Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Chapter 7.2.35

7.2.35.1

oṃ iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe harividhimohavarṇanaṃ nāma catustriṃśo 'dhyāyaḥ
Chapter 35
upamanyuruvāca
athāvirabhavattatra sanādaṃ śabdalakṣaṇam
omityekākṣaraṃ brahma brahmaṇaḥ pratipādakam

7.2.35.2

tadapyaviditaṃ tāvadbrahmaṇā viṣṇunā tathā
rajasā tamasā cittaṃ tayoryasmāttiraskṛtam

7.2.35.3

tadā vibhaktamabhavaccaturdhaikaṃ tadakṣaram
a u meti trimātrābhiḥ parastāccārdhamātrayā

7.2.35.4

tatrākāraḥ śrito bhāge jvalalliṃgasya dakṣiṇe
ukāraścottare tadvanmakārastasya madhyataḥ

7.2.35.5

ardhamātrātmako nādaḥ śrūyate liṃgamūrdhani
vibhakte 'pi tadā tasminpraṇave paramākṣare

7.2.35.6

vibhāvārthaṃ ca tau devau na kiṃcidavajagmatuḥ
vedātmanā tadāvyaktaḥ praṇavo vikṛtiṃ gataḥ

7.2.35.7

tatrākāro ṛgabhavadukāro yajuravyayaḥ
makārassāma saṃjāto nādastvātharvaṇī śrutiḥ

7.2.35.8

ṛgayaṃ sthāpayāmāsa samāsāttvarthamātmanaḥ
rajoguṇeṣu brahmāṇaṃ mūrtiṣvādyaṃ kriyāsvapi

7.2.35.9

sṛṣṭiṃ lokeṣu pṛthivīṃ tattveṣvātmānamavyayam
kalādhvani nivṛttiṃ ca sadyaṃ brahmasu pañcasu

7.2.35.10

liṃgabhāgeṣvadhobhāgaṃ bījākhyaṃ kāraṇatraye
catuḥṣaṣṭiguṇaiśvaryaṃ bauddhaṃ yadaṇimādiṣu

7.2.35.11

taditthamarthairdaśabhirvyāptaṃ viśvamṛcā jagat
athopasthāpayāmāsa svārthaṃ daśavidhaṃ yajuḥ

7.2.35.12

sattvaṃ guṇeṣu viṣṇuṃ ca mūrtiṣvādyaṃ kriyāsvapi
sthitiṃ lokeṣvaṃtarikṣaṃ vidyāṃ tattveṣu ca triṣu

7.2.35.13

kalādhvasu pratiṣṭhāṃ ca vāmaṃ brahmasu pañcasu
madhyaṃ tu liṃgabhāgeṣu yoniṃ ca triṣu hetuṣu

7.2.35.14

prākṛtaṃ ca yathaiśvaryaṃ tasmādviśvaṃ yajurmayam
tatopasthāpayāmāsa sāmārthaṃ daśadhātmanaḥ

7.2.35.15

tamoguṇeṣvatho rudraṃ mūrtiṣvādyaṃ kriyāsu ca
saṃhṛtiṃ triṣu lokeṣu tattveṣu śivamuttamam

7.2.35.16

vidyākalāsvaghoraṃ ca tathā brahmasu pañcasu
liṃgabhāgeṣu pīṭhordhvaṃ bījinaṃ kāraṇatraye

7.2.35.17

pauruṣaṃ ca tathaiśvaryamitthaṃ sāmnā tataṃ jagat
athātharvāha nairguṇyamarthaṃ prathamamātmanaḥ

7.2.35.18

tato maheśvaraṃ sākṣānmūrtiṣvapi sadāśivam
590b
kriyāsu niṣkriyasyāpi śivasya paramātmanaḥ

7.2.35.19

bhūtānugrahaṇaṃ caiva mucyaṃte yena jaṃtavaḥ
lokeṣvapi yato vāco nivṛttā manasā saha

7.2.35.20

tadūrdhvamunmanā lokātsomalokamalaukikam
somassahomayā yatra nityaṃ nivasatīśvaraḥ

