અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 38

:એ ઇત્ય્ આદિમહાપુરાણે આગ્નેયે સઙ્ક્ષેપપવિત્રારોહણં નામ
સપ્તત્રિંશો ઽધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {38}
:શ્ અથ અષ્ટત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
દેવાલયનિર્માણફલં
અગ્નિર્ ઉવાચ
વાસુદેવાદ્યાલયસ્ય કૃતૌ વક્ષ્યે ફલાદિકં ।અપ્_38.001અબ્।
ચિકીર્ષોર્દેવધામાદિ સહસ્રજનિપાપનુત્

મનસા સદ્મકર્તૄણાં શતજન્માઘનાશનં ।અપ્_38.002અબ્।
યેનુમોદન્તિ કૃષ્ણસ્ય ક્રિયમાણં નરા ગૃહં(1)

તેપિ પાપૈર્ વિનિર્મુક્તાઃ પ્રયાન્ત્યચ્યુતલોકતાં ।અપ્_38.003અબ્।
સમતીતં ભવિષ્યઞ્ચ કુલાનામયુતં નરઃ

વિષ્ણુલોકં નયત્યાશુ કારયિત્વા હરેર્ગૃહં ।અપ્_38.004અબ્।
વસન્તિ(2) પિતરો દૃષ્ટ્વા(3) વિષ્ણુલોકે હ્ય્ અલઙ્કૃતાઃ

વિમુક્તા નારકૈર્ દુઃખૈઃ કર્તુઃ કૃષ્ણસ્ય મન્દિરં ।અપ્_38.005અબ્।
બ્રહ્મહત્યાદિપાપૌઘઘાતકં દેવતાલયં

ફલં યન્નાપ્યતે યજ્ઞૈર્ ધામ કૃત્વા તદાપ્યતે ।અપ્_38.006અબ્।
દેવાગારે કૃતે સર્વતીર્થસ્નાનફલં લભેત્

દેવાદ્યર્થે હતાનાઞ્ચ રણે યત્તત્ફલાદિકં ।અપ્_38.007અબ્।
શાઠ્યેન પાંશુના વાપિ કૃતં ધામ ચ નાકદં

:ન્
1 ગૃહાદિકં ગ, ઘ, ચિહ્નિતપુસ્તકદ્વયપાઠઃ
2 નન્દન્તિ ઇતિ ખ, ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકદ્વયપાઠઃ । વલ્ગન્તિ ઇતિ ઙ,
ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
3 હૃષ્ટા ઇતિ ખ, ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકદ્વયપાઠઃ
:પ્ 109
એકાયતનકૃત્ સ્વર્ગી ત્ર્યગારી બ્રહ્મલોકભાક્ ।અપ્_38.008અબ્।
પઞ્ચાગારી શમ્ભુલોકમષ્ટાગારાદ્ધરૌ સ્થિતિઃ

ષોડશાલયકારી તુ(1) ભુક્તિમુક્તિમવાપ્નુયાત્ ।અપ્_38.009અબ્।
કનિષ્ઠં મધ્યમં શ્રેષ્ઠં કારયિત્વા હરેર્ગૃહં

સ્વર્ગં ચ વૈષ્ણવં લોકં મોક્ષમાપ્નોતિ ચ ક્રમાત્ ।અપ્_38.010અબ્।
શ્રેષ્ઠમાયતનં વિષ્ણોઃ કૃત્વા યદ્ધનવાન્ લભેત્

કનિષ્ઠેનૈવ તત્ પુણ્યં પ્રાપ્નોત્યધનવાન્નરઃ ।અપ્_38.011અબ્।
સમુત્પાદ્ય ધનં કૃત્યા સ્વલ્પેનાપિ(2) સુરાલયં

કારયિત્વા હરેઃ પુણ્યં સમ્પ્રાપ્નોત્યધિકં વરં ।અપ્_38.012અબ્।
લક્ષણાથ સહસ્રેણ શતેનાર્ધેન વા હરેઃ

કારયન્ ભવનં યાતિ યત્રાસ્તે ગરુડધ્વજઃ ।અપ્_38.013અબ્।
બાલ્યે તુ ક્રીડમાણા યે પાંશુભિર્ભવનં હરેઃ

વાસુદેવસ્ય કુર્વન્તિ તેપિ તલ્લોકગામિનઃ ।અપ્_38.014અબ્।
તીર્થે ચાયતને પુણ્યે સદ્ધક્ષેત્રે તથાષ્ટમે

કર્તુરાયતનં વિષ્ણોર્યથોક્તાત્ત્રિગુણં ફલં ।અપ્_38.015અબ્।
બન્ધૂકપુષ્પવિન્યાસૈઃ સુધાપઙ્કેન વૈષ્ણવં

યે વિલિમ્પન્તિ ભવનં તે યાન્તિ ભગવત્પુરં ।અપ્_38.016અબ્।
પતિતં પતમાનન્તુ તથાર્ધપતિતં નરઃ

સમુદ્ધૃત્ય હરેર્ધામ પ્રાપ્નોતિ દ્વિગુણં ફલં ।અપ્_38.017અબ્।
પતિતસ્ય તુ યઃ કર્તા પતિતસ્ય ચ રક્ષિતા

વિષ્ણોરાયતનસ્યેહ નરો વિષ્ણુલોકભાક્ ।અપ્_38.018અબ્।
ઇષ્ટકાનિચયસ્તિષ્ઠેદ્ યાવદાયતને હરેઃ

સકુલસ્તસ્ય વૈ કર્તા વિષ્ણુલોકે મહીયતે ।અપ્_38.019અબ્।
:ન્
1 ષોડશાગારકારી તુ ઇતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 સ્વલ્પેનૈવેતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 110
સ એવ પુણ્યવાન્ પૂજ્ય ઇહ લોકે પરત્ર ચ

કૃષ્ણસ્ય વાસુદેવસ્ય યઃ કારયતિ કેતનં ।અપ્_38.020અબ્।
જાતઃ સ એવ સુકૃતી કુલન્તેનૈવ પાવિતં

વિષ્ણુરુદ્રાર્કદેવ્યાદેર્ગૃહકર્તા સ કીર્તિભાક્ ।અપ્_38.021અબ્।
કિં તસ્ય વિત્તનિચયૈર્ મૂઢસ્ય પરિરક્ષિતઃ

દુઃખાર્જિતૈર્ યઃ કૃષ્ણસ્ય ન કારયતિ કેતનં ।અપ્_38.022અબ્।
નોપભોગ્યં ધનં યસ્ય પિતૃવિપ્રદિવૌકસાં

નોપભોગાય બન્ધૂનાં વ્યર્થસ્તસ્ય ધનાગમઃ ।અપ્_38.023અબ્।
યથા ધ્રુવો નૃણાં મૃત્યુર્વિત્તનાશસ્ તથા ધ્રુવઃ

મૂઢસ્તત્રાનુબધ્નાતિ જીવિતેથ ચલે ઘને ।અપ્_38.024અબ્।
યદા વિત્તં ન દાનાય નોપભોગાય દેહિનાં

નાપિ કીર્ત્યૈ ન ધર્માથં તસ્ય સ્વામ્યેથ કો ગુણઃ ।અપ્_38.025અબ્।
તસ્માદ્વિત્તં સમાસાદ્ય દૈવાદ્વા પૌરુષાદથ

દદ્યાત્ સમ્યગ્ દ્વિજાગ્ર્યેભ્યઃ કીર્તનાનિ ચ કારયેત્ ।અપ્_38.026અબ્।
દાનેભ્યશ્ચાધિકં યસ્માત્ કીર્તનેભ્યો વરં યતઃ

અતસ્તત્કારયેદ્ધીમાન્ વિષ્ણ્વાદેર્મન્દિરાદિકં ।અપ્_38.027અબ્।
વિનિવેશ્ય હરેર્ધામ ભક્તિમદ્ભિર્ નરોત્તમૈઃ

નિવેશિતં ભવેત્ કૃત્સ્નં ત્રૈલોક્યં સચરાચરં ।અપ્_38.028અબ્।
ભૂતં ભવયમ્ ભવિષ્યઞ્ચ સ્થૂલં સૂક્ષ્મં તથેતરત્(1)

આબ્રાહ્મસ્તમ્બપર્યન્તં સર્વં વિષ્ણોઃ સમુદ્ભવં ।અપ્_38.029અબ્।
તસ્ય દેવાદિદેવસ્ય સર્વગસ્ય(2) મહાત્મનઃ

નિવેશ્ય ભવનં વિષ્ણોર્ ન ભૂયો ભુવિ જાયતે ।અપ્_38.030અબ્।
યથા વિષ્ણોર્ધામકૃતૌ ફલં તદ્વદ્દિવૌકસાં

:ન્
1 તથૈવ ચ ઇતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 સર્વેશસ્ય ઇતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 111
શિવબ્રહ્માર્કવિઘ્નેશચણ્ડીલક્ષ્મ્યાદિકાત્મનાં ।અપ્_38.031અબ્।
દેવાલયકૃતેઃ પુણ્યં પ્રતિમાકરણેધિકં(3)

પ્રતિમાસ્થાપને યાગે ફલસ્યાન્તો ન વિદ્યતે ।અપ્_38.032અબ્।
મૃણ્મયાદ્દારુજે પુણ્યં દારુજાદિષ્ટ્કાભવે

ઇષ્ટકોત્થાચ્છૈલજે સ્યાદ્ધેમાદેરધિકં ફલં ।અપ્_38.033અબ્।
સપ્તજન્મકૃતં પાપં પ્રારમ્ભાદેવ નશ્યતિ

