અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 303

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે અઙ્ગાક્ષરાર્ચનં નામ
દ્વ્યધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {303}
:શ્ અથ ત્ર્યધિકત્રિશતતમો ઽધ્યાયઃ
પઞ્ચાક્ષરાદિપૂજામન્ત્રાઃ
અગ્નિર્ ઉવાચ
મેષઃ સંજ્ઞા વિષં સાદ્યમસ્તિ દીર્ઘોદકં રસઃ ।અપ્_303.001અબ્।
એતત્ પઞ્ચાક્ષરં મન્ત્રં શિવદઞ્ચ શિવાત્મકં

તારકાદિ સમભ્યર્ચ્ય દેવત્વાદિ સમાપ્નુયાત્ ।અપ્_303.002અબ્।
જ્ઞાનાત્મકં પરં બ્રહ્મ પરં બુદ્ધિઃ શિવો હૃદિ

તચ્છક્તિભૂતઃ સર્વેશો ભિન્નો બ્રહ્માદિમૂર્તિભિઃ ।અપ્_303.003અબ્।
મન્ત્રાર્ણાઃ પઞ્ચ ભૂતાનિ તન્મન્ત્રા વિષયાસ્ તથા

પ્રાણાદિવાયવઃ પઞ્ચ જ્ઞાનકર્મેન્દ્રિયાણિ ચ ।અપ્_303.004અબ્।
સર્વં પઞ્ચાક્ષરં બ્રહ્મ તદ્વદષ્ટાક્ષરાન્તકઃ

ગવ્યેન પ્રક્ષયેદ્દીક્ષાસ્થાનં મન્ત્રેણ ચોદિતં ।અપ્_303.005અબ્।
તન્ત્રસમ્ભૂતસમ્ભાવઃ શિવમિષ્ટ્વા વિધાનતઃ

:ન્
1 મધ્યેષુ તોરણદ્વહિરિતિ ખ.. , જ.. , ઞ.. ચ
:પ્ 119
મૂલમૂર્ત્યઙ્ગવિદ્યાભિસ્તણ્ડુલક્ષેપણાદિકમ્ ।અપ્_303.006અબ્।
કૃત્વા ચરુઞ્ચ યત્ ક્ષીરં પુનસ્તદ્વિભજેત્ ત્રિધા

નિવેદ્યૈકં પરં હુત્વા સશિષ્યો ઽન્યદ્ભજેદ્ગુરુઃ ।અપ્_303.007અબ્।
આચમ્ય સકલીકૃત્ય દદ્યાચ્ચ્છિષ્યાય દેશિકઃ

દન્તકાષ્ઠં હૃદા જપ્તં ક્ષીરવૃક્ષાદિસમ્ભવમ્ ।અપ્_303.008અબ્।
સંશોધ્ય દન્તાન્ સંક્ષિપ્ત્વા પ્રજ્ઞાલ્યૈતત્ ક્ષિપેદ્ભુવિ

પૂર્વેણ સૌમ્યવારીશગતં શુભમતૌ શુભમ્ ।અપ્_303.009અબ્।
પુનસ્તં શિષ્યમાયાન્તં(1) શિશ્વાબન્ધાદિરક્ષિતં

કૃત્વા વેદ્યાં સહાનેન સ્વપેદ્દર્ભાસ્તરે બુધઃ ।અપ્_303.010અબ્।
સુષુપ્તં વીક્ષ્ય તં શિષ્યઃ પ્રભાતે શ્રાવયેદ્ગુરું

શુભૈઃ સિદ્ધિપદૈર્ ભક્તિસ્તૈઃ પુનર્મણ્ડલાર્ચનમ્ ।અપ્_303.011અબ્।
મણ્ડલં ભદ્રકાદ્યુક્તં પૂજયેત્સર્વસિદ્ધિદં

સ્નાત્વાચમ્ય મૃદા દેહં મન્ત્રૈર્ આલિપ્ય કલ્પ્યતે ।અપ્_303.012અબ્।
શિવતીર્થે નરઃ સ્નાયાદઘમર્ષણપૂર્વકમ્