7.2.35.21

tadūrdhvamunmanā lokādyaṃ prāpto na nivartate
śāṃtiṃ ca śāṃtyatītāṃ ca vyāpikāṃ cai kalāsvapi

7.2.35.22

tatpūruṣaṃ tatheśānaṃ brahma brahmasu pañcasu
mūrdhānamapi liṃgasya nādabhāgeṣvanuttamam

7.2.35.23

yatrāvāhya samārādhyaḥ kevalo niṣkalaḥ śivaḥ
tatteṣvapi tadā biṃdornādācchaktestataḥ parāt

7.2.35.24

tattvādapi paraṃ tattvamatattvaṃ paramārthataḥ
kāraṇeṣu trayātītānmāyāvikṣobhakāraṇāt

7.2.35.25

anaṃtācchuddhavidyāyāḥ parastācca maheśvarāt
sarvavidyeśvarādhīśānna parācca sadāśivāt

7.2.35.26

sarvamaṃtratanordevācchaktitrayasamanvitāt
pañcavaktrāddaśabhujātsākṣātsakalaniṣkalāt

7.2.35.27

tasmādapi parādbiṃdorardhedośca tataḥ parāt
tataḥ parānniśādhīśānnādākhyācca tataḥ parāt

7.2.35.28

tataḥ parātsuṣumneśādbrahmaraṃdhreśvarādapi
tataḥ parasmācchakteśca parastācchivatattvataḥ

7.2.35.29

paramaṃ kāraṇaṃ sākṣātsvayaṃ niṣkāraṇaṃ śivam
kāraṇānāṃ ca dhātāraṃ dhyātārāṃ dhyeyamavyayam

7.2.35.30

paramākāśamadhyasthaṃ paramātmopari sthitaṃ
sarvaiśvaryeṇa saṃpannaṃ sarveśvaramanīśvaram

7.2.35.31

aiśvaryāccāpi māyeyādaśuddhānmānuṣādikāt
aparācca parāttyājyādadhiśuddhādhvagocarāt

7.2.35.32

tatparācchuddhavidyādyādunmanāṃtātparātparāt
paramaṃ paramaiśvaryamunmanādyamanādi ca

7.2.35.33

apāramaparādhīnaṃ nirastātiśayaṃ sthiram
itthamarthairdaśavidhairiyamātharvaṇī śrutiḥ

7.2.35.34

yasmādgarīyasī tasmādviśvaṃ vyāptamatharvaṇāt
ṛgvedaḥ punarāhedaṃ jāgradrūpaṃ mayocyate

7.2.35.35

yenāhamātmatattvasya nityamasmyabhidhāyakaḥ
yajurvedo 'vadattadvatsvapnāvasthā mayocyate

7.2.35.36

bhogyātmanā pariṇatā vidyāvedyā yato mayi
sāma cāha suṣuptyākhyamevaṃ sarvaṃ mayocyate

7.2.35.37

mamārthena śivenedaṃ tāmasenābhidhīyate
atharvāha turāyākhyaṃ turīyātītameva ca

7.2.35.38

mayābhidhīyate tasmādadhvātītapadosmyaham
adhvātmakaṃ tu tritayaṃ śivavidyātmasaṃjñitam

7.2.35.39

tattraiguṇyaṃ trayīsādhyaṃ saṃśodhyaṃ ca padaiṣiṇā
591a
adhvātītaṃ turīyākhyaṃ nirvāṇaṃ paramaṃ padam

7.2.35.40

tadatītaṃ ca nairguṇyādadhvanosya viśodhakam
dvayoḥ pramāpako nādo nadāṃtaśca madātmakaḥ

7.2.35.41

tasmānmamārthasvātaṃtryātpradhānaḥ parameśvaraḥ
yadasti vastu tatsarvaṃ guṇapradhānyayogataḥ

7.2.35.42

samastaṃ vyastamapi ca praṇavārthaṃ pracakṣate
savārthavācakaṃ tasmādekaṃ brahmaitadakṣaram

