Language

ENहिગુ
Scripture Library

Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Chapter 7.2.2

7.2.2.1

oṃ iti śrīśivamahāpurāṇe saptamyāṃ vāyavīyasaṃhitāyāmuttarakhaṇḍe kṛṣṇaputraprāptivarṇanaṃ nama prathamo 'dhyāyaḥ
Chapter 2
ṛṣaya ūcuḥ
kiṃ tatpāśupataṃ jñānaṃ kathaṃ paśupatiśśivaḥ
kathaṃ dhaumyāgrajaḥ pṛṣṭaḥ kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā

7.2.2.2

etatsarvaṃ samācakṣva vāyo śaṃkaravigraha
tatsamo na hi vaktāsti trailokyeṣvaparaḥ prabhuḥ

7.2.2.3

sūta uvāca
ityākarṇya vacasteṣāṃ maharṣīṇāṃ prabhaṃjanaḥ
saṃsmṛtya śivamīśānaṃ pravaktumupacakrame

7.2.2.4

vāyuruvāca
purā sākṣānmaheśena śrīkaṃṭhākhyena mandare
devyai devena kathitaṃ jñānaṃ pāśupataṃ param

7.2.2.5

tadeva pṛṣṭaṃ kṛṣṇena viṣṇunā viśvayoninā
paśutvaṃ ca surādīnāṃ patitvaṃ ca śivasya ca

7.2.2.6

yathopadiṣṭaṃ kṛṣṇāya muninā hyupamanyunā
tathā samāsato vakṣye tacchṛṇudhvamataṃdritāḥ

7.2.2.7

puropamanyumāsīnaṃ viṣṇuḥkṛṣṇavapurdharaḥ
praṇipatya yathānyāyamidaṃ vacanamabravīt

7.2.2.8

śrīkṛṣṇa uvāca
bhagavañchrotumicchāmi devyai devena bhāṣitam
divyaṃ pāśupataṃ jñānaṃ vibhūtiṃ vāsya kṛtsnaśaḥ

7.2.2.9

kathaṃ paśupatirdevaḥ paśavaḥ ke prakīrtitāḥ
kaiḥ pāśaiste nibadhyaṃte vimucyaṃte ca te katham

7.2.2.10

iti saṃcoditaḥ śrīmānupamanyurmahātmanā
praṇamya devaṃ devīṃ ca prāha puṣṭo yathā tathā

7.2.2.11

upamanyuruvāca
brahmādyāḥ sthāvarāṃtāśca devadevasya śūlinaḥ
paśavaḥ parikīrtyaṃte saṃsāravaśavartinaḥ

7.2.2.12

teṣāṃ patitvāddeveśaḥ śivaḥ paśupatiḥ smṛtaḥ
malamāyādibhiḥ pāśaiḥ sa badhnāti paśūnpatiḥ

7.2.2.13

sa eva mocakasteṣāṃ bhaktyā samyagupāsitaḥ
caturviṃśatitattvāni māyākarmaguṇā amī

7.2.2.14

viṣayā iti kathyante pāśā jīvanibandhanāḥ
brahmādistambaparyaṃtān paśūnbaddhvā maheśvaraḥ

7.2.2.15

545b
pāśairetaiḥ patirdevaḥ kāryaṃ kārayati svakam
tasyājñayā maheśasya prakṛtiḥ puruṣocitām

7.2.2.16

buddhiṃ prasūte sā buddhirahaṃkāramahaṃkṛtiḥ
indriyāṇi daśaikaṃ ca tanmātrāpañcakaṃ tathā

7.2.2.17

śāsanāddevadevasya śivasya śivadāyinaḥ
tanmātrāṇyapi tasyaiva śāsanena mahīyasā

7.2.2.18

mahābhūtānyaśeṣāṇi bhāvayaṃtyanupūrvaśaḥ
brahmādīnāṃ tṛṇāntānāṃ dehināṃ dehasaṃgatim

7.2.2.19

mahābhūtānyaśeṣāṇi janayaṃti śivājñayā
adhyavasyati vai buddhirahaṃkārobhimanyate

7.2.2.20

cittaṃ cetayate cāpi manaḥ saṃkalpayatyapi
śrotrādīni ca gṛhṇanti śabdādīnviṣayān pṛthak

7.2.2.21

svāneva nānyāndevasya divyenājñābalena vai
vāgādīnyapi yānyāsaṃstāni karmendriyāṇi ca

7.2.2.22

yathā svaṃ karma kurvanti nānyatkiṃcicchivājñayā
śabdādayopi gṛhyaṃte kriyante vacanādayaḥ

7.2.2.23

avilaṃghyā hi sarveṣāmājñā śaṃbhorgarīyasī
avakāśamaśeṣāṇāṃ bhūtānāṃ saṃprayacchati

7.2.2.24

ākāśaḥ parameśasya śāsanādeva sarvagaḥ
prāṇādyaiśca tathā nāmabhedairaṃtarbahirjagat

7.2.2.25

bibharti sarvaṃ śarvasya śāsanena prabhañjanaḥ
havyaṃ vahati devānāṃ kavyaṃ kavyāśināmapi

7.2.2.26

pākādyaṃ ca karotyagniḥ parameśvaraśāsanāt
saṃjīvanādyaṃ sarvasya kurvatyāpastadājñayā

7.2.2.27

viśvambharā jagannityaṃ dhatte viśveśvarājñayā
devānpātyasurān haṃti trilokamabhirakṣati

7.2.2.28

ājñayā tasya devendraḥ sarvairdevairalaṃghyayā
ādhipatyamapāṃ nityaṃ kurute varuṇassadā

7.2.2.29

pāśairbadhnāti ca yathā daṃḍyāṃstasyaiva śāsanāt
dadāti nityaṃ yakṣendro draviṇaṃ draviṇeśvaraḥ

7.2.2.30

puṇyānurūpaṃ bhūtebhyaḥ puruṣasyānuśāsanāt
karoti saṃpadaḥ śaśvajjñānaṃ cāpi sumedhasām

7.2.2.31

nigrahaṃ cāpyasādhūnāmīśānaśśivaśāsanāt
dhatte tu dharaṇīṃ mūrdhnā śeṣaḥ śivaniyogataḥ

7.2.2.32

yāmāhustāmasīṃ raudrīṃ mūrtimaṃtakarīṃ hareḥ
sṛjatyaśeṣamīśasya śāsanāccaturānanaḥ

7.2.2.33

anyābhirmūrtibhiḥ svābhiḥ pāti cāṃte nihanti ca
viṣṇuḥ pālayate viśvaṃ kālakālasya śāsanāt

7.2.2.34

sṛjate trasate cāpi svakābhistanubhistribhiḥ
haratyaṃte jagatsarvaṃ harastasyaiva śāsanāt

7.2.2.35

sṛjatyapi ca viśvātmā tridhā bhinnastu rakṣati
kālaḥ karoti sakalaṃ kālassaṃharati prajāḥ

7.2.2.36

kālaḥ pālayate viśvaṃ kālakālasya śāsanāt
546a
tribhiraṃśairjagadbibhrattejobhirvṛṣṭimādiśan

7.2.2.37

divi varṣatyasau bhānurdevadevasya śāsanāt
puṣṇātyoṣadhijātāni bhūtānyāhlādayatyapi

7.2.2.38

devaiśca pīyate caṃdraścandrabhūṣaṇaśāsanāt
ādityā vasavo rudrā aśvinau marutastathā

7.2.2.39

khecarā ṛṣayassiddhā bhogino manujā mṛgāḥ
paśavaḥ pakṣiṇaścaiva kīṭādyāḥ sthāvarāṇi ca

7.2.2.40

nadyassamudrā girayaḥ kānanāni sarāṃsi ca
vedāḥ sāṃgāśca śāstrāṇi maṃtrastomamakhādayaḥ

7.2.2.41

kālāgnyādiśivāṃtāni bhuvanāni sahādhipaiḥ
brahmāṃḍānyapyasaṃkhyāni teṣāmāvaraṇāni ca

7.2.2.42

vartamānānyatītāni bhaviṣyantyapi kṛtsnaśaḥ
diśaśca vidiśaścaiva kālabhedāḥ kalādayaḥ

7.2.2.43

yacca kiṃcijjagatyasmin dṛśyate śrūyate 'pi vā
tatsarvaṃ śaṃkarasyājñā balena samadhiṣṭhitam

7.2.2.44

ājñābalāttasya dharā sthiteha dharādharā vāridharāḥ samudrāḥ
jyotirgaṇāḥ śakramukhāśca devāḥ sthiraṃ ciraṃ vā cidacidyadasti

7.2.2.45

upamanyuruvāca
atyāścaryamidaṃ kṛṣṇa śaṃbhoramitakarmaṇaḥ
ājñākṛtaṃ śṛṇuṣvaitacchrutaṃ śrutimukhe mayā

7.2.2.46

purā kila surāḥ seṃdrā vivadaṃtaḥ parasparam
asurānsamare jitvā jetāhamahamityuta

7.2.2.47

tadā maheśvarasteṣāṃ madhyato varaveṣadhṛk
svalakṣaṇairvihīnāṃgaḥ svayaṃ yakṣa ivābhavat

7.2.2.48

sa tānāha surānekaṃ tṛṇamādāya bhūtale
ya etadvikṛtaṃ kartuṃ kṣamate sa tu daityajit

7.2.2.49

yakṣasya vacanaṃ śrutvā vajrapāṇiḥ śacīpatiḥ
kiṃcitkruddho vihasyainaṃ tṛṇamādātumudyataḥ

7.2.2.50

na tattṛṇamupadātuṃ manasāpi ca śakyate
yathā tathāpi tacchettuṃ vajraṃ vajradharo 'sṛjat

7.2.2.51

tadvajraṃ nijavajreṇa saṃsṛṣṭamiva sarvataḥ
tṛṇenābhihataṃ tena tiryagagraṃ papāta ha

7.2.2.52

tataścānye susaṃrabdhā lokapālā mahābalāḥ
sasṛjustṛṇamuddiśya svāyudhāni sahasraśaḥ

7.2.2.53

prajajjvāla mahāvahniḥ pracaṃḍaḥ pavano vavau
pravṛddho 'pāṃpatiryadvatpralaye samupasthite

7.2.2.54

evaṃ devaissamārabdhaṃ tṛṇamuddiśya yatnataḥ
vyarthamāsīdaho kṛṣṇa yakṣasyātmabalena vai

7.2.2.55

tadāha yakṣaṃ deveṃdraḥ ko bhavānityamarṣitaḥ
tatassa paśyatāmeva teṣāmaṃtaradhādatha

7.2.2.56

tadaṃtare haimavatī devī divyavibhūṣaṇā
āvirāsīnnabhoraṃge śobhamānā śucismitā

7.2.2.57

tāṃ dṛṣṭvā vismayāviṣṭā devāḥ śakrapurogamāḥ
546b
praṇamya yakṣaṃ papracchuḥ ko 'sau yakṣo vilakṣaṇaḥ

7.2.2.58

sā 'bravītsasmitaṃ devī sa yuṣmākamagocaraḥ
tenedaṃ bhramyate cakraṃ saṃsārākhyaṃ carācaram

7.2.2.59

tenādau kriyate viśvaṃ tena saṃhriyate punaḥ
na tanniyantā kaścitsyāttena sarvaṃ niyamyate

7.2.2.60

ityuktvā sā mahādevī tatraivāṃtaradhatta vai
devāśca vismitāḥ sarve tāṃ praṇamya divaṃ yayuḥ

Original text: Śivapurāṇa, Books 1 and 7 · Edition: Venkatesvara Steam Press, Bombay (c. 1920) · Data entry Jun Takashima · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc