રૂપવર્ણસ્તુ દક્ષિણાભિમુખ સ્થિતઃ ॥
આત્માનં ભૈરવં રૂપં ધ્યાત્વા ઘોરં સ્વભીષણં ।
ક્રૂદ્ધઃ સમુચ્ચરેન્ મંત્રં વિલોમેન મહામતિઃ ॥
હૂં ફટ્ સ્વમુચ્ચાર્ય કાદ્યશ્ચાસ્ફાલયેદ્ભૃશં ।
ખંડશ * *? તો યાવત્ તાવચ્છત્રુઃ પ્રનશ્યતે ॥
સપ્તરાત્રેણ દેવેશિ પ્રયોગસ્ત્વ નિવર્તકઃ ।
અન્યે શતસહસ્રાણિ અન્યકાલોચ્છિતાનિ તુ ॥
પ્રયોગાનિ કરોત્યેશઃ પૂજિતો મંત્રનાયકં ।
સ્થાવરં જંગમં ચૈવ યોગજં શંકયાપિ વા ॥
કૃત્ત્રિમં વા પ્રકુર્વીત સચ્ચિન્તં પ્રાણહાનિકં ।
મૂત્રં રક્તં તથા કેશં વલાસ્થિં વાનસીષુ ચ ॥
૫૨અ)
ગોસ્થિષ્યાસ્થિભૃગાલાંસ્થિ તથા મેષાવિલોચનં ।
ગોધૂમ હાટકે યુક્તો ગૃધ્રવૃષ્ટ્યા ચ લેપયેત્ ॥
ભક્ષૈપાનૈ પ્રદાતવ્યા યાગં કૃત્વા સુપૂજિતં ।
સ્નાને વિલેપને ધૂપે ગંધવસ્ત્રે તથૌષધે ॥
મૃયતે નાત્રસંદેહં તૃસપ્તેન સમો યદિ ।
વનકામાષમુદ્ગાણિ અપાનેન વિનિર્ગતા ॥
ધાન્યં શૃતં તથા રક્તં સ્ત્રીરક્તં નિર્મલં તથા ।
મૂલં રક્તં તથા કેશં લાલા ચૈવ વરાનને ॥
મૂત્રં જારીકૃતાહ્વાવનાગેંદ્રમદસંયુતા ।
મોહની વિષ્ણુક્રાન્તા ચ ધાત્રી ચૈવકતસ્થિતા ॥
પુષ્યરિક્ષે તુ યુંજીત ગર્વિતાનાં યશસ્વિનિ ।
ભક્ષેપાનેષુ દાતવ્યં યાવદાયુર્વશી ભવેત્ ॥
ઇતિ સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તં પ્રયુક્તં મંત્રનાયકં ।
કરોતિ વિવિધા વાધાં પૂર્વસેવા યદા કૃતા ॥
સાધકો યોજયેદ્ દેવિ મંત્રા મંત્રેષુ જાયતે ।
ખાદકાસ્ત્રાદિ મંત્રાણાં પરસ્પર નિયોજનાત્ ॥
તીવ્રાતીવ્રાભિયોગેન દૂર્ણિતાનિઃખષા ગતા ।
૫૨બ્)
પરસ્પરં સિદ્ધિહાનિ જપસ્ય હરણં તથા ॥
જંભનં સ્તંભનં ચૈવ મોહનં કીલનં તથા ।
બલાબલવિયોગેન સાધકાયે યજંતિ ચ ॥
ઇત્યમૃતીષવિધાને વશ્યાકર્ષણાધિકારોષ્ટા દશમઃ પટલઃ ॥
શ્રીદેવ્યુવાચ ॥
ભગવં દેવદેવેશ સર્વભૂત હિતેરત ।
? ણં કૃત્વા સુરેશાન સર્વાનુગ્રહકારક ॥
ઉક્તાન્વયા મહાદેવ વ્યાપ્તિમંત્રેણ ચાધ્વનઃ ।
આખ્યાહિતં જગન્નાથ યદિ તુષ્ટોસિ મે પ્રભો ॥
મંત્રાણાં કાલ(?) નાદૌ તુ યોજનં સૂચિતં વિભુઃ ।
નાખ્યાતં દેવદેવેશ યથા સિદ્ધ્યન્તિ સાધક ॥

પરયુક્તા નશ્યન્તિ કૃત્યા ખાર્ખોદકાનિ ચ ।
પ્રત્યંગિરા પ્રયોગેન હંતિરિષ્ટાન્યનેકશઃ ॥
યથા તથા મહાદેવ બ્રૂહિ નિઃસંશયં મમ ।
ઈશ્વર ઉવાચ ॥
વાદિનામેવ સર્વેષા મંત્રવાદં તુ ચોત્તમં ।
આજ્ઞા નિયોજયેત્ મંત્રં મંત્રલિંગાનિ સુવ્રતે ॥
૫૩અ)
દીપનં બોધનં ચૈવ તાડનં ચાભિષેચનં ।
વિમલીકરણં ચૈવ તથેંધન નિવેશનં ॥
સન્તર્પણં ગુપ્તિભાવં આપ્યાયં નવમં તથા ।
એવં નવપ્રકારેણ મંત્રવાદમશેષતઃ ॥
યોજાનાતિ સ જાનાતિ મંત્રસાધનસાધનં ।
એકાદશં વિધો મંત્રો જ્ઞાતવ્યો હિ પુનઃ પૃયે ॥
યેન સમ્યક્ પ્રયોગાશ્ચ સિદ્ધ્યન્તે સાધકેશ્વરાઃ ।
તે ચ વૈ સંપ્રવક્ષ્યામિ સર્વશાસ્ત્રેષુ સમ્મતં ॥
સંપુટં ગ્રથિતગ્રસ્તં સમસ્તં ચ વિદર્ભિતં ।
આક્રાન્વમથમાદ્યન્તગર્ભસ્થં સર્વતોદ્ધૃતં ॥
તથા યુક્તિ વિદર્ભં ચ વિદર્ભ ગ્રથિતં તથા ।
ઇત્યેકાદશધા મંત્રા ભવન્તિ ફલદા પૃયે ॥
સિદ્ધં સાદ્ધ્યસુસિદ્ધં ચ તથૈવારિત્વમેવ ચ ।
જ્ઞાત્વા સર્વમશેષેણ મંત્ર વા * * *? ચરેત્ ॥
ઉદયાસ્તમનં વ્યાપ્તિં ધ્યાનમુદ્રા સ્વરૂપતઃ ।
યો વેત્યેવમવેદજ્ઞો સર્વકૃત્ સર્વકોત્તમઃ ॥
એવમાદ્યૈરશેષૈશ્ચ ભાવભેદઃ સુરેશ્વરિ ।
ભાવિતવ્યા(?) મહામંત્રા ભવન્તિ ફલદા પ્રિયે ॥
૫૩બ્)
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન જ્ઞાત્વા સર્વં નિયોજયેત્ ।
અસ્ય વૈ મંત્રરાજસ્ય નાસ્તિ દેવિ વિચારણા ॥
સર્વેષામેવ મંત્રાણાં વૃંહકઃ પરમેશ્વરઃ ।
અનેન ગ્રંથિતા મંત્રાઃ સૂત્રેમણિ ગણા ઇવ ॥
અસ્ય ગર્ભે સ્થિતા મંત્રાઃ ભવન્તિ સિદ્ધિમોક્ષદાઃ ।
યસ્માત્ સર્વગતં દેવં સર્વસિદ્ધિફલોદયં ॥
વ્યાપકં સર્વતો ભદ્રં સર્વતો સુખમવ્યયં ।
પૂરણં સર્વમંત્રાણાં રક્ષણં પરમં બલં ॥
મંત્રાણાં યોનિ ભૂતં તુ મોક્ષદં સિદ્ધિદં શુભં ।
યતસ્તતોસ્ય મંત્રસ્ય નાસ્તિ દેવિ વિચારણા ॥
એભિર્દોષ સહસ્રૈશ્ચ છિદ્રિતં સાધકં યદિ ।
વિનાયકૈશ્ચ યે ગ્રસ્તા આધિવ્યાધિ પ્રપીડિતાઃ ॥
રાજ્યભ્રષ્ટાસ્તુ રાજાનઃ પરરાષ્ટ્રનિપીડિતાઃ ।
વિરક્તપૌરાન્નિર્વૃત્યા અપુત્રાશ્ચ સુદુઃખિતાઃ ॥
મૃતપુત્રામૃતાદારા સ ભયાવિગત શૃયઃ ।
આચાર્યઃ સાધકો વાપિ મંત્રસિદ્ધિ પરાંમુખા ॥
વિપ્રુત્રા દુર્ભગાનાર્યો બંધ્યા વિદ્વિષ્ટભર્તૃકાં ॥
૫૪અ)
એવમાદિ સહસ્રૈશ્ચ દુઃખદોષૈશ્ચ સંયુતા ।
દૃષ્ટ્વાન્ત માનવાં લોકે ઉક્તૌર્દોષૈશ્ચ દૂષિતાઃ ॥
તથા ચૈવગ્ર કર્તવ્યં યાગભાગ્યરુહાંપરાં ।
શ્રીવાગં પરમેશાનિ મંત્રેણાનેન મંત્રિણા ॥
મહાલક્ષ્મી કૃતે યાગે ભાગ્યભાગ્ભવતે નરઃ ।
પૂર્વોક્ત દોષનિર્મુક્તો પ્રાપ્નોતિ પરમસુખં ॥
કલશે નાભિષિક્તોસૌ પૂજયિત્વા મહાશ્રિયાં ।
પ્રાપ્નોતિ ચિન્તિતાં કામાન્ બ્રહ્મવિષ્ણુશિવોપમાન્ ॥
એવં જ્ઞાત્વા તુ મેધાવી યાગં કુર્યાત્ સુશોભનં ।
કર્તવ્યં સર્વથા દેવિ સર્વશ્રેયકરં પરં ॥
પૂર્વોક્તેનૂપ્રદેશે તુ સર્વલક્ષણલક્ષિતે ।
સર્વશલ્યોદ્વૃતિ(?) રમ્યે મહાપદ્મવને તથા ॥
પ્રછન્નેષુ ચ શસ્તેષુ સુગુપ્તે શરણોપરિ ।
આલિખે મંડલં તત્ર ચતુરશ્રં સમન્તતઃ ॥
એકોન વિંશસૂત્રાણિ પતયેદ્ વૈંદ્ર વારુણે ।
તથા દક્ષ કુબેરાભ્યાં(?) સૂત્રાણિ સુસમાં કુરુ ॥
૫૪બ્)
ભાગેષ્ટાદશભિર્ભાગૈશ્ચતુર્દિક્ષુ સમન્તતઃ ।
કોષ્ઠકાનાં શતાત્રીણિ ચતુર્વિંશાધિકાનિ તુ ॥
તન્મધ્યે તુ લિખેત્ પદ્મં અષ્ટપત્રં સુશોભનં ।
ભાગાષ્ટકં તુ તન્મધ્યે ચતુર્થા વિભજેત્ તતઃ ॥
પ્રથમે કર્ણિકા કાર્યા કેસરાણિ દ્વિતીયકે ।
સંધયશ્ચ તૃતીયે તુ દલાયાણિ ચતુર્થકં ॥
ભ્રામયેચ્ચતુરૌ વૃત્તા સુસમાસુસમાનતઃ ।
દિક્ષુસુત્રાષ્ટકં દદ્યાદ્ વિદિક્ષુઃ પાતયેત્ તથા ॥
ઐંદ્ર્યા દિશિ ગૃહીત્વા તુ મધ્યસૂત્રપ્રમાણતઃ ।
કિં જલ્કસ્થંભવેત્પત્રં તન્મધ્યે કર્ણિકા લિખેત્ ॥
દલસંધિ સ્થિતેઃ સૂત્રે સ્થાપ્યપાર્શ્વે તુ ભ્રામયેત્ ।
દ્વાભ્યામુભયપાશ્વાભ્યાં પુર્વપત્રપ્રસાધયેત્ ॥
ઇતરાન્યેવમેવં તુ પદ્મપત્રદલં ભવેત્ ।
પીતા તુ કર્ણિકા કાર્યા પુષ્કરા હરિતા સ્મૃતા ॥
કેસરાણિ વિચિત્રાણિ ચતુર્વિંશકસંખ્યયા ।
સિતારક્તા તથા પીતા મૂલમધ્યાગ્ર યોજિતા ॥
૫૫અ)
સુશ્વેતાશ્ચ દલાકાયાં વ્યોમરેખા તુ વર્તુલા ।
બાહ્યે ચાંગુષ્ઠમાનેન શ્વેતવર્ણાસુશોભના ॥
દલાન્તરાણિ રક્તાનિ તદ્બાહ્યે ચતુરશ્રકં ।
તથૈવાંગુલમાનેન સિતરેખા તુ પીતલા ॥
ગાત્રકાનિ તતો બાહ્યે ભાગાભ્યાં ચૈવ પાર્શ્વતઃ ।
સિતાદિ વર્ણભેદેન કોણેષ્ઠાગ્નેયમાદિભિઃ ॥
ગાત્રકાઃ પીતવર્ણાદ્યાઃ પૂર્વાદિ ક્રમમાલિખેત્ ।
દ્વૌ દ્વૌ ભાગૌ તતો લોપ્ય વીત્યર્યે ચૈવ સર્વતઃ ॥
કૃષ્ણેન રજસા પૂર્ય શંખપદ્મવિભૂષિતાઃ ।
દ્વારશુક્લાદિ કુર્વીત દ્વિભાગેનૈવ પાર્શ્વતઃ ॥
વીથિમાનેન વિસ્તારં વીથ્યર્ધેન તુ કારયેત્ ।
કંઠં તથોપકંઠં ચ તથા શોભોપશોભિતં ॥
એવં નિષ્પાદ્યતે દ્વારં સંવૃત્તા ત્રીણિ કારયેત્ ।
પશ્ચિમં વિવૃતં કાર્યં પાર્શ્વાભ્યાં વિલેખયેત્ ॥
શોભાશ્ચૈવોપશોભાશ્ચ રક્તવર્ણાશ્ચ પીતકાઃ ।
પ્રતિકુર્યાચ્ચતુર્દિક્ષુ કોષ્ટકૈરધરોત્તરૈઃ ॥
૫૫બ્)
કોણાન્તેષુ લિખેદ્ દેવિ પદ્મશંખૌ સમં તતઃ ।
તસ્મિન્ બાહ્યે સમન્તાચ્ચુ? ભૂતરેખા પ્રપાતયેત્ ॥
સિતાદિ વર્ણભેદેન નિવૃત્ત્યાદ્યાશ્ચ તાઃ કલાઃ ।
બાહ્યે તુ પત્ત્રવલ્યબ્જૈઃ સ્વસ્તિકૈરુપશોભિતં ॥
આલિખેત્ મંડલં મુખ્યં તન્મધ્યે તુ યજેચ્છૃયં ।
પૂર્વાધિવાસઃ કર્તવ્યો યથાવિભવવિસ્તરૈઃ ॥
યાગહર્મ્યં પ્રકર્તવ્યં શક્ત્યાદ્રવ્યાનુસારતઃ ।
વેદીતોરણસંયુક્તં નાના ધ્વજવિભૂષિતં ॥
છત્રપાદુકશયાદિ નાના શોભસમન્વિતં ।
ગૃહોપસ્કરણાદ્યૈશ્ચ ભોગૈર્નાનાવિધૈસ્તથા ॥
વિતાનોપરિકર્તવ્યં સુશ્વેતં તુ મનોરમં ।
જવની ચતુરંગા ચ દીપાષ્ટૌ દિક્ષુદાપયેત્ ॥
બાલવ્યંજનઘંટાશ્ચ તથા દર્શ ચતુષ્ટયં ।
પતાકાષ્ટૌ તવાશ્રેષ્ઠા નાનારંગસમુદ્ભવાઃ ॥
કલશાષ્ટૌ તથારોપ્યા તામ્રાયા મૃન્મયાપિ વા ।
સમુદ્રાષ્ટૌ તથા પૂજ્યા સર્વૌષધિ સમન્વિતાઃ ॥
ભૂતપલ્લવયુક્તાશ્ચ સ હિરણ્યાશ્ચ પૂજયેત્ ।
૫૬અ)
કાંડાષ્ટૌ પંચરંગાશ્ચ ચતુર્દિક્ષુ નિવેશયેત્ ।
લોકપાલાસ્તથા પૂજ્યા પટેષુ સ્વાકૃતિ સ્થિતાઃ ॥
તથા હ્યસ્ત્રા કૃતિઃ કાર્યા દશદિક્ષુસમન્તતઃ ।
દ્વારાધ્યક્ષાંસ્તતો બાહ્યે કર્તવ્યામ્નાય દર્શનં ॥
