108 Buddhist stotras · અધ્યાય 38

લોકાતીત નમસ્તુભ્યં વિવિક્તજ્ઞાનવેદિને ।
યસ્ત્વં જગદ્ધિતાયૈવ ખિન્નઃ કરુણયા ચિરમ્ ॥

સ્કન્ધમાત્રવિનિર્મુક્તો ન સત્ત્વો ઽસ્તીતિ તેન તમ્ ।
સત્ત્વાર્થં ચ પરિખેદમગમસ્ત્વં મહામુને ॥

તે ઽપિ સ્કન્ધાસ્ત્વયા ધીમન્ ધીમદ્ભયઃ સંપ્રકાશિતાઃ ।
માયામરીચિગન્ધર્વનગરસ્વપ્નસન્નિભાઃ ॥

હેતુતઃ સંભવો યેષાં તદભાવાન્ન સન્તિ યે ।
કથં નામ ન તત્સ્પષ્ટં પ્રતિબિમ્બસમાગતાઃ ॥

ભૂતાન્યચક્ષુર્ગ્રાહ્યાણિ તન્મયં ચાક્ષુષં કથમ્ ।
રૂપં ત્વયૈવં બ્રુવતા રૂપગ્રાહો નિવારિતઃ ॥

વેદનીયં વિના નાસ્તિ વેદના ઽતો નિરાત્મિકા ।
તચ્ચ વેદ્યં સ્વભાવેન નાસ્તીત્યભિમતં તવ ॥

સંજ્ઞાર્થયોરનન્યત્વે મુખં દહ્યેત વહ્નિના ।
અન્યત્વે ઽધિગમાભાવસ્ત્વયોક્તો ભૂતવાદિના ॥

કર્તા સ્વતન્ત્રઃ કર્મા ઽપિ ત્વયોક્તં વ્યવહારતઃ ।
પરસ્પરાપેક્ષિકી તુ સિદ્ધિસ્તે ઽભિમતા ઽનયોઃ ॥

ન કર્તા ઽસ્તિ ન ભોક્તા ઽસ્તિ પુણ્યાપુણ્યં પ્રતીત્યજમ્ ।
યત્પ્રતીત્ય ન તજ્જાતં પ્રોક્તં વાચસ્પતે ત્વયા ॥

અજ્ઞાપ્યમાનં ન જ્ઞેયં વિજ્ઞાનં તદ્વિના ન ચ ।
તસ્માત્ સ્વભાવતો ન સ્તો જ્ઞાનજ્ઞેયે ત્વમૂચિવાન્ ॥

લક્ષ્યાલ્લક્ષણમન્યચ્ચેત્ સ્યાત્તલ્લક્ષ્યમલક્ષણમ્ ।
તયોરભાવો ઽનન્યત્વે વિસ્પષ્ટં કથિતં ત્વયા ॥

લક્ષ્યલક્ષણનિર્મુક્તં વાગુદાહારવર્જિતમ્ ।
શાન્તં જગદિદં દૃષ્ટં ભવતા જ્ઞાનચક્ષુષા ॥

ન સન્નુત્પદ્યતે ભાવો નાપ્યસન્ સદસન્ન ચ ।
ન સ્વતો નાપિ પરતો ન દ્વાભ્યાં જાયતે કથમ્ ॥

ન સતઃ સ્થિતિયુક્તસ્ય વિનાશ ઉપપદ્યતે ।
નાસતો ઽશ્વવિષાણેન સમસ્ય સમતા કથમ્ ॥

ભાવાન્નાર્થાન્તરં નાશો નાપ્યનર્થાન્તરં મતમ્ ।
અર્થાન્તરે ભવેન્નિત્યો નાપ્યનર્થાન્તરે ભવેત્ ॥

એકત્વે નહિ ભાવસ્ય વિનાશ ઉપપદ્યતે ।
પૃથક્ત્વેન હિ ભાવસ્ય વિનાશ ઉપપદ્યતે ॥

વિનષ્ટાત્ કારણાત્તાવત્ કાર્યોત્પત્તિર્ન યુજ્યતે ।
ન વા ઽવિનષ્ટાત્ સ્વપ્નેન તુલ્યોત્પત્તિર્મતા તવ ॥

નિરુદ્ધાદ્વા ઽનિરુદ્ધાદ્વા બીજાદઙ્કુરસંભવઃ ।
માયોત્પાદવદુત્પાદઃ સર્વ એવ ત્વયોચ્યતે ॥

અતસ્ત્વયા જગદિદં પરિકલ્પસમુદ્ભવમ્ ।
પરિજ્ઞાતમસદ્ભૂતમનુત્પન્નં ન નશ્યતિ ॥

નિત્યસ્ય સંસૃતિર્નાસ્તિ નૈવાનિત્યસ્ય સંસૃતિઃ ।
સ્વપ્નવત્ સંસૃતિઃ પ્રોક્તા ત્વયા તત્ત્વવિદાંવર ॥

સ્વયં કૃતં પરકૃતં દ્વાભ્યાં કૃતમહેતુકમ્ ।
તાર્કિકૈરિષ્યતે દુઃખં ત્વયાતૂક્તં પ્રતીત્યજમ્ ॥

યઃ પ્રતીત્યસમુત્પાદઃ શૂન્યતા સૈવ તે મતા ।
ભાવઃ સ્વતન્ત્રો નાસ્તીતિ સિંહનાદસ્તવાતુલઃ ॥

સર્વસઙ્કલ્પહાનાય શૂન્યતામૃતદેશના ।
યસ્ય તસ્યામપિ ગ્રાહસ્ત્વયા ઽસાવવસાદિતઃ ॥

નિરીહાવશિકાઃ શૂન્યા માયાવત્ પ્રત્યયોદ્ભવાઃ ।
સર્વધર્માસ્ત્વયા નાથ નિઃસ્વભાવાઃ પ્રકાશિતાઃ ॥

ન ત્વયોત્પાદિતં કિઞ્ચિન્ન કિઞ્ચિચ્ચ નિરોધિતમ્ ।
યથા પૂર્વં તથા પશ્ચાત્ તથતાં બુદ્ધવાનસિ ॥

આર્યૈર્નિષેવિતામેતામનાગમ્ય હિ ભાવનામ્ ।
અનિમિત્તસ્ય વિજ્ઞાનં ભવતીહ કથંચન ॥

અનિમિત્તમનાગમ્ય મોક્ષો નાસ્તિ ત્વમુક્તવાન્ ।
અતસ્ત્વયા મહાયાને તત્ સાકલ્યેન દર્શિતમ્ ॥

યદવાપ્તં મયા પુણ્યં સ્તુત્વા ત્વાં સ્તુતિભાજનમ્ ।
નિમિત્તબન્ધનાપેતં ભૂયાત્ તેનાખિલં જગત્ ॥