108 Buddhist stotras · અધ્યાય 41

યદ્બુદ્ધૈરિહ શાસનં નવવિધં સૂત્રાદિ સંકીર્તિતં લોકાનાં ચરિતાનુરોધનિપુણં સત્યદ્વયાપાશ્રયમ્ ।
તસ્મિન્ રાગનિરાકૃતૌ નહિ કથા દ્વેષક્ષયે જાયતે દ્વેષસ્યાપિ નિરાકૃતૌ નહિ કથા રાગક્ષયે જાયતે ॥

માનાદેરપિ યત્ ક્ષયાય વચનં નાન્યં મલં હન્તિ તત્ તસ્માદ્વયાપિતરં ન તત્ર ચ પુનસ્તાસ્તા મહાર્થાઃ કથાઃ ।
મા મોહસ્ય પરિક્ષયાય તુ કથા ક્લેશાનશેષાનસૌ હન્યાન્મોહસમાશ્રિતા હિ સકલાઃ ક્લેશા જિનૈર્ભાષિતાઃ ॥

મોહસ્યાસ્ય પરિક્ષયાય ચ યતો દૃષ્ટાઃ પ્રતીત્યાદય સ્તત્ત્વં તત્ પ્રતિપચ્ચ સૈવ સુગતૈઃ સંકીર્તિતા મધ્યમા ।
કાયો ધર્મમયો મુનેઃ સ ચ યતઃ સા શૂન્યતેત્યુચ્યતે બુદ્ધાનાં હૃદયં સ ચાપિ મહતી વિદ્યેતિ સંકીર્ત્યતે ॥

યસ્માત્સર્વગુણાકરો ઽયમુદિતો બુદ્ધૈરતસ્તત્કથા શાસ્ત્રે મધ્યમકે ઽથ વિસ્તરતરા મુખ્યાત્મના વર્ણિતા ।
કારુણ્યદ્રુતચેતસા પ્રવચનં બુદ્ધ્વા યથાવસ્થિતં બુદ્ધાનાં તનયેન તેન સુધિયા નાગાર્જુનેનાદરાત્ ॥

ગમ્ભીરં જિનશાસનં ન હિ જનો યો વેત્તિ તત્સંવિદે મૌનીન્દ્રાદ્ વચસઃ પૃથઙ્નિગદિતું વાઞ્છન્તિ તત્ત્વં ચ યે ।
અન્યે યે ઽપિ કુબુદ્ધયઃ પ્રવચનં વ્યાચક્ષતે ચાન્યથા તેષાં ચાપિ નિરાકૃતૌ કૃતમિદં શાસ્ત્રં હતાન્તર્દ્વયમ્ ॥

સ્પષ્ટં રાહુલભદ્રપાદસહિતો નાગાર્જુનો તન્મત દેવેનાપ્યનુગમ્યમાનવચનઃ કાલં ચિરં દિષ્ટવાન્ ।
તચ્છાસ્ત્રપ્રવિવેકનિશ્ચિતધિયસ્તીર્થ્યાન્ વિજિત્યાખિલાં સ્તચ્છિષ્યા અપિ શાસનં મુનિવરસ્યાદિષ્ટવન્તશ્ચિરમ્ ॥

આયાતાય શિરો ઽર્થિંને કરુણયા પ્રોત્કૃત્ય દત્ત્વા શિરઃ સંયાતે તુ સુખાવતીં જિનસુતે નાગાર્જુને તત્કૃતાઃ ।
ગ્રન્થાઃ શિષ્યગણાશ્ચ તે ઽપિ બહુના કાલેન નાશં ગતાઃ તત્ત્વાર્કે ઽસ્તમિતે ઽધુના ન હિ મતં સ્પષ્ટં તદસ્તિ ક્વચિત્ ॥

ઉત્પ્રેક્ષા રચિતાર્થમાત્રનિપુણે દુરંગતે સત્પથાદ્ ઉન્મત્તે ઽથ નિપીય તર્કમદિરાં લોકે ઽધુના ભૂયસા ।
સર્વજ્ઞોદિતતત્ત્વબોધરહિતે બૌદ્ધે મતે વ્યાકુલે ધન્યો ઽસૌ ક્ષણમપ્યપાસ્ય વિમતિં યઃ શૂન્યતાં ગાહતે ॥

ભીત્યા વસ્તુનિબન્ધનોપરચિતૈર્યઃ શાસ્ત્રપાશૈર્વૃત શ્ચિત્ત્વોત્પ્લુત્ય ચ યાતિ વસ્તુપરિખાં ચૈકો મૃગો ઽસૌ મહાન્ ।
તં પ્રત્યદ્ય ન ચિન્તયા મમ ગુણશ્ચૈકસ્તુ યો નાધુના તં પ્રત્યેવ તદન્યશાસ્ત્રમથની વૃત્તિઃ કૃતેયં મયા ॥

દૃષ્ટ્વા સૂત્રસમુચ્ચયં પરિકથાં રત્નાવલીં સંસ્તુતી રભ્યસ્યાતિચિરં ચ શાસ્ત્રગદિતાસ્તાઃ કારિકા યત્નતઃ ।
યુક્ત્યાખ્યામથ ષષ્ટિકાં સવિડલાં તાં શૂન્યતાસપ્તતિં યા ચાસાવથ વિગ્રહસ્ય રચિતા વ્યાવર્તિની તામપિ ॥

દૃષ્ટ્વા તચ્છતકાદિકં બહુવિધં સૂત્રં ગભીરં તથા વૃત્તિં ચાપ્યથ બુદ્ધપાલિતકૃતાં સૂક્ષ્માં ચ યદ્ભાવિના ।
પારમ્પર્યસમાગતં પ્રવિચયાચ્ચાસાદિતં યન્મયા પિણ્ડીકૃત્ય તદેતદુન્નતધિયાં તુષ્ટૌ સમાવેદિતમ્ ॥

ચિન્તામણ્ડલ એષ તર્કમથનઃ સાક્ષાદિહાવસ્થિતાન્ અર્થાન્ સમ્યગનાકુલાન્ પટુધિયાં વાગાંશુભિર્ભાસયન્ ।
વૃત્તિં સ્પષ્ટતરામિમાં ચ વિદધચ્ચન્દ્રો ઽધુના કીર્તિમાન્ લોકાનામુદિતો નિહન્તિ વિમતીઃ સાન્દ્રાન્ધકારૈઃ સહ ॥

કૃત્વા વૃત્તિમિમામનાકુલપદાં સત્પ્રક્રિયામાદરા શ્રાદ્ધાનાં સુધિયાં ન નિશ્ચયવિધૌ યુક્ત્યાગમાપાશ્રયામ્ ।
યત્પુણ્યં મમ શૂન્યતેવ વિપુલં તેનૈવ લોકો ઽખિલ સ્ત્યક્ત્વા દૃષ્ટિગણં પ્રયાતુ પદવીં સર્વપ્રપઞ્ચચ્છિદામ્ ॥

શાસ્તારં પ્રણિપત્ય ગૌતમમહં તદ્ધર્મતાવસ્થિતાન્ સમ્બુદ્ધાન્ સકલં જિનાત્મજગણં ધર્મં ચ તૈર્ભાષિતમ્ ।
ચક્ષુર્ભૂતમનન્તબુદ્ધવચનસ્યાલોચને દેહિનામ્ યો ઽમું મધ્યમકં ચકાર કૃપયા નાગાર્જુનસ્તં નમે ॥