સર્વસાધારનત્વાશ્ચ પટે કાર્યાસ્તુ યા દૃશા ।
વેદમંગલનિર્ઘોષૈર્જયપુણ્યાહસંયુતૈ ॥
નૃત્તવાદિત્રગીતૈશ્ચ સ્તોત્રૈર્નાનાવિધૈસ્તથા ।
આચાર્યશ્ચ સ્રુશુચિર્દક્ષશ્ચંદનાગુરુચર્ચિતઃ ॥
ધૌતપૌતિકયા યુક્તં ઉષ્ણીષાંગુલિ ભૂષિતઃ ।
કટકાદિભિહારૈશ્ચ પુષ્પં સ્રગ્દામભૂષિતઃ ॥
મૂર્તિપૈર્ધૂપબાહૈશ્ચ અર્ઘવાહૈસ્તથૈવ ચ ।
સર્વસંભારસંયુક્તં અધિવાસનપૂર્વકં ॥
કુંભોસ્ત્રવર્દ્ધની ચૈવ તથા ક્ષેત્રપરિગ્રહં ।
પશ્ચાદ્વૈરજપાતં તુ કર્તવ્યં દૈશિકેન તુ ॥
પૂર્વોક્ત વપુષા ધ્યાત્વા મૃત્યુજિત્ મધ્યતો યજેત્ ।
તદુત્સંગે સ્થિતાં દેવીં શ્રિયં વૈ વિશ્વમાતરં ॥
૫૬બ્)
વિશુદ્ધસ્ફટિકપ્રખ્યાહિમકુંદેંદુ સપ્રભાં ।
ચંદ્રાર્બુદપ્રતીકાશં ગોક્ષીર સદૃશં પ્રભાં ॥
મુક્તાફલનિભાં શ્વેતાં શ્વેતવસ્ત્રાવિભૂષિતાં ।
સિતચંદનલિપ્તાંગીં કર્પૂરક્ષોદધૂસરાં ॥
શુભ્રહારેંદુ કાંતાદિ રત્નોજ્વલવિમંડિતાં ।
સિતસ્રગ્દામમાલાભિઃ કમલૈઃ સુવિભૂષિતાં ॥
હરહાસસુશુભ્રાંગી સિંહહાસાંમનૌરમાં ।
સુશુક્લમુકુટોપેતાં એકવક્ત્રાં ત્રિલોચનં ॥
બદ્ધપદ્માસનાસીનાં યોગપટ્ટવિભૂષિતાં ।
શંખપદ્મકરાં સૌમ્યાં વરદાભયપાણિનીં ॥
ચતુર્ભુજાં મહાદેવીં સર્વલક્ષણલક્ષિતાં ।
ધ્યાતવ્યાં ભાવભેદેન રૂપાયુધવિભૂષિતાં ॥
અમૃતીશવિધાનેન તથૈવાંગાનિ વિકલ્પયેત્ ।
સર્વશ્વેતોપચારેણ પૂજયેત્ સર્વસિદ્ધિદાં ॥
અનેનૈવ વિધાનેન શ્રીધરં વા શૃયા સહ ।
પૂજયેદ્ ભક્તિતો દેવિ સર્વકામફલપ્રદં ॥
૫૭અ)
પાદ્યાર્ઘકુસુમૈઃ શુભ્રૈર્મૃષ્ટધૂપૈશ્ચ ધૂપયેત્ ।

લેહૈઃ પેયૈસ્તથા વોષ્પૈર્ભક્ષૈર્નાનાવિધૈઃ શુભૈઃ ॥
પૂજયેત્ પરમેશાનં સર્વસિદ્ધિફલપ્રદં ।
પૂર્વૈવનિર્મિતં કુંડે હોમં પૂર્વોદિતેન ચ ॥
તર્પયે દેવદેવેશીં ભક્તિયુક્તેન ચેતસા ।
અથવાષ્ટ ભુજાં દેવીં ચિતાં રત્નકરાં શુભાં ॥
કલશં ધારયેન્નિત્યં અમૃતેન સમન્વિતં ।
સોમસૂર્યકરાં દેવીં સિતપદ્મોપરિસ્થિતં ॥
નિધીનાં ચોપરિષ્ટા તુ ગજમંગલભૂષિતાં ।
બ્રહ્માદ્યૈઃ સુરસંઘાતૈઃ પૂજિતાં સંસ્તુતાં સદા ॥
ધ્યાતાં જપ્તાં મહેશાનિ સિદ્ધિમુક્તિફલપ્રદાં ।
યષ્ટ્વા તુ દેવદેવેશીં કુંભસ્થાં પ્રપૂજયેત્ ॥
પૂર્વોક્તેન વિધાનેન યાગે પૂર્વોદિતે શુભે ।
પૂર્વવદ્ધ્યાનયોગેન કુંભમધ્યગતાં યજેત્ ॥
જપ્ત્વા ચાષ્ટોત્તરશતં ત્વભિષિંચેતપૂર્વવત્ ।
તસ્યા બલા મહાલક્ષ્મી રાજ્યં વાયદભીપ્સિતાં ॥
૫૭બ્)
ભૌમાંતરિક્ષસિદ્ધીનિ દિવ્યાં ચૈવેશ્વરી શુભાં ।
ઈહિતં કામયેત્ કિંચિત્ સુપ્રસન્નો પ્રયચ્છતિ ॥
આયુર્બલં યશઃ કીર્તિ મેધાકાંતિ શૃયં વપુઃ ।
સર્વં વિવર્દ્ધતે યસ્ય યસ્ય વેશ્મનિ પૂજિતા ॥
યઃ કશ્ચિદભિષિક્તો વા યસ્ય વા સાધયેત્ પ્રિયે ।
પૂર્વોક્તં સર્વમાપ્નોતિ શાન્તિં પુષ્ટિં સુખાનિ ચ ॥
પટે તુ લિખિતાં દેવીં યસ્ય વેશ્મનિ પૂજ્યતે ।
પૂર્વોક્તેન વિધાનેન તસ્ય સર્વં પ્રયચ્છતિ ॥
બહુનાત્ર કિમુક્તેન સિંહસ્યૈવ યથામૃગાઃ ।
પ્રપલાયન્તિ સર્વે દુષ્ટાદોષાં સહસ્રશઃ ॥
કિમન્યૈર્મંત્રબૃંદૈશ્ચ દેવતારાધનેન વા ।
યત્રૈષા દેવદેવેશી ધ્યાતા જપ્તા તુ પૂજિતા ॥
સંગ્રામકાલે ધ્યાતવ્યા ખડ્ગપત્રલતા સ્થિતા ।
જયં પ્રયચ્છતે વશ્યં રિપુદર્પાપહા ભવેત્ ॥
સંગ્રામાગ્રે સદાયોજ્યા રિપુદર્પાપહા ભવેત્ ।
અવશ્યં જયમાપ્નોતિ દેવદેવ્યા પ્રસાદતઃ ॥
૫૮અ)
અપિ વ્યાધિશતાર્તો વા દુઃખશોકૈઃ પ્રપીડિતાઃ ।
સર્વવ્યાધિવિલિપ્તો વા કૃત્યા ખાર્ખોદપીડિતાઃ ॥
મંત્રૈર્યંત્રૈસ્તથા ધ્યાનૈર્જપહોમવિશાદિકૈઃ ।
ચૂર્ણલેપાંજનાદીનિ કુહકાનિ તુ યાનિ વૈ ॥
કરિષ્યન્તિ રિપો યત્ર સ્ત્રિયૌ વા પુરુષોપિ વા ।
પૂજિતાનેન વિધિના તેષાં પ્રત્યંગિરા ભવેત્ ॥
આશ્રિત્ય પરમાં દેવીં ભક્ત્યાસંપૂજયેત્ તુ યઃ ।
યથા ન દૃશ્યતે દુષ્ટૈઃ પાપાચાર રતૈર્નરૈઃ ॥
મંત્રસિદ્ધૈસ્તથા ધૂર્તૈઃ સમયઘ્નૈશ્ચ કંટકૈઃ ।
તથા ગુપ્તાનુયષ્ટવ્યા ગોપિતા સિદ્ધિદા ભવેત્ ॥
યાગા હોમે તથા જપ્યે મુદ્રાયાં ધ્યાનયોગતઃ ।
સુગુપ્તાં ધ્યાયતે દેવી યસ્ય સૌભાગ્ય ભાગ્ભવેત્ ॥
યસ્માદુષ્ટાશ્ચ વહવો જિઘાંસન્તિ સુખાનિ ચ ।
અન્ય સૌભાગ્ય સંત્યક્તા દૌર્ભાગ્યેન પ્રપીડિતાઃ ॥
પશ્યન્તિ યાગે હોમે ચ જપધ્યાનવિધૌ સદા ।
૫૮બ્)
જનયન્તિ મહાવિઘ્નાં તસ્માદ્ગુપ્ત તમો વિધિઃ ।
ભાવભેદેન યષ્ટવ્યા સાધકેન વિપશ્ચિતા ॥
એકવીરક્રમેણાથ પૂજિતા વા સુરેશ્વરી ।
દદાતિ સર્વકામાંશ્ચ પ્રસન્નાપરમેશ્વરી ॥
શૈવે વૈષ્ણવસિદ્ધાન્તે ભેદેનૈવ સુપૂજિતા ।
ભક્તાનાં ચિત્તભેદેન ફલદા પરમેશ્વરી ॥
ચિન્તામણિર્યથા લોકે ચિન્તિતાર્થફલપ્રદા ।
તથૈષાનુમહાલક્ષ્મી સર્વકામફલપ્રદા ॥
દેવાસુરમનુષ્યાશ્ચ નાગાગંધર્વકિન્નરાઃ ।
ઋષયોપ્સર સા યક્ષા રાક્ષસાશ્ચ પિશાચકાઃ ॥
ભૂતવેતાલયોગિન્યો માતરો ગુહ્યકાસ્તથા ।
ડાવ્યોડામરિકા દેવ્યો ભગિન્યો દૂતયસ્તથા ॥
તત્રાયોગેશ્વરાઃ સર્વે યોગસિદ્ધાશ્ચ સર્વશઃ ।
મહાશ્રિયા પ્રસાદા ચ સર્વે સિદ્ધાશ્ચ સિદ્ધિદઃ ॥
આકારં સર્વસિદ્ધીનાં મહાલક્ષ્મી મહાબલા ।
આશૃતાનાં ચ ભક્તાનાં સાધકાનાં વરપ્રદા ॥
૫૯અ)
અસ્યાઃ પરા હિ જગતો નાન્યા કીચિત્ સુખપ્રદા ।
અણિમાદિ ગુણા યે ચ સર્વજ્ઞા દ્યાસ્તુ યે પરા ॥
તે સર્વેસ્યાઃ પુમાં દેવિ સિધ્યન્તે નાન્યથા પૃયે ।
મોક્ષાર્થી વા પ્રકથ? એકવીરાં તુ પૂર્વવત્ ॥
અથવા શક્તિસંયુક્તં પ્રતિષ્ઠાપયતે વિભું ।
સર્વસંભારસંયુક્તં પ્રાસાદે તુ મનોરમે ॥
શક્તિશક્તિમતો યોગાત્ સ્થાપયિત્વા વિધાનતઃ ।
જન્માન્તર સહસ્રૈસ્તુ યત્પાપં સમુપાર્જિતં ॥
તત્ક્ષણાન્ન પશ્યતે દેવિ તૂલરાશિ રિવાનલત્ ।
વેષ્ટમાત્રેણ દેવેશઃ સ્થાપિતો વાપિ દીક્ષિતઃ ॥
કુલાં ચોદ્ધરતે સર્વાં દશપૂર્વાં દશાપરાન્ ।
યાવત્ પ્રાસાદ લિંગં વા પ્રતિમા ચિત્રભિત્તયઃ ॥
પાષાણધાતવશ્ચૈવ ધ્વજો વા ધ્વજયષ્ટયઃ ।
સમુદ્રા સરિતો યાવ મેરુચંદ્રાર્ક ભૂમયઃ ॥
સંખ્યા તત્પરમાણૂનાં તાવત્કાલં ભુનક્તિ સઃ ।
ભોગાત્ સદાશિવે તત્વે ભુક્ત્વાનિર્વાણમાપ્નુયાત્ ॥
૫૯બ્)
યથા સમુદ્રસંપ્રાપ્ય સિંધુઃ સમરસી ગતઃ ।
તથા શિવત્વમાપન્નઃ પશુર્મુક્તો ભવાર્ણવાત્ ॥
પ્રતિષ્ઠાફલમેતદ્ધિ પ્રાપ્નુયાન્નાત્રસંશયઃ ।
અદીક્ષિતાનાં નૃપતૌ તત્સુતાનાં દ્વિજાતિષુ ॥
ભોગાલસ્યાથવા દેવિ કર્મદોષાશ્ચ વિઘ્નતઃ ।
ન યષ્ટં નપસ્તપ્તં ન ધ્યાનં ન પ્રતિષ્ઠિતં ॥
પાતિત્યેન મૃતાનાં તુ યેષાં નરકસંસ્થિતિઃ ।
નિદાનૈર્વહુભિર્દેવિ બાલસ્ત્રીવૃદ્ધમાનુષૈઃ ॥
મૃતસ્યોદ્ધરણાર્થાય દીક્ષાર્થં પરમેશ્વરં ।
યષ્ટવ્યં પૂર્વદેવેશં વિશેષસ્તત્ર વા કૃતિઃ ॥
કર્તવ્યા રજતાવશ્યં સદૃશાદ્વાદશાંગુલા ।
કાર્યા વા ગોપયે દેવિ કુશૈર્વા સ્નાનશોધિતા ॥
દીક્ષૈવ તત્ર સંસ્કારાં વ્યાપ્ત્યા યત્ર સમં નયેત્ ।
અણું ચ યોજયેત્ તસ્મિં પૂર્ણાહુત્યા ક્ષિપે નલે ॥
યોજન્યા શિવતત્વે તુ તતઃ સા યોજ્યતાં લભેત્ ।
શ્રાદ્ધે સંપૂજયેદ્ દેવં મંતેષ્ટિ ત્વેતિ વા યજેત્ ॥
૬૦અ)
પ્રતિષ્ઠાપ્યસ્તથા દેવિ દગ્ધપિંડે શ્મશાનકે ।
પૂર્વોક્ત દ્રવ્યસંભારૈઃ પૂર્વોક્તવિધિના ગુરુઃ ॥
પૂર્વોક્તં ભીષણં રૂપં શક્તિદ્વયસમન્વિતં ।
ચતુશ્ચાષ્ટૌથવા દેવિ પૂર્વધ્યાનાવલોકિતં ॥
પૂર્વોક્તં ફલમાપ્નોતિ ઇત્યાજ્ઞા પારમેશ્વરી ॥
ઇતિ સર્વસ્રોતસંગ્રહસારે મૃત્યુજિદમૃતીશવિધાનો એકોન વિંશતિમઃ પટલઃ ॥
શ્રીદેવ્યુવાચ ॥
કથિતં દેવદેવેન પ્રાણિનાં હિતકામયા ।
અમૃતેશવિધાનં તુ સર્વરક્ષાકરં પરં ॥
ઇદાનીં શ્રોતુમિચ્છામિ સંશયં મે હૃદિસ્થિતં ।
દૃષ્ટિપાતં પ્રકુર્વન્તિ જંતૂનાં માતરઃ સદા ॥
અસંખ્યાતાસ્તુતા દેવ્યો અપ્રમેય બલાન્વિતાઃ ।
છાયાચ્છિદ્રેણ બાધ્યન્તે યોગિન્યૌ બલવત્તરાઃ ॥
અત્યન્ત વલિનસ્તીવ્રા નિસ્તૃંશાનિર્ભયા દૃઢાઃ ।
હિંસકાઃ સર્વજંનૂનાં ચાલાનાં ચ વિશેષતઃ ॥
૬૦બ્)
ન સંખ્યા વિદ્યતે તાસાં તત્રોપાયં વદસ્વ મે ।
છાયારૂપં ફલં યત્તદૃષ્ટિપાતછલં તથા ॥
પ્રકુર્વન્તિ સદા દેવ ચ્છાયાસ્તાસ્તુ કતિ સ્મૃતાઃ ।
દૃષ્ટિપાતભયં કિં વા કથં વાપિ નિવર્તતે ॥
એતત્સર્વં સમાસેન પ્રસાદાદ્વદશૂલધૃક્ ।
ભગવાનુવાચ ॥
શ્રૂયતાં સંપ્રવક્ષ્યામિ છાયાયાશ્ચૈવ લક્ષણં ।
અપ્રમેયા હ્યનન્તાશ્ચ માતરો બલવત્તરાઃ ॥
ભૂતાશ્ચ વિવિધાકારા હ્યનન્તાશ્ચ મહાબલાઃ ।
યક્ષરક્ષપિશાચાંશ્ચ યે ચાન્યે હિંસકા શઠાઃ ॥
ન સંખ્યા વિદ્યતે તેષાં કોટિ ભેદેન સંસ્થિતાઃ ।
સંક્ષેપતઃ પ્રવક્ષ્યામિ યેન મુચ્યન્તિ બાલકાઃ ॥
સ્તૃયશ્ચ મનુજા વાપિ નૃપપન્યશ્ચ તત્સુતાઃ ।
યથાત્યજન્તિ બલિનો યાગવ્રતપરાયણાઃ ॥
મંત્રસન્નદ્ધ દેહાશ્ચ સુપ્રમેય બલાન્વિતાઃ ।
પુરાકલ્પે સમુત્પન્ના નાનાજસહસ્રશઃ ॥
૬૧અ)
સર્વત્ર હિંસકાઃ ક્રૂરાઃ સર્વકાલજિઘાંસકાઃ ।
યાગાર્થમુદ્યતાઃ સર્વે ભૈરવાનુચરાઃ સદા ॥
તચ્છક્ત્યા બલિનઃ સર્વે તત્તેજો બલબૃંહિતાઃ ।
મહાપશૂપહારેણ તોષયન્તિ મહાવ્રતાઃ ॥
મહાભૈરવરૂપં યત્સ્વચ્છંદં કૃતવાહનં ।
દૈત્યાનાં તુ વધાર્થાય દેવાનાં સ્થાપનાય ચ ॥
ઇંદ્રાદયો યદા દેવા સદાદિત્યૈરુપદ્રુતાઃ ।
વિદ્રાવિતા યદા દૈત્યૈ તદાહંસંસ્તુતઃ સુરૈઃ ॥
બ્રહ્માદ્યૈર્વિવિધૈસ્તોત્રૈ માયા તેષાં હિતાર્થતઃ ।
મહાભૈરવરૂપં તુ સ્વચ્છંદં તુ કૃતં મયા ॥
વિદ્રાવણં તુ દૈત્યાનાં દેવાનાં સ્થાપનાય ચ ।
તદર્થંનુગ્રહા ભૂતા માતરો નિર્મિતા મયા ॥
જિત્વાતૈઃ શત્રુદર્પં કૃતાર્થાસ્તે મદંતિકં ।
આગતાઃ પ્રાર્થયન્તિસ્મ વિનાશભયભીરવઃ ॥

ભગવં દેવદેવેશ અસ્માભિસ્તોષિતો હ્યસિ ।
તુષ્ટેન દેવદેવેન યત્કાર્યં તત્પ્રસાદતઃ ॥
કુરુ દેવેતિ ચોક્તં તૈસ્તદા તે ચરિતા મયા ।
૬૧બ્)
અજેયા વરદાનેન પ્રાર્થયન્તો મહાબલાઃ ।
એવં ભવન્તિ મે સર્વે યથાસૃષ્ટા મયાપુરા ॥
તતઃ પ્રભૃતિ તૈઃ સર્વ જગત્સ્થાવરજંગમં ।
આક્રમ્યપીડિતં સર્વં દેવમાનુષ તિર્યગં ॥
દેવાનાં તુ જિઘાંસન્તિ ભૂતાઃ સ્વર્ગે મહાબલાઃ ।
માનુષાન્યેવ વલિનો જિઘાંસન્તિ સમન્તતઃ ॥
તિર્યગ્યોન્યશ્ચ વિવિધા જિઘાંસન્તિ તથાપરાં ।
અસંખ્યાતાસ્તુ તે પ્રોક્તા અપ્રમેય વલોત્કટાઃ ॥
પુનઃસ્તુતોહં દેવૈશ્ચ પ્રજાપતિ પુરંદરૈઃ ।
તદાક્ષિપ્તા મયાસર્વે ભૂતાશ્ચ બલવત્તરાઃ ॥
માતરો ભીમરૂપાશ્ચ ભયભીતામદન્તિકં ।
આજ્ઞાવિધાયિનઃ સર્વે કિંકુર્વાણાત્ સમાગતાન્ ॥
તદા ક્રુદ્ધેન દેવેશિ મંત્રકોટ્યો હ્યનેકશઃ ।
અવતાર્ય વિનાશાર્થં માતૄણાં ચ ગૃહેષુ ચ ॥
શિવશક્તિ પ્રભાવેન મનનત્રાણધર્મિણઃ ।
૬૨અ)
મંત્રકાદ્યા હ્યનન્તાશ્ચ મયા સર્વેધિકારિકાઃ ।
વિદ્યાબલભયાદ્ભીતા આગતાસ્તે મદંતિકં ॥
તદા મયા તે વિક્ષિપ્તાઃ સ્થલેષુ ચ જલેષુ ચ ।
દિગંતરેષુ શૂન્યેષુ મમાજ્ઞાવશવર્તિનઃ ॥
બલિકામાસ્તથા ચાન્યે ભોક્તુકામાઃ પરે તથા ।
રતિકામાહં તુ કામા વાતજાશ્ચાપિ પિત્તજા ॥
શ્લેષ્મજાઃ સન્નિપાતાન્યે ભૂતા વિવિધરૂપકાઃ ।
મયોક્તાસ્તેપિ બલિનો મયાદાવશવર્તિનઃ ॥
મદુક્તમંત્રમુદ્રાભિ ધ્યાનૈશ્ચ વિવિધૈર્યુતાન્ ।
પંચસ્રોતો વિનિર્ભિન્નં શૃણ્વન્તો હિ પદાં પૃયે ॥
તદા સર્વે વિદ્રવન્તિ ભયભીતાદિશોદશ ।
નિધાનૈ બહુભિસ્સર્વૈજિઘાંસંતિ નરં પશું ॥
દુરાચારં દુરાત્માનં અશુચિં પુરુષાધમં ।
માતાપિત્રો રસં માના તથાયનવર્જનાત્ ॥
અતિ સ્ત્રી સંગશમના નિબંધાશ્ચ વિશેષતઃ ।
અકાલમૈથુનાન્મોહાદ્ ભયાત્ સંભ્રમણં તથા ॥
૬૨બ્)
સંધ્યાવિવર્જિતા યે ચ સંધ્યામૈથુન સેવકાઃ ।
ભોજના ધ્યયને નિદ્રા સંધ્યાયાં યોનિ સેવકાં ॥
અકામિનીઃ કામયન્તિ ગુરુદારાદિ યે પૃયે ।
પ્રધ્વંસયન્તિ બલિનો બલા ચૈવાતિ યોષિતઃ ॥
તથાન્યે સત્ય વક્તારઃ પ્રભુદ્રોહકૃતો શુભાઃ ।
અનુક્તૈઃ પાપરચિતૈ યે નરા સમ્યમાધવાઃ ॥
એતૈરન્યૈર્નિદાનૈશ્ચ ગૃહ્યન્તે માનુષા ગ્રહૈઃ ।
સ્ત્રીણાં ચૈવ તુ દૌઃશીલ્યાદશૌચા ભક્ષ્યભક્ષણાત્ ॥
તથોભયગુરુદ્વેષાદ્ભર્તારવ્યભિચારતઃ ।
અન્યૈરનુક્ત દોષૈશ્ચ દૂષિતા મુદ્રયંતિ ચ ॥
રુંદંતાં ચૈવ બાલાનાં રાત્રૌ જાગરણાં તથા ।
રાત્રૌ સંત્રાસના ચૈવ દુષ્ટચ્છાયાસુદૂષિતા ॥
રજસ્વલા દૂતિકાશ્ચ પાપિષ્ઠા હ્યશુચિસ્તદા ।
ઉન્મત્તા વિદ્રુતાભીતાસ્ત્રસ્તાદોષૈશ્ચ દૂષિતાઃ ॥
રુદંતી ક્રોશમાનાશ્ચ મુક્તકેશાસ્તદા રુણા ।
૬૩અ)
દુષ્ટપુક્કસચંડાલ સ્પર્શેનૈવ તુ દૂષિતાઃ ।
શવસ્પર્શાન્તર્ગમના તત્રસ્થ સ્પર્શનાત્ તથા ॥
તદ્દુષ્ટસાહચર્યાચ્ચ તદ્વાર્તાનુગમં તથા ।
અશૌચાદિ તથાનેકૈ અસ્પર્શૈરપિ દૂષણાત્ ॥
દુષ્ટા સ્ત્રી પુરુષો વાથ સ્નાત્વાં ચ્છાયાં પ્રદાપયેત્ ।
બાલાનાં ભૂપતીનાં ચ તત્પત્નીંનાં તપસ્વિનાં ॥
ચ્છાયાચ્છિદ્રેણ ભૂતાશ્ચ માતરો બલવત્તરા ।
દૃષ્ટિપાતં પ્રકુર્વન્તિ લધ્વચ્છિદ્રાશ્ચ હિંસકાઃ ॥
રૌદ્રાં દૃષ્ટિં પાતયન્તિ બાલાનાં ચ જિઘાંસકાઃ ।
પાપિષ્ઠાશ્ચ દુરાચારા ભૂતદ્યસ્તા જ્વરાદિકૈઃ ॥
તતોન્મત્તા દુષ્ટચેતા પાપાચારાઃ સુદુઃખિતાઃ ।
બુભુક્ષિતાઅ મત્સરાશ્ચ શત્રવો વૈરગર્વિતાઃ ॥
એતાશ્ચાન્યાશ્ચ બહવો દૃષ્ટિં સંપાતભીષણાં ।
પશ્યન્તિ યદિ બાલાનાં પૂર્વોક્તાનાં ચ સર્વશઃ ॥
દૃષ્ટિપાતં તતો જાયે જ્ઞાત્વા શ્રેયસમાચરેત્ ।
તત્ક્ષણાન્ન વિલંવેત સ્વલ્પે નૈવ કૃતેન હિ ॥
૬૩બ્)
ન બાધયંતે દોષાનિ ઉષિત્વા વાધ યન્તિતાઃ ।
ન વિલંવ્ય તદા કાલં સવ્ય એવ સમાચરેત્ ॥
સ વૌષધૈસ્સુપ્રશસ્તૈર્બહુભિર્મંગલાન્વિતૈઃ ।
પંચગવ્યેન વા તત્ર મંત્રયુક્તેન કારયેત્ ॥
સ્નાનં સૌભાગ્ય જનનં સર્વદોષ ભયાપહં ।
આચાર્યો મંત્રકલશૈ પૂર્વવદ્વિચોદિતૈ ॥
સદાતિ સદ્યો બાલાનાં પૂર્વોક્તાનાં ચ સર્વશઃ ।
સદ્યઃ શ્રેયસ્કરં પુણ્યં પુષ્ટિદં કાંતિદં શુભં ॥
યદા હ્યનન્તાસ્તત્રસ્થા માતરઃ સંનિધાઃ પૃયે ।
જિઘાંસન્તિ તદા સદ્યો મહામાત્રીષુ પૂજયેત્ ॥
બ્રાહ્મી માહેશ્વરી ચૈવ કૌમારી વૈષ્ણવી તથા ।
વારાહી ચ તથેંદ્રાણી ચામુંડા સપ્તમાતરઃ ॥
એતાસ્તુ માતરાઃ સપ્ત પૂજયિત્વા શિવં ભવેત્ ।
સમસ્તમાતૃચક્રસ્ય યોનયસ્તાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ॥
તાભિઃ પૂજિતમાત્રાભિરુપહારૈઃ પૃથગ્વિધૈઃ ।
કૃત્સ્નં માતૃ સમુહં તુ તુષ્ટો ભવતિ તત્ક્ષણાત્ ॥
૬૪અ)
પ્રધાનાઃ સર્વમાતૄણાં એતાઃ સપ્ત પ્રકીર્તિતાઃ ।
સિતપીતરક્તકૃષ્ણૈઃ પુષ્પૈર્નાનાવિધૈસ્તથા ॥
પાયસૈઃ કૃસરૈર્માત્સ્યર્લેહ્યૈઃ રેપૈરશેષતઃ ।
ચતુર્વિધેન માંસેન ઘસ્મરૈર્બલિભિસ્તથા ॥
પૂજયિત્વા તુ માલાનાં સદ્યઃ શ્રેયો ભવિષ્યતિ ।
તસ્માત્ પ્રદાનયાગેન ગુણભૂતાસ્તુ દેવતાઃ ॥
ત્રિપ્તા ભવન્તિ સર્વત્ર સર્વશ્રેયો હ્યવાપ્નુયાત્ ।
ત્રિંશત્કોટિસહસ્રાણિ સ્વાંગુષ્ઠા નિર્મિતા મયા ॥
વિનાયકાનાં ઘોરાણાંમગ્નિજ્વલિત ચેતસાં ।
યદિતૈર્વિઘ્નિતઃ કશ્ચિદભિભૂતો ભવે નરઃ ॥
તત્રાધિદૈવતં પૂજ્યં વિઘ્નેશં તુ વિનાયકં ।
અન્ય તંત્રોપચારેણ ધ્યાનયોગેન પૂજયેત્ ॥
હેમં રત્નાનિ ધારૂનિ બીજાન્યેવ પ્રદાપયેત્ ।
સ્વેન સ્વેનૈવ રૂપેણ સર્વં સર્વેષુ દાપયેત્ ॥
વિઘ્નૈઃ પ્રમુચ્યતે સાધ્યં તત્ક્ષણાન્નાત્રસંશયઃ ।
૬૪બ્)
યદિ ભૂતૈર્ગહૈર્ઘોરૈર્મુદ્રિતાં બલિનૈર્નરં ।
તદા ભૂતેશ્વરં યોજ્યં પૂર્વોક્તેન વિધાનતઃ ॥
રાક્ષસૈઃ વિવિધૈર્યત્ર પ્રાણિનો વાધિતા ધ્રુવં ।
ઇષ્ટ્વા રક્ષોધિપસ્તત્ર સર્વશ્રેયમવાપ્નુયાત્ ॥
યદા યક્ષૈરસંખ્યાતૈરતિ ભૂતં ક્વચિન્નરં ।
તદા વૈ શ્રવણં શીઘ્રં યષ્ટ્વા મોક્ષમવાપ્નુયાત્ ॥
અષ્ટયોન્યસ્તથા દિવ્યૌ વિરુદ્ધા યદિ કુત્રચિત્ ।
તદા તુ ભૈરવં યાગં કુર્યાચ્છ્રેયમવાપ્નુયાત્ ॥
અન્તર્બલિસ્તુ સર્વેષાં દાતવ્યો ભૂરિ ઘસ્મરં ।
તદા બાહ્યબલિં ક્ષેત્રે દાતવ્યઃ શ્રેયમિચ્છતાઃ ॥
આરણ્યકો બલિશ્ચાન્યં મહિશાદ્યૈસ્તથાજિનૈઃ ।
વિવિધૈશ્ચ બલિં કુર્યાત્ સર્વેષાં તુ પ્રદાપયેત્ ॥
નદીતટે શ્મશાને વા અટવ્યાં માતૃમંડલે ।
પ્રાતર્મધ્યાહ્નકાલે ચ સાયં ચૈવાર્દ્ધ રાત્રતઃ ॥
બલિસ્તેષુ પ્રદાતવ્યાસ્તેન તૃપ્તા ભવન્તિ તે ।
ઉદકં હ્યન્નમિશ્રં તુ ભૂરિતેષાં પ્રદાપયેત્ ॥
યેન તૃપ્તાસ્તુ તે સર્વે સર્વશ્રેય ફલપ્રદાઃ ।
૬૫અ)
ભવન્ત્ય વિતથં ભદ્રે માતૃવત્ પાલયન્તિ તે ।
સ્મૃતિર્મેધા જયં વૃદ્ધિ વપુરાયુર્યશઃ સુખં ॥
નષ્ટં બલં તુ સર્વેષાં દદત્યેન બલિ સ્મૃતઃ ।
એવં મૃત્યુજિતા સર્વં કર્તવ્યં સર્વસિદ્ધિદં ॥
સ્કંદગ્રહાગૃહીતાનાં બાલાનાં પીડિતાત્મનાં ।
રતિ ગ્રહૈસ્તથા નાર્યોરભિભૂતા ભવેત્ ક્વચિત્ ॥
કાર્તિકેયં તતો યષ્ટ્વા પૂર્વોક્ત વિધિના ધ્રુવં ।
ક્ષિપ્રં તા ચ પ્રમુચ્યન્તિ સ્કંદાદ્યા યે શિશુ ગ્રહાઃ ॥
યસ્મિન્ કુલેયં દશે તુ મુદ્રિતં કીલિતં ક્વચિત્ ।
તત્કુલે નૈવ યષ્ટેત સર્વદોષૈર્વિમુચ્યતે ॥
તદર્દ્ધં તુ મયા સર્વં રહસ્ય પ્રકટીકૃતં ।
અસ્મિન્તંત્રે તુ સર્વેષાં અમૃતેશ વિધાનતઃ ॥
સર્વતં મ્લષુ સામાન્યં મૃત્યુજિત્ પ્રકટીકૃતં ।
સર્વેષાં હૃદયં ગુપ્તમપ્રકાશ્યં મહાદ્ભુતં ॥
