Sariraka Upanishad · Chapter p1
śārīrakopaniṣat
tattvagrāmopāyasiddhaṃ paratattvasvarūpakam /
śārīropaniṣadvedyaṃ śrīrāmabrahma me gatiḥ //
ॐ saha nāvavatu / saha nau bhunaktu / saha vīryaṃ karavāvahai /
tejasvi nāvadhītamastu / mā vidviṣāvahai //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
ॐ athātaḥ pṛthivyādimahābhūtānāṃ samavāyaṃ śarīram /
yatkaṭhinaṃ sā pṛthivī yaddravaṃ tadāpo yaduṣṇaṃ tattejo yatsaṃcarati
sa vāyuryatsuṣiaraṃ tadākāśam
śrotrādīni jñānendriyāṇi / śrotramākāśe vāyau tvagagnau cakṣurapsu
jihvā pṛthivyāṃ ghrāṇamiti /
evamindriyāṇāṃ yathākrameṇa śabdasparśarūparasagandhāścaite
viṣayāḥ pṛthivyādimahābhūteṣu krameṇotpannāḥ /
vākpāṇipādapāyūpasthākhyāni karmendriyāṇi /
teṣāṃ krameṇa vacanādānagamanavisargānandaścaite viṣayāḥ
pṛthivyādimahābhūteṣu krameṇotpanāḥ /
manobuddhirahaṅkāraścittamatyantaḥkaraṇacatuṣṭayam /
teṣāṃ krameṇa saṅkalpavikalpādhyavasāyābhimānāvadhāraṇāsvarūpaścaite
viṣayāḥ /
manaḥsthānaṃ galāntaṃ buddhervadanamahaṅkārasya hṛdayaṃ cittasya nābhiriti /
asthicarmanāḍīromamāṃsāśceti pṛthivyaṃśāḥ /
mūtraśleṣmaraktaśukrasvedā abaṃśāḥ /
kṣuttṛṣṇālasyamohamaithunānyagneḥ /
pracāraṇavilekhanasthūlākṣyunmeṣanimeṣādi vāyoḥ /
kāmakrodhalobhamohabhayānyākāśasya /
śabdasparśarūparasagandhāḥ pṛthivīguṇāḥ /
śabdasparśarūparasāścāpāṃ guṇāḥ /
śabdasparśarūpāṇyagniguṇāḥ /
śabdasparṣāviti vāyuguṇau /
śabda eka ākāśasya /
sāttvikarājasatāmasalakṣaṇāni trayo guṇāḥ //
ahiṃsā satyamasteyabrahmacaryāparigrahāḥ /
akrodho guruśuśruṣā śaucaṃ santoṣa ārjavam
amānitvamadambhitvamāstikatvamahiṃsratā /
ete sarve guṇā jñeyāḥ sāttvikasya viśeṣataḥ
ahaṃ kartā'smyahaṃ bhoktā'smyahaṃ vaktā'bhimānavān /
ete guṇā rājasasya procyante brahmavittamaiḥ
nidrālasye moharāgau maithunaṃ cauryameva ca /
ete guṇastāmasasya procyante brahmavādibhiḥ
ūrdhve sātviko madhye rajaso'dhastāmasa iti /
satyajñānaṃ sāttvikam / dharmajñānaṃ rājasam / timirāndhaṃ tāmasamiti /
jāgratsvapnasuṣuptiturīyamiti caturvidhā avasthāḥ /
jñānendriyakarmendriyāntaḥkaraṇacatuṣṭayaṃ caturdaśakaraṇayuktaṃ jāgrat /
antaḥkaraṇacatuṣṭayaireva saṃyuktaḥ svapnaḥ /
cittaikakaraṇā suṣuptiḥ /
kevalajīvayuktameva turīyamiti /
unmīlitanimīlitamadhyasthajīvaparamātmanormadhye jīvātmā kṣetrajña iti vijñāyate //
buddhikarmendriyaprāṇapañcakairmanasā dhiyā /
śarīraṃ saptadaśabhiḥ sūkṣmaṃ talliṅgamucyate
mano buddhirahaṅkāraḥ khānilāgnijalāni bhūḥ /
etāḥ prakṛtayastvaṣṭau vikārāḥ ṣoḍaśāpare
śrotraṃ tvakcakṣuṣī jihvā ghrāṇaṃ caiva tu pañcamam /
pāyūpasthau karau pādau vākcaiva daśamī matā
śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca raso gandhastathaiva ca /
trayoviṃśatiretāni tattvāni prakṛtāni tu /
caturviṃśatiravyaktaṃ pradhānaṃ puruṣaḥ paraḥ
ityupaniṣat //
ॐ saha nāvavatu / saha nau bhunaktu / saha vīryaṃ karavāvahai /
tejasvi nāvadhītamastu / mā vidviṣāvahai //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
// iti kṛṣṇayajurvedīya śārīrakopaniṣatsamāptā //
adhikādhyayanāya
Original text: śārīrakopaniṣat · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0