Language

ENहिગુ
Scripture Library

Kathāsaritsāgara · Chapter 14.3

14.3.1

% -| v| v| - v v - -| - -| -| v v v - v -| v v - %
% - v v - - v v -| - - v v -| v -| v -| - - % Gīti (30+30 morae)
iti mahākaviśrīsomadevabhaṭṭaviracite kathāsaritsāgare pañcalambake dvitīyas taraṅgaḥ /
tṛtīyas taraṅgaḥ /
manye kalyāṇam eva syātpuruṣasyāsamaṃ vidhiḥ /
mūhuḥ parīkṣate gāḍhaṃ dhīratvaṃ sukhaduḥkhayoḥ

14.3.2

% - -| - - v| - -| - % A pathyā, pādas compounded?
% v v - - v -| v - % B correct
% - -| v - v -| - -| % C pathyā
% - - -| v v - v - % D correct
yadekakaṃ videśeṣu taistair dāraiḥ pade pade /
naravāhanadattaṃ sa yojayitvā vyayojayat

14.3.3

% v - v -| v - - v| % A pathyā
% - -| - -| v -| v - % B correct
% v v - v v - -| v| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
athaitamṛṣyamūkādrau sthitaṃ tasmin prabhāvatī /
naravāhanadattaṃ taṃ samāgatyābravīt priyā

14.3.4

% v - v - v - - -| % A pathyā
% v -| - -| v - v - % B correct
% v v - v v - -| -| % C pathyā
% v - - - v -| v - % D correct
madasaṃnidhidoṣeṇa labdhvā nīto bhavāṃstadā /
tāṃ hi mānasavegena sabhāṃ pāpaṃ cikīrṣuṇā

14.3.5

% v v - v v - - v| % A pathyā
% - -| - -| v - v - % B correct
% -| v| - v v - - v| % C pathyā
% v -| - -| v - v - % D correct
tadbuddhvāgatya tatkālaṃ devavirbhāvaḍambaram /
kṛtvā vidyāprabhāveṇa mayeha prāpito bhavān

14.3.6

% - - - - v| - - -| % A pathyā
% - v - - v - v - % B correct
% - -| - - v - - v| % C pathyā
% v - -| - v -| v - % D correct
nāsminvidyādharāṇāṃ hi girau balavatāmapi /
vidyāprapañcaḥ kramate siddhakṣetramidaṃ yataḥ

14.3.7

% - - - - v - -| v| % A pathyā
% v -| v v v - v - % B correct
% - - v - -| v v -| % C bha-vipulā
% - - - v v -| v - % D correct
mamāpi vidyāvibhavo nāta eveha siddhyati /
tanme duḥkhaṃ kathaṃ tvaṃ hi vanyāhāreṇa vartsyati

14.3.8

% v - v| - - v v -| % A bha-vipulā
% - v| - - v| - v - % B correct
% - -| - -| v -| -| v| % C pathyā
% - - - - v| - v - % D correct
ity uktavatyā tatrāsītkālākāṅkṣī tayā saha /
naravāhanadatto 'sau dhyāyanmadanamañcukām

14.3.9

% -| - v - -| - - - % A ma-vipulā, pādas compounded?
% - - - -| v -| v - % B correct
% v v - v v - -| -| % C pathyā
% - - v v v - v - % D correct
sasnau tatparvatāsanne pampāsarasi pāvane /
divyāsvādāni bubhuje mūlāni ca phalāni ca

14.3.10

% - -| - - v - - -| % A pathyā
% - - v v v| - v - % B correct
% - - - - v| v v -| % C na-vipulā
% - - v| v| v - v| - % D correct
mṛgamāṃsopadaṃśaṃ ca puṇyaṃ vāpīpayaḥ papau /
phalaistīratarubhraṣṭaiḥ sarasaṃ ca sugandhi ca

14.3.11

% v v - - v - -| v| % A pathyā
% - -| - - v -| v - % B correct
% v - - v v - - -| % C pathyā
% v v -| v| v - v| - % D correct
uvāsa vṛkṣamūleṣu guhāgarbhagṛheṣu ca /
rāmasyānuyayau vṛttaṃ taddeśavanavāsinaḥ

14.3.12

% v - v| - v - - v| % A pathyā
% v - - v v - v| - % B correct
% - - - v v -| - -| % C pathyā
% - - v v v - v - % D correct
rāmāśramāṃś ca dṛṣṭvātra tasmai tāṃs tān prabhāvatī /
sā rāmāyaṇavṛttāntaṃ vinodārtham avarṇayat

14.3.13

% - - v -| v| - - v| % A pathyā
% - -| -| -| v - v - % B correct
% -| - - v v - - -| % C pathyā
% v - - v| v - v - % D correct
iha rāmaḥ sasaumitriḥ sītayānugato vane /
uvāsa tāpasaiḥ sārdhaṃ tarumūle kṛtoṭajaḥ

14.3.14

% v v| - -| v - - -| % A pathyā
% - v - v v -| v - % B correct
% v - v| - v -| - -| % C pathyā
% v v - -| v - v - % D correct
anasūyāṅgarāgeṇa sītāmoditakānanā /
ihāsta munipatnīnāṃ madhye valkaladhāriṇī

14.3.15

% v v - - v - - v| % A pathyā
% - - - v v - v - % B correct
% v - v| v v - - -| % C pathyā
% - -| - v v - v - % D correct
atra dundubhidaityaś ca guhāyāṃ vālinā hataḥ /
valisugrīvayor vaire yadabhūtkāraṇaṃ purā