હસ્તાભિષેકં કૃત્વાથ પ્રાયાત્ પૂજાદિકં બુધઃ ।અપ્_303.013અબ્।
મૂલેનાબ્જાસનં કુર્યાત્તેન પૂરકકુમ્ભકાન્

આત્માનં યોજયિત્વોર્ધ્વં શિખાન્તે દ્વાદશાઙ્ગુલે ।અપ્_303.014અબ્।
સંશોષ્ય દગ્ધ્વા સ્વતનું પ્લાવયેદમૃતેન ચ

ધ્માત્વા દિવ્યં વપુસ્તસ્મિન્નાત્માનઞ્ચ પુનર્નયેત્ ।અપ્_303.015અબ્।
કૃત્વેવં ચાત્મશુદ્ધિઃ સ્યાદ્વિન્યસ્યાર્ચનમારભેત્

ક્રમાત્ કૃષ્ણસિતશ્યામરક્તપીતા નગાદયઃ ।અપ્_303.016અબ્।
મન્ત્રાર્ણા દણ્ડિનાઙ્ગાનિ તેષુ સર્વાસ્તુ મૂર્તયઃ

:ન્
1 શિષ્યમાચાન્તમિતિ ઞ..
:પ્ 120
અઙ્ગુષ્ઠાદિકનિષ્ઠાન્તં વિન્યસ્યાઙ્ગાનિ સર્વતઃ ।અપ્_303.017અબ્।
ન્યસેન્મન્ત્રાક્ષરં પાદગુહ્યહૃદ્વક્ત્રમૂર્ધસુ

વ્યાપકં ન્યસ્ય મૂર્ધાદિ મૂલમઙ્ગાનિ વિન્યસેત્ ।અપ્_303.018અબ્।
રક્તપીતશ્યામસિતાન્ પીઠપાદાન્ સ્વકાલજાન્

સ્વાઙ્ગાન્મન્ત્રૈર્ ન્યસેદ્ગાત્રાણ્યધર્માદીનિ દિક્ષુ ચ ।અપ્_303.019અબ્।
તત્ર પદ્મઞ્ચ સુર્યાદિમણ્ડલે ત્રિતયં ગુણાન્

પૂર્વાદિપત્રે કામાદ્યા નવકં કર્ણિકોપરિ ।અપ્_303.020અબ્।
વામા જ્યેષ્ઠા ક્રમાદ્રૌદ્રો કાલી કલવિકારિણી

બલવિકારિણી ચાર્થ બલપ્રમથની તથા ।અપ્_303.021અબ્।
સર્વભૂતદમની ચ નવમી ચ મનોન્મની

શ્વેતા રક્તા સિતા પીતા શ્યામા વહ્નિનિભાષિતા ।અપ્_303.022અબ્।
કૃષ્ણારુણાશ્ ચ તાઃ શક્તીર્જ્વાલારૂપાઃ સ્મરેત્ ક્રમાત્

અનન્તયોગપીઠાય આવાહ્યાથ હૃદબ્જતઃ ।અપ્_303.023અબ્।
સ્ફટિકાભં ચતુર્વાહું ફલશૂલધરં શિવમ્

સાભયં વરદં પઞ્ચવદંનઞ્ચ ત્રિલોચનમ્ ।અપ્_303.024અબ્।
પત્રેષુ મુર્તયઃ પઞ્ચ સ્થાપ્યાસ્તત્પુરુષાદયઃ

પૂર્વે તત્પુરુષઃ શ્વેતો અઘોરો ઽષ્ટભુજો ઽસિતાઃ ।અપ્_303.025અબ્।
ચતુર્વાહુમુખઃ પીતાઃ સદ્યોજાતશ્ ચ પશ્ચિમે

વામદેવઃ સ્ત્રીવિલાસી ચતુર્વક્ત્રભુજો ઽરુણઃ ।અપ્_303.026અબ્।
સૌમ્યે પઞ્ચાસ્ય ઈશાને ઈશાનઃ સર્વદઃ સિતઃ

ઇષ્ટાઙ્ગાનિ યથાન્યાયમનન્તં સૂક્ષ્મમર્ચયેત્ ।અપ્_303.027અબ્।
સિદ્ધેશ્વરં ત્વેકનેત્રં પૂર્વાદૌ દિશ પૂજયેત્