દેવાલયસ્ય સ્વર્ગી સ્યાન્નરકં ન સ ગચ્છતિ ।અપ્_38.034અબ્।
કુલાનાં શતમુદ્ધૃત્ય વિષ્ણુલોકં નયેન્નરઃ

યમો યમભટાનાહ દેવમન્દિરકારિણઃ ।અપ્_38.035અબ્।
યમ ઉવાચ
પ્રતિમાપૂજાદિકૃતો નાનેયા નરકં નરાઃ

દેવાલયાદ્યકર્તાર આનેયાસ્તે તુ ગોચરે(1) ।અપ્_38.036અબ્।
વિસારધ્વં યથાન્યાયન્નિયોગો મમ પાલ્યતાં (2)

નાજ્ઞાભઙ્ગં કરિષ્યન્તિ ભવતાં જન્તવઃ ક્વચિત્ ।અપ્_38.037અબ્।
કેવલં તે જગત્તાતમનન્તં સમુપાશ્રિતાઃ

ભવદ્ભિઃ પરિહર્તવ્યાસ્તેષાં નાત્રાસ્તિ સંસ્થિતિઃ ।અપ્_38.038અબ્।
યે ચ ભગવતા લોકે તચ્ચિત્તાસ્તત્પરાયણાઃ

પૂજયન્તિ સદા વિષ્ણું તે વસ્ત્યાજ્યાઃ સુદૂરતઃ ।અપ્_38.039અબ્।
યસ્તિષ્ઠન્ પ્રસ્વપન્ ગચ્છન્નુત્તિષ્ઠન્ સ્ખલિતે સ્થિતે(4)

સઙ્કીર્તયન્તિ ગોવિન્દં તે વસ્ત્યાજ્યાઃ સુદૂરતઃ ।અપ્_38.040અબ્।
નિત્યનૈમિત્તિકૈર્ દેવં યે યજન્તિ જનાર્દનમ્

નાવલોક્યા ભવદ્ભિસ્તે તદ્ગતા યાન્તિ તદ્ગતિમ્ ।અપ્_38.041અબ્।
:ન્
1 આનેયાસ્ત્વવિશેષત ઇતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 નિયમો મે ઽનુપાલ્યતામિતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
3 જન્તવઃ ક્વચિદિતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 112
યે પુષ્પધૂપવાસોભિર્ભૂષણૈશ્ચાતિવલ્લભૈઃ

અર્ચયન્તિ ન તે ગ્રાહ્યા નરાઃ કૃષ્ણાલયે ગતાઃ(1) ।અપ્_38.042અબ્।
ઉપલેપનકર્તારઃ સમ્માર્જનપરાશ્ ચ યે

કૃષ્ણાલયે પરિત્યજ્યાસ્તેષાં પુત્રાસ્ તથા કુલમ્ ।અપ્_38.043અબ્।
યેન ચાયતનં વિષ્ણોઃ કારિતં તત્કુલોદ્ભવમ્

પુંસાં શતં નાવલોક્યં ભવદ્ભિર્દુષ્ટચેતસા ।અપ્_38.044અબ્।
યસ્તુ દેવાલયં વિષ્ણોર્દારુશૈલમયં તથા

કારયેન્ મૃણ્મયં વાપિ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ।અપ્_38.045અબ્।
અહન્યહનિ યજ્ઞેન યજતો યન્ મહાફલમ્

પ્રાપ્નોતિ તત્ ફલં વિષ્ણોર્યઃ કારયતિ કેતનં ।અપ્_38.046અબ્।
કુલાનાં શતમાગામિ સમતીતં તથા શતં

કારયન્ ભગવદ્ધામ નયત્યચ્યુતલોકતાં ।અપ્_38.047અબ્।
સપ્તલોકમયો વિષ્ણુસ્તસ્ય યઃ કુરુતે ગૃહં

તારયત્યક્ષયાંલ્લોકાનક્ષયાન્ પ્રતિપદ્યતે ।અપ્_38.048અબ્।
ઇષ્ટકાચયવિન્યાસો યાવન્ત્યબ્દાનિ તિષ્ઠતિ

તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ તત્કર્તુર્દિવિ સંસ્થિતિઃ ।અપ્_38.049અબ્।
પ્રતિમાકૃદ્વિષ્ણુલોકં સ્થાપકો લીયતે હરૌ ।અપ્_38.049ચ્દ્।
દેવસદ્મપ્રતિકૃતિપ્રતિષ્ઠાકૃત્તુ ગોચરે

અગ્નિર્ ઉવાચ
યમોક્તા નાનયંસ્તેથ પ્રતિષ્ઠાદિકૃતં હરેઃ ।અપ્_38.050અબ્।
હયશીર્ષઃ પ્રતિષ્ઠાર્થં(2) દેવાનાં બ્રહ્મણે ઽબ્રવીત્