14.3.16

% - v| - v v - -| v| % A pathyā
% v - -| - v -| v - % B correct
% v v - - v -| - -| % C pathyā
% v v - - v -| v - % D correct
sugrīvo hi bhramānmatvā hataṃ daityena vālinam /
guhāyāḥ parvatair dvāraṃ pidhāya sabhayo yayau

14.3.17

% - - -| -| v - - -| % A pathyā
% v -| - - v| - v - % B correct
% v - -| - v -| - -| % C pathyā
% v - v| v v -| v - % D correct
vālī ca bhittvā taddvāraṃ nirgatya niravāsayat /
sugrīvaṃ rājyakāmo 'tra māmabadhnādasāviti

14.3.18

% - -| v| - -| - - -| % A ma-vipulā
% - - v| v v - v - % B correct
% - - -| - v - -| v| % C pathyā
% - v - - v - v - % D correct
sa sugrīvaḥ palāyyāsminnṛṣyamūke kapīśvaraḥ /
hanumatpramukhaiḥ sārdhamatra sānau padaṃ vyadhāt

14.3.19

% v| - - -| v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% - v - -| v - v - % B correct
% v v - v v -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% - v| - -| v -| v - % D correct
athaitya hemahariṇavyājavañcitacetasaḥ /
jahāra rāmadevasya rāvaṇo janakātmajām

14.3.20

% v - v| - v v v - % A na-vipulā, pādas compounded?
% - v - v v - v - % B correct
% v - v| - v - - v| % C pathyā
% - v -| v v - v - % D correct
tataḥ sītāpravṛttyarthī sa vālinidhanārthinā /
sugrīveṇa samaṃ sakhyamatra cakre raghūdvahaḥ

14.3.21

% v -| - - v - - -| % A pathyā
% v| - v v v - v - % B correct
% - - - v| v -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% - v| - -| v - v - % D correct
bibheda ca balajñaptyai tālānsaptātra pattriṇā /
ekaṃ yeṣv abhinatkṛcchrātso 'pi vālī mahābalaḥ

14.3.22

% v - v| v| v - - -| % A pathyā
% - - - - v| - v - % B correct
% - -| -| v v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% -| v| - -| v - v - % D correct
ito gatvā ca kiṣkindhāṃ helāmuktaikasāyakaḥ /
hatvā taṃ vālinaṃ vīraḥ sugrīve tacchriyaṃ nyadhāt

14.3.23

% v -| - -| v| - - -| % A pathyā
% - - - - v - v - % B correct
% - -| -| - v -| - -| % C pathyā
% - - -| - v -| v - % D correct
atha sītāpravṛttyarthaṃ hanumatprabhṛtiṣvitaḥ /
caturdikkaṃ prayāteṣu sugrīvasyānuyāyiṣu

14.3.24

% v v| - - v - - -| % A pathyā
% v v - v v - v - % B correct
% v - - -| v - - v| % C pathyā
% - - - - v - v - % D correct
iha rāmeṇa varṣāsu saha meghair virāvibhiḥ /
pataddhārāśrutoyaiś ca samaduḥkhair ivāsitam

14.3.25

% v v| - - v| - - v| % A pathyā
% v v| - -| v - v - % B correct
% v - - - v - -| v| % C pathyā
% v v - -| v - v - % D correct
saṃpātivacanottīrṇavāridheś ca hanūmataḥ /
yatnātpravṛttau jñātāyāṃ gatvā kapibalaiḥ saha

14.3.26

% - - v v v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - v -| v| v - v - % B correct
% - - v - -| - - -| % C ma-vipulā
% - -| v v v -| v - % D correct
baddhvābdhiṃ setunā tena hatvā laṅkeśvaraṃ ripum /
āninye jānakī devī vimānenāmunā pathā

14.3.27

% - - -| - v -| - v| % A pathyā
% - -| - - v -| v - % B correct
% - - -| - v -| - -| % C pathyā
% v - - - v -| v - % D correct
evaṃ prāpsyasi kalyāṇam āryaputra bhavān api /
āpatsu dhīrān puruṣān svayam āyānti saṃpadaḥ

14.3.28

% - -| - v v| - - v| % A pathyā
% - v - v| v -| v - % B correct
% - - v| - -| v v -| % C bha-vipulā
% v v| - - v| - v - % D correct
ityādi kathayantyā sa prabhāvatyā tayā saha /
naravāhanadatto 'tra krīḍannāsīditas tataḥ

14.3.29

% - - v| v v - -| -| % A pathyā
% v - - -| v -| v - % B correct
% v v - v v - -| -| % C pathyā
% - - - - v -| v - % D correct
ekadā taṃ ca pampāyāṃ vidyādharyāvubhe divaḥ /
dhanavatyajināvatyāvavatīryopajagmatuḥ

14.3.30

% - v -| -| v| - - -| % A pathyā
% - - - - v -| v - % B correct
% v v - v v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% v v - - v - v - % D correct
yābhyāṃ sa gandharvapurāc chrāvastīṃ prāpito 'bhavat /
bhagīrathayaśā yasyāṃ tena sā paryaṇīyata

14.3.31

% - -| v| - - v v -| % A bha-vipulā
% - - -| - v -| v - % B correct
% v - v v v -| - -| % C pathyā
% - v| -| - v - v - % D correct
prabhāvatyājināvatyāṃ militāyāṃ svasakhyataḥ /
naravāhanadattaṃ sā dhanavatyevam abravīt