7.2.35.43

tenomiti jagatkṛtsnaṃ kurute prathamaṃ śivaḥ
śivo hi praṇavo hyeṣa praṇavo hi śivaḥ smṛtaḥ

7.2.35.44

vācyavācakayorbhedo nātyaṃtaṃ vidyate yataḥ
ciṃtayā rahito rudro vācoyanmanasā saha

7.2.35.45

aprāpya tannivartaṃte vācyastvekākṣareṇa saḥ
ekākṣarādakārākhyādātmā brahmābhidhīyate

7.2.35.46

ekākṣarādukārākhyāddvidhā viṣṇurudīryate
ekākṣarānmakārākhyācchivo rudra udāhṛtaḥ

7.2.35.47

dakṣiṇāṃgānmaheśasya jāto brahmātmasaṃjñikaḥ
vāmāṃgādabhavadviṣṇustato vidyeti saṃjñitaḥ

7.2.35.48

hṛdayānnīlarudro bhūcchivasya śivasaṃjñikaḥ
sṛṣṭeḥ pravartako brahmā sthiterviṣṇurvimohakaḥ

7.2.35.49

saṃhārasya tathā rudrastayornityaṃ niyāmakaḥ

7.2.35.50

tasmāttrayaste kathyaṃte jagataḥ kāraṇāni ca
kāraṇatrayahetuśca śivaḥ paramakāraṇam

7.2.35.51

arthametamavijñāya rajasā baddhavairayoḥ
yuvayoḥ pratibodhāya madhye liṃgamupasthitam

7.2.35.52

evamomiti māṃ prāhuryadihoktamatharvaṇā
ṛco yajūṃṣi sāmāni śākhāścānyāḥ sahasraśaḥ

7.2.35.53

vedeṣvevaṃ svayaṃ vaktrairvyaktamityavadatsvapi
svapnānubhūtamiva tattābhyāṃ nādhyavasīyate

7.2.35.54

tayostatra prabodhāya tamopanayanāya ca
liṃgepi mudritaṃ sarvaṃ yathā vedairudāhṛtam

7.2.35.55

taddṛṣṭvā mudritaṃ liṃge prasādālliṃginastadā
praśāṃtamanasau devau prabuddhau saṃbabhūvatuḥ

7.2.35.56

utpattiṃ vilayaṃ caiva yathātmyaṃ ca ṣaḍadhvanām
tataḥ parataraṃ dhāma dhāmavaṃtaṃ ca pūruṣam

7.2.35.57

niruttarataraṃ brahma niṣkalaṃ śivamīśvaram
paśupāśamayasyāsya prapañcasya sadā patim

7.2.35.58

akutobhayamatyaṃtamavṛddhikṣayamavyayam
vāhyamābhyaṃtaraṃ vyāptaṃ vāhyābhyaṃtaravarjitam

7.2.35.59

nirastātiśayaṃ śaśvadviśvalokavilakṣaṇam
alakṣaṇamanirdeśyamavāṅmanasagocaram

7.2.35.60

prakāśaikarasaṃ śāṃtaṃ prasannaṃ satatoditam
sarvakalyāṇanilayaṃ śaktyā tādṛśayānvitam

7.2.35.61

jñātvā devaṃ virūpākṣaṃ brahmanārāyaṇau tadā
racayitvāṃjaliṃ mūrdhni bhītau tau vācamūcatuḥ

7.2.35.62

591b
brahmovāca
ajño vāhamabhijño vā tvayādau deva nirmitaḥ
īdṛśīṃ bhrāṃtimāpanna iti ko 'trāparādhyati

7.2.35.63

āstāṃ mamedamajñānaṃ tvayi sannihate prabho
nirbhayaḥ ko 'bhibhāṣeta kṛtyaṃ svasya parasya vā

7.2.35.64

āvayordevadevasya vivādo 'pi hi śobhanaḥ
pādapraṇāmaphalado nāthasya bhavato yataḥ

7.2.35.65

viṣṇuruvāca
stotuṃ deva na vāgasti mahimnaḥ sadṛśī tava
prabhoragre vidheyānāṃ tūṣṇīṃbhāvo vyatikramaḥ

7.2.35.66

kimatra saṃghaṭetkṛtyamityevāvasarocitam
ajānannapi yatkiṃcitpralapya tvāṃ nato 'smyaham

7.2.35.67

kāraṇatvaṃ tvayā dattaṃ vismṛtaṃ tava māyayā
mohito 'haṃkṛtaścāpi punarevāsmi śāsitaḥ

7.2.35.68

vijñāpitaiḥ kiṃ bahubhirbhītosmi bhṛśamīśvara
yato 'hamaparicchedyaṃ tvāṃ paricchettumudyataḥ

7.2.35.69

tvāmuśaṃti mahādevaṃ bhītānāmārtināśanam
ato vyatikramaṃ me 'dya kṣaṃtumarhasi śaṃkara

7.2.35.70

iti vijñāpitastābhyām īśvarābhyāṃ maheśvaraḥ
prīto 'nugṛhya tau devau smitapūrvamabhāṣata

7.2.35.71

īśvara uvāca
vatsavatsa vidhe viṣṇo māyayā mama mohitau
yuvāṃ prabhutve 'haṃkṛtya buddhavairo parasparam

7.2.35.72

vivādaṃ yuddhaparyaṃtaṃ kṛtvā noparatau kila
tataścchinnā prajāsṛṣṭirjagatkāraṇabhūtayoḥ

7.2.35.73

ajñānamānaprabhavādvaimatyādyuvayorapi
tannivartayituṃ yuṣmaddarpamohau mayaiva tu

7.2.35.74

evaṃ nivāritāvadyaliṃgāvirbhāvalīlayā
tasmādbhūyo vivādaṃ ca vrīḍāṃ cotsṛjya kṛtsnaśaḥ

7.2.35.75

yathāsvaṃ karma kuryātāṃ bhavaṃtau vītamatsarau
purā mamājñayā sārdhaṃ samastajñānasaṃhitāḥ

7.2.35.76

yuvābhyāṃ hi mayā dattā kāraṇatvaprasiddhaye
maṃtraratnaṃ ca sūtrākhyaṃ pañcākṣaramayaṃ param

7.2.35.77

mayopadiṣṭaṃ sarvaṃ tadyuvayoradya vismṛtam
dadāmi ca punaḥ sarvaṃ yathāpūrvaṃ mamājñayā

7.2.35.78

yato vinā yuvāṃ tena na kṣamau sṛṣṭirakṣaṇe
evamuktvā mahādevo nārāyaṇapitāmahau

7.2.35.79

maṃtrarājaṃ dadau tābhyāṃ jñānasaṃhitayā saha
tau labdhvā mahatīṃ divyāmājñāṃ māheśvarīṃ parām

7.2.35.80

mahārthaṃ maṃtraratnaṃ ca tathaiva sakalāḥ kalāḥ
daṃḍavatpraṇatiṃ kṛtvā devadevasya pādayoḥ

7.2.35.81

atiṣṭhatāṃ vītabhayāvānaṃdāstimitau tadā
etasminnaṃtare citramiṃdrajālavadaiśvaram

7.2.35.82

liṃgaṃ kvāpi tirobhūtaṃ na tābhyāmupalabhyate
tato vilapya hāheti sadyaḥpraṇayabhaṃgataḥ

7.2.35.83

kimasatyamidaṃ vṛttamiti coktvā parasparam
aciṃtyavaibhavaṃ śaṃbhorviciṃtya ca gatavyathau

7.2.35.84

592a
abhyupetya parāṃ maitrīmāliṃgya ca parasparam
jagadvyāpāramuddiśya jagmaturdevapuṃgavau

7.2.35.85

tataḥ prabhṛti śakrādyāḥ sarva eva surāsurāḥ
ṛṣayaśca narā nāgā nāryaścāpi vidhānataḥ
liṃgapratiṣṭhā kurvaṃti liṃge taṃ pūjayaṃti ca

Original text: Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Edition: Venkatesvara Steam Press, Bombay (c. 1920) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc