અહિર્બુધ્નસંહિતા · અધ્યાય 39

સર્વફલસાધનભૂતમહાભિષેકવિધાનં નામ
એકોનચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ
ધ્યાતં સકૃદ્ભવાનેકકોટ્યઘૌઘં હરત્યરમ્ ।
સુદર્શનસ્ય તદ્ દિવ્યં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ॥
કેન પ્રયોગેણ સર્વાર્થસિદ્ધિરિતિ પ્રશ્નઃ
નારદઃ -
ભગવન્ બ્રૂહિ સર્વજ્ઞ યેનૈકેનૈવ કર્મણા ।
સર્વરોગા વિનશ્યન્તિ કેન સર્વે ચ શત્રવઃ ॥ ૩૯-

કેન સર્વાર્થસિદ્ધિઃ સ્યાજ્જગત્ કેન વશં ભવેત્ ।
વિભૂતિર્વિમલા કેન પ્રાપ્યતે કર્મણા વદ ॥ ૩૯-

તદુત્તરકથનારમ્ભઃ
અહિર્બુધ્ન્યઃ -
શ્રૂયતાં ચાવધાનેન ગુહ્યમેતન્મહામુને ।
યેનૈકેન પ્રયોગેણ સર્વાર્થાઃ સંભવન્તિ હિ ॥ ૩૯-

મહાભિષેકાખ્યકર્મવિધિઃ
રાજ્ઞશ્ચ મન્ત્રિણાં ચૈવ સર્વેષામધિકારિણામ્ ।
પ્. ૩૭૩) પદાત્ સ્વસ્માદુપારોઢુકામાનાં પરમં પદમ્ ॥ ૩૯-

અન્યેષાં લૌકિકાનાં ચ યત્ કિંચિદ્ વાઞ્છતાં તથા ।
કાર્યં મહાભિષેકાખ્યં કર્મ સર્વાર્થસાધકમ્ ॥ ૩૯-

તદઙ્ગતયા સ્થાનાદિવિશેષવિધિઃ
વાસુદેવાલયોદ્યાનમણ્ડપે મન્દિરેઽથવા ।
સમે પવિત્રિતતલે મઙ્ગલાષ્ટકસંયુતે ॥ ૩૯-

વિકીર્ય કલમાંસ્તત્ર નવભારાભિસંમિતાન્ ।
માહેન્દ્રમણ્ડલં ન્યસ્ય બાહ્યતો જાતિપુષ્પકૈઃ ॥ ૩૯-

મધ્યે સૌદર્શનં યન્ત્રમુક્તેનૈવ તુ વર્ત્મના ।
વિન્યસેદ્ ગન્ધપુષ્પૈશ્ચ તન્મધ્યે ચ સુશોભનમ્ ॥ ૩૯-

તન્મધ્યે વિન્યસેન્મન્ત્રી યન્ત્રબિમ્બમનુત્તમમ્ ।
તસ્યાગ્રે મૂલમન્ત્રેણ કુમ્ભં તન્તુપરિષ્કૃતમ્ ॥ ૩૯-

આવાહયેદ્ ગન્ધતોયે નવરત્નસમન્વિતમ્ ।
ચન્દનાગુરુકર્પૂરકાશ્મીરક્ષોદમણ્ડિતમ્ ॥ ૩૯-

અક્ષતૈશ્ચ પરિક્ષિપ્તં શુદ્ધક્ષૌમાભિવેષ્ટિતમ્ ।
ગન્ધવત્કુસુમાકીર્ણં ધૂપદીપસમન્વિતમ્ ॥ ૩૯-

મુખાન્તરે તથા કાર્યે કુમ્ભકુણ્ડે સ્વલંકૃતે ।
પ્રતિષ્ઠાપ્યાષ્ટદિગ્ભાગે પૂર્ણકુમ્ભાનલંકૃતાન્ ॥ ૩૯-

આચક્રાયેતિમન્ત્રાદ્યૈરગ્નિપ્રાકારકાન્તકૈઃ ।
પ્. ૩૭૪) પ્રાગાદિ વિન્યસેન્મન્ત્રૈઃ પ્રત્યેકં પૂજયેત્ તતઃ ॥ ૩૯-

પ્રાગાદિદિક્ષુ મધ્યે ચાગ્નિકુણ્ડવિધિઃ
સર્વત્ર કુમ્ભપ્રાગ્ભાગેષ્વગ્નિકુણ્ડાનિ વિન્યસેત્ ।
પ્રાસાદલક્ષણં કુણ્ડં મધ્યે કુર્યાત્ સ્વલંકૃતમ્ ॥ ૩૯-

પ્રાગાદ્યગ્નિકુણ્ડાનાં લક્ષણકથનમ્
પ્રાચ્યાં દિશિ ચતુષ્કોણમાગ્નેયયાં તુ ત્રિકોણકમ્ ।
યામ્યે ત્વર્ધેન્દુસંકાશં નૈર્-ઋત્યાં યોનિસંનિભમ્ ॥ ૩૯-

વારુણ્યાં પદ્મસંકાશં વાયવ્યામષ્ટકોણકમ્ ।
વૃત્તમુત્તરદિગ્ભાગે ચૈશાન્યાં તુ ષડશ્રકમ્ ॥ ૩૯-

દિશાં હોમેષુ વૈષ્ણવર્ત્વિગ્વરણમ્
વૈષ્ણવાનૃત્વિજશ્ચાષ્ટૌ દિશાં હોમેષુ યોજયેત્ ।
મધ્યે તુ સાધકો મન્ત્રી જુહુયાજ્જ્વલિતેઽનલે ॥ ૩૯-

હોમે દ્રવ્યસંખ્યયોર્વિધિઃ
પ્રત્યેકં જુહુયાદાજ્યૈરષ્ટોત્તરસહસ્રકમ્ ।
હોમે મન્ત્રવિધિઃ
સર્વત્ર મૂલમન્ત્રેણ જુહુયાદ્ ધ્યાનપૂર્વકમ્ ॥ ૩૯-

કુમ્ભાભિમન્ત્રણવિધિઃ
હોમાન્તે દેવમભ્યર્ચ્ય સર્વકુમ્ભેષુ સાધકઃ ।
પ્. ૩૭૫) સ્પૃષ્ટ્વા તુ તાઞ્જપેન્મન્ત્રં સાધ્યનામપુટીકૃતમ્ ॥ ૩૯-

અષ્ટોત્તરસહસ્રં તુ સર્વત્ર વિધિવત્ તતઃ ।
નિવેશયેન્મહાયન્ત્રસંમુખં સાધ્યમાસને ॥ ૩૯-

પ્રથમં પ્રાગાદિકુમ્ભજલૈરભિષેકઃ
તતો ભેરીનિનાદૈશ્ચ શઙ્ખકાહલનિસ્વનૈઃ ।
સહિતં સ્નાપયેદેનં પ્રાચ્યાદ્યૈઃ કુમ્ભવારિભિઃ ॥ ૩૯-

તતઃ પૂર્ણકુમ્ભજલેનાભિષેકઃ
પશ્ચાન્મધ્યમમાદાય પૂર્ણકુમ્ભં સ્વલંકૃતમ્ ।
તદ્વારિણાભિષિચ્યાન્તે મન્ત્રં મન્ત્રીજપેત્ સ્વયમ્ ॥ ૩૯-

યથોક્તાભિષેકેણ સર્વકામાવાપ્તિઃ
તતસ્તેનાભિષેકેણ નિર્ધૂતાશેષકિલ્બિષઃ ।
રાજતે હિમસંરોધાન્નિર્મુક્ત ઇવ ભાસ્કરઃ ॥ ૩૯-

સર્વે તમનઘં કામા વૃણતે સ્વયમેવ હિ ।
વિના રાજાનમેતેન કુર્યાચ્ચાન્યાભિષેચનમ્ ॥ ૩૯-

એવં મહાભિષેકે તુ કૃતે પૂર્ણે મહાત્મના ।
યસ્ય યદ્ વાઞ્છિતં તસ્ય હસ્તસ્થં તન્ન સંશયઃ ॥ ૩૯-

આયુષ્કામી તથાયુષ્યમારોગ્યાર્થી તદશ્નુતે ।
પ્. ૩૭૬) અર્થાર્થી ચાર્થમાપ્નોતિ પશુકામસ્તથા પશૂન્ ॥ ૩૯-

અપુત્રઃ પુત્રમાપ્નોતિ નિર્ગુણો ગુણવાન્ ભવેત્ ।
કન્યાર્થી લભતે કન્યાં જિગીષુર્જયમશ્નુતે ॥ ૩૯-

સ્વપદં પદહીનસ્તુ પદાર્થી પરમં પદમ્ ।
અન્નકામશ્ચ બહ્વન્નં યશોઽર્થી ચાશ્નુતે યશઃ ॥ ૩૯-

કિમત્ર બહુનોક્તેન યદ્યન્મનસિ વર્તતે ।
તત્તત્ સદ્યઃ સમાપ્નોતિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥ ૩૯-

અન્તે સાધકાર્ચનવિધિઃ
એવં કૃતાભિષેકસ્તુ પૂર્ણકામોઽથ માનવઃ ।
સુવર્ણૈર્બહુરત્નૈશ્ચ વસ્ત્રૈર્માલ્યાનુલેપનૈઃ ॥ ૩૯-

અર્ચયેત્ સાધકં સમ્યગ્ દદ્યાદ્ધેનું સવત્સકામ્ ।
તસ્મૈ શિષ્ટં ચ યદ્ દ્રવ્યમભિષેકપરિચ્છદમ્ ॥ ૩૯-

તચ્ચ દદ્યાત્ તથા પાત્રીં પાયસેનાભિપૂરિતામ્ ।
ઋત્વિજાં બ્રાહ્મણાનાં ચ પરિતોષણવિધિઃ
પ્રત્યેકં નિષ્કદાનેન તોષયેદૃત્વિજોઽખિલાન્ ।
તર્પયેદ્ બ્રાહ્મણાનન્યાન્ યથાશક્તિ સમાહિતઃ ॥ ૩૯-

ઇતિ શ્રીપઞ્ચરાત્રે તન્ત્રરહસ્યે અહિર્બુધ્ન્યસંહિતાયાં
સર્વફલસાધનભૂતમહાભિષેકવિધાનં નામ
એકોનચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ

આદિતઃ શ્લોકાઃ