14.3.32

% v - - - v - - -| % A pathyā
% v v - -| v - v - % B correct
% v v - v v - -| -| % C pathyā
% v v - - v| - v - % D correct
eṣājināvatī prākte vācā dattā sutā mayā /
tasmātpariṇayasvaināmāsanno bhyudayo hi te

14.3.33

% - - v - v -| - -| % A pathyā
% - -| - -| v -| v - % B correct
% - - v v v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - - -| v v -| v| - % D correct
etaddhanavatīvākyaṃ sakhīsnehātprabhāvatī /
naravāhanadattaś ca tathetyabhinanandatuḥ

14.3.34

% - - v v v - - -| % A pathyā
% v - - - v - v - % B correct
% v v - v v - -| v| % C pathyā
% v - v v v - v - % D correct
tato dhanavatī tasmai dadau tāmajināvatīm /
sā vatseśvaraputrāya yathārhavidhinā sutām

14.3.35

% v -| v v v -| - -| % A pathyā
% v -| - v v - v - % B correct
% -| - - v v - - v| % C pathyā
% v - v v v -| v - % D correct
svavidyākalpitodāradivyasaṃbhārasundaram /
nirvartayām āsa ca tatsā sutodvāhamaṅgalam

14.3.36

% v - - - v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - v - - v - v - % B correct
% - - v -| - v| v| - % C bha-vipulā, pādas compounded?
% -| v - - v - v - % D correct
naravāhanadattaṃ sā tamanyedyurathābravīt /
na putra yatra tatrehaṃ sthātuṃ yuktaṃ ciraṃ tava

14.3.37

% v v - v v - -| -| % A pathyā
% v - - v v - v - % B correct
% v| - v| - v| - - -| % C pathyā
% - -| - -| v -| v - % D correct
māyī vidyādharajano na ca kāryam ihāsti te /
tad gaccha bhāryāyuktas tvaṃ kauśāmbīmadhunā nijām

14.3.38

% - -| - - v v v -| % A na-vipulā
% v| v| - v| v - v| - % B correct
% -| - v| - - - -| -| % C ma-vipulā, caesura after 5th syllable in compound or incorrect?
% - - - v v -| v - % D correct
ahaṃ ca tatraivaiṣyāmi caṇḍasiṃhena sūnunā /
saha vidyādharendrai śca svakair abhyudayāya te

14.3.39

% v -| v| - - - - v| % A ma-vipulā, caesura after 5th syllable in compound or incorrect?
% - v - - v| - v - % B correct
% v v| - - v - -| -| % C pathyā
% v -| - v v - v| - % D correct
evam uktvā dhanavatī sajyotsnām iva sāhnyapi /
sitātmavasrtraprabhayā kurvāṇā divamudyayau

14.3.40

% - v| - -| v v v -| % A na-vipulā
% - - -| v v| - v - % B correct
% v - v - - v v -| % C bha-vipulā
% - - -| v v - v - % D correct
prabhāvatyajināvatyau prāpayāmāsatuś ca tam /
naravāhanadattaṃ te kauśāmbīṃ nabhasā purīm

14.3.41

% v - - v v - - -| % A pathyā
% - v - - v -| v| - % B correct
% v v - v v - -| -| % C pathyā
% - - -| v v -| v - % D correct
so 'tra prāptastadudyānaṃ tasyāṃ vyomno 'vatāritaḥ /
naravāhanadatto 'bhūddṛṣṭaḥ parijanair nijaiḥ

14.3.42

% -| -| - - v - - -| % A pathyā
% - -| - -| v - v - % B correct
% v v - v v - -| - % C pathyā, pādas compounded?
% - -| v v v -| v - % D correct
āgato rājaputro 'yaṃ diṣṭyā vardhāmahe vayam /
iti tatrodabhūnnādo janasyātha samantataḥ

14.3.43

% - v -| - v - -| -| % A pathyā
% - -| - - v -| v - % B correct
% v v| - - v - - -| % C pathyā
% v - - v| v - v - % D correct
tato 'kāṇḍasudhāsārasaṃsikta iva sotsavaḥ /
vatsarājo 'tha tadbuddhvā yukto vāsavadattayā

14.3.44

% v -| - v v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - - v| v v| - v - % B correct
% - v - -| v| - - -| % C pathyā
% - -| - v v - v - % D correct
padmāvatyā vadhūbhiś ca drutaṃ ratnaprabhādibhiḥ /
yaugandharāyaṇādyāś ca ye vatseśvaramantriṇaḥ

14.3.45

% - - - -| v - -| -| % A pathyā
% v -| - - v - v - % B correct
% - - v - v - -| v| % C pathyā
% -| - - v v - v - % D correct
kaliṅgasenā sve caiva sacivā gomukhādayaḥ /
yathārhaṃ tam upājagmurgrīṣme hradamivādhvagāḥ

14.3.46

% v - v - -| -| - v| % A ma-vipulā
% v v -| - v - v - % B correct
% v - -| v| v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - -| v v v - v - % D correct
dadṛśuste ca madhye taṃ sudaśārhakulaṃ dvayoḥ /
patnyoḥ kṛṣṇamivāsīnaṃ rukmiṇīsatyabhāmayoḥ

14.3.47

% v v - -| v| - -| -| % A pathyā
% v v - v v -| v - % B correct
% - -| - v v - - -| % C pathyā
% - v - - v - v - % D correct
aṅgeṣv eva na varteranphuṭatsv iti bhayād iva /
teṣāṃ taddarśane harṣabāṣpaiḥ pidadhire dṛśaḥ