એકરુદ્રં ત્રિનેત્રઞ્ચ શ્રીકણ્ઠઞ્ચ શિખણ્ડિનમ્ ।અપ્_303.028અબ્।
:પ્ 121
ઐશાન્યાદિવિદિક્ષ્વેતે વિદ્યેશાઃ કમલાસનાઃ(1)

શ્વેતઃ પીતઃ સિતો રક્તો ધૂમ્રો રક્તો ઽરુણઃ શિતઃ ।અપ્_303.029અબ્।
શૂલાશનિશરેશ્વાસવાહવશ્ ચતુરાનનાઃ

ઉમા વણ્ડેશનન્દીશૌ મહાકાલો ગણેશ્વરઃ ।અપ્_303.030અબ્।
વૃષો ભૃઙ્ગરિટિસ્કન્દાનુત્તરાદૌ પ્રપૂજયેત્

કુલિશં શક્તિદણ્ડૌ ચ ખડ્ગપાશધ્વજૌ ગદાં ।અપ્_303.031અબ્।
શૂલં ચક્રં યજેત્ પદ્મં પૂવ્વાદૌ દેવમર્ચ્ય ચ

તતો ઽધિવાસિતં શિષ્યં પાયયેદ્ગવ્યપઞ્ચકમ્ ।અપ્_303.032અબ્।
આચાન્તં પ્રોક્ષ્યે નેત્રાન્તૈર્ નેત્રે નેત્રેણ બન્ધયેત્

દ્વારં પ્રવેશયેચ્છિપ્યં મણ્ડપસ્યાથ દક્ષિણે ।અપ્_303.033અબ્।
સાસનાદિકુશાસીનં તત્ર સંશોધયેદ્ગુરુઃ

આદિતત્ત્વાનિ સંહૃત્ય પરમાર્થે લયઃ ક્રમાત્ ।અપ્_303.034અબ્।
પુનરુત્પાદયેચ્છિષ્યં સૃષ્ટિમાર્ગેણ દેશિકઃ

ન્યાસં શિષ્યે તતઃ કૃત્વા તં પ્રદક્ષિણમાનયેત્ ।અપ્_303.035અબ્।
પશ્ચિમદ્વારમાનીય ક્ષેપયેત્ કુસુમાઞ્જલિમ્

યસ્મિન્ પતન્તિ પુષ્પાણિ તન્નામાદ્યં વિનિર્દિશેત્ ।અપ્_303.036અબ્।
પાર્શ્વેયાગભુવઃ ખાતે કુણ્ડે સન્નભિમેખલે(2)

શિવાગ્નિં જનયિત્વેષ્ટ્વા પુનઃ શિષ્યેણ ચાર્ચયેત્ ।અપ્_303.037અબ્।
ધ્યાનેનાત્મનિભં શિષ્યં સંહૃત્ય પ્રલયઃ ક્રમાત્

પુનરુત્પાદ્ય તત્પાણૌ દદ્યાદ્દર્ભાંશ્ ચ મન્ત્રિતાન્ ।અપ્_303.038અબ્।
પૃથિવ્યાદીનિ તત્ત્વાનિ જુહુયાદ્ધૃદયાદિભિઃ

:ન્
1 કમલાનના ઇતિ ઞ..
2 સન્ધાદિમેખલે ઇતિ ખ..
:પ્ 122
એકૈકસ્ય શતં હુત્વા વ્યોમમૂલેન હોમયેત્ ।અપ્_303.039અબ્।
હુત્વા પૂર્ણાહુતિં કુર્યાદસ્ત્રેણાષ્ટાહુતીર્હુનેત્

પ્રાયશ્ચિત્તં વિશુદ્ધ્યર્થં તતઃ શેષં સમાપયેત્ ।અપ્_303.040અબ્।
કુમ્ભં સમન્ત્રિતં પ્રાર્ચ્ય શિશું પીઠે ઽભિષેચયેત્

શિષ્યે તુ સમયં દત્વા સ્વર્ણાદ્યૈઃ સ્વગુરું યજેત્ ।અપ્_303.041અબ્।
દીક્ષા પઞ્ચાક્ષરસ્યોક્તા વિષ્ણ્વાદેરેવમેવ હિ