અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 3

:એ ઇત્ય્ આદિમહાપુરાણે આગ્નેયે મત્સ્યાવતારો નામ દ્વિતીયો ઽધ્યાયઃ
॥
% છપ્તેર્ {3}
:શ્ અથ તૃતીયો ઽધ્યાયઃ
કૂર્માવતારવર્ણનં
અગ્નિર્ ઉવાચ
વક્ષ્યે કૂર્માવતારઞ્ચ શ્રુત્વા પાપપ્રણાશનમ્(3) ।અપ્_3.001અબ્।
પુરા દેવાસુરે યુદ્ધે દૈત્યૈર્ દેવાઃ પરાજિતાઃ

દુર્વાસસશ્ ચ શાપેન નિશ્રીકાશ્ચાભવંસ્તદા ।અપ્_3.002અબ્।
સ્તુત્વા ક્ષીરાબ્ધિગં(4) વિષ્ણુમ્ ઊચુઃ પાલય ચાસુરાત્

બ્રહ્માદિકાન્ હરિઃ પ્રાહ સન્ધિં કુર્વન્તુ ચાસુરૈઃ(5) ।અપ્_3.003અબ્।
ક્ષીરાબ્ધિમથનાર્થં હિ અમૃતાર્થં શ્રિયે ઽસુરાઃ

અરયો ઽપિ હિ સન્ધેયાઃ સતિ કાર્યાર્થગૌરવે ।અપ્_3.004અબ્।
યુષ્માનમૃતભાજો હિ કારયામિ(6) ન દાનવાન્

:ન્
1 નાવં બધ્વા તસ્ય શૃઙ્ગે ઇતિ ખ, ઘ,
ચિહ્નિતપુસ્તકદ્વયપાઠઃ
2 સ્તુતિભિર્મનુરિતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
3 સંશ્રુતં પાપનાશનમિતિ ખ, ગ, ઘ
ચિહ્નિતપુસ્તકત્રયપાઠઃ
4 સુરા ક્ષીરાબ્ધિગમિતિ ગ, ઘ, ચિહ્નિતપુસ્ત્કદ્વયપાઠઃ
5 સન્ધિં કુરુત ચાસુરરિતિ ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
6 ભાજો હિ કરિષ્યામિ ઇતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 5
મન્થાનં મન્દરં કૃત્વા નેત્રં કૃત્વા તુ (1) વાસુકિમ્ ।અપ્_3.005અબ્।
ક્ષીરાબ્ધિં મત્સહાયેન નિર્મથધ્વમતન્દ્રિતાઃ

વિષ્ણૂક્તાં સંવિદં કૃત્વા દૈત્યૈઃ ક્ષીરાબ્ધિમાગતાઃ ।અપ્_3.006અબ્।
તતો મથિતુમારબ્ધાઃ યતઃ પુચ્છન્તતઃ સુરાઃ

ફણિનિઃશ્વાસસન્તપ્તા(2) હરિણાપ્યાયિતાઃ સુરાઃ ।અપ્_3.007અબ્।
મથ્યમાને ઽર્ણવે સો ઽદ્રિર્ અનાધારો હ્ય્ અપો ઽવિશત્

કૂર્મરૂપં સમાસ્થાય દધ્રે વિષ્ણુશ્ ચ મન્દરમ્ ।અપ્_3.008અબ્।
ક્ષીરાબ્ધેર્મથ્યમાનાચ્ચ વિષં હાલાહલં હ્ય્ અભૂત્

હરેણ ધારિતં કણ્ઠે નીલકણ્ઠસ્તતો ઽભવત્(3) ।અપ્_3.009અબ્।
તતો ઽભૂદ્વારુણી દેવી પારિજાતસ્તુ કૌસ્તુભઃ

ગાવશ્ચાપ્સરસો દિવ્યા લક્ષ્મીર્દેવી હરિઙ્ગતા ।અપ્_3.010અબ્।
પશ્યન્તઃ સર્વદેવાસ્તાં સ્તુવન્તઃ સશ્રિયો ઽભવન્

તતો ધન્વન્તરિર્વિષ્ણુર્ આયુર્વેદપ્રવર્તકઃ(4) ।અપ્_3.011અબ્।
બિભ્રત્ કમણ્ડલુમ્પૂર્ણમ્ અમૃતેન સમુત્થિતઃ

અમૃતં તત્કરાદ્દૈત્યા સુરેભ્યો ઽર્ધં પ્રદાય ચ ।અપ્_3.012અબ્।
ગૃહીત્વા જગ્મુર્જન્માદ્યા વિષ્ણુઃ સ્ત્રીરૂપધૃક્ તતઃ

તાં દૃષ્ટ્વા રૂપસમ્પન્નાં દૈત્યાઃ પ્રોચુર્વિમોહિતાઃ ।અપ્_3.013અબ્।
ભવ ભાર્યામૃતં ગૃહ્ય પાયયાસ્માન્ વરાનને

તથેત્યુક્ત્વા હરિસ્તેભ્યો ગૃહીત્વાપાયયત્સુરાન્ ।અપ્_3.014અબ્।
ચન્દ્રરૂપધરો રાહુઃ પિબંશ્ચાર્કેન્દુનાર્પિતઃ (5)

:ન્
1 રજ્જં કૃત્વા તુ ઇતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
2 નિઃશ્વાસસંગ્લાના ઇતિ ખ, ઘ, ચિહ્નિતપુસ્તકદ્વયપાઠઃ
3 તતો હર ઇતિ ગ, ઘ, ચિહ્નિતપુસ્તકદ્વયપાઠઃ
4 પ્રદર્શક ઇતિ ખ, ગ, ચિહ્નિતપુસ્તકદ્વયપાઠઃ
5 અકન્દુસૂચિત ઇતિ ખ, ચિહ્નિતપુસ્તકપાઠઃ
:પ્ 6
હરિણાપ્યરિણા ચ્છિન્નં(1) સ રાહુસ્તચ્છિરઃ પૃથક્ ।અપ્_3.015અબ્।
કૃપયામરતાન્નીતં વરદં હરિમબ્રવીત્

રાહુર્મત્તસ્તુ ચન્દ્રાર્કૌ પ્રાપ્સ્યેતે ગ્રહણં ગ્રહઃ ।અપ્_3.016અબ્।
તસ્મિન્ કલે ચ યદ્દાનં દાસ્યન્તે સ્યાત્ તદક્ષયં(2)

તથેત્યાહાથ તં વિષ્ણુસ્ તતઃ સર્વૈઃ સહામરૈઃ ।અપ્_3.017અબ્।
સ્ત્રીરૂપં સમ્પરિત્યજ્ય હરેણોક્તઃ પ્રદર્શય

દર્શયામાસ રુદ્રાય સ્ત્રીરૂપં ભગવાન્ હરિઃ ।અપ્_3.018અબ્।
માયયા મોહિતઃ શમ્ભુઃ ગૌરીં ત્યક્ત્વા સ્ત્રિયં ગતઃ

નગ્ન ઉન્મત્તરૂપો ઽભૂત્ સ્ત્રિયઃ કેશાનધારયત્(3) ।અપ્_3.019અબ્।
અગાદ્વિમુચ્ય કેશાન્ સ્ત્રી અન્વધાવચ્ચ તાઙ્ગતામ્

સ્ખલિતં તસ્ય વીર્યં કૌ યત્ર યત્ર હરસ્ય હિ ।અપ્_3.020અબ્।
તત્ર તત્રાભવત્ ક્ષેત્રં લિઙ્ગાનાં કનકસ્ય ચ (4)

માયેયમિતિ તાં જ્ઞાત્વા સ્વરૂપસ્થો ઽભવદ્ધરઃ ।અપ્_3.021અબ્।
શિવમાહ હરી રુદ્ર જિતા માયા ત્વયા હિ મે

ન જેતુમેનાં શક્તો મે ત્વદૃતે ઽન્યઃ પુમાન્ ભુવિ ।અપ્_3.022અબ્।
અપ્રાપ્યાથામૃતં દૈત્યા દેવૈર્ યુદ્ધે નિપાતિતાઃ ।અપ્_3.022ચ્દ્।
ત્રિદિવસ્થાઃ સુરાશ્ચાસન્ યઃ પઠેત્ ત્રિદિવં વ્રજેત્