14.3.48

% - -| - v| v| - - - % A pathyā, pādas compounded?
% v -| v v| v -| v - % B correct
% - -| - - v -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% - -| v v v -| v - % D correct
vatsarājaś ca devyau ca cirādāliṅgya taṃ sutam /
na śekurmoktumaṅgeṣu protaṃ kaṇṭakiteṣviva

14.3.49

% - v - -| v| - -| v| % A pathyā
% v - - - v| -| v - % B correct
% v| - - - v - - -| % C pathyā
% - -| - v v - v - % D correct
tataḥ prahatatūrye 'tra vartamāne mahotsave /
naravāhanadattasya bhāryā vegavataḥ sutā

14.3.50

% v -| v v v - -| v| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% v v - v v - - v| % C pathyā
% - -| - v v -| v - % D correct
svasā mānasavegasya dyumārgeṇāvatīrya sā /
āgādvegavatī buddhvā siddhasvidyāprabhāvataḥ

14.3.51

% v -| - v v - - -| % A pathyā
% v - - - v - v| - % B correct
% - - - v v -| - -| % C pathyā
% - - - - v - v - % D correct
patitvā pādayoḥ śvaśrūśvaśurāṇāṃ nijaṃ patim /
naravāhanadattaṃ sa jagāda caraṇānatā

14.3.52

% v - -| - v -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% v v - -| v -| v - % B correct
% v v - v v - -| v| % C pathyā
% v - v| v v - v - % D correct
tvatkṛte durbalībhūtāḥ sādhayitvā tapovane /
vidyā punarahaṃ prāptā tava kalyāṇino 'ntikam

14.3.53

% - v -| - v - - -| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% - -| v v v -| - -| % C pathyā
% v v| - - v -| v - % D correct
evam uktavatī patyā taiścānyair abhinanditā /
prabhāvatyajināvatyau sakhyāvupajagāma sā

14.3.54

% - v| - v v -| - -| % A pathyā
% - - -| v v - v - % B correct
% v - - v v - - -| % C pathyā
% - - v v v - v| - % D correct
tābhyāmāśliṣya sā madhye yāvadatropaveśyate /
tāvanmātājināvatyā āyayau dhanavatyapi

14.3.55

% - - - - v| -| - -| % A pathyā
% - v - - v - v - % B correct
% - - - - v - - -| % C pathyā
% - v -| v v - v - % D correct
ājagmuś ca tayā sākaṃ te te vidyādharādhipāḥ /
ācchāditāmbaratalair meghair iva balair vṛtāḥ

14.3.56

% - - -| v| v -| - -| % A pathyā
% -| -| - - v - v - % B correct
% - - v - v v v -| % C na-vipulā
% - -| v v| v -| v - % D correct
tasyā eva suto vīraś caṇḍasiṃho mahābhujaḥ /
tathāmitagatir nāma tadbandhuḥ sumahābalaḥ

14.3.57

% - -| - v| v -| - -| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% v - v v v -| - v| % C pathyā
% - - -| v v - v - % D correct
sa ca piṅgalagāndhāraḥ prabhāvatyāḥ pitā balī /
so 'pi vāyupathaḥ pūrvapratipannaḥ sabhāpatiḥ

14.3.58

% v| v| - v v - - -| % A pathyā
% v - - -| v -| v - % B correct
% -| v| - v v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% v v - -| v - v - % D correct
sa ca hemaprabhaḥ śūro rājā ratnaprabhāṣitā /
vajraprabheṇa putreṇa sākaṃ balasamanvitaḥ

14.3.59

% v| v| - - v -| - -| % A pathyā
% - -| - - v - v - % B correct
% - - v - v| - - v| % C pathyā
% - -| v v v - v - % D correct
gandharvarājo gandharvadattayā sutayā yutaḥ /
āgātsāgaradatto 'pi saha citrāṅgadena saḥ

14.3.60

% - - v - -| - - v % A ma-vipulā, pādas compounded?
% - v -| v v -| v - % B correct
% - - - v v - -| v| % C pathyā
% v v| - - v - v| - % D correct
upāgatāś ca te samyagvatsarājena pūjitāḥ /
saputreṇāsanevatra yathocitam upāviśan

14.3.61

% v - v -| v| -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% - v - - v| - v - % B correct
% v - - - v - - v| % C pathyā
% v - v v| v - v - % D correct
atha piṅgalagāndhāro rājā jāmātaraṃ kṣaṇāt /
naravāhanadattaṃ taṃ jagāda sadasi sthitam

14.3.62

% v v| - v v - - -| % A pathyā
% - -| - - v -| v - % B correct
% v v - v v - -| -| % C pathyā
% v - v| v v -| v - % D correct
tvaṃ cakravartī sarveṣām asmākaṃ devanirmitaḥ /
atisnehavaśāt tvāṃ ca vayaṃ sarve 'bhyupāgatāḥ

14.3.63

% -| - v - -| - - -| % A ma-vipulā
% - - -| - v - v - % B correct
% v - - v v -| -| v| % C pathyā
% v -| - -| v - v - % D correct
iyaṃ dhanavatī devī śvaśrūste niyatavratā /
divyajñānavatī sākṣasūtra kṛṣṇājināmbarā

14.3.64

% v -| v v v -| - -| % A pathyā
% - - -| v v - v - % B correct
% - - - v v -| - v % C pathyā, pādas compounded?
% - v| - - v - v - % D correct
rakṣituṃ tvāṃ kṛtodyogā sākṣādbhagavatī yathā /
sāvitrī siddhavidyā vā vandyā vidyādharottamaiḥ

14.3.65

% - v -| -| v - - -| % A pathyā
% - - v v v -| v - % B correct
% - - -| - v - -| -| % C pathyā
% - -| - - v - v - % D correct
tadasti kāryasiddhiste kiṃ tu yadvacmi tacchṛṇu /
iha vidyādharāṇāṃ dvau vedyardhau sto himācale

14.3.66

% v - v| - v - - -| % A pathyā
% -| v| - - v| - v - % B correct
% v v| - - v - -| -| % C pathyā
% - - -| -| v - v - % D correct
uttaro dakṣiṇaścaiva nānātacchṛṅgabhūmigau /
parataḥ kila kailāsāduttaro 'rvāktu dakṣiṇaḥ

14.3.67

% - v -| - v - - v| % A pathyā
% - - - - v - v - % B correct
% v v -| v v| - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - v -| - v| - v - % D correct
tatrottarādhipatyārthamidānīṃ duścaraṃ tapaḥ /
eṣo 'mitagatiḥ kṛtvā śaṃkaraṃ paryatoṣayat

14.3.68

% - - v - v - - v % A pathyā, pādas compounded?
% v - -| - v -| v - % B correct
% - -| v v v -| - -| % C pathyā
% - v -| - v - v - % D correct
naravāhanadattas te cakravartī samīhitam /
kariṣyatīti tenāyamādiṣṭastvām upāgataḥ

14.3.69

% v v - v v - -| -| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% v - v - v| - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - - - -| v - v - % D correct
tatra mandaradevākhyo mukhyo rājāsti durmatiḥ /
balavānapi nāsādhyaḥ prāptavidyasya so 'tra te

14.3.70

% - v| - v v - - -| % A pathyā
% - -| - - v| - v - % B correct
% v v - v v| - - -| % C pathyā
% - v - - v| -| v| - % D correct
yastu dakṣiṇamadhye 'sti gair imuṇḍa iti śrutaḥ /
rājā vidyāprabhāveṇa sa duṣṭātmātidurjayaḥ

14.3.71

% - v| - v v - -| v| % A pathyā
% -| v - v| v -| v - % B correct
% - -| - - v - - v| % C pathyā
% v| - - - v - v - % D correct
sa ca mānasavegasya śatroste paramaḥ suhṛt /
yāvanna sādhitaḥ so 'tra tāvatkāryaṃ na siddhyati

14.3.72

% v| v| - v v - - v| % A pathyā
% - - -| v v -| v - % B correct
% - - v| - v -| -| v| % C pathyā
% - - - -| v| - v - % D correct
tattvaṃ sādhaya sotkarṣaṃ śīghraṃ vidyābalaṃ mahast /
iti piṅgalagāndhāreṇokte dhanavatī jagau

14.3.73

% - -| - v v| - - -| % A pathyā
% - -| - - v -| v - % B correct
% v v| - v v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - -| v v v -| v - % D correct
evaṃ putra yathāyaṃ te rājā vadati tat tathā /
siddhakṣetramato gatvā vidyāsiddhyarthamīśvaram

14.3.74

% - -| - v| v - -| -| % A pathyā
% - -| v v v| -| v - % B correct
% - - - v v -| - -| % C pathyā
% - - - - v - v - % D correct
ārādhaya prakarṣo hi tatprasādaṃ vinā kutaḥ /
militāścātra rakṣanti rājānastvāmamī iti

14.3.75

% - - v -| v - -| v| % A pathyā
% - v - -| v -| v - % B correct
% v v - - v| - - v| % C pathyā
% - - - - v -| v - % D correct
tataś citrāṅgado 'vādīdevametadahaṃ punaḥ /
sarveṣāmagrayāyyeṣa vijayaḥ kriyatāmiti

14.3.76

% v -| - - v -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% - v - v v -| v - % B correct
% - - - - v - - v| % C pathyā
% v v -| v v - v - % D correct
athaitad eva niścitya kṛtvā prasthānamaṅgalam /
pitror udbāṣpayoḥ pādau gurūṇāṃ ca praṇamya saḥ

14.3.77

% v - v| - v| - - v| % A pathyā
% - -| - - v - v - % B correct
% - -| - - v -| - -| % C pathyā
% v - -| -| v - v| - % D correct
dattāśīs taiḥ samāruhya bhāryābhiḥ sacivais tathā /
sahāmitagatiprajñākalpitāṃ śibikottamām

14.3.78

% - - -| -| v - - v| % A pathyā
% - - -| v v -| v - % B correct
% v - v v v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - v -| v v - v - % D correct
naravāhanadatto 'taḥ pratasthe sthagayannabhaḥ /
kalpāntapavanoddhūtasāgarāmbhonibhair balaiḥ

14.3.79

% v v - v v - -| -| % A pathyā
% v - -| v v - v - % B correct
% - - v v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - v - - v -| v - % D correct
senānādapratiśrudbhir diganteṣu dyucāriṇām /
āgataścakravartīva iti saṃvādayanniva

14.3.80

% - - - - v - - -| % A pathyā
% v - - -| v - v - % B correct
% - v - - v - - v| % C pathyā
% v v| - - v - v - % D correct
kṣaṇāttaiś ca sa gandharvapatividyādhareśvaraiḥ /
dhanavatyā ca nīto 'bhūttaṃ siddhakṣetraparvatam

14.3.81

% v - -| v| v| - - v % A pathyā, pādas compounded?
% v v - - v - v - % B correct
% v v - -| v| - -| - % C pathyā, pādas compounded?
% -| - - - v - v - % D correct
tatrādiṣṭavrataḥ siddhaiḥ prātaḥsnāyī phalāśanaḥ /
bhūmiśāyī tapaścakre śaṃkarārādhanāya saḥ

14.3.82

% - - - - v -| - -| % A pathyā
% - - - -| v - v - % B correct
% - v - -| v - - -| % C pathyā
% - v - - v - v| - % D correct
parivārya ca taṃ tasthū rājānas te dyucāriṇām /
sarvataḥ kṛtasaṃrakṣā divāniśamatandritāḥ

14.3.83

% v v - v| v| -| - -| % A pathyā
% - - -| -| v - v - % B correct
% - v -| v v - - -| % C pathyā
% v - v v v - v - % D correct
vidyādharakumāryo 'tra tapasyantaṃ tamutsukāḥ /
netraprabhābhiḥ saṃvītakṛṣṇājinam iva vyadhuḥ

14.3.84

% - - v v v - -| v| % A pathyā
% v - - -| v - v - % B correct
% - - v - -| - - v % C ma-vipulā, pādas compounded?
% - - v v| v -| v - % D correct
taccintānarmukhair netraiḥ karaiścoraḥsthalārpitaiḥ /
adarśayannivānyāstaṃ praviṣṭaṃ hṛdi tatkṣaṇam

14.3.85

% - - - - v -| - -| % A pathyā
% v - - - v - v - % B correct
% v - v - v - - -| % C pathyā
% v - -| v v| - v - % D correct
pañcāparāś ca dṛṣṭvā taṃ sadvidyādharakanyakāḥ /
madanānalasaṃtaptāścakrire samayaṃ mithaḥ

14.3.86

% - - v -| v| - -| -| % A pathyā
% - - - v v - v - % B correct
% v v - v v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - v -| v v -| v - % D correct
ayaṃ pañcabhir asmābhiḥ sakhībhir yugapatpatiḥ /
varaṇīyo vivāhaś ca tadvatkāryo na bhedataḥ

14.3.87

% v -| - v v| - - -| % A pathyā
% v - -| v v - v - % B correct
% v v - -| v - -| v| % C pathyā
% - - - -| v| - v - % D correct
ekā yadi pṛthakkuryādvivāhamamunā tataḥ /
praveṣṭavyo 'gniranyābhistāmuddiśya sakhīdruham

14.3.88

% - -| v v| v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% v - v v v -| v - % B correct
% v - - -| v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - - - v| v - v - % D correct
iti divyāsu kanyāsu kṣubhyatīṣu vibhāvya tam /
tatrākasmānmahotpātāḥ prādurāsaṃstapovane

14.3.89

% v v| - - v| - - -| % A pathyā
% - v - v| v - v| - % B correct
% - - - - v - - -| % C pathyā
% - v - - v - v - % D correct
vavau vāyurmahāraudro bhadrānunmūlayandrumān /
evaṃ śūrāḥ patiṣyanti raṇe 'treti vadanniva

14.3.90

% v -| - - v - - -| % A pathyā
% - - - - v - v - % B correct
% - -| - -| v - - v| % C pathyā
% v -| - v| v - v - % D correct
kimatra syāditi bhayādiva bhūmirakampata /
bhītāvakāśadānārthamivādīryanta sānavaḥ

14.3.91

% v - -| - v v| v - % A na-vipulā, pādas compounded?
% v v| - v v - v - % B correct
% - - v - v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% v - - - v| - v - % D correct
vidyādharāḥ prabhuṃ yatnādamuṃ rakṣata rakṣata /
ityabravīdivānabhraṃ ghoraśabdaṃ nabhastalam

14.3.92

% - - v -| v -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% v -| - v v| - v - % B correct
% - - v - v - - -| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
naravāhanadattaś ca so 'sminn utpātasaṃbhrame /
dhyāyanniṣkampa evāsīdbhagavantaṃ trilocanam

14.3.93

% v v - v v - -| v| % A pathyā
% -| -| - - v - v - % B correct
% - - - - v| - - - % C pathyā, pādas compounded?
% v v - -| v - v - % D correct
saṃnaddhāste ca gandharvarājavidyādhareśvarāḥ /
aniṣṭāśaṅkino vīrāstaṃ rakṣanto 'vatasthire

14.3.94

% - - - -| v| - - v % A pathyā, pādas compounded?
% - v - - v - v - % B correct
% v - - - v -| - - % C pathyā, pādas compounded?
% -| - - -| v - v - % D correct
mumucuḥ siṃhanādāṃś ca vyādhūtāsilatāvanāḥ /
bhartsayanta ivotpātānahitāgamaśaṃsinaḥ

14.3.95

% v v -| - v - -| -| % A pathyā
% - - - v v - v - % B correct
% - v - v| v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% v v - v v - v - % D correct
tato 'nyedyurakasmāc ca kalpāntāsmbudameduram /
vidyādharabalaṃ vyomni ghoranādamadṛśyata

14.3.96

% v -| - v v - -| v| % A pathyā
% - - - v v - v - % B correct
% - - v v v -| - v| % C pathyā
% - v - v v - v - % D correct
so 'yaṃ mānasavegena gaurimuṇḍaḥ sahāgataḥ /
ity uvāca smarantī svāṃ vidyāṃ dhanavatī tadā

14.3.97

% -| -| - v v - - v| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% -| v - -| v - -| -| % C pathyā
% - -| v v v -| v - % D correct
tato vidyādharendrāṃstānsagandharvānudāyudhān /
samaṃ mānasavegena gaurimuṇḍo 'bhyadhāvata

14.3.98

% v -| - - v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% v - - - v - v - % B correct
% v -| - v v - - v| % C pathyā
% - v - -| v - v - % D correct
kva mānuṣo 'yaṃ kva vayaṃ tadetatpakṣapātinām /
darpaṃ vaḥ śamayāmyadya dyucarā iti vādinam

14.3.99

% v| - v -| -| v| v -| % A bha-vipulā
% v - - - v - v - % B correct
% - -| -| v v - - -| % C pathyā
% v v -| v v| - v - % D correct
citrāṅgado 'tha taṃ krodhād dhāvan pratyabhiyuktavān /
rājā sāgaradattaś ca gandharvāṇām adhīśvaraḥ

14.3.100

% - - v -| v| -| - -| % A pathyā
% - -| - v v - v - % B correct
% - -| - v v - -| v| % C pathyā
% - - - -| v - v - % D correct
caṇḍasiṃhāmitagatī rājā vāyupathas tathā /
kiṃ ca piṅgalagāndhāraḥ sarve vidyādhareśvarāḥ

14.3.101

% - v - - v v v -| % A na-vipulā
% - -| - v v -| v - % B correct
% -| v| - v v - - -| % C pathyā
% - -| - - v - v - % D correct
pāpaṃ mānasavegaṃ tam abhyadhāvanmahārathāḥ /
siṃhā ivābhigarjantaḥ senāsamudayānvitāḥ

14.3.102

% - -| - v v - -| v| % A pathyā
% - v - - v - v - % B correct
% - -| v - v - - -| % C pathyā
% - - v v v - v - % D correct
sainyareṇughanākīrṇaṃ śastrajvālātaḍillatam /
patadraktāmbu tadabhuddhoraṃ samaradurdinam

14.3.103

% - v - v v - - -| % A pathyā
% - - - - v - v - % B correct
% v - - - v| v v - % C na-vipulā, pādas compounded?
% - -| v v v - v - % D correct
śoṇitāsavasaṃpūrṇaṃ kīrṇaśatruśirobalim /
cakrurbhūtamahāyāgam iva citrāṅgadādayaḥ

14.3.104

% - v - v v - - -| % A pathyā
% - v - v v - v - % B correct
% - - - v v - - v| % C pathyā
% v v| - - v - v - % D correct
kabandhagrāhasaṃkīrṇā vahadāyudhapannagāḥ /
prāvartanta milanmedoḍiṇḍīrā rudhirāpagāḥ

14.3.105

% v - - - v - - -| % A pathyā
% v v - v v - v - % B correct
% - - - v| v - - - % C pathyā, pādas compounded?
% - - -| v v - v - % D correct
hatasainyo vadhaprāpto gaurimuṇḍas tataś ca saḥ /
pūrvārādhitasuprītāṃ gaurīvidyāṃ samasmarat

14.3.106

% v v - -| v - - -| % A pathyā
% - v - -| v -| v| - % B correct
% - - - v v - - -| % C pathyā
% - - - -| v - v - % D correct
āvirbhūya ca sā sākṣāt trinetrā triśikhāyudhā /
naravāhanadattīyān pravīrāṃs tān amohayat

14.3.107

% - - - v| v| -| - -| % A pathyā
% v - -| v v - v - % B correct
% v v - v v - - -| % C pathyā
% v - -| -| v - v - % D correct
tato labdhabalo bāhuyuddhāyābhyapatan nadan /
naravāhanadattaṃ taṃ gaurimuṇḍaḥ pradhāvya saḥ

14.3.108

% v -| - v v -| - v % A pathyā, pādas compounded?
% - - - v v -| v - % B correct
% v v - v v - -| -| % C pathyā
% - v - -| v - v| - % D correct
tadbāhuyuddhaviddhaś ca māyī sasmāra tāṃ punaḥ /
sadvidyāṃ tadbalāt taṃ ca bāhvor ādāya khaṃ yayau

14.3.109

% - - v - v - -| v| % A pathyā
% - -| - - v| -| v - % B correct
% - - -| - v -| -| v| % C pathyā
% - -| - - v| -| v - % D correct
hantuṃ dhanavatīvidyābalāttaṃ tu sa nāśakat /
gaurimuṇḍo nṛpasutaṃ cikṣepa tvagniparvate

14.3.110

% - -| v v v - - - % A pathyā, pādas compounded?
% v - -| v| v| - v - % B correct
% - v - -| v v v -| % C na-vipulā
% - - -| - v - v - % D correct
so 'pi mānasavegas tāṃs tatsakhīn gomukhādikān /
gṛhītvotpatya gaganaṃ dikṣu prāsthadanāsthayā

14.3.111

% -| v| - v v - -| -| % A pathyā
% - v -| - v - v - % B correct
% v - - - v| v v -| % C na-vipulā
% - -| - v v - v - % D correct
utkṣiptāste ca rakṣitvā dhanavatyā prayuktayā /
rūpiṇyā vidyayā bhinnāḥ sthāpyante sma mahītale

14.3.112

% - - - -| v| - - -| % A pathyā
% v v - -| v - v - % B correct
% - - -| - v -| - -| % C pathyā
% - - -| v| v - v - % D correct
siddhakāryaṃ kuśalinaṃ śīghraṃ prāpsyatha taṃ prabhum /
ityāśvāsyaikaśastānsā vidyā teṣāṃ tirodadhe

14.3.113

% - v - -| v v v -| % A na-vipulā
% - -| - v v| -| v - % B correct
% - - - - v - - -| % C pathyā
% - -| - -| v - v - % D correct
tato vijitamasmābhir iti matvā yathāgatam /
saha mānasavegena gaurimuṇḍo yayau gṛhān

14.3.114

% v -| v v v - - v| % A pathyā
% v v| - -| v - v - % B correct
% v v| - v v - - v| % C pathyā
% - v - -| v -| v - % D correct
naravāhanadatto vaḥ siddhakāryaḥ sameṣyati /
na tasyāniṣṭamastīti dhanavatyābhyudīrite

14.3.115

% v v - v v - -| -| % A pathyā
% - v - -| v - v - % B correct
% v| - - - v - - v| % C pathyā
% v v - - v - v - % D correct
te 'py astamohā gandharvanātha vidyādhareśvarāḥ /
citrāṅgadādayaḥ svāni jagmuḥ sthānāni saṃprati

14.3.116

% -||- v - -| - - v % A ma-vipulā, pādas compounded?
% - v| - - v - v - % B correct
% - - v - v -| - v| % C pathyā
% - -| - - v| - v - % D correct
sāpi tatra sapatnībhiḥ sahitāmajināvatīm /
svasutāṃ tāṃ gṛhītvā svaṃ yayau dhanavatī gṛham

14.3.117

% - v| - v| v - - -| % A pathyā
% v v - v v - v - % B correct
% v v -| -| v - -| -| % C pathyā
% v -| v v v -| v - % D correct
so 'pi mānasavegastāṃ gatvā madanamañcukām /
uvāca sa hato bhartā tava tadbhaja māmiti

14.3.118

% -| v| - v v - - -| % A pathyā
% - -| v v v - v - % B correct
% v - v| v| v -| - -| % C pathyā
% v v| - v v| - v - % D correct
sa vo hantā na taṃ hanyātkaściddevavinirmitam /
iti sā tatpurasthāpi hasantī pratyuvāca tam

14.3.119

% v| -| - -| v| -| - - % A pathyā, pādas compounded?
% - - - v v - v - % B correct
% v v| -| - v - - v| % C pathyā
% v - -| - v - v| - % D correct
naravāhanadattaṃ ca taddviṣā vahniparvate /
kṣipyamāṇaṃ tadāgatya divyaḥ ko 'py agrahītpumān

14.3.120

% v v - v v - -| v| % A pathyā
% - v -| - v - v - % B correct
% - v - -| v - - v| % C pathyā
% - -| -||- v - v - % D correct
nināya cāśu rakṣitvā śītaṃ mandākinītaṭam /
ko bhavāniti pṛṣṭaś ca tenāśvāsya jagāda tam

14.3.121

% v - v| - v| - - -| % A pathyā
% - -| - - v - v - % B correct
% -| v - v v| - -| v| % C pathyā
% - - - v| v - v| - % D correct
amṛtaprabhanāmāhaṃ deva vidyādharādhipaḥ /
preṣitaś ca hareṇāhaṃ rakṣārthaṃ bhavato 'dhunā

14.3.122

% v v - v v - - -| % A pathyā
% - v| - - v - v - % B correct
% - v -| v| v - - -| % C pathyā
% - - -| v v -| v - % D correct
ayaṃ ca tannivāso 'driḥ kailāsas te sthito 'grataḥ /
atrārādhya śivaṃ śreyo nirvighnaṃ tvamavāpsyasi

14.3.123

% v -| v| - v - -| -| % A pathyā
% - - -| -| v -| v - % B correct
% - - - v| v -| - -| % C pathyā
% - - -| v v - v - % D correct
tadehyatra nayāmi tvāmity uktvā tatra tatkṣaṇāt /
prāpayyāmantrya ca yayau so 'tha vidyādharottamaḥ

14.3.124

% v - - v| v - -| - % A pathyā, pādas compounded?
% -| - -| - v| - v - % B correct
% - - - - v| v| v -| % C na-vipulā
% -| v| - - v - v - % D correct
naravāhanadatto 'pi kailāsaṃ samavāpya saḥ /
tapasā toṣayām āsa tatrāgrasthaṃ vināyakam

14.3.125

% v v - v v - -| v| % A pathyā
% - - -| v v - v| - % B correct
% v v -| - v -| - v| % C pathyā
% - - - -| v - v - % D correct
tena dattābhyanujñaś ca prāviśya girijāpateḥ /
āśramaṃ niyamakṣāmo dadarśa dvāri nindinam

14.3.126

% - v| - - v - -| -| % A pathyā
% - - v| v v - v - % B correct
% - v -| v v - - -| % C pathyā
% v - -| - v| - v - % D correct
kṛtapradakṣiṇaṃ caitaṃ sa nandī sadayo 'bravīt /
prāyaḥ siddho 'si vighnā hi praśāntāste tavādhunā

14.3.127

% v - v - v -| - -| % A pathyā
% v| - -| v v -| v - % B correct
% - -| - -| v| - -| -| % C pathyā
% v - - -| v - v - % D correct
tadihasthastapasya tvaṃ bhagavattoṣaṇāvadhi /
duritaghnatapaḥśuddhisavyapekṣā hi siddhayaḥ

14.3