ન કેન ચિદહં પૃષ્ટો નાખ્યાતં કસ્ય ચિન્મયા ।
રહસ્યં સંપ્રદાયં ચ સર્વશ્રેયઃ સુખાવહં ॥
સાધકસ્ય પ્રયત્ના યે ભક્ત્યા હ્યારાધયન્તિ ચ ।
૬૫બ્)
સર્વદુઃખૈર્વિમુક્તાસ્તે સત્યં મેનાનૃતં વચઃ ।
અનેનૈવાત્મનઃ કાર્યં સર્વદુઃખનિવર્હણં ॥
ભક્તાનાં સ્વસુતાનાં ચ સ્વદારાણાં તુ કારયેત્ ।
સ્વશિષ્યાણાં તુ ભક્તાનાં નાન્યથા તુ પ્રયોજયેત્ ॥
સર્વાશ્રમં ગુરુત્વાચ્ચ ભૂપતીનાં ચ સર્વદા ।
તત્સૂતાનાં ચ પત્નીનાં કર્તવ્યં તુ હિતાર્થિના ॥

નિત્યે નૈમિત્તિકે કામ્યે શાંત્યર્થે કારયેત્ સદા ।
મુખે પ્રક્ષાલિતે નિત્યં તિલકં શ્વેત ચંદનં ॥
સપ્તાભિમંત્રિતં કાર્યં દોષનિવૃત્તયેત્ તદા ।
સ્નાનકાલે તથા કાર્યં તિલકં શ્વેતભસ્મના ॥
સ્માલભન પુષ્પં વા તાંબૂલં વાભિમંત્રિતં ।
દીયતે યસ્ય તસ્યેહ ન હિંસંતીહ હિંસકાઃ ॥
ભોજનં ચાભિમંત્રૈવ મંત્રેણાનેન મંત્રવિત્ ।
ઉભયોશ્ચંદ્રયોર્મધ્યે ભુંજાનો મૃતમશ્નુતે ॥
સર્વવ્યાધિવિનિર્મુક્તસ્તિષ્ઠતે નૃપતિઃ ક્ષિતૌ ।
અથ ક્રીડનકાલેષુ ગજાશ્ચ મહિષેષુ ચ ॥
અસ્ત્ર ક્રીડાસુ સર્વાસુ રક્ષાર્થં કલશં યજેત્ ।
૬૬અ)
ક્રીડાર્થં વિજયાર્થં તુ રક્ષાર્થં હિંસકાદિષુ ।
યસ્માદ્દુષ્ટાશ્ચ વહવો જિઘાંસન્તિ નૃપેષુ ચ ॥
તસ્માદ્રક્ષા પ્રયોક્તવ્યા સર્વશ્રેયસ્કરી શુભા ।
તતઃ સુપ્તસ્ય નૃપતેર્નિદ્રા કલશમર્ચયેત્ ॥
રૌપ્યમૌષધિ સંયુક્તં ચંદનાગુરુચર્ચિતં ।
ક્ષીરશ્ચોદક પૂર્ણં વા યજેત્ મૃત્યુજિતં જપેત્ ॥
સર્વશ્વેતોપચારેણ પુષ્પધૂપાર્ઘપાયસૈઃ ।
ગ્રંથે સ્થિતાં મહાનિદ્રાં જગત્સંમોહકારકી ॥
સુખાર્થં નૃપતે રાત્રૌ જીર્ણાર્થં ભોજનાદિકે ।
આરબ્ધા દેવદેવેન આજ્ઞાદન્તેતિ ભાવયેત્ ॥
તતો રાત્રિ સમગ્રા તુ તિષ્ઠતે નિદ્રયા સહ ।
યક્ષ રક્ષઃ પિશાચાદ્યા દુસ્વપ્ને માતરાસુ ચ ॥
ભયૈઃ સંત્રાસદુઃખૈશ્ચ મુક્તસ્તિષ્ઠેદ્યથા સુખં ।
લોકપાલેષુ ચાસ્ત્રેષુ રક્ષાર્થં નૃપતેષ્વપિ ॥
પૂજનં ચાર્ઘ પુષ્પાદ્યૈઃ કલશે પૂજિતે સતિ ।
યસ્યૈવં સતતં કુર્યાજ્જ્ઞાનવાં દૈશિકોત્તમઃ ॥
૬૬બ્)
પૂર્વોક્તં સર્વમાપ્નોતિ ઇત્યાહ ભગવાં શિવઃ ।
નિમિત્તેષુ ચ સર્વેષુ અમૃતેશં યજેત્ સદા ॥
કામરૂપી યજેદ્ યસ્માત્ સર્વકામાનવાપ્નુયાત્ ।
પ્રજાનાં રક્ષણાર્થાય શાલીનાં સસ્યસંપદે ॥
સુતપત્નીષુ રક્ષાર્થં આત્મનો રાષ્ટ્રવૃદ્ધયે ।
ઇંદ્રરૂપી યજેત્ તસ્માદ્ બિજયાર્થં નૃપેષુ ચ ॥
ગોભૂબ્રાહ્મણરક્ષાર્થમાત્મનઃ સ્વજનેષુ ચ ।
મહાનવમ્યાં પૂજ્યેત ભૂરિ યાગેન વેશ્મનિ ॥
પૂર્વોક્ત શ્રેયમાપ્નોતિ આયુરારોગ્યસંપદઃ ।
અસ્ત્રયાગં પ્રયત્નેન કર્તવ્યં સિદ્ધિહેતુતઃ ॥
અસ્ત્રસિદ્ધિમવાપ્નોતિ પ્રયુક્તા ફલમશ્નુતે ।
યદા મૃત્યુવશા પ્રાતઃકાલેન કલિતં નૃપં ॥
અરિષ્ટચિહ્નિતાદાન દેશં વા તત્સુતાદયઃ ।
બ્રાહ્મણાદિષુ સર્વેષુ પૌરજાનપદેષુ ચ ॥
શાલિચૂર્ણાદિ શસ્યેષુ ફલમૂલોદકેન ચ ।
દુર્ભિક્ષવ્યાધિકાદ્યેષુ ઉત્પાતૈશ્ચાપ્યનુત્તમૈઃ ॥
૬૭અ)
તદા નૈરાજનં કાર્યં રાજ્ઞાં રાષ્ટ્રસ્ય વૃદ્ધયે ।
પૂર્વવદ્યજનં કૃત્વા કલશેનાભિષિંચયેત્ ॥
નિઃશંકં નિર્જને રાત્રૌ શુભમેતત્ તુ દૈશિકઃ ।
જય પુણ્યાહ શબ્દેન વેદમંગલસ્વસ્તિકૈઃ ॥
અભિષિંચત રાજાન સિદ્ધાર્થાન્ હોમયેદ્ બહૂન્ ।
નૈરાજનવિધાનેન નામાંકં જુહુયાત્ પૃયે ॥
વહ્નૌ સંક્રુદ્ધમનસો અજંશ્ચ પ્રોક્ષયેદ્બહૂન્ ।
તૃપ્ત્યર્થં ભૂતસંઘસ્ય મંત્રીરક્ષાર્થમુદ્યતઃ ॥
શાકુનોંત્પાશગત્યા વા વિજ્ઞાય શકુનં હિતં ।
યજેંદ્ર શિવવારુણ્યાં નિર્યાતં સર્વસિદ્ધિદં ॥
અથ પૂર્વોક્તેન વિધિના ગૃહયાગં તુ કારયેત્ ।
યાવત્ સપ્તાહ્નિકં દેવિ ભૂરિહોમેન સિદ્ધિદં ॥
તસ્યાચલા મહાલક્ષ્મીરાજ્યં વા યદભીપ્સિતં ।
ભૌમાંતરિક્ષસિદ્ધીનિ પ્રાપ્નુયા નૃપતિઃ સુખી ॥
તદા નૈરાજનં ખ્યાતં સર્વશ્રેયસ્કરં પરં ।
પૂર્વોક્તં ન પશ્યતે દોષં દેવિનાસ્ત્યત્રસંશયઃ ॥
ગોષુ મધ્યે યજેદ્ યસ્મા સદાવર્દ્ધતિ ગોકુલં ।
૬૭બ્)
સિંદૂરં ગૌરિકં વાપિ અભિમંત્રેત મંત્રવિત્ ।
યોક્તવ્યં ગોષુરક્ષાર્થં શૃંગોર્ધ્વે સર્વદોષજિત્ ॥
અશ્વાનાં રક્ષણાર્થાય પૂર્વોક્તવિધિના યજેત્ ।
અભિમંત્રેત કલશં શિરસ્તેષાં પ્રદાપયેત્ ॥
સિદ્ધાર્થકાં જપિત્વા તુ કંઠે કાર્યં તુ મુર્દ્ધનિ ।
સર્વદોષવિનિર્મુક્તાં ગજાંશ્ચૈવ તુ રક્ષયેત્ ॥
અજેષુ પશવો હ્યેવં રક્ષાસર્વત્ર કારયેત્ ।
સર્વપ્રાણિષુ રક્ષાર્થં યોક્તવ્યં નૃપતેઃ સદા ॥
મહાશાન્તિર્ભવેત્ તેષાં દુર્ભિક્ષં નશ્યતે સદા ।
મહાભયેષુ સર્વેષુ ઉલ્કાભૂકંપ પાતને ॥
અતિ દૃષ્ટિરનાવૃષ્ટિઃ સૂચિતેષુ ભયેષુ ચ ।
અકાલોત્પન્ન પુષ્પાદીં દૈવૈ નષ્ટૈશ્ચ ખંડિતૈઃ ॥
જ્વરલૂતાદિ દોષૈશ્ચ અપમૃત્યુભિરેવ ચ ।
દુઃખૈર્નાનાવિધૈશ્ચૈવ આઘ્રાતં મંડલં યદિ ॥
કર્મદોષાશ્ચ યત્કિંચિ ગ્રહદોષાશ્ચ દારુણાઃ ।
૬૮અ)
તિરોભાવં તુ ચોત્પન્નં મંત્રચ્છિદ્રં તથાગતં ।
વટાદિ વિશનાશેન કીટાદિ સ્ફોટકાદયઃ ॥
વાતપિત્તવિકારેષુ શ્લેષ્મદોષેષુ સર્વતઃ ।
અર્ષાશ્ચ ચક્ષુરોષાશ્ચ શરવૈસર્પકાદયઃ ॥
વાતજા પિત્તજા દોષા ધાતુદોષાસ્તથૈવ ચ ।
વ્યાધ્યંતરાશ્ચ યે ચાન્યે ક્ષતજાતઃ સહસ્રશઃ ॥
અભ્યંતરસ્થો વ્યાધ્યશ્ચ શોકાદ્યાશ્ચિન્તનાશકાઃ ।
અભિશપ્તાશ્ચ યે કેચિદ્બ્રાહ્મણાદ્યેષુ સર્વસુ ॥
તદાનુપૂર્વવદ્યાગં કર્તવ્યં શાન્તિ હેતુતઃ ।
પ્રત્યહં હવનં કાર્યં રાજ્ઞોરાષ્ટ્રવિવૃદ્ધયે ॥
સુખેન ભુંજતે રાજ્યં નાત્રકાર્યાવિચારણા ।
સકૃત્ પૂજિતમાત્રેણ નશ્યન્તે વિઘ્નકારિણઃ ॥
નષ્ટાદશદિશો યાન્તિ સિંહસ્યૈવ યથામૃગાઃ ।
સતતાભ્યાસયોગેન દારિદ્ર્યં નશ્યતે કુલાન્ ॥
યસ્મિન્ રાષ્ટ્રે ચ દેશે ચ વસતે મંત્રવિત્ સદા ।
ઈતયો વ્યાધયસ્તત્ર ખાર્ખોદાસ્તસ્કરા ગ્રહાઃ ॥
શાકિન્યો વિવિધા યક્ષાઃ પિશાચારાક્ષસાસ્તથા ।
૬૮બ્)
બાલગ્રહાશ્ચ વિસ્ફોટા વ્યંતરા હ્યંતરાશ્ચ યે ।
સર્પા વિશાન્યે દોશશ્ચ દુર્ભિક્ષં રિપુ પીડિનં ॥
સર્વેન પ્રભવંત્યત્ર મંત્રવિદ્યત્ર સંસ્થિતઃ ।
સ પૂજ્યઃ સર્વજંતૂનાં ભૂપતીનાં ચ સર્વદા ॥
દાનપૂજાદિ સમ્માનૈરસમૈઃ પૂજ્યતે યદિ ।
તેન પૂજિતમાત્રેણ સર્વે મંત્રાસ્તુ પૂજિતાઃ ॥
ભવન્તિ સુખદાસ્તત્ર તન્મુખસ્થાઃ પ્રપૂજિતાઃ ।
સર્વત્રા ચ્છેદકર્તાર ગ્રહાહિંસન્તિ સાધકં ॥
તસ્માત્ ગ્રહાણાં દાતવ્યં સર્વદેવોદકોદનં ।
યષ્ટ્વા ભૂતાનિ તૃપ્યન્તે તૃપ્તા ન ભવન્તિ તે ॥
તદા રક્ષા પ્રકર્તવ્યા દૈશિકેન મહાત્મના ॥
ઇતિ સર્વસ્રોતસંગ્રહસારે મૃત્યુજિદમૃતીશવિધાતે રાજરક્ષાધિકારો નામ
વિંશતિમઃ પટલઃ ॥
શ્રીદેવ્યુવાચ ॥
રક્ષા તુ કથિતા દેવ પ્રાણિનામનુકમ્પયા ।
કીદૃશી પ્રોચ્યતે સા તુ કસ્ય વા કૃયતે કથં ॥
વ્યાપકઃ પુરુષઃ પ્રોક્તો હ્યમૂર્તઃ સર્વદેહિનાં ।
૬૯અ)
દેહી બાહ્યાન્તરસ્થોસૌ નિર્ગુણો હ્યશરીર કૃત્ ।
કથં તુ કૃયતે તસ્ય રક્ષા કસ્મા ચ રક્ષતે ॥
શરીરં સકલં વાથ રક્ષિતવ્યં કથં ચ તન્ ।
પૃથિવ્યાદિ મહાભૂતૈઃ નિર્મિતં ચોદિતં કિલ ॥
અન્ય તૃતીયો વા રક્ષઃ કસ્ય દૈવં કથં વિભો ।
કસ્માચ્ચ રક્ષણિયોસૌ કેન વા વદ શૂલધૃત્ ॥
એતત્ સર્વમશેષેણ કા રક્ષા ભગવન્વદ ।
ભગવાનુવાચ ॥
શૃણુ દેવિ પરં ગુહ્યં ન પૃષ્ટોહં સુરાસુરૈઃ ।
ગરુડાદ્યૈસ્તથા શિષ્યૈ બહુભિર્મુનિભિર્ન ચ ॥
તદદ્યન્તે પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુષ્વાયત લોચને ।
વ્યાપકઃ પુરુષઃ સૂક્ષ્મો નિર્ગુણો નિષ્કૃયો બલઃ ॥
કિં ત્વાણવસ્તથા કર્મો માયાયસ્ત્રિવિધો મલઃ ।
તત્સંબંધાત્ સમલિનો હ્યસ્વતંત્રો હ્યશક્તિમાન્ ॥
અશુદ્ધઃ પ્રોચ્યતે તસ્માત્ મલત્રય વિરોધતઃ ।
નિર્મલો વા કથં પ્રોક્તો ભોગેષુ સવિરુધ્યતે ॥
૬૯બ્)
શુદ્ધો ભોગી ન સિદ્ધ્યેત વિકલ્પો ભોગ ઉચ્યતે ।
વિકલ્પઃ સ તુ સંસારઃ પશોઃ સંસરણં સદા ॥
સંસાર્યસ્ય તુ વદ્ધસ્ય નિર્મલત્વં યુજ્યતે ।
આણવં યન્મલં સૂક્ષ્મં કાર્યતો હ્યુપલભ્યતે ॥
અભિલાષં તુ તત્કાર્યં ભોગાદીનાં પ્રવર્તકં ।
કર્મયત્કરણં કાર્યં દેશકાલશરીરતઃ ॥
ક *? દિ યત્પૃથિવ્યાન્તં માયા કાર્યા વિદુર્બુધાઃ ।
એવં મલત્રયોપેતં સંસારી સંસરંત્યણુ ॥
કોશકારકૃમિર્યદ્વદાત્માનં વેષ્ટયે દૃઢં ।
ઉદ્વેષ્ટનેન શક્તસ્સો(?) તાથાત્મા પાશપંજરે ॥
યાવન્ન ચેશ્વરો દેવો હ્યનુગૃહ્યાતિ શક્તિમાન્ ।
તાવત્ મલાવગૂહેન ગુંઠિતસ્તિષ્ઠતે પશુઃ ॥
યદિ ચેન્નેશ્વરઃ કશ્ચિત્ સ્વતંત્રમખિલં જગત્ ।
નિયમઃ કારણાનાં તુ ન ભવેદસમંજસં ॥

બલીબંદં યદા કશ્ચિત્ બંધનં પાશવં ધનઃ ।
તૃણૌઃ સંયોજિતૈર્ભોગૈર્હ્યસ્વતંત્રસ્તથા પશુઃ ॥
૭૦અ)
હ્યસ્ય પાશહસ્તસ્ય ગ્રાહકઃ કશ્ચિદુન્નતઃ ।
સમર્થો દૃશ્યતે યદ્વત્તદ્વદીશોપ્યનુગ્રહી ॥
સર્વેષાં ચ સકૃચ્છક્તા સ્વશક્ત્યાબૃંહિતઃ શિવઃ ।
અવિયુક્તા *? સા તસ્ય નિજારશ્મી રવેરિવ ॥
દાહપ્રકાશિકા વહ્ને ઊષ્મા નૈવ વિયુજ્યતે ।
તદ્વદીશસ્ય સા શક્તિરવિયુક્તા શિવાત્મિકા ॥
જગતઃ કારણં દેવિ સા ચૈકા બહુધા સ્થિતા ।
ઇચ્છાજ્ઞાનકૃયારૂપા કૃત્ય ભેદેન વર્તતે ॥
અઘોરા સા તદિચ્છાસ્યાદ્ વ્યાપિકા સા મુદાયિની ।
ઘોરાજ્ઞાન સ્વરૂપા તુ સા પરિગ્રહ વર્તિની ॥
ઘોરાઘોરરતા ચાન્યા ક્ષોભિકાયા કૃયાત્મિકા ।
સા રક્ષા સર્વભૂતાનાં સર્વરક્ષાસુરક્ષિણી ॥
સા ચ દીક્ષા સમુદ્દિષ્ટા દાન * પણલક્ષણા ।
અનેનૈવ પ્રકારેણ સર્વદોષનિવર્હણી ॥
વ્યાપકસ્ય સતો પુંસઃ સા રક્ષા ન વિધીયતે ।
પુનરન્યં પ્રવક્ષ્યામિ રક્ષાસર્વસુરક્ષિણી ॥
૭૦બ્)
? લત્રયવિરોધેન નાનાકર્મફલોદયા ।
શબ્દાદીનાં તુ વિષયે ઇંદૃયાણાં પ્રવર્તતે ॥
હૃત્પુંડરીક મધ્યસ્થં ધર્માધર્મપ્રવર્તકં ।
રાગદ્વેષભિભૂતં ચ તૃધાન્તઃ કરણાવૃતં ॥
કાર્યકારણસંબંધં કરણૈર્ભૂતંરંપ્રતૈઃ ।
નિબદ્ધં ચિન્મલે નૈવ શતશોતસહસ્રશઃ ॥
કાર્યકાર્યાન્ત * *? તૈ ધર્માધર્મવિચિન્તિતૈઃ ।
તિજવ્ર?લુપ્ત ચૈતન્યં જીવ ઇત્યભિધીયતે ॥
તસ્ય રક્તા સમુદ્દિષ્ટા મંત્રૈર્વિવિધવિસ્તરૈઃ ।
ધારણામંત્રતંત્રૈશ્ચ શિવેન પરમાત્મના ॥
જીવરક્ષા તુ સા પ્રોક્તા ક્રિયાશક્તિર્મહેશ્વર ।
અન્યા તૃતીયા રક્ષા તુ શરીરસ્ય તુ રક્ષણી ॥
મહાભયેભ્યઃ સર્વેભ્યો ભૂતયક્ષગ્રહાદિકૈઃ ।
ડાવ્યો ડામરિકાભિશ્ચ ભગિન્યો * મારસ્તથા ॥
શાકિન્યો યોગિનીભિશ્ચ મુખમંડકાદિભિઃ ।
નાનાવિધૈરશેષૈશ્ચ હિંસ *? કૃયતે ધ્રુવં ॥
૭૧અ)
યદ્ભયં તસ્ય શમનં સા રક્ષા શક્તિરુચ્યતે ।
ભૂતજં મલિનં દેહં અધ્રુવં ચ અશાશ્વતં ॥
વાતપિત્તૈસ્તથા શ્લેષ્મૈઃ સન્નિપાતાદિ * *? રૈઃ ।
અનેકશતસંખ્યાતૈર્દોષૈર્દુષ્ટાંશરીરકં ॥
તસ્ય હિંસન્તિ વહવો હિંસકા દુષ્ટબુદ્ધયઃ ।
વાતપિત્તરુજાભૂતાશ્લેષ્મજાસ્સન્નિપાતિકં ॥
ભોક્તુકામાવલિકામારતિકામાસ્તથા પરે ।
હંતુ કામાશ્ચ વહા વા હિંસકાઃ સર્વજંતુષુ ॥
વાત સ્થાનં સમાશૃત્ય વાતજાઃ પ્ર *? વન્તિ હિ ।
ક્ષોભયન્તિ સ્વકં સ્થાનં પિત્તજાઃ પિત્તિકન્તતઃ ॥
શ્લેષ્મજાશ્ચ સ્વકં ભાવં સ્થાનં સાન્નિપાતજાઃ ।
ક્ષોભયંતિ વિનાશાર્થં દેહરક્ષા ત *? તઃ ॥
મંત્રૌષધિ ક્રિયાયોગે રક્ષા વૈ શિવચોદિતા ।
કર્તવ્યા શિવદા નિત્યા સા શિવાશિવહારિણી ॥
બલિકામાનુબલિભિર્ઘસ્મરૈસ્ત *? યેત્ પૃયે ।
૭૧બ્)
ભોક્તુકામાંજિઘાંસન્તિ નશ્યન્તે મંત્રયોગતઃ ।
રતિકામા અનેકૈશ્ચ મંત્રૈસ્તંત્રૈસ્તથૌષધૈઃ ॥
પ્રોક્તોપ્યનુગ્રહસ્તેન મંત્રે *? મંત્રયોગિના ।
હંતુ કામાસ્તુ યે પ્રોક્તા દુરાધર્ષા મહાબલાં ॥
તથાપિ પારમેશેન મંત્રતેજો બલેન ચ ।
શિવશક્ત્યા પ્રભાવેન નશ્યન્તે *? ત્રસંશયઃ ॥
એવં સેક્ષેપતઃ પ્રોક્તો ઇદં ભૂતવિનિર્ણયં ।
પ્રાણિનાં તુ હિતાર્થાય વિષ્ટરોત્યત્રદર્શિતઃ ॥
એવં હિ ક્રિયતે રક્ષા સુજ્ઞાત *? કૃતા ભવેત્ ।
અન્યથા સ્વાત્મઘાતાય વર્તતેપ્યનુયોગિનઃ ॥
રક્ષા બહુપ્રકારાશ્ચ કર્તવ્યામ્નાય દર્શનાત્ ।
આધારરક્ષા પ્રથ *? જીવરક્ષા દ્વિતીયકા ॥
તૃતીયાગર્ભરક્ષા તુ સૂતિકાલે ચતુર્થિકા ।
પંચમી ભૂતિકા રક્ષાસ્નાત્વા ષષ્ઠી તુ કારયેત્ ॥
બાલાનાં સપ્તમી પ્રોક્તા પુરુષા?ણાં તથાષ્ટમી ।
૭૨અ)
ભેદં તાસાં પ્રવક્ષ્યામિ યથાધારાધિકારયેત્ ।
માતાપિત્રોંપરારક્ષા કાર્યા તત્વ વિચિન્તકૈઃ ॥
દોષાં કૃત્વા સુપુરુષે સંભવન્ત્યસ્ય હિંસ(?)કાઃ ।
હિંસન્તિ રક્ષણી યોસૌ સંભવાર્થં પ્રયત્નતઃ ॥
યદા સ્ત્રી મુદ્રિતા ભૂતૈઃસ્તદા ગર્ભો ન ગૃહ્યતે ।
એષા તુ પ્રથમા રક્ષા આધારાખ્યા પ્રકીર્તિતા ॥
*? રક્તમયઃ કાયઃ સર્વેષાં પ્રાણિનાં યતઃ ।
તદા તુ રક્ષિતૌ દ્વૌ તુ કર્તવ્યો મંત્રવાદિભિઃ ॥
રતિકામગ્રહાયે ચ કામાચારા હ્યનેકશઃ ।
પિબન્તે રેત? *? ક્તં ચ નક્તં સંભવતે કથં ॥
તસ્માત્ તુ કારણાદ્રેતો રક્ષિતૌ સંભવો ભવેત્ ।
સંભૂતં ગર્ભકં નેત્રં સંરક્ષ્યં ગર્ભપાતનં ॥
પ્રસૂતિ કાલે નારીણાં રક્ષાગ *? વિશારદૈઃ ।
કાર્યારક્ષા પ્રયત્નેન ન ચ હિંસન્તિ હિંસકાઃ ॥
યાવન્ન સૂતિકા શુદ્ધા તદ્ગૃહસ્થં તુ બાલકં ।
સૂતિકા ગ્રહદોષાદ્યા બાધન્તે રક્ષયા * *? ॥
૭૨બ્)
તસ્માત્ સુરક્ષિતૌ કાર્યૌ હ્યસ્ત્રાદ્યૈસ્તુ વિચક્ષણઃ ।
સૂતિકાં સ્નાનકાલે તુ બાલં વાયચ તત્સ્થિતં ॥
હિંસન્તિ બલિનો ભૂતા તસ્માત્ સ્નાનં તુ કાર *? ।
સ્નાત્વા તદુત્તરં કાલં બાલરક્ષાસમાત્રિકા ॥
ધાત્રી તુ કારણં તસ્ય ક્ષીરસ્પર્શાદિ પોષણૈઃ ।
તસ્માચ્ચૈરક્ષિતવ્યાદૌ ધાત્રી બાલસ્તોર્ધ્વતઃ ॥
સર્વકા *? ચરક્ષ્ય મંત્રૌષધિ પ્રયોગતઃ ।
ધારણાધ્યાનમુદ્રાભિમંત્રૈર્ધૂપૈરતત્રિતઃ ॥
તિલાજ્યાદિ કૃતૈર્હોમૈઃ કલશૈર્વિવિધૈઃ શુભૈઃ ।
શિરસિ હ્યભિ * *? ત રક્ષણીયં તુ સર્વદા ॥
બાલપ્રબુદ્ધસુપ્તૌ તુ રુદમાનં પ્રહાસિતં ।
ભુંજાનં શયનસ્થં તુ તિષ્ઠન્તં ક્રીડનં તથા ॥
પ્રભાતે ચાર્દ્ધરાત્રે ચ મધ્યાહ્ને સા * *? ચરે ।
સંધ્યાકાલેષુ સર્વેષુ રક્ષયે તન્તુ બાલકં ॥
દેવાસુરાણાં ભૂતાનાં માત્રીણાં ભગિનીષુ ચ ।
ઇષ્ટગ્રહપિશાચાનાં સંધ્યાકાલે તુ સંગમં ॥
૭૩અ)
સંધ્યાસુ સર્વાસુ રક્ષિતવ્યં તુ બાલકં ।
ગચ્છંસ્તિષ્ઠત્સ્વપં જાગ્રત્ સર્વકાલં તુ રક્ષયેત્ ॥
ગચ્છન્તં દર્શનાદ્ દેવિ જિઘાંસન્તિ જિઘાંસકાઃ ।
રક્ષાહીનં તુ તિષ્ઠન્ * *? યત્તે સુભીષણાઃ ॥
સ્વસ્થં કલેન સુપ્તં તુ ત્રાસયન્તિ સમન્તતઃ ।
જાગ્રતઃ કેવલં રાત્રૌ ત્રાસયન્તિ ગ્રહાધમાઃ ॥
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન રક્ષયેત્ સર્વદા શિશું ।
*? નાન્યૈરુપાયૈશ્ચ મંત્રવાદૈર્વિના પૃયે ॥
વિશેષાદ્રાજતનયં રક્ષિતવ્યં હિ દૈશિકૈઃ ।
ભાગ્ય સુક્ સ્રુ પ્રશસ્તં ચ સર્વલક્ષણરક્ષિતં ॥
દૃષ્ટ્વા યત્નેન દુ * *? જિઘાંસન્તિ શિશું શુભં ।
તસ્માત્ સર્વપ્રકારેણ ધારણાભિરનંતરં ॥
પ્રાકારાસ્ત્રેન વા દેવિ મંત્રૈર્વા વિવિધૈઃ શુભૈઃ ।
લિખિતૈર્યંત્ર યોગૈર્વા પૂ * *?ઃ સુપ્રયત્નતઃ ॥
વેષ્ટિતૈઃ કંઠલગ્નૈર્વા સૂત્રકૈશ્ચ સિતાદિકૈઃ ।
ધૂપૈર્વિવિધરૂપૈશ્ચ ધારિભિર્મણિભિસ્તથા ॥
રક્ષોઘ્નૈસ્તિલકૈર્વાપિ નીરાંજ * *? રઃ સરૈઃ ।
૭૩બ્)
રક્ષણીયા સદા બાલા રાજપુત્રાવિશેષતઃ ।
રાજાનો રાજમાત્ પંચ સજપન્ત્યસ્તથા પૃયે ॥
અનેનૈવ વિધાનેન રક્ષિતવ્યાં સુનિશ્ચિતૈઃ ।
યસ્મ ક્ષુદ્રા મહાભૂતા માતરો દુષ્ટ ચિન્તકાઃ ॥
જિઘાંસન્તિ પ્રયત્નેન નિત્યકાલમતંદ્રિતાઃ ।
તેષાં પ્રશમનાર્થાય પ્રાણિનામનુકંપયા ॥
મંત્રાસ્તૌષધં યત્રા * *? હાબલપરાક્રમાઃ ।
અનુગ્રહાર્થં મર્ત્યાનાં મયાસર્વેવતારિતાઃ ॥
તેષામેવ હિ સર્વેષાં મંત્રાણાં ભૂરિતેજસા ।
બલમોજસ્તથા જ્ઞાનં સ્મૃતિર્મેધા વ * *? યઃ ॥
જીવનં પ્રભુ સર્વેષાં મૃત્યુજિત્ કથિતં મયા ।
ભૂરિર્યાગૈર્જપૈર્હોમૈ તપસા સંયમેવ ચ ॥
મંત્રાશ્ચાસ્ત્રાણિ સિદ્ધ્યન્તિ યુગધર્માનુરૂપતઃ ।
તથા *? લિ યુગે દુષ્ટે પાપિષ્ઠા યેન રાધમાઃ ॥
તેષાં તે સિદ્ધિદા મંત્રા ભવન્તિ ન ભવન્તિ વા ।
અસ્ય દેવાતિ દેવસ્ય કૃતાદિ યુગસંસ્થિતિ ॥
ભાવાનુરૂપ નિ * નાં તપો ન વ્રત સેવનાત્ ।
૭૪અ)
સર્વભાવપ્રસન્નાનાં દ્વૈતાદ્વૈતજિગીષના ।
દૌર્ભાગ્યાલસ્ય યુક્તાનાં પાપોપહત ચેતસાં ॥
ભક્તિમાત્રાબલં બન્ધા * *? તે નાત્રસંશય ।
ચિન્તારત્નં યથાસર્વં ચિન્તિતાર્થં પ્રયચ્છતિ ॥
તથા સર્વં તુ નેત્રં વૈ ભાવિતસ્ય કરોતિ હિ ।
સૂર્યચંદ્રૌ યથાલોકે સામાન્યેનાવ * *? કૌ ॥
પૃથિવ્યાપસ્તથા તેજો વાયુરાકાશમેવ ચ ।
સામાન્યં વર્તયંત્યેતે હ્યન્નંત્કૃદ્દોષ(?) હૃદ્યયા ॥

તથા સર્વેષુ ભૂતેષુ વ્યાપકઃ પરમેશ્વરઃ ।
* *? પ્રપંચરહિતઃ સર્વેષાં સર્વદઃ પ્રભુઃ ॥
મૃત્યુજિત્પરમો દેવ સર્વેષાં સર્વસિદ્ધિદઃ ।
ભક્તિમાત્રાવલંવિન્ધા?દ્ધ્યાનધારણ તત્પરઃ ॥
યોસ્યવેત્તાપ્રપન્નશ્ચ * *? નિષ્કંપ ચેતસઃ ।
સસર્વં ફલમાપ્નોતિ સર્વસિદ્ધ્યારુહો ભવેત્ ॥
ઇતિ સર્વસ્રોતસંગ્રહસારે મૃત્યુજિદમૃતીશવિધાને ઇષ્ટપાતાદ્યધિકાર * *?
વિંશતિમઃ પટલઃ ॥
શ્રીદેવ્યુવાચ ॥
ઉક્તં દેવેન મે સર્વં યન્મયાપરિપૃચ્છિતં ।
અધુના શ્રોતુમિચ્છામિ સંશયં મે હૃદિસ્થિતં ॥
યોગિન્યે * *? રાશ્ચૈવ શાકિન્યો બલગર્વિતાઃ ।
કથં પરપુરે પ્રાણાઃ ક્ષણાદાકર્ષયન્તિ તાઃ ॥
કસ્માચ્ચ નિર્ઘૃણા રૌદ્રા તાસાં વા કિં પ્રયોજનં ।
એતત્ સર્વ * *? ષેણ ભગવન્વક્તુ મર્હસિ ॥
ભગવાનુવાચ ॥
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ રહસ્યં પરમાદ્ભુતં ।
યથા પ્રાણાંજિઘાંસન્તિ પશૂનાં પતિશાસનાત્ ॥
રાગદ્વેષ * *? ર્મુક્તાલોભમોહવિવર્જિતાઃ ।
યાગાર્થં દેવદેવસ્ય પશવઃ પ્રોક્ષયન્તિ તાઃ ॥
ન લોભેન ચ હિંસંતિ ન ચૈવ હિ જિઘાંસયા ।
મહાભૈરવ દેવસ્ય શાસ * *? લયન્તિતાઃ ॥
યદર્થ પશવસ્પૃષ્ટ્વા સ્વયમેવ સ્વયંભુના ।
પશવઃ પતિયાગાર્થમુપયુજન્તિ નાન્યથા ॥
તેષામનુગ્રહાર્થાય પશૂનાં ચ વરાનને ।
મોચ * *? હિ પાપેભ્યઃ પાશૌઘાં છેદયંતિ તાઃ ॥
૭૫અ)
પશૂનામુપયુક્તાનાં નિત્યમૂર્દ્ધમતિર્ભવેત્ ।
ત્રિવિધેન તુ યોગેન યોજયન્તિ શિવાજ્ઞયા ॥
પરે નૈવ હિ સૂક્ષ્મેણ સ્વ * *? ત્રિતયેન તુ ।
યોજયંતિ ન ચૈવાત્ર ઘાતયન્તિ બલેન તાઃ ॥
પરઃ સર્વાત્મકે તત્વે નિષ્કૃયો નિર્મલસ્તુ યઃ ।
વ્યાપકઃ પરમેશસ્ય સર્વં કારણકારણં ॥
*? તાન્તરાલસ્થં સર્વાનુગ્રહકારકં ।
તસ્મિન્નેવ નિયુક્તાસ્તા નિર્મલા વિગતક્લમાઃ ॥
એકીભાવમનુપ્રાપ્તા ન વિયુક્તાઃ કથંચન ।
તચ્છક્તૌ તુ વિલીના * *? ચ્છા રૂપેણસંસ્થિતાઃ ॥
જ્ઞાતોત્કર્ષાઃ ક્રિયાવસ્થા યાગયોગ્યાવધૂતિકાઃ ।
તદ્ભાવં તુ સમાસ્થાય તદ્રૂપા યોજયન્તિ યત્ ॥
તે મુક્તાઃ શિવભૂતાસ્તુ * *? ક્ત્યા શિવે રતાઃ ।
નિર્મલા શિવભૂતાસ્તુ તત્પ્રભાવા ભવન્તિ તે ॥
યથા યોગેન દીક્ષાયાં શિવત્વમુપલભ્યતે ।
તથા વૈ યોગયોગેન શિવત્વમુપયા * *? ॥
૭૫બ્)
અત્યન્તમલિનસ્યાસ્ય પ્રાગુક્તસ્યાધિકારિણઃ ।
મલપ્રધ્વસ્તરૂપસ્ય નિર્મલત્વ ભજંતિતાઃ ॥
મૂલચ્છેદેન હિ પશોજિઘાંસતિ મલત્રયં ।
મલય * * * *? સ્ય શરીરં ન પ્રરોહતિ ॥
દીક્ષૈવ યોજને તસ્ય પશોર્નૈવ હિ ઘાતનં ।
વ્યાપકેન સ્વરૂપેણ સ્વશક્તિ વિભવેન ચ ॥
ત્રોટયન્તિ પાશોઃ પાશાં શરી * * *? નષ્ટ્યતિ ।
શરીરેણ પ્રનષ્ટેન મોક્ષણં ન જિઘાંસનં ॥
દૃઢપાશપ્રરૂઢસ્ય બદ્ધસ્ય પુરુષસ્ય વા ।
વિયોગસ્તુ શરીરેણ મારણન્તં બિદુર્બુધા ॥
*? પરપ્રકારસ્તુ સૂક્ષ્મં ચૈવાધુનોચ્યતે ।
સૂક્ષ્મશક્તિમયં જ્ઞાનં જ્ઞાનશક્ત્યા તુ શસ્યતે ॥
અરાવારાવરાવિષ્ટ્યાધ્વનિભાસાવસાનગં ।
સિદ્ધા * *? દ્ધિદં જ્ઞાનં ખેચર્યોપાસયન્તિ તાઃ ॥
અજ્ઞાનેનાવૃતં જ્ઞાનં પશૂનાં સમલસ્થિતં ।
નિર્મલેન તુ તા દેવ્યો જ્ઞાનેનાભિ ભવન્તિ હિ ॥
યથાપ્રસુપ્તં બુદ્ધ * *? ડતે તુ યતસ્તતઃ ।
૭૬અ)
મદિરાસેવમાનેન યથૈવોન્માદિતઃ ક્વચિત્ ।
ક્રીડતે હ્યસ્વતંત્રત્વાદ્વાલો વા ભ્રામ્યતે ક્વચિત્ ॥
ઉન્મત્તો વા પ્રમત્તેન પ્રેર્યતે પ * * *? થા ।
માતૃભિર્ગુહ્યકૈઃ શક્ત્યા સ્વેન યોગબલેન તુ ॥
જીવમાકૃશ્યતે ક્ષિપ્રં પશૂનાં યોગવીર્યતઃ ।
યત્તત્પરમમવ્યક્તં શાશ્વતં હ્યચલં ધ્રુવં ॥
તં * * * *? યોગમાર્ગેણ પ્રવિશ્ય પરદેહતઃ ।
પરોભૂત્વા સ્વશક્ત્યા તુ જીવં જીવેન વેષ્ટયેત્ ॥
આક્રમ્ય તં હૃદિસ્થાનોદધ્વોર્દ્ધેન પ્રવેશતઃ ।
એક * * *? ત્વમાપાદ્ય સમત્વં તત્ર ચાભ્યસેત્ ॥
પરં કારણમાશૃત્ય સ્વતંત્રત્વં સમભ્યસેત્ ।
વ્યાપકેન સ્વરૂપેણ શક્ત્યાશક્તિં તુ આનયેત્ ॥
તદા તત્સંપુટ * * *? શાન્તિચ્છેદં તુ કારયેત્ ।
શક્તિરૂપં તતો દેવિ તત્વમાસ્થાપયોગવિત્ ॥
સ્વતત્વસત્તારૂપેણ ચિત્સૂર્યત્વેન તાપયેત્ ।
દ્રાવયેત્ તત્પરસ્થો * * *? રશ્મિષુ ચાર્કવત્ ॥
૭૬બ્)
યોજયેદ્ધૃદયે સર્વાન્ શબ્દાદીનાંદ્રિયાણિ ચ ।
ભૂતાનિ રસભૂતાનિ ગુણાન્યેવ હિ સર્વશઃ ॥
અતઃ કરણસંઘાતં ગૃહીત્વા * *? ચેતસા ।
પ્રવિશેત્ત તદા યોગી પુરમાક્રમ્યસર્વશઃ ॥
દ્રુતં ગૃહીત્વા તત્સર્વં ક્ષિપ્રમાત્મસ્થમાનયેત્ ।
તત્ક્ષણાદાનયે જીવં મુદ્રામંત્રપ્રયો * *? ॥
અનેન વિધિના સૂક્ષ્મં યોગં યોગી સમભ્યસેત્ ।
તત્સર્વં પ્રાપ્નુયાત્ ક્ષિપ્રં સૂક્ષ્મં યોગેન યોગવિત્ ॥
સૂક્ષ્મયોગઃ સમાખ્યાતઃ સ્થૂલશ્ચૈ * *? ચ્યતે ।
પિંડસ્થન્પ્રયોગેન પિંડમાકર્ષયે ધ્રુવં ॥
મંત્રમુદ્રાવિધાનેન વિધિનાપાશમેવ ચ ।
ધ્યાનયોગબલેનૈવ ચ્છુમ્મકાદ્યંગલક્ષણૈ? ॥
*? યંતિતસંદેહઃ પશૂનાં પાશવં પુરં ।
ત્રિવિધેન તુ યોગેન યોગિનો બલગર્વિતાઃ ॥
જિઘાસંતિ યદા દેવિ તદાશ્રેયઃ સમાચરેત્ ।
મૃત્યુ * * *? મં દેવમનૃતં સર્વતોમુખં ॥
૭૭અ)
પરેણૈવ સ્વરૂપેણ વ્યાપકત્વેન મંત્રવિત્ ।
જ્ઞાત્વા તત્પરમં યોગં મંત્રી વ્યાપ્યપશોઃ પુરં ॥
ઇચ્છાશક્ત્યાત્વધિષ્ઠા(?) * * * *? જીવિતં શુભં ।
સંરક્ષોદ્યોગવિન્મંત્રી ક્રમં જ્ઞાત્વા તુ યોગિનાં ॥
પૂર્વોક્તાનાં ચ સર્વેષાં હિંસકાનાં યશસ્વિનિ ।
સૂક્ષ્મં સ્વશક્તિમાર્ગેણ ચક્ર? * *? મ યોગતઃ ॥
પૂર્વોક્તં ગ્રંથિભેદેન સૂક્ષ્મધ્યાનેન મંત્રવિત્ ।
મોચયેત્ સર્વદોષેભ્યો નાન્યથા તુ કદાચન ॥
જ્ઞાનયજ્ઞબલોપેતો મંત્રતંત્રવિશ * *? ।
મૃત્યુજિત્ સિદ્ધમંત્રશ્ચ તપસ્વી સંયતેંદ્રિયઃ ॥
ધ્યાનમંત્રાદિ યુક્તશ્ચ સત્વસ્થા જ્ઞાનવાન્બલી ।
સંતુષ્ટઃ પરમો યોગી અષ્ટમૂર્તિવિધૌરતઃ ॥
રાગદ્વે * *? નિર્મુક્તો લોભમોહવિવર્જિતઃ ।
નિર્ભયશ્ચૈવ નિઃશંકો હ્યનુગ્રહપરાયણઃ ॥
પૂર્વોક્તૈ દારુણૈર્દોષૈ મોચકઃ સભવ્ત્ પ્રિયે ।
અન્યથા વ * * *(?) સ્તુ સત્તવેદાત્મનાશકઃ ॥
૭૭બ્)
સ્વકુલભ્રંશકો દુષ્ટો નરકે પચ્યતે ધ્રુવં ।
ભૂતાશ્ચ વિવિધાકામા તરોદુષ્ટ હિંસકાઃ ॥
યોગિન્યો ગુહ્યકા યક્ષાઃ પિશાચા દુરિત ક્ર *? ।
*? લિકામાભોક્તુમાહં તું કામાસ્તથા પરે ॥
રતિ કામાશ્ચ સાધ્યાશ્ચ સ્કંદાદ્યા બ્રહ્મરાક્ષસા ।
અસંખ્યાતાસ્તુ યે કેચિ રૌરાન તેષાં સહ કુત્રચિત્ ॥
વિરો * * * *? કર્તવ્યો આત્મજ્ઞૈઃ સ્વાર્થ પંડિતૈઃ ।
ધનાર્થિભિવાલુધ્વૈ?શ્ચ ન કુર્યાચિ યશોર્થિભિઃ ॥
સ્વકુદ્રં ચંદ્રનાદીનાં કારુણ્યા ચૈવ કારયેત્ ।
નૃપાણાં તત્સુતાનાં * * * *? નાં ચ સર્વથા ॥
યસ્મિં દેશેથરાષ્ટ્રે વા નિવસે યોગમંત્રવિત્ ।
તત્ર રાજા પ્રભુર્દેવ સા દેવાશ્રમેણાં ગુરુઃ ॥
સર્વેષાં માશ્રમાણા ચ રાજાસંપદ્યતે ગુરુ(?) ।
? કૃતે વર્તમાનસ્ય સહતે તાસ્તુ માતરઃ ॥
પૂર્વોક્તા દારુણા ઘોરા પ્રશમં યાન્તિ સર્વથા ।
તેષાં વલ્યુપહારેણ ભૂરિયાગેન તે નૃપા ॥
સંતોષયન્તિ(?) * *? દ્વૈત સ્યાત્ સર્વં ક્ષમન્તિતે ।
૭૮અ)
મંત્રવાદં હિ સર્વત્ર ન કાર્યં શિવચિન્તકૈઃ ॥
નાનાવિધૈરુપાયૈશ્ચ શરીરં પાંચભૌતિકં ।
વિનાશયન્તિ યે ઘોરા તેષાં પ્રશ * * * *? ણુ ॥
સ્થૂલં સ્થૂલેન ભાવેન ચૂર્ણધૂપવિલેપનૈઃ ।
મંત્રૌષધ ક્રિયા યોગૈરાવેશન પુરઃસરૈઃ ॥
યંત્રચક્રપ્રયોગૈશ્ચ જીવરક્ષાદિભિસ્તથા ।
* *? રણયોગૈશ્ચ સિદ્ધમંત્રૈશ્ચ ધારણાત્ ॥
મુદ્રામંત્રવિધિજ્ઞૈશ્ચ ગમાગમવિચિંતકૈઃ ।
ભૂતતંત્રવિધૌર્વીરૈરૌષધજ્ઞૈઃ સુચિન્તકૈઃ ॥
સંયતૈરપ્રમત્તૈ શ્ચ * *? સંકરવર્જિતૈઃ ।
પ્રાતઃ સ્નાનૈઃ કૃતા પૂજૈર્જપધ્યાનપરાયણૈઃ ॥
લક્ષલક્ષણવેદજ્ઞૈનિર્યપેક્ષૈઃ સુપેશલૈઃ ।
કર્તવ્યો મંત્રવાદશ્ચ નાન્યથ *? ચિન્તકૈઃ ॥
યદીચ્છેદુત્તમાં સિદ્ધિં મોક્ષં વા શાશ્વતં ધ્રુવં ।
મંત્રવાદં ન કર્તવ્યં ઇત્યાજ્ઞા પારમેશ્વરી ॥
અનુગ્રહાર્થં મર્ત્યાનાં ભૂપતીનાં કુદુંવિનાં ।

અ * *? હ પદસ્થેન કર્તવ્યો હિતમિચ્છતા ॥
૭૮બ્)
કદાચિદપ્રબંધેન યદિ કુર્યાદ્ વિનશ્યતિ ।
ન ક્ષમંતિ બલોપેતાઃ શિવયાગેષુ ભાવિતાઃ ॥
નિત્ય * *? વીત ભયા ભૈરવાજ્ઞાનુપાલિતઃ ।
આજ્ઞાતાસ્તે પ્રકુર્વન્તિ મંત્રમુદ્રા પ્રયોગતઃ ॥
નાત્માર્થં તે જિઘાં સન્તિ તેન તે બલિત સ્મૃતાઃ ।
પુરા દેવ * *? વેન શિવેન પરમાત્મના ॥
સૃષ્ટા હ્યનેન વિધિના પિશાચાનાંતાદિશોદશ ।
તદ્બલેન સમાવિષ્ટા જનિતા બલવત્તરાઃ ॥
પ્રવૃત્તાસ્તે મહા * *? પૂર્વં દેવિ જિઘાંસયા ।
ચતુર્દશવિધં સર્ગં ભોક્તું દૃષ્ટ્વા સ્વયંભુવા ॥
પૂર્વં યતસ્તતઃ સૃષ્ટા મંત્રાશ્ચામોઘશક્તયઃ ।
સપ્તકોટ્યસ્તુ બલિનો બ * * *? તિ પક્ષતઃ ॥
યે દુષ્ટા જગતો ઘોરા જિઘાંસન્તિ બલોત્કટા ।
તેષાં હિ શમનાર્થાય જગતો રક્ષણાર્થાય ચ ॥
મંત્રૌષધિ ક્રિયા યોગાચ્છતષોથ * * * *? ।
૭૯અ)
આજ્ઞાતાઃ પરમેશેન તદર્થં વૈ પ્રવર્તનં ।
મંત્રવાદેષુ સર્વેષુ નાજ્ઞાભંગેષુ નાન્યથા ॥
તત્પ્રભાવાચ્ચ બલિનો મંત્રાશ્ચામોઘશક્તયઃ ।
તદ્વીર્યા પૂરિ * * *? શેષા વર્ણાસ્તુ કેવલાઃ ॥
મૃત્યુંજયં સમાખ્યાતં સર્વમંત્રેશ્વરઃ પ્રભુઃ ।
ન ચાસ્ય કશ્ચિન્ મંત્રો વા વિદ્યા ચાજ્ઞાનુલેપયેત્ ॥
સ્મરણાચ્ચપલા * * * *? સ્યેવ યથા મૃગાઃ ॥
ઇતિ સર્વસ્રોતસંગ્રહસારે મૃત્યુદમૃતીશવિધાને જીવાકર્ષયાદ્યધિકાર
દ્વાવિંશતિમઃ પટલઃ ॥
શ્રી * *? ચ ॥
મંત્રાઃ કિમાત્મકા દેવ કિં સ્વરૂપાસ્તુ કીદૃશાઃ ।
કિં પ્રભાવાઃ કથં શક્તાઃ કેન વૈ સંપ્રયોજિતાઃ ॥
શિવાત્મકાશ્ચ તદેવ વ્યાપકાઃ શૂન્યરૂપિ *? ।
? યા કારણહીનત્વાત્ કથં તેષાં હિ કર્તૃતા ॥
અમૂર્તત્વા કથં તેષાં કર્તૃત્વં ચોપપદ્યતે ।
વિગ્રહેણ વિના કાર્યં કઃ કરોતિ વિભો વદ ॥
ન દૃષ્ટો હ્યશરી * * *? પકઃ પરમેશ્વરઃ ।
૭૯બ્)
શરીરેણ યતો બદ્ધઃ કથં બદ્ધસ્ય કર્તૃતા ।
મલિનત્વાદસ્વતંત્રો લુપ્તશક્તિર્વિભાવ્યતે ॥
શક્તિહીનસ્ય કર્તૃત્વં વિરુદ્ધં સર્વ વસ્તુષુ ।
એવં શિવાત્મકા મંત્રાઃ કથં સિદ્ધ્યન્તિ વસ્તુતઃ ॥
અસ્તિ ચેચ્છક્તિ રૂપસ્તુ કસ્ય શક્તિશ્ચ કીદૃશી ।
શક્તિઃ કિં કારણં દેવ કાર્યં વા કસ્ય કીદૃશં ॥
* *? શક્તિમાન્ કશ્ચિત્ કસ્ય શક્તિર્વિધીયતે ।
સ્વતંત્ર્યા ન પ્રસિદ્ધ્યેત્તુ વિના સિદ્ધેન કેનચિત્ ॥
અસિદ્ધેન તુ યત્સિદ્ધં તદસિદ્ધં પ્રચક્ષતે ।
વસ્તુશૂતે * *? ચાત્ર શક્તિર્વૈ સિદ્ધ્યતે ક્વચિત્ ॥
શક્તિરૂપાસ્તુ તે મંત્રાઃ કેવલાસ્તુ વિપર્યયં ।
અથ વેદાણવામંત્રા વિગ્રહાકરરૂપિણઃ ॥
આત્મ સ્વરૂપા વ્યા * *? બલિના બલિનો ન હિ ।
મલિનો મલિનસ્યૈવ પ્રક્ષાલયતિ કસ્ય કઃ ॥
ન સિદ્ધાદ્ધ્યાણવા મંત્રીઃ કૈવલાઃ પરમેશ્વરઃ ।
તત્ર તૃયં વિનાસિત્વં વિરુ * * *? સંસ્થિતિઃ ॥
૮૦અ)
યુક્તિરેવાત્ર કર્તવ્યા પ્રાણિનાં હિતકામ્યયા ।
દૃશ્યંતે બલિનો મંત્રા હ્યપ્રધૃષ્યાઃ સુરાસુરૈઃ ॥
સર્વાનુગ્રહકત્વેન સર્વદા સર્વગા હિ *? ।
? ક્ષેપતો મહેશાન સંશયં તુ વદસ્વ મે ॥
ત્વત્તઃ પરતોનાન્યદસ્તિ કશ્ચિજ્જગત્પતે * ।
બ્રૂહિ સર્વં સુરેશાન યદિ તુષ્ટોસિ મે પ્રભો ॥
ભગવાનુવાચ ॥
*? થશ્નો મહાગૂઢો ન પૃષ્ટોહં ન કેનચિત્ ।
ચોદિતાસ્તુ મયા સર્વે સર્વશાસ્ત્રેષુ સર્વદા ॥
ન વિંદન્તિ વિમૂઢાત્મા માયદાચ્છાદિતઃ સદા ।
તત્વ ત્રયં વિના * * *? ત્રે વક્તું ન યુજ્યતે ॥
આસ્તાં તાવ જગત્સર્વં તત્વં યાવં ન સિદ્ધ્યતિ ।
ત્રિતત્વ નિર્મિતં સર્વં યત્કિંચિદિહ દૃશ્યતે ॥
તત્વ ત્રયં વિનાદેવિ ન પદાર્થો હિ વિદ્ય *? ।
સ્માત્તત્ત્વ ત્રયં સર્વં પરં ચાપરમેવ ચ ॥
શિવાત્મકાઃ શક્તિરૂપાસ્તથા મંત્રાણ ચાત્મકાઃ ।
તત્ત્વ ત્રય વિભાગેન વર્તન્તે હ્યમિતૌજસાઃ ॥
પરં સર્વાત્મકં * * *? નાદ્યં કારણં ધ્રુવં ।
અપ્રપંચમનિર્દેશ્ય મનૌપમ્યમનામયં ॥
૮૦બ્)
નિરાભાસં પરં શાન્તં સર્વામયવિવર્જિતં ।
વ્યાપકં સર્વતો ભદ્રં સર્વજ્ઞાદિ ગુણૈ * *? ॥
જ્ઞાનઘનસંપૂર્ણ સ્વાનંદાનંદનંદિતં ।
નિરાનંદં નિર્વિકલ્પં નિરાચારં નિરક્ષરં ॥
અદ્વૈતં કલ્પના હીનં ચિદ્વ્યનં ચિન્મલાપહં ।
ચિદચિદ્વ્યાપકં * * *? ત્યોદિતમનુત્તમં ॥
નિર્વિકારં પરં નિત્યં નિર્મલં નિરુપપ્લવં ।
સર્વો *? માનરહિતં સર્વભાવવિવર્જિતં ॥
સર્વરૂપં કલાતીતં અચલશાશ્વતં વિ *? ।
* *? ત્વ કલામંત્ર ભુવનાક્ષરવર્જિતં ॥
સર્વભૂતાંતરસ્થં તુ સર્વભૂતેષુ સંસ્થિતં ।
સર્વે મંત્રાસ્તુ તત્રસ્થા સર્વત્રાંતર્ગતં વિભું ॥
સર્વદં સર્વભાવસ્થં સર્વ * * * *? વનં ।
હૃદિસ્થં સર્વભૂતાનાં પ્રેરકં સર્વજંતુષુ ॥
ન તેન રહિતં કિંચિ દૃશ્યતે સુરવંદિતે ।
તસ્માત્ સર્વગતં વિશ્વં સ એકઃ પરમેશ્વરઃ ॥
સર્વજ્ઞો * * * * *? તસ્ય બોધો હ્યનાદિમાન્ ।
૮૧અ)
સ્વતંત્રો લુપ્તશક્તિશ્ચાનંતશક્તિર્મહેશ્વરઃ ।
તસ્ય ચેચ્છા મહેશસ્ય નિર્વિકલ્પઃ કથંચન ॥
અમેયત્વાદનાદિ ત્વાત્ કથં * * *? લભ્યતે ।
કાર્યતો હ્યનુમાનેન વસ્તુતઃ પરિભાવ્યતે ॥
કાર્ય તસ્ય પરા શક્તિ યથા સૂર્યસ્ય રશ્મયઃ ।
વહ્નિ ઊષ્મેવ વિજ્ઞેયા હ્યવિના ભાવ તસ્થિ *? ॥
* *? દકરી ભદ્રા શિવસ્યેચ્છાનુવર્તિની ।
તદ્ધર્મધર્મિણી શાન્તા નિત્યાનુગ્રહશાલિની ॥
વિવર્તમેતત્સર્વં હિ તચ્છક્તેનાન્યતો ભવેત્ ।
સાનંદા તુ * * * *? નિરાનંદઃ પરઃ શિવઃ ॥
સર્વજ્ઞાદિ ગુણા યે ચ શિવસ્ય પરમાત્મનઃ ।
શાક્તાસ્તેનાન્યતો દૃષ્ટા હ્યન્યથાનોપપત્તિતઃ ॥
એકઃ શિવસ્તથૈકા તુ શ * * * *? શાશ્વતી ।
અભિસ્થા દ્વૈતસંસ્થા ચ સૈવૈકા સામુદાયિની ॥
ઇચ્છારૂપા શિવસ્યૈષા હ્યભિન્ના સર્વતોમુખી ।
કિં ચિદુચ્છૂનતાપત્તિઃ સર્વજ્ઞાદિ ગુણાસ્ત *? ॥
૮૧બ્)
ન રૂપે તુ સૈવૈકા યદા બોધયતેખિલં ।
બોધો હ્યનાદિમાન્યત્તત્પરં જ્ઞાનં તુ સા સ્મૃતા ॥
જ્ઞાનશક્તિરિતિ ખ્યાતા સર્વજ્ઞાદિ ગુણાસ્પદા ।
અસ્વતંત્ર * * *? સા ક્રિયા કારણરૂપિણી ॥
વષ્ટરૂપાષ્ટ ભેદેન સ્યોટાદિ(?) ધ્વનિરૂપિણી ।
માતૃકા સા વિનિર્દિષ્ટા કૃપાશક્તિર્મહેશ્વરં ॥
ક્રિયાખ્યા પરમા સા તુ * * * *? ય રૂપિણી ।
એવં ક્વતેતિ સા પ્રોક્તા એકાનાન્ય સ્વભાવજા ॥
સ્વભાવોત્થા સ્વભાવા તુ સ્વાસ્વતઃ સ્વોદિતા શિવા ।
વ્યતિરિક્તા ન ચૈવૈષા કર્તૃ * * * * ચ્યતે ॥
શિવસ્ય પરિપૂર્ણસ્ય સ્વતંત્રસ્ય વિભોર્યતઃ ।
કઃ કર્તા ક્ષોભકઃ કોવા તસ્યા તદ્વૈતતા શિવે ॥
યત્તસ્ય સર્વકર્તૃત્વં સા શક્તિ તુપચર્યતે ।
* * *? રુતે સૃષ્ટિં સ્થિતિં વિલયસંહૃતી ॥
કરોતિ ભગવાન્ સર્વસ્તિરોભાવમનુગ્રહં ।
ક્રિયાશક્ત્યા તુ સૃજતે જ્ઞાનશક્ત્યા જગત્સ્થિતિં ॥
સંહારં રુદ્ર * * * *? રો ભાવં તુ માયયા ।
૮૨અ)
અનુગ્રહં તુ જ્યેષ્ઠાયા કાર્યતે નામસંચયઃ ।
કૃત્યં પંચવિધં શંભો જગતો વિદ્યતેર્યતઃ ॥
ક્રિયયા ન વિકલ્પ્યં તુ સર્વં જ્ઞાસ * * *? તં ।
યતસ્તતઃ શક્તિરેષા શિવસ્યૈવાનુમીયતે ॥
આત્મા દેવો હ્યનન્તશ્ચ મલેનૈવ નિરોધિતાઃ ।
તે તુ ગૃહીતાઃ પરયા પરમેશસ્ય ચેચ્છયા ॥
* * *? સ્તથાત્મા ચ ત્રિતત્વં વેદ્યમુત્તમં ।
ત્રિસ્વરૂપસ્તથા દેવો રુદ્રોવિષ્ણુપિતામહઃ ॥
કરોતિ ષટ્વિધાં સૃષ્ટિં ચતુર્ભેદવિભેદિતાં ।
થતનારકિતિ * * * * *? સુરમાનુષાત્ ॥
જરાયુજાંડજા દેવિ તથા ચ સ્વેદજોદ્ભિજાત્ ।
શક્ત્યા તુ ભગવાન્ સર્વં કરોતિ વિભુ શક્તિતઃ ॥
નિમિત્તકારણં દેવો યથાસુ ય * * *? યા ।
ઉપાદાનં તુ સા શક્તિ ચક્ષુધ્વા સમવાયતઃ ॥
યથાર્ક રશ્મિ સંસ્પર્શાત્ સૂર્યકાન્તો મણિર્મહાન્ ।
તેજઃ પ્રકુરુતેપ્યર્થં ઉભાભ્યાં નૈવ કા * *? ॥
૮૨બ્)
યસ્કાન્તમણિર્દૃષ્ટ્વા લોહઃ પ્રકુરુતે પ્રિયા ।
ઉભયોર્નૈવ કામોસ્તિ નિમિત્તં તુ તથા પુનઃ ॥
સૂક્ષ્મત્વાનોપલભ્યેત યસ્તાભ્યાં પ્રચોદકઃ ।
તાદૃક્સ્વ * * * *? તો નાન્ત ભૂતોન્તકારણં ॥
ઉપાદાનં તુ સા શક્તિ સર્વત્રૈવ વિભાવ્યતે ।

યથા સર્વં સુનિષ્પન્નં કૃયાશક્ત્યા પ્રદૃશ્યતે ॥
ક્ષોભ્યક્ષોભકભાવં તુ પ્રત્ય * * * *? ર્હરિન્ ।
પાર્શ્વાંતં સમવાયં તુ કારણં તુ વિદુર્બુધાઃ ॥
અકામતઃ સૃજેત્સર્વં શક્ત્યાસર્વં ચરાચરં ।
એવમુક્તેન વિધિના મંત્રાઃ સર્વેન્ત્રિતત્ત્વજાઃ ॥
* *? શક્તિરૂપાશ્ચ તથૈવાત્મ સ્વરૂપકાઃ ।
ત્રિસ્વભાવાઃ સમુદ્દિષ્ટા સર્વત્ર બલશાલિનઃ ॥
ભવન્તિ સર્વદાઃ સર્વે સર્વગાસર્વરૂપિણઃ ।
શિવો હ્યનાદિ * * * * *? તઃ પ્રથમો બલઃ ॥
ઇચ્છયા તુ યદા દેવ પ્રસરંત્યવિલંબિતઃ ।
સા શક્તિઃ પરમાસૂક્ષ્મા ઉન્મના શિવધર્મિણી ॥
અસ્તિત્વમાત્રમાત્માનં ક્ષો * * * * *? યદા ।
૮૩અ)
સમના સા વિનિર્દિષ્ટા શક્તિઃ સર્વાધ્વવર્તિની ॥
ક્રોડી કરોતિ યા વિશ્વં સંહૃત્ય સૃજતે પુનઃ ।
કૌંડિલ્યાખ્યા મહાશક્તિસ્તૃતીયા હ્યુ * * * *? ॥
રૂપં દ્યદાસ્ફોટં અદૃષ્ટં શિવવિગ્રહં ।
પ્રસરત્યતિ વેગેન ધ્વનિના પૂરયેજ્જગત્ ॥
સનાદો દેવદેવેશઃ પ્રોક્તશ્ચૈવ સદાશિવઃ ।
ધ્વનિ ર * * * * *? વિશ્રમત્યનુરોધતઃ ॥
નિરોધીનામવિખ્યાત સર્વે દેવ નિરોધકઃ ।
નિરુદ્ધસ્ય મહેશત્વં અભિમાનં પ્રવર્તતે ॥
અસંખ્યાતાસ્તુ કોટ્યો વૈ * * * * * *? સ્થિતાઃ ।
લભંતેત્ર પ્રવિષ્ટા યે તદ્વિંદું ચેશ્વરં સ્મૃતં ॥
યદાશિવામૃતં મૂર્દ્ધ્નિ પતતે સૃષ્ટિકારણં ।
આપ્યાયં ભવતે તેન સોર્દ્ધચંદ્ર ઇતિ સ્મૃતઃ ॥
* * *? ર્વ વર્ણાનાં સૃષ્ટિકારણ એવ ચ ।
મકારો હ્યત્ર વૈ રુદ્રો વર્ણસંઘટ્ટ ઉત્તમઃ ॥
યદા સ્થિતં તુ લભતે સોન્મુખં સૃષ્ટિકારણં ।
પ્રતિષ્ઠાખ્યો હ્યકા * * * *? સાક્ષાદ્ભવત્યસૌ ॥
૮૩બ્)
નિવૃત્તિસ્તુ યદા સર્વં નિષ્પન્નં પ્રણવં વિદુઃ ।
ઉંકારાખ્યં પરં વામ બ્રહ્માસૌ કમલાસનં ॥
મંત્રસૃષ્ટિર્ભવેદેષા શિવસ્ય પરમા * *? ।
*? ષ્ટવિધભેદેન વર્ણપંચાશરૂપિણી ॥
જ્ઞાનશક્તિઃ પરાસૂક્ષ્મા માતૃકાંતં વિદુર્બુધાઃ ।
સાયોનિઃ સર્વમંત્રાણાં સર્વમાત્રારણિ સ્થિતા ॥
જુહો * * * * *? લં સામૃતં સૃષ્ટિ સંયુતં ।
તેનાસૌ દેવદેવેશો હ્યમૃતેશઃ પરાપરઃ ॥
મૃત્યુરુત્તારયેદ્ યસ્માત્ મૃત્યુજિત્ તેન કથ્યતે ।
ભરણાત્ પ્રકૃ * * * *? ભૈરવ ઇતિ સ્મૃતઃ ॥
એવમાદ્યા સ્મૃતા મંત્રાઃ સર્વેહામૃત તેજસઃ ।
અધિકારં પ્રકુર્વન્તિ સર્વસ્ય જગતો પ્રિયે ॥
મોચયન્તિ હિ સંસાદ્યો જ * * * * * *? વે ।
મનનત્રાણધર્મિત્વા તેન મંત્રા ઇતિ સ્મૃતાઃ ॥
તસ્માત્ સર્વગતા મંત્રાઃ સર્વદાસ્તિત્રિતત્વજાઃ ।
શિવશક્ત્યાત્મરૂપાસ્તુ નિત્યાનુગ્રહ શ * *? ॥
* *? ક્તિ પ્રભાવાશ્ચ શિવદા શિવહારિકાઃ ।
૮૪અ)
જ્ઞાતમાત્રા હિ ફલદા ભોગમોક્ષપ્રદાયકાઃ ।
યત્તેષાં સર્વદેવિત્વં સર્વશક્તિત્વમેવ ચ ॥
તચ્છિવ * * * * *? શક્તિત્વં સર્વકર્તૃતા ।
સર્વાનુગ્રહકર્તૃત્વં સર્વત્ર ફલદાયકં ॥
આત્મત્વે યત્સ્વરૂપં તુ ત્રિવિધં સાધનં સ્મૃતં ।
મંત્રધ્યાનં તથા મુદ્રા સા * * * * * *? તં ॥
દીક્ષામંડલસંસ્કારં યજનં તપનં તથા ।
હોમક્રિયા તથા લેખ્યં ધ્યાનં ધારણયોઃ ક્રિયા ॥
મુદ્રાબંધસ્તથા યોગો યજનં તુ કૃ * * *? ।
*? મંત્રાઃ સમાખ્યાતાઃ સર્વત્રૈવાધિકારિણઃ ॥
ઇતિ સર્વત્રસ્રોતસંગ્રહસારે મૃત્યુજિદમૃતીશવિધાને મંત્રવિચારવર્ણનો
નામ ત્રયોવિંશતિમઃ પટઃ ॥
શ્રીદેવ્યુવાચ ॥
અસંખ્યાતાસ્તુ કોટ્યાવૈ મંત્રાણામમિતૌજસાં ।
ઉક્તા દેવેન સર્વજ્ઞાઃ સર્વદાઃ સર્વગાઃ શુભં ॥
૮૪બ્)
* *? ર્વેશ્વરાઃ શક્તાઃ સર્વત્રૈવાધિકારિણઃ ।
તેષામેવેતિ સર્વેષાં કથમપ્યધિકો બલી ॥
મંત્રરાદ્યરમેશાનઃ કથં મૃત્યુંજયઃ પરઃ ।
સ * * * *? મુત્પન્નં હૃદિ દેવ વદસ્વ મે ॥
પૂર્વોક્તં મંત્રસદ્ભાવં હૃદં દેવે નામકં ।
તદશ્રોતુમિચ્છામિ પરાં કોતૂહલં હિમે ॥
ભગવાનુવાચ ॥
શ્રૂયતાં * * * *? મિ સંશયં મે હૃદિ સ્થિતં ।
મંત્રકોટ્યા હ્યસંખ્યાતાઃ સર્વે સર્વાધિકારિણઃ ॥
શિવશક્તિપ્રભાવાચ્ચ સર્વશક્તિસમન્વિતાઃ ।
ભોગમોક્ષ * * * * *? શક્તિબલબૃંહિતાઃ ॥
કિંતુ દેવિ પરઃ શાન્તો હ્યપ્રમેયો ગુણાન્વિતઃ ।
શિવઃ સર્વાત્મકઃ શુભ્રો ભાવગ્રાહ્યો હ્યનુત્તમઃ ॥
આશ્રયઃ પરમસ્તેષાં * * * * *? મેશ્વરઃ ।
તદિચ્છયા સમુત્પન્ના તં ચ્છક્ત્યાસંપ્રચોદિતાઃ ॥
ભવન્તિ ફલદાઃ સર્વે સર્વેત્રૈવાધિકારિણઃ ।
યદે તત્પરમં ધામ સર્વેષામાલય * *? ॥
૮૫અ)
* *? વસમુત્પન્ના મંત્રાશ્વામોઘશક્તયઃ ।
નિત્યો નિયામકો હ્યેષાં નેતા ચ નિરનુપ્લવઃ ॥
નિષ્પ્રપંચો નિરાભાસોસ્ત્રાયકઃ કારણઃ શિવઃ ।
ત્ર * * * * * * *? તારણં તુ સ્વચેતસા ॥
નયતે મોક્ષ ભાવં તુ તારયેન્ મહતો ભયાન્ ।
નયનાશ્ચ તથા ભ્રાણા નેત્રમિત્યભિધીયતે ॥
જીવનં સર્વભૂતેષુ નેત્રભૂતં * * * *? ।
*? સ્ત મંત્રજાતસ્ય સ્વામિવત્પરમેશ્વરઃ ॥
પ્રણવં પ્રાણિનાં પ્રાણં જીવનં સંપ્રતિષ્ઠિતં ।
ગૃહ્નાતિ પ્રણવં સર્વં કલાભિઃ કલયેચ્છિવં ॥
ષટ્પ્રકારં મ * * * * * *? ર પદે સ્થિતં ।
જુહોતિ વિદ્યયા સર્વં જુંકારેણ પ્રબોધિતં ॥
સ્વરૂપં યત્સ્વસંવેદ્યં સમ્યક્સંતૃપ્તિલક્ષણં ।
સર્વામૃત પદાધારં સવિસર્ગં પરં શિવં ॥
* * * * *? તેન પૂર્ણાહુત્યા તુ મૂલયા ।
સ્વાચારયા સ્વભાવસ્થા સ્વસ્વરૂપા સદોદિતા ॥
ઇચ્છાજ્ઞાનક્રિયારૂપા યા ચૈકા શક્તિરુત્તમા ।
તયા પ્રકુરુતે * * * * *? ત્સ શિવ સ્મૃતઃ ॥
૮૫બ્)
ઉદ્ગીથાક્ષરસંયુક્તા તત્ત્વવર્ણપદાત્મકં ।
ભુવનાનિ કલામંત્રાઃ કારણાનિ ષડેવ તુ ॥
બ્રહ્માવિષ્ણુસ્તથા રુદ્ર ઈશ્વરશ્ચ સદાશિવઃ(?) ।
*? શ્ચેતિ સ્વશક્ત્યા તુ ષટ્ત્યાગાત્ સપ્તમે લયઃ ॥
અકારશ્ચ ઉકારશ્ચ મકારો બિંદુરેવ ચ ।
અર્દ્ધચંદ્રનિરોધી ચ નાદોનાદાન્ત એવ ચ ॥
કુંડલી વ્યાપિ * * * * * *? તસ્તુ સા મયા ।
નિષ્કલં ચાત્મ તત્વં તુ શક્તિશ્ચૈવ તથોન્મના ॥
સા ભાસંતં નિરાભાસં પરતત્વમનુત્તમં ।
ષટ્ત્યાગાત્ સપ્તમં પ્રોક્તં લયમાલ * * * *? ॥
* *? ર્વે પ્રલીનાસ્તુ તત્સમાસ્તત્પ્રસાદતઃ ।
યચ્છક્તિ બૃંહિતાઃ શક્તાઃ પરિપૂર્ણા ભવન્તિ હિ ॥
ક્રમસ્તેષાં પ્રવક્ષ્યામિ યથા લીયન્તિ સુંદરિ ।
અકારં * * * * * * *? તં યાવદધ્વનઃ ॥
કલાષ્ટકેન સંયુક્તં કલયેત્ સર્વં જંતુષુ ।
સિદ્ધિરિદ્ધિ દ્યુતિર્લક્ષ્મી મેધાકાન્તિર્ધૃતિઃ સુખં ॥
સદ્યા બ્રહ્મ કલા જાતે * * * * *? સંસ્થિતં ।
૮૬અ)
રજોરક્ષારતિઃ પાલ્યાઙ્કમ્પાતૃષ્ણામતિઃ ક્રિયા ।
વૃદ્ધિ માયા ચ રાત્રી ચ ભ્રામણી મોહની તથા ॥
મનોન્મનીતિ વિખ્યાતા વામ દે * * * * *? ।
કંઠાન્તં યાવત્ સ્વપ્નસ્થા વિષ્ણ્વંશે તુ સ્થિતા ઇમાઃ ॥
તમો મોહા ક્ષુધા નિદ્રા વ્યાધિમૃત્યુભયાજરા ।
અઘોરસ્ય કલા હ્યેતા રૌદ્રાંશે તુ વ્ય * * *? ॥
* *? યાવત્સૌષુપ્તં તૈજસી વ્યાપ્તિરુત્તમા ।
નિવૃત્તિશ્ચ પ્રતિષ્ઠા ચ વિદ્યાશાન્તિસ્તથૈવ ચ ॥
પુરુષસ્ય કલા હ્યેતા ઈશ્વરે તુ વ્યવસ્થિતાઃ ।
વાદ્યાવ(?) * * * * * * *? તં યાવદ્રજ્વલાઃ ॥
શાન્તાવસ્થા તુ તુર્યાખ્યા નાદાખ્યા સંપ્રચક્ષ્યતે ।
વ્યાપ્તિઃ સદાશિવે સાન્ત વ્યોમાખ્યા શૂન્યરૂપિણી ॥
વારાસુતારાતર * * * * * *? તારણી ।
દ્વાદશાન્ત પદારૂઢા તુર્યાત્તાન્ રશ્મિવસ્મૃતા ॥
ઈષાનસ્ય કલાહ્યેતા પંચૈવં કારણાત્મિકા ।
સ્થૂલમેતત્સમાખ્યાતં બ્રહ્માણં * * * * *? ॥
૮૬બ્)
? ક્ષ્મમેવ મનોવક્ષ્યે હ્યધ્વાનૈ તુ યથા સ્થિતં ।
યદર્દ્ધચંદ્ર કથિતં પ્લાવિતં બિંદુમૂર્દ્ધનિ ॥
શક્ત્યામૃતં તદુદિષ્ટં કલાયુક્તં મહેશ્વરિ ।
જ્યોત્સ્ના * * * * * *? સુપ્રભાવિમલાશિવા ॥
અર્દ્ધચંદ્રકલા હ્યેતાઃ સર્વજ્ઞઃ પરસંસ્થિતાઃ ।
વિદ્યાવરણસંવદ્ધા મંત્રકોટિવિભૂષિતાઃ ॥
ક્રિયાશક્તિ સ્વ * * * * * *? વિમલાઃ શુભાઃ ।
બંધુની રોધની રૌદ્રી જ્ઞાનબોધા તમોપહા ॥
નિરોધિકા કલા હ્યેતાઃ સર્વદેવ નિરોધિકાઃ ।
નિત્ય તૃપ્તા મહાભાગા વ * * * * * *? કાઃ ॥

ઇંધિકા દીપિકા ચૈવ રોચિકા મોચિકા તથા ।
ઊર્ધ્વગામિન્ય ઇત્યેતાઃ કલાનાદસમુદ્ભવાઃ ॥
એતા સ્વતંત્રતા યુક્તાઃ સકલે નિ * * * *? ।
? ન શક્તિ સ્વરૂપાસ્તુ જ્ઞાતાઃ સર્વજ્ઞદાયિકાઃ ॥
સૂક્ષ્મા ચૈવ સુસૂક્ષ્મા ચ અમૃતામૃતસંભવા ।
વ્યાપિની ચૈવ વિખ્યાતા શક્તિતત્વં સમા * * *? ॥
૮૭અ)
* * *? ક્તિ સંબદ્ધાશ્ચિચ્છક્ત્યાસનવેષ્ટિતા ।
શક્તિ તત્વે સ્થિતા હ્યેતાશ્ચિન્માત્રાવધિલક્ષિતાઃ ॥
વ્યોપિનીવ્યોમરૂપા ચ અનન્તાનાથસંજ્ઞિ *? ।
* * * *? હેશાનિ વ્યાપિન્યસ્તુ કલા સ્મૃતા ॥
સર્વજ્ઞા સર્વદા ભદ્રા સાદનાસ્પૃહણા ધૃતિઃ ।
સમના ચેતિ વિખ્યાતા એતાઃ શિવ કલા સ્મૃતાઃ ॥
ઇચ્છા * * * * * *? ઇચ્છાશક્તિપ્રદાયિકાઃ ।
શિવતત્વં સમાશ્રિત્ય સુસંપૂર્ણાર્ણવ પ્રભા ॥
અનન્તશક્તિ સસ્થાના સૂક્ષ્મશ્ચાત્યન્તનિર્મલાઃ ।
સમનાન્તં વરા * * * * * *? મનન્તકં ॥
ષટ્કારણ પદાક્રાન્તં સ્થૂલં સૂક્ષ્મં પ્રભેદતઃ ।
શક્ત્યાદિ સમનાન્તં હિ સૂક્ષ્મવિજ્ઞાન ગોચરં ॥
તદૂર્ધ્વે તુ પરાશાન્તં અપ્રમેય મનામયં(?) ।
* * * * * *? વિજ્ઞાત્વા મોચયતે ગુરુઃ ॥
તત્રાસૌ નિર્મલો હ્યાત્મા સ્વશક્ત્યાધારસંસ્થિતઃ ।
જ્ઞાનક્રિયાસમાવિષ્ટ ચિન્માત્રો નિરનુપ્લવઃ ॥
સર્વભાવ પદાં * * * * * *? વિવર્જિતાઃ ।
૮૭બ્)
નિર્મલસ્ફટિકાકાર સ્વાત્મ આત્મ વ્યવસ્થિતઃ ।
તત્રસ્થસ્ય ચ યા શક્તિ તસ્યાનુગ્રહકારિણી ॥
યાવન્ન ભવતે દેવિ તાવદાત્મા શિવાના(?) *? ।
* * * *? ના શુદ્ધકમલં નાર્કરશ્મિભિઃ ॥
યાવન્નાદ્ભાસિતં સર્વં તાવદીશન્ પ્રવિસ્તરં ।
યથાર્ક રશ્મિ સંયોગાત્ કમલં પ્રસરે ક્ષણાત્ ॥
શિવશક્ત્યા તથા * * * * * * * *? શિવઃ ।
સર્વજ્ઞાદિ ગુણૈર્યુક્તો ભવતે ચ શિવો યથા ॥
નિરાભાસઃ પરઃ શાન્તઃ અપ્રત *? મનુત્તમં ।
યાવન્ન પૂર્ણતાં પ્રાપ્લસ્તાવત્સાભાસ(?) ઉચ્યતે ॥
ય * * * * * * * *? ક્ત્યાત્મા વૈ પ્રસારિતઃ ।
તતઃ પ્રસર રશ્મિ(?) વા? ગૃહીતસ્તુ પરસ્સદા(?) ॥
શિ * * * *? દેવેશિ *? વિભાગેન? સર્વશઃ ।
એવં જ્ઞાતુ મંત્રાણાં મંત્રત્વં કુરુતે સદા ॥
* * * *? સ્તઃ સર્વે ભાગમોક્ષફલપ્રદા ।
ન વિંદેત યદા મંત્રી સૃષ્ટિસંહારકારિણી ॥
ઉદયાસ્ત સ્વરૂપેણ મંત્રા હ્યલ્પ ફલપ્રદાઃ ।
ભોગમોક્ષં નવચ્છન્તિ(?) જપ્તા(?) ધ્યા? * * * * *? ॥
*? ત્ફલં પ્રયચ્છતિ શિવાજ્ઞાસંપ્રચોદિતાઃ ।
યદા તુ વિંદતે મંત્રી ઉત્પત્તિ સ્થિતિ સંહૃતીઃ ॥
ઉદયાસ્ત *? રૂપેણ મંત્રાણાં મમિતૌજસાં ।
ઈષત્ફલં * * * * * * * *? વિદાયિનઃ ॥
૮૮)
સન્મુખાશ્ચ ભવંત્યેતે સાધકસ્ય ભવંતિ હિ ।
એવં શિવાજ્ઞયા વિષ્ટાઃ શિવીભૂતાઃ શિવપ્રદા ॥
ભવન્તિ વિગતા યાસા નિર્દોષા * * * * *? ।
*? સ્યાસ્ય પ્રભાવેન શિવસ્ય પરમાત્મનઃ ॥
અમૃતેશસ્ય દેવસ્ય મૃત્યુજિદ્ભિરવસ્ય તુ ।
પરાપરવિભેદં ચ યો વિંદત્યસ્ય સર્વશઃ ॥
સોચિરાદમૃ * * * * * *? ન્નાત્રસંશયઃ ।
યે પ્રપન્નાસ્ય મંત્રસ્ય કૃતકૃત્યા ભવન્તિ તે ॥
યેન યેન હિ ભાવેન યદ્યત્ફલજિગીષયા ।
યદ્યદા શ્રયતે ભક્ત્યા તત્તત્ફલમવાપ્નુયાત્ ॥
* * * *? માખ્યાતં મયા તુભ્યં ન ચાન્યથા ।
યદાહં ચોદિતો દેવિ સર્વાનુગ્રહકારકઃ ॥
ગૂહપ્રશ્નેન તત્સર્વં મયા તે પ્રકટીકૃતં ।
ઇતિ સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તં * * * * * * * *? ॥
ન દેયં પાપશીલાનાં ક્રોધિનાં કામિનાં તથા ।
ગુરુ નિંદા પરાનાં ચ દેવમંત્રવિદૂષિણાં ॥
નાસ્તિકાનાં શઠાનાં ચ કૃયાધર્મ બહિષ્કૃતં ।
દેયતે * * * * * * *? પુત્રાભ્યાં ચ નાન્યથા ॥
૮૯)
સ્વદીક્ષિતાનાં ભક્તાનાં ગુરુદેવાગ્નિ પૂજનં ।
વિના સમય દીક્ષાં વૈ ન દદ્યાત્ સુ પૃયસ્ય ચ ॥
સર્વથા નૈવ દાત્તવ્યં * * * * * * * *? ।
આજ્ઞાભંગેન દેવેશિ દેહપાતો ભવિષ્યતિ ॥
દદાતિ યદિ મોહેન સ્નેહેન ધનલિપ્સયા ।
ગચ્છતે નરકં ઘોરમિત્યાજ્ઞાપારમેશ્વર ॥
* * * * *? શસ્ય પાલનાત્ સિદ્ધિમાપ્નુયાત્ ।
પલનાચ્ચ ભવે દેવિ મૃત્યુજિત્ પરમેશ્વરઃ ॥
ઇતિ મૃત્યુજિદમૃતીશવિધાને મંત્રમહાત્મ્ય * * * *? ચતુર્વિંશતિમઃ પટલઃ ॥
સમાપ્તમિદં મૃત્યુજિદમૃતીશવિધાનં સંપૂર્ણમિતિ શુભમ્ ॥
સંવત્ ૩૨૦ ચૈત્રશુદિ શનિ દિવે * * * * * * *? વિશ્વેશ્વર લિખાપિતમિદં
પુસ્તકં ॥ પંડિતકીર્તિધર લિખિતં મયા ॥ ઓં નમઃ શિવાય ॥ ઓં નમો
ભગવતે વાસુદેવાય ॥