Kathāsaritsāgara · Chapter 3.5
% - -| - -| - v - - v| - - % Śālinī (4+7)
% - -| - -| - v - -| v -| - % Śālinī (4+7)
% - - - -| - v -| - v| - - % Śālinī (4+7)
% - -| - -| - v - - v - - % Śālinī (4+7)
iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare lāvāṇakalambake caturthas taraṅgaḥ /
pañcamas taraṅgaḥ /
tato vatseśvaraṃ prāha tatra yaugandharāyaṇaḥ /
rājan daivānukūlyaṃ ca vidyate pauruṣaṃ ca te
% v -| - - v -| - v| % A pathyā
% - v| - - v - v - % B correct
% - -| - - v - -| v| % C pathyā
% - v -| - v -| v| - % D correct
nītimārge ca vayam apy atra kiṃcitkṛtaśramāḥ /
tad yathācintitaṃ śīghraṃ kuruṣva vijayaṃ diśām
% - v - -| v| v v| -| % A na-vipulā
% - v| - - v - v - % B correct
% -| v - - v -| - -| % C pathyā
% v - v| v v -| v - % D correct
ity ukte mantrimukhyena rājā vatseśvaro 'bravīt /
astv etad bahuvighnās tu sadā kalyāṇasiddhayaḥ
% -| - -| - v - - v| % A pathyā
% - -| - - v -| v - % B correct
% -| - -| v v - -| v| % C pathyā
% v -| - - v - v - % D correct
atas tadarthaṃ tapasā śaṃbhum ārādhayāmy aham /
vinā hi tatprasādena kuto vāñchitasiddhayaḥ
% v -| v - -| v v -| % A bha-vipulā
% - v| - - v -| v - % B correct
% v -| v| - v - - v| % C pathyā
% v -| - v v - v - % D correct
tac chrutvā ca tapas tasya mantriṇo 'py anumenire /
setubandhodyatasyābdhau rāmasyeva kapīśvarāḥ
% -| - -| v| v -| - v| % A pathyā
% - v -||v v - v - % B correct
% - v - - v - - -| % C pathyā
% - - - v| v - v - % D correct
tatas taṃ saha devībhyāṃ sacivaiś ca tapaḥsthitam /
trirātropoṣitaṃ bhūpaṃ śivaḥ svapnaṃ samādiśat
% v -| -| v v| - - -| % A pathyā
% v v -| v| v - v - % B correct
% v - - - v -| - -| % C pathyā
% v -| - -| v - v - % D correct
tuṣṭo 'smi te tad uttiṣṭha nirvighnaṃ jayam āpsyasi /
sarvavidyādharādhīśaṃ putraṃ caivācirād iti
% - -| v| -| v| - - v| % A pathyā
% - - -| v v| - v - % B correct
% - v - - v - - -| % C pathyā
% - -| - - v -| v - % D correct
tataḥ sa bubudhe rājā tatprasādahṛtaklamaḥ /
arkāṃśuracitāpyāyaḥ pratipaccandramā iva
% v -| v| v v -| - -| % A pathyā
% - v - v v - v - % B correct
% - - v v v - - -| % C pathyā
% v v - - v -| v - % D correct
ānandayac ca sacivān prātaḥ svapnena tena saḥ /
vratopavāsaklānte ca devyau dve puṣpakomale
% - - v -| v| v v -| % A na-vipulā
% - -| - - v| - v| - % B correct
% v - v - - - -| v| % C ma-vipulā, caesura after 5th syllable in compound or incorrect?
% - -| -| - v - v - % D correct
tatsvapnavarṇanenaiva śrotrapeyena tṛptayoḥ /
tayoś ca vibhavāyaiva jātaḥ svādvauṣadhakramaḥ
% - - v - v - - -| % A pathyā
% - v - - v| - v - % B correct
% v -| v| v v - - v| % C pathyā
% - -| - - v - v - % D correct
lebhe sa rājā tapasā prabhāvaṃ pūrvajaiḥ samam /
puṇyāṃ pativratānāṃ ca tatpatnyau kīrtim āpatuḥ
% - -| v| - -| v v -| % A bha-vipulā
% v - -| - v -| v - % B correct
% - -| v - v - -| v| % C pathyā
% - - -| - v| - v - % D correct
utsavavyagrapaure ca vihite vratapāraṇe /
yaugandharāyaṇo 'nyedyur iti rājānam abravīt
% - v - - v - -| v| % A pathyā
% v v -| v v - v - % B correct
% - - v - v -| - v| % C pathyā
% v v| - - v| - v - % D correct
dhanyas tvaṃ yasya caivetthaṃ prasanno bhagavān haraḥ /
tad idānīṃ ripūñ jitvā bhaja lakṣmīṃ bhujārjitām
% - -| -| - v| - - -| % A pathyā
% v - -| v v -| v - % B correct
% v| v - -| v -| - -| % C pathyā
% v v| - -| v - v - % D correct
sā hi svadharmasaṃbhūtā bhūbhṛtām anvaye sthirā /
nijadharmārjitānāṃ hi vināśo nāsti saṃpadām
% -| -| v - v - - -| % A pathyā
% - v -| - v -| v - % B correct
% v v - - v - -| v| % C pathyā
% v - -| - v| - v - % D correct
tathā ca cirabhūmiṣṭho nidhiḥ pūrvajasaṃbhṛtaḥ /
praṇaṣṭo bhavatā prāptaḥ kiṃ cātraitāṃ kathāṃ śṛṇu
% v -| v| v v - - -| % A pathyā
% v -| - v v - v - % B correct
% v - -| v v -| - -| % C pathyā
% -| - - -| v -| v - % D correct
babhūva devadāsākhyaḥ pure pāṭaliputrake /
purā ko'pi vaṇikputro mahādhanakulodgataḥ
% v - v| - v - - -| % A pathyā
% v -| - v v - v - % B correct
% v -| - v| v - - -| % C pathyā
% v - v v v - v - % D correct
abhavat tasya bhāryā ca nagarāt pauṇḍravardhanāt /
pariṇītā samṛddhasya kasyāpi vaṇijaḥ sutā
% v v -| - v| - -| v| % A pathyā
% v v -| - v - v - % B correct
% v v - -| v - - v| % C pathyā
% - - v| v v -| v - % D correct
gate pitari pañcatvaṃ krameṇa vyasanānvitaḥ /
sa devadāso dyūtena sarvaṃ dhanam ahārayat
% v -| v v v| - - -| % A pathyā
% v - -| v v - v - % B correct
% v| - v - -| - - v| % C ma-vipulā
% - -| v v| v - v - % D correct
tataś ca tasya sā bhāryā duḥkhadāridryaduḥkhitā /
etya nītā nijaṃ gehaṃ svapitrā pauṇḍravardhanam
% v -| v| - v| -| - -| % A pathyā
% - v - - v - v - % B correct
% - v| - -| v -| - -| % C pathyā
% v - -| - v - v - % D correct
śanaiḥ so 'pi vipatkhinnaḥ sthātum icchan svakarmaṇi /
mūlyārthī devadāsas taṃ śvaśuraṃ yācituṃ yayau
% v -| -| v| v - - -| % A pathyā
% - v| - -| v - v - % B correct
% - - -| - v - -| -| % C pathyā
% v v -| - v -| v - % D correct
prāptaś ca saṃdhyāsamaye tat puraṃ pauṇḍravardhanam /
rajorūkṣaṃ vivastraṃ ca vīkṣyātmānam acintayat
% - -| v| - - v v -| % A bha-vipulā
% -| v -| - v - v - % B correct
% v - - -| v - -| v| % C pathyā
% - - - v| v - v - % D correct
īdṛśaḥ praviśāmīha kathaṃ śvaśuraveśmani /
varaṃ hi mānino mṛtyur na dainyaṃ svajanāgrataḥ
% - v -| v v - - v| % A pathyā
% v -| v v v - v - % B correct
% v -| v| - v -| - -| % C pathyā
% v| - -| v v - v - % D correct
ity ālocyāpaṇe gatvā sa kvāpi vipaṇer bahiḥ /
naktaṃ saṃkucitas tasthau tatkālaṃ kamalopamaḥ
% -| - - - v -| - -| % A pathyā
% -| - v| v v -| v - % B correct
% - -| - v v -| - -| % C pathyā
% - - -| v v - v - % D correct
kṣaṇāc ca tasyāṃ vipaṇau praviśantaṃ vyalokayat /
yuvānaṃ vaṇijaṃ kaṃcid udghāṭitakavāṭakam
% v -| v| - -| v v -| % A bha-vipulā
% v v - -| v - v - % B correct
% v - -| v v -| - v| % C pathyā
% - - v v v - v - % D correct
kṣaṇāntare ca tatraiva niḥśabdapadam āgatām /
drutam antaḥ praviṣṭāṃ ca striyam ekāṃ dadarśa saḥ
% v - v -| v| - - v| % A pathyā
% - - v v v| - v - % B correct
% v v| - -| v - -| -| % C pathyā
% v v| - -| v - v| - % D correct
jvalatpradīpe yāvac ca dadau dṛṣṭiṃ tadantare /
pratyabhijñātavāṃs tāvat tāṃ nijām eva gehinīm
% v - v - -| - -| v| % A ma-vipulā
% v -| - -| v - v - % B correct
% - v - - v -| - -| % C pathyā
% -| v -| - v| - v - % D correct
tataḥ so 'rgalitadvārāṃ bhāryāṃ tām anyagāminīm /
dṛṣṭvā duḥkhāśanihato devadāso vyacintayat
% v -| -| v v - - -| % A pathyā
% - -| -| - v - v - % B correct
% - -| - - v v v -| % C na-vipulā
% - v - -| v - v - % D correct
dhanahīnena deho 'pi hāryate strīṣu kā kathā /
nisarganiyataṃ vāsāṃ vidyutām iva cāpalam
% v v - - v| - -| v| % A pathyā
% - v -| - v| -| v - % B correct
% v - v v v -| - -| % C pathyā
% - v -| v v| - v - % D correct
tad iyaṃ sā vipat puṃsāṃ vyasanārṇavapātinām /
gatiḥ seyaṃ svatantrāyāḥ striyāḥ pitṛgṛhasthiteḥ
% v| v -| -| v -| - -| % A pathyā
% v v - v v - v - % B correct
% v -| - -| v - - -| % C pathyā
% v -| v v v - v - % D correct
iti saṃcintayaṃs tasyā bhāryāyāḥ sa bahiḥ sthitaḥ /
ratāntavisrambhajuṣaḥ kathālāpam ivāśṛṇot
% v v| - - v -| - -| % A pathyā
% - - -| v| v -| v - % B correct
% v - v - - v v -| % C bha-vipulā
% v - - v| v - v - % D correct
upetya ca dadau dvāri sa karṇaṃ sāpi tatkṣaṇam /
ity abravīd upapatiṃ pāpā taṃ vaṇijaṃ rahaḥ
% v - v| v| v -| - v| % A pathyā
% v| - -| - v| - v - % B correct
% -| - v -| v v v -| % C na-vipulā
% - -| -| v v -| v - % D correct
śṛṇv idaṃ kathayāmy adya rahasyaṃ te 'nurāgiṇī /
madbhartur vīravarmākhyaḥ purābhūt prapitāmahaḥ
% -| v -| v v -| - v| % A pathyā
% v - -| -| v - v - % B correct
% - - -| - v - - -| % C pathyā
% v - -| v v - v - % D correct
svagṛhasyāṅgaṇe tena catvāraḥ svarṇapūritāḥ /
kumbhāś caturṣu koṇeṣu nigūḍhāḥ sthāpitā bhuvi
% v v - - v -| - v| % A pathyā
% - - -| - v - v - % B correct
% - -| v - v| - - v| % C pathyā
% v - -| - v -| v - % D correct
tad ekasyāḥ svabhāryāyāḥ sa cakre viditaṃ tadā /
tadbhāryā cāntakāle sā snuṣāyai tad avocata
% v| - - -| v - - -| % A pathyā
% v| - -| v v -| v - % B correct
% - - -| - v - -| -| % C pathyā
% v - -| v| v - v - % D correct
sāpi snuṣāyai macchvaśrve macchvaśrūr abravīc ca me /
ity ayaṃ matpatikule śvaśrūkramamukhāgamaḥ
% - -| v - -| - - -| % A ma-vipulā
% - - -| - v -| v| - % B correct
% -| v -| - v v v -| % C na-vipulā
% - - v v v - v - % D correct
svabhartus tac ca na mayā daridrasyāpi varṇitam /
sa hi dyūtarato dveṣyas tvaṃ tu me paramaḥ priyaḥ
% v - -| -| v| v| v -| % A na-vipulā
% v - - - v| - v - % B correct
% v| -| - v v -| - -| % C pathyā
% -| v| -| v v -| v - % D correct
tat tatra gatvā madbhartuḥ sakāśāt tadgṛhaṃ dhanaiḥ /
krītvā tat prāpya ca svarṇam ihaitya bhaja māṃ sukham
% -| - v| - -| - - -| % A ma-vipulā
% v - -| - v -| v - % B correct
% - -| -| - v| -| - v| % C pathyā
% v - v| v v| -| v - % D correct
evam uktaḥ kuṭilayā sa tayopapatir vaṇik /
tutoṣa tasyai manvāno nidhiṃ labdham ayatnataḥ
% - v| - -| v v v -| % A na-vipulā
% v| v - v v -| v - % B correct
% v - v| - -| - - -| % C ma-vipulā
% v -| - v| v - v - % D correct
devadāso 'pi kuvadhūvākśalyais tair bahir gataḥ /
kīlitām iva tatkālaṃ dhanāśāṃ hṛdaye dadhau
% - v - -| v| v v - % A na-vipulā, pādas compounded?
% - - -| -| v -| v - % B correct
% - v -| v v| - - -| % C pathyā
% v - -| v v -| v - % D correct
jagāma ca tataḥ sadyaḥ puraṃ pāṭaliputrakam /
prāpya ca svagṛhaṃ labdhvā nidhānaṃ svīcakāra tat
% v - v| v| v -| - -| % A pathyā
% v -| - v v - v - % B correct
% - v| -| v v -| - -| % C pathyā
% v - -| - v - v| - % D correct
athājagāma sa vaṇik tadbhāryācchannakāmukaḥ /
tam eva deśaṃ vāṇijyavyājena nidhilolupaḥ
% v - v - v| v| v -| % A na-vipulā
% - - - - v - v - % B correct
% v| - v| - -| - - - % C ma-vipulā, pādas compounded?
% - - v| v v - v - % D correct
devadāsasakāśāc ca krīṇāti sma sa tadgṛham /
devadāso 'pi mūlyena bhūyasā tasya tad dadau
% - v - v v - -| -| % A pathyā
% - - -| v| v| - v - % B correct
% - v - -| v| - - v| % C pathyā
% - v -| - v| -| v - % D correct
tato gṛhasthitiṃ kṛtvā yuktyā śvaśuraveśmanaḥ /
sa devadāsaḥ śīghraṃ tām ānināya svagehinīm
% v -| v - v -| - -| % A pathyā
% - -| v v v - v - % B correct
% v| - v - -| - -| -| % C ma-vipulā
% - v - -| v - v - % D correct
evaṃ kṛte ca tadbhāryākāmukaḥ sa vaṇik śaṭhaḥ /
alabdhanidhir abhyetya devadāsam uvāca tam
% - -| v -| v| - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - v -| v| v -| v - % B correct
% v - v v v| - - v| % C pathyā
% - v - v| v - v| - % D correct
etad bhavadgṛhaṃ jīrṇaṃ mahyaṃ na khalu rocate /
tad dehi me nijaṃ mūlyaṃ svagṛhaṃ svīkuruṣva ca
% - -| v - v -| - -| % A pathyā
% - -| v| v v| - v - % B correct
% -| - v| -| v -| - -| % C pathyā
% v v -| - v - v| - % D correct
iti jalpaṃś ca sa vaṇig devadāsaś ca vibruvan /
ubhau vivādasaktau tau rājāgram upajagmatuḥ
% v v| - -| v| v| v -| % A na-vipulā
% - v - -| v| - v - % B correct
% v -| v - v - -| -| % C pathyā
% - - v| v v - v - % D correct
tatra svabhāryāvṛttāntaṃ vakṣaḥsthaviṣaduḥsaham /
devadāso narendrāgre kṛtsnam udgirati sma tam
% - -| v - - - - -| % A ma-vipulā, caesura after 5th syllable in compound or incorrect?
% - - v v v - v - % B correct
% - v - -| v - - -| % C pathyā
% - v| - v v -| v| - % D correct
tataś cānāyya tadbhāryāṃ tattvaṃ cānviṣya bhūpatiḥ /
adaṇḍayat taṃ sarvasvaṃ vaṇijaṃ pāradārikam
% v -| - - v| - - -| % A pathyā
% - -| - - v| - v - % B correct
% v - v -| -| - - -| % C ma-vipulā
% v v -| - v - v - % D correct
devadāso 'pi kuvadhūṃ kṛtva tāṃ chinnanāsikām /
anyāṃ ca pariṇīyātra tasthau labdhanidhiḥ sukham
% - v - -| v| v v -| % A na-vipulā
% - v| -| - v - v - % B correct
% - -| v| v v - - v| % C pathyā
% - -| - v v -| v - % D correct
itthaṃ dharmārjitā lakṣmīr āsaṃtaty anapāyinī /
itarā tu jalapātatuṣārakaṇanaśvarī
% - -| - - v -| - -| % A pathyā
% - - -| v v - v - % B correct
% v v -| v| v v - v % C sa-vipulā, incorrect? pādas compounded?
% v - v v v - v - % D correct
ato yateta dharmeṇa dhanam arjayituṃ pumān /
rājā tu sutarāṃ yena mūlaṃ rājyataror dhanam
% v -| v - v| - - v| % A pathyā
% v v| - v v -| v - % B correct
% - -| v| v v -| - v| % C pathyā
% - -| - v v -| v - % D correct
tasmād yathāvat saṃmānya siddhaye mantrimaṇḍalam /
kuru digvijayaṃ deva labdhuṃ dharmottarāṃ śriyam
% - -| v - -| - - v| % A ma-vipulā
% - v -| - v - v - % B correct
% v v| - v v -| - v| % C pathyā
% - -| - - v -| v - % D correct
śvaśuradvayabandhūnāṃ prasaktānuprasaktitaḥ /
vikurvate na bahavo rājānas te milanti ca
% v v - v v - - -| % A pathyā
% v - - - v - v - % B correct
% v - v -| v| v v -| % C na-vipulā
% - - -| -| v - v| - % D correct
yas tv eṣa brahmadattākhyo vārāṇasyāṃ mahīpatiḥ /
nityaṃ vairī sa te tasmād vijayasva tam agrataḥ
% -||- -| - v - - -| % A pathyā
% - - - -| v - v - % B correct
% - -| - -| v| -| - -| % C pathyā
% v v - v| v| - v - % D correct
tasmiñ jite jaya prācīprakrameṇākhilā diśaḥ /
uccaiḥ kuruṣva vai pāṇḍor yaśaś ca kumudojjvalam
% - -| v -| v -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% - v - - v -| v - % B correct
% - -| v - v| -| - -| % C pathyā
% v -| v| v v - v - % D correct
ity ukto mantrimukhyena tatheti vijayodyataḥ /
vatsarājaḥ prakṛtiṣu prayāṇārambham ādiśat
% -| - -| - v - - v| % A pathyā
% v - v| v v - v - % B correct
% - v - -| v v v -| % C na-vipulā
% v - - - v| - v - % D correct
dadau vaidehadeśe ca rājyaṃ gopālakāya saḥ /
satkārahetor nṛpatiḥ śvaśuryāyānugacchate
% v -| - - v - -| v| % A pathyā
% - -| - - v - v| - % B correct
% - - v - -| v v -| % C bha-vipulā
% v - - - v - v - % D correct
kiṃ ca padmāvatībhrātre prāyacchat siṃhavarmaṇe /
saṃmānya cediviṣayaṃ sainyaiḥ samam upeyuṣe
% -| v| - - v - - -| % A pathyā
% - - -| - v - v - % B correct
% - - v| - v v v -| % C na-vipulā
% - -| v v| v - v - % D correct
ānāyayac ca sa vibhur bhillarājaṃ pulindakam /
mittraṃ balair vyāptadiśaṃ prāvṛṭkālam ivāmbudaiḥ
% - - v -| v| v| v -| % A na-vipulā
% - v - -| v - v - % B correct
% - -| v -| - v v -| % C bha-vipulā
% - - - v| v - v - % D correct
abhūc ca yātrāsaṃrambho rāṣṭre tasya mahāprabhoḥ /
ākulatvaṃ tu śatrūṇāṃ hṛdi citram ajāyata
% v -| v| - - - - -| % A ma-vipulā, caesura after 5th syllable in compound or incorrect?
% - -| - v| v - v - % B correct
% - v - -| v| - - -| % C pathyā
% v v| - v| v - v - % D correct
yaugandharāyaṇaś cāgre cārān vārāṇasīṃ prati /
prāhiṇod brahmadattasya rājño jñātuṃ viceṣṭitam
% - - v - v -| - -| % A pathyā
% - -| - - v -| v - % B correct
% - v -| - v - - v| % C pathyā
% - -| - -| v - v - % D correct
tataḥ śubhe 'hani prīto nimittair jayaśaṃsibhiḥ /
brahmadattaṃ prati prācyāṃ pūrvaṃ vatseśvaro yayau
% v -| v -| v -| - -| % A pathyā
% v - -| v v - v - % B correct
% - v - -| v -| - -| % C pathyā
% - -| - - v -| v - % D correct
ārūḍhaḥ procchritacchattraṃ prottuṅgaṃ jayakuñjaram /
giriṃ praphullaikataruṃ mṛgendra iva durmadaḥ
% - - -| - v - - -| % A pathyā
% - - -| v v - v - % B correct
% v -| v - - v v -| % C bha-vipulā
% v - v| v v| - v - % D correct
prāptayā siddhidūtyeva śaradā dattasaṃmadaḥ /
darśayantyātisugamaṃ mārgaṃ svalpāmbunimnagam
% - v -| - v - - v| % A pathyā
% v v -| - v - v - % B correct
% - v - - v v v -| % C na-vipulā
% - -| - - v - v - % D correct
pūrayan bahunādābhir vāhinībhir bhuvas talam /
kurvann akāṇḍanirmeghavarṣāsamayasaṃbhramam
% - v -| v v - - -| % A pathyā
% - v - -| v -| v - % B correct
% - -| v - v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - - v v v - v - % D correct
tadā ca sainyanirghoṣapratiśabdākulīkṛtāḥ /
parasparam ivācakhyus tadāgamabhayaṃ diśaḥ
% v -| v| - v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% v v - - v - v - % B correct
% v - v v| v - - -| % C pathyā
% v - v v v -| v - % D correct
celuś ca hemasaṃnāhasaṃbhṛtārkaprabhā hayāḥ /
tasya nīrājanaprītapāvakānugatā iva
% - -| v| - v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - v - - v -| v - % B correct
% - v| - - v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - v - v v -| v - % D correct
virejur vāraṇāś cāsya sitaśravaṇacāmarāḥ /
vigaladgaṇḍasindūraśoṇadānajalāḥ pathi
% v - -| - v -| - v| % A pathyā
% v - v v v - v - % B correct
% v v - - v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - v - v v -| v - % D correct
śaratpāṇḍupayodāṅkāḥ sadhāturasanirjharāḥ /
yātrānupreṣitā bhītair ātmajā iva bhūdharaiḥ
% v - - v v - - -| % A pathyā
% v - v v v - v - % B correct
% - - - - v -| - -| % C pathyā
% - v -| v v| - v - % D correct
naivaiṣa rājā sahate pareṣāṃ prasṛtaṃ mahaḥ /
itīva taccamūreṇur arkatejas tirodadhe
% - - v| - -| v v -| % A bha-vipulā
% v - -| v v -| v - % B correct
% v - v| - v - - v| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
padāt padaṃ ca dve devyau mārge tam anujagmatuḥ /
nṛpaṃ nayaguṇākṛṣṭe iva kīrtijayaśriyau
% v -| v -| -| -| - -| % A ma-vipulā
% - -| v| v v - v - % B correct
% v -| v v v - - -| % C pathyā
% v v| - v v - v - % D correct
namatātha palāyadhvam ity ūce vidviṣām iva /
pavanākṣiptavikṣiptais tasya senādhvajāṃśukaiḥ
% v v - v| v - - v| % A pathyā
% -| - -| - v -| v - % B correct
% v v - - v - - -| % C pathyā
% - v| - - v - v - % D correct
evaṃ yayau sa digbhāgān paśyan phullasitāmbujān /
mahīmardabhayodbhrāntaśeṣotkṣiptaphaṇān iva
% - -| v -| v| - - -| % A pathyā
% - -| - v v - v - % B correct
% v - - v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - - - v v -| v - % D correct
atrāntare ca te cārā dhṛtakāpālikavratāḥ /
yaugandharāyaṇādiṣṭāḥ prāpur vārāṇasīṃ purīm
% - - v -| v| -| - -| % A pathyā
% v v - - v - v - % B correct
% - - v - v - - -| % C pathyā
% - -| - - v -| v - % D correct
teṣāṃ ca kuhakābhijño jñānitvam upadarśayan /
śiśriye gurutām ekaḥ śeṣās tacchiṣyatāṃ yayuḥ
% - -| v| v v - - -| % A pathyā
% - - v| v v - v - % B correct
% - v -| v v -| - -| % C pathyā
% - -| - - v -| v - % D correct
ācāryo 'yaṃ trikālajña iti vyājaguruṃ ca tam /
śiṣyās te khyāpayām āsur bhikṣāśinam itas tataḥ
% - - -| -| v - - v| % A pathyā
% v -| - v v -| v| - % B correct
% - -| -| - v -| - -| % C pathyā
% - - v v| v -| v - % D correct
yad uvācāgnidāhādi sa jñānī bhāvi pṛcchatām /
tacchiṣyās tat tathā guptaṃ cakrus tena sa paprathe
% v| v - - v - - v| % A pathyā
% -| - -| - v| - v - % B correct
% - - -| -| v -| - -| % C pathyā
% - -| - v| v| - v - % D correct
rañjitaṃ kṣudrasiddhyā ca tatratyaṃ nṛpavallabham /
svīcakre sa kam apy ekaṃ rājaputram upāsakam
% - v -| - v - -| v| % A pathyā
% - - -| v v - v - % B correct
% - - -| v| v| -| - -| % C pathyā
% - v - v| v - v - % D correct
tanmukhenaiva rājñaś ca brahmadattasya pṛcchataḥ /
so 'bhūt tatra rahasyajñaḥ prāpte vatseśavigrahe
% - v - - v| - -| -| % A pathyā
% - v - - v| - v - % B correct
% -| -| - v| v - - -| % C pathyā
% - -| - - v - v - % D correct
athāsya brahmadattasya mantrī yogakaraṇḍakaḥ /
cakāra vatsarājasya vyājān āgacchataḥ pathi
% v - -| - v - - v| % A pathyā
% - -| - v v - v - % B correct
% v - v| - v - - -| % C pathyā
% - -| - - v -| v - % D correct
adūṣayat pratipathaṃ viṣādidravyayuktibhiḥ /
vṛkṣān kusumavalliś ca toyāni ca tṛṇāni ca
% v - v -| v v v -| % A na-vipulā
% v - - - v - v - % B correct
% - -| v v v - -| v| % C pathyā
% - - v| v| v - v| - % D correct
vidadhe viṣakanyāś ca sainye paṇyavilāsinīḥ /
prāhiṇot puruṣāṃś caiva niśāsu cchadmaghātinaḥ
% v v -| v v - -| v| % A pathyā
% - -| - v v - v - % B correct
% - v -| v v -| - v| % C pathyā
% v - -| - v - v - % D correct
tac ca vijñāya sa jñānaliṅgī cāro nyavedayat /
yaugandharāyaṇāyāśu svasahāyamukhais tadā
% -| v| - - v| -| - v % A pathyā, pādas compounded?
% - -| - -| v - v - % B correct
% - - v - v - - -| % C pathyā
% v v - v v -| v - % D correct
yaugandharāyaṇo 'py etad buddhvā pratipadaṃ pathi /
dūṣitaṃ tṛṇatoyādi pratiyogair aśodhayat
% - - v - v -||- -| % A pathyā
% - -| v v v -| v - % B correct
% - v -| v v - - -| % C pathyā
% v v - -| v - v - % D correct
apūrvastrīsamāyogaṃ kaṭake niṣiṣedha ca /
avadhīd vadhakāṃs tāṃś ca labdhvā saha rumaṇvatā
% v - - - v - - -| % A pathyā
% v v -| v v - v| - % B correct
% v v -| v v -| -| v| % C pathyā
% - -| v v| v - v - % D correct
tad buddhvā dhvastamāyaḥ san sainyapūritadiṅmukham /
vatseśvaraṃ brahmadatto mene durjayam eva tam
% -| - -| - v - -| -| % A pathyā
% - v - v v - v - % B correct
% - - v -| - v - -| % C ra-vipulā
% - -| - v v| - v| - % D correct
saṃmantrya dattvā dūtaṃ ca śiroviracitāñjaliḥ /
tataḥ sa nikaṭībhūtaṃ vatseśaṃ svayam abhyagāt
% - - v| - -| - -| v| % A ma-vipulā
% v - v v v - v - % B correct
% v -| v| v v - - -| % C pathyā
% - - -| v v| - v - % D correct
vatsarājo 'pi taṃ prāptaṃ pradattopāyanaṃ nṛpam /
prītyā saṃmānayām āsa śūrā hi praṇatipriyāḥ
% - v - -| v| -| - -| % A pathyā
% v - - - v -| v - % B correct
% - -| - - v -| - v| % C pathyā
% - -| -| v v - v - % D correct
itthaṃ tasmiñ jite prācīṃ śamayan namayan mṛdūn /
unmūlayaṃś ca kaṭhinān nṛpān vāyur iva drumān
% - -| - -| v -| - -| % A pathyā
% v v -| v v -| v - % B correct
% - - v -| v| v v -| % C na-vipulā
% v -| - v| v -| v - % D correct
prāpa ca prabalaḥ prācyaṃ caladvīcivighūrṇitam /
vaṅgāvajayavitrāsavepamānam ivāmbudhim
% - v| -| v v -| - -| % A pathyā
% v - - v v - v - % B correct
% - - v v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - v - v| v - v - % D correct
tasya velātaṭānte ca jayastambhaṃ cakāra saḥ /
pātālābhayayācñārthaṃ nāgarājam ivodgatam
% - v| - - v - -| v| % A pathyā
% v - - -| v - v| - % B correct
% - - - v v - - -| % C pathyā
% - v - v| v - v - % D correct
avanamya kare datte kaliṅgair agragais tataḥ /
āruroha mahendrādriṃ yaśas tasya yaśasvinaḥ
% v v - v| v -| - -| % A pathyā
% v - -| - v -| v - % B correct
% - v - v| v - - -| % C pathyā
% v -| - v| v - v - % D correct
mahendrābhibhavād bhītair vindhyakūṭair ivāgataiḥ /
gajair jitvāṭavīṃ rājñāṃ sa yayau dakṣiṇāṃ diśam
% v - - v v -| - -| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% v -| - - v -| - -| % C pathyā
% v| v -| - v -| v - % D correct
tatra cakre sa niḥsārapāṇḍurān apagarjitān /
parvatāśrayiṇaḥ śatrūñ śaratkāla ivāmbudān
% - v| - -| v| - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - v -| v v - v - % B correct
% - v - v v -| - -| % C pathyā
% v - - v| v - v - % D correct
ullaṅghyamānā kāverī tena saṃmardakāriṇā /
colakeśvarakīrtiś ca kāluṣyaṃ yayatuḥ samam
% - - v - -| - - -| % A ma-vipulā
% - v| - - v - v - % B correct
% - v - v v - -| v| % C pathyā
% - - -| v v -| v - % D correct
na paraṃ muralānāṃ sa sehe mūrdhasu nonnatim /
karair āhanyamāneṣu yāvat kāntākuceṣv api
% v| v -| v v - -| v| % A pathyā
% - -| - v v| - v - % B correct
% v -| - - v - - v| % C pathyā
% - -| - - v -| v - % D correct
yat tasya saptadhā bhinnaṃ papur godāvarīpayaḥ /
mātaṅgās tanmadavyājāt saptadhaivāmucann iva
% -| - v| - v -| - -| % A pathyā
% v -| - - v - v - % B correct
% - - -| - v - - -| % C pathyā
% - v - - v -| v - % D correct
athottirya sa vatseśo revām ujjayinīm agāt /
praviveśa ca tāṃ caṇḍamahāsenapuraskṛtaḥ
% v - - v| v| - - -| % A pathyā
% - -| - v v -| v - % B correct
% v v - v| v| -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% v - - v v - v - % D correct
sa mālyaślathadhammillaśobhād vaiguṇyaśālinām /
mālavastrīkaṭākṣāṇāṃ yayau cātraiva lakṣyatām
% v| - - v v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - -| - - v - v - % B correct
% - v - - v - - -| % C pathyā
% v -| - - v| - v - % D correct
tasthau ca nirvṛtas tatra tathā śvaśurasatkṛtaḥ /
visasmāra yathābhīṣṭān api bhogān svadeśajān
% - -| v| - v -| - v| % A pathyā
% v -| v v v - v - % B correct
% v - - v| v - - -| % C pathyā
% v v| - -| v - v - % D correct
āsīd vāsavadattā ca pituḥ pārśvavivartinī /
smarantī bālabhāvasya saukhye 'pi vimanā iva
% - -| - v v - -| v| % A pathyā
% v -| - v v - v - % B correct
% v - -| - v - - v| % C pathyā
% - -| v| v v -| v - % D correct
rājā caṇḍamahāsenas tayā tanayayā yathā /
tathaiva padmāvatyāpi nandati sma sam āgataḥ
% - -| - v v - - -| % A pathyā
% v -| v v v -| v - % B correct
% v - v| - - -| - v| % C ma-vipulā, caesura after 5th syllable in compound or incorrect?
% - v -| v| v| - v - % D correct
viśramya ca niśāḥ kāścit prīto vatseśvaras tataḥ /
anvitaḥ śvāśuraiḥ sainyaiḥ prayayau paścimāṃ diśam
% - - v| v| v -| - -| % A pathyā
% - -| - - v -| v - % B correct
% - v -| - v -| - -| % C pathyā
% v v -| - v -| v - % D correct
tasya khaḍgalatā nūnaṃ pratāpānaladhūmikā /
yaccakre lāṭanārīṇām udaśrukaluṣā dṛśaḥ
% - v| - v v -| - -| % A pathyā
% v - - v v - v - % B correct
% - - -| - v - - -| % C pathyā
% v - v v v -| v - % D correct
asau mathitum ambhodhiṃ mā mām unmūlayiṣyati /
itīva tadgajādhūtavano 'vepata mandaraḥ
% v -| v v v| - - -| % A pathyā
% -| -| - - v - v - % B correct
% v - v| - v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% v -| - v v| - v - % D correct
satyaṃ sa ko'pi tejasvī bhāsvadādivilakṣaṇaḥ /
pratīcyām udayaṃ prāpa prakṛṣṭam api yajjayī
% - -| v| - v| - - -| % A pathyā
% - v - v v - v - % B correct
% v - -| v v -| - -| % C pathyā
% v - v| v v| - v - % D correct
tataḥ kuberatilakām alakāsaṅgaśaṃsinīm /
kailāsahāsasubhagām āśām abhisasāra saḥ
% v -| v - v v v -| % A na-vipulā
% v v - - v - v - % B correct
% - - v - v v v -| % C na-vipulā
% - -| v v v - v| - % D correct
sindhurājaṃ vaśīkṛtya harisainyair anudrutaḥ /
kṣapayām āsa ca mlecchān rāghavo rākṣasān iva
% - v - -| v - - v| % A pathyā
% v v - -| v - v - % B correct
% v v -| - v| -| - -| % C pathyā
% - v -| - v -| v - % D correct
turuṣkaturagavrātāḥ kṣubdhasyābdher ivormayaḥ /
tadgajendraghaṭā velāvaneṣu dalaśo yayuḥ
% v - v v v - - -| % A pathyā
% - - - -| v - v - % B correct
% - v - v v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% v - v| v v -| v - % D correct
gṛhītārikaraḥ śrīmān pāpasya puruṣottamaḥ /
rāhor iva sa ciccheda pārasīkapateḥ śiraḥ
% v - - v v -| - -| % A pathyā
% - - v| v v - v - % B correct
% - -| v v| v| - - v| % C pathyā
% - v - v v -| v - % D correct
[pakṣe puruṣottamo viṣṇuḥ, tatpakṣe 'ricakram, gṛhītacakrahasta ity arthaḥ]
hūṇahānikṛtas tasya mukharīkṛtadiṅmukhā /
kīrtir dvitīyā gaṅgeva vicacāra himācale
% - v - v v -| - v| % A pathyā
% v v - v v - v - % B correct
% - -| v - -| - - v| % C ma-vipulā
% v v - v| v - v - % D correct
nadantīṣv asya senāsu bhayastimitavidviṣaḥ /
pratīpaḥ śuśruve nādaḥ śailarandhreṣu kevalam
% v - -| - v| - - v| % A pathyā
% v - v v v - v - % B correct
% v - -| - v -| - -| % C pathyā
% - v - - v| - v - % D correct
apacchattreṇa śirasā kāmarūpeśvaro 'pi tam /
naman vicchāyatāṃ bheje yat tadā na tad adbhutam
% v - - - v| v v -| % A na-vipulā
% - v - - v -| v| - % B correct
% v -| - - v -| - -| % C pathyā
% -| v -| v| v| - v - % D correct
taddattair anvito nāgaiḥ samrāḍ vivavṛte 'tha saḥ /
adribhir jaṅgamaiḥ śailaiḥ karīkṛtyārpitair iva
% - - -| - v -| - -| % A pathyā
% - -| v v v -| v| - % B correct
% - v -| - v -| - -| % C pathyā
% v - - - v -| v - % D correct
evaṃ vijitya vatseśo vasudhāṃ saparicchadaḥ /
padmāvatīpituḥ prāpa puraṃ magadhabhūbhṛtaḥ
% - -| v - v| - - -| % A pathyā
% v v -| v v - v - % B correct
% - - v - v -| - v| % C pathyā
% v -| v v v - v - % D correct
magadheśaś ca devībhyāṃ sahite 'sminn upasthite /
sotsavo 'bhūn niśājyotsnāvati candra iva smaraḥ
% v v - -| v| - - -| % A pathyā
% v v -| -| v - v - % B correct
% - v -| -| v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% v v| - v| v -| v - % D correct
avijñātasthitām ādau punaś ca vyaktim āgatām /
mene vāsavadattāṃ ca so 'dhikapraśrayāspadam
% v - - - v -| - -| % A pathyā
% v -| -| - v| - v - % B correct
% - -| - v v - -| v| % C pathyā
% -| v - - v - v - % D correct
tato magadhabhūbhṛtā sanagareṇa tenārcitaḥ
samagrajanamānasair anugato 'nurāgāgataiḥ /
nigīrṇavasudhātalo balabhareṇa lāvāṇakaṃ
jagāma viṣayaṃ nijaṃ sa kila vatsarājo jayī
Original text: Kathāsaritsāgara · Edition: Durgaprasad and Parab, Bombay : Nirnaya-Sagar Press 1915 · Data entry James Mallinson Elena Artesani Rabi Acharya Nirajan Kafle Tyler Neill · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0