અગ્નિ પુરાણ · અધ્યાય 244

:એ ઇત્ય્ આગ્નેયે મહાપુરાણે સ્ત્રીલક્ષણં નામ
ત્રિચત્વારિંશદધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
% છપ્તેર્ {244}
:શ્ અથ ચતુશ્ ચત્વારિંશદધિકદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ
ચામરાદિલક્ષણમ્
અગ્નિર્ ઉવાચ
ચામરો રુક્માદણ્ડો ઽગ્ર્યઃ છત્રં રાજ્ઞઃ પ્રશસ્યતે ।અપ્_244.001અબ્।
હંસપક્ષૈર્ વિરચિતં મયૂરસ્ય શુકસ્ય ચ

પક્ષૈર્ વાથ બલાકાયા ન કાર્યં મિશ્રપક્ષકૈઃ ।અપ્_244.002અબ્।
:ન્
1 ન શથેતિ છ..
2 જઠરમિત્યાદિઃ, તતો ગુણા ઇત્ય્ અન્તઃ પાઠઃ ઘ.. , ઞ.. ,
પુસ્તકદ્વયે નાસ્તિ
:પ્ 387
ચતુરસ્યં બ્રાહ્મણસ્ય વૃત્તં રાજ્ઞશ્ ચ શુક્લકં

ત્રિચતુઃપઞ્ચષટ્સપ્તાષ્ટપર્વશ્ ચ દણ્ડકઃ ।અપ્_244.003અબ્।
ભદ્રાસનં ક્ષીરવૃક્ષૈઃ પઞ્ચાશદઙ્ગુલોચ્છ્રયૈઃ(1)

વિસ્તારેણ ત્રિહસ્તં(2) સ્યાત્ સુવર્ણાદ્યૈશ્ ચ ચિત્રિતં ।અપ્_244.004અબ્।
ધનુર્દ્રવ્યત્રયં લોહં શૃઙ્ગં દારુ દ્વિજોત્તમ

જ્યાદ્રવ્યત્રિતયઞ્ચૈવ વંશભઙ્ગત્વચસ્ તથા ।અપ્_244.005અબ્।
દારુચાપપ્રમાણન્તુ શ્રેષ્ઠં હસ્તચતુષ્ટયં

તદેવ સમહીનન્તુ પ્રોક્તં મધ્યકનીયસિ ।અપ્_244.006અબ્।
મુષ્ટિગ્રાહનિમિત્તાનિ મધ્યે દ્રવ્યાણિ કારયેત્

સ્વલ્પકોટિસ્ત્વચા શૃઙ્ગં શાર્ઙ્ગલોહમયે દ્વિજ ।અપ્_244.007અબ્।
કામિનીભ્રૂલતાકારા કોટિઃ કાર્યા સુસંયુતા

પૃથગ્વા વિપ્ર મિશ્રં વા લૌહં શાર્ઙ્ગન્તુ કારયેત્ ।અપ્_244.008અબ્।
શાર્ઙ્ગં સમુચિતં કાર્યં રુક્મવિન્દુવિભૂષિતં

કુટિલં સ્ફુટિતઞ્ચાપં સચ્છિદ્રઞ્ચ ન શસ્યતે ।અપ્_244.009અબ્।
સુવર્ણં રજતં તામ્રં કૃષ્ણાયો ધનુષિ સ્મૃતં

માહિષં શારભં શાર્ઙ્ગં રૌહિષં વા ધનુઃશુભં ।અપ્_244.010અબ્।
ચન્દનં વેતસં સાલં ધાવલઙ્કકુભન્તરુઃ

સર્વશ્રેષ્ઠં ધનુર્વંશૈર્ ગૃહીતૈઃ શરદિ શ્રિતૈઃ ।અપ્_244.011અબ્।
પૂજયેત્તુ ધનુઃ(3) ખડ્ગમન્ત્રૈસ્ત્રૈલોક્યમોહનૈઃ

અયસશ્ચાથ વંશસ્ય શરસ્યાપ્યશરસ્ય ચ ।અપ્_244.012અબ્।
ઋત્વિજો હેમવાર્ણાભાઃ સ્નાયુશ્લિષ્ટાઃ સુપત્રકાઃ

:ન્
1 ચતુરસ્રમિત્યાદિઃ, પઞ્ચાશદઙ્ગુલોચ્છ્રયૈર્ ઇત્યન્તઃ પાઠઃ
જ..પુસ્તકે નાસ્તિ
2 દ્વિહસ્તમિતિ ટ..
3 પૂજયેત્તદ્ધનુરિતિ ગ.. , ઘ.. , ઞ.. ચ
:પ્ 388
રુક્મપુઙ્ખાઃ સુપઙ્કાસ્તે તૈલધૌતાઃ સુવર્ણકાઃ ।અપ્_244.013અબ્।
યાત્રાયામભિષેકાદૌ યજેદ્વાણધનુર્મુખાન્

સપતાકાસ્ત્રસઙ્ગ્રાહસાંવત્સરકરાન્નૃપઃ ।અપ્_244.014અબ્।
બ્રહ્મા વૈ મેરુશિખરે સ્વર્ગગઙ્ગાતટે ઽયજત્

લૌહદૈત્યં સ દદૃશે વિધ્નં યજ્ઞે તુ ચિન્તયન્ ।અપ્_244.015અબ્।
તસ્ય ચિન્તયતો વહ્નેઃ પુરુષો ઽભૂદ્વલી મહાન્

વવન્દે ઽજઞ્ચ તન્દેવા અભ્યનન્દન્ત હર્ષિતાઃ(1) ।અપ્_244.016અબ્।
તસ્માત્સ નન્દકઃ(2) કડ્ગો દેવોક્તો હરિરગ્રહીત્

તં જગ્રાહ શનૈર્ દેવો(3) વિકોષઃ સો ઽભ્યપદ્યત ।અપ્_244.017અબ્।
ખડ્ગો નીલો રત્નમુષ્ટિસ્તતો ઽભૂચ્છતબાહુકઃ

દૈત્યઃ સ ગદયા દેવાન્ દ્રાવયામાસ વૈ રણે ।અપ્_244.018અબ્।
વિષ્ણુના ખડ્ગચ્છિન્નાનિ દૈત્યગાત્રાણિ ભૂતલે

પતિતાનિ તુ સંસ્પર્શાન્નન્દકસ્ય ચ તાનિ હિ ।અપ્_244.019અબ્।
લોહભૂતાનિ સર્વાણિ હત્વા તસ્મૈ હરિર્વરં

દદૌ પવિત્રમઙ્ગન્તે આયુધાય ભવેદ્ભુવિ ।અપ્_244.020અબ્।
હરિપ્રસાદાદ્ બ્રહ્માપિ વિના વિઘ્નં હરિં પ્રભું

પૂજયામાસ યજ્ઞેન વક્ષ્યે ઽથો ખડ્ગલક્ષણં ।અપ્_244.021અબ્।
ખટીખટ્ટરજાતા યે દશનીયાસ્તુતે સ્મૃતાઃ

કાયચ્છિદસ્ત્વાષિકાઃ સ્યુર્દૃઢાઃ સૂર્પારકોદ્ભવાઃ ।અપ્_244.022અબ્।
તીક્ષ્ણાશ્છેદસહા વઙ્ગાસ્તીક્ષ્ણાઃસ્યુશ્ચાઙ્ગદેશજાઃ

શતાર્ધમઙ્ગુલાનાઞ્ચ શ્રેષ્ઠં ખદ્ગં પ્રકીર્તિતં ।અપ્_244.023અબ્।
:ન્
1 લોહદૈત્યમિત્યાદિઃ, હર્ષિતા ઇત્ય્ અન્તઃ પાઠઃ જ.. પુસ્તકે
નાસ્તિ
2 તસ્માત્તુ નન્દક ઇતિ ઘ.. , ઞ.. ચ
3 મહાદેવ ઇતિ જ..
:પ્ 389
તદર્ધં મધ્યમં જ્ઞેયં તતો હીનં ન ધારયેત્

દીર્ઘં સુમધુરં શબ્દં યુસ્ય ખડ્ગસ્ય સત્તમ ।અપ્_244.024અબ્।
કિઙ્કિણીસદૃશન્તસ્ય ધારણં શ્રેષ્ઠમુચ્યતે

ખડ્ગઃ પદ્મપલાશાગ્રો મણ્ડલાગ્રશ્ ચ શસ્યતે ।અપ્_244.025અબ્।
કરવીરદલાગ્રાભો ઘૃતગન્ધો વિયત્પ્રભઃ

સમાઙ્ગુલસ્થાઃ શસ્યન્તે વ્રણાઃ ખદ્ગેષુ લિઙ્ગવત્ ।અપ્_244.026અબ્।
કાકોલૂકસવર્ણાભા વિષમાસ્તે ન શોભનાઃ

ખડ્ગે ન પશ્યેદ્વદનમુચ્છિષ્ટો ન સ્પૃશેદસિં ।અપ્_244.027અબ્।
મૂલ્યં જાતિં ન કથયેન્નિશિ કુર્યાન્ન શીર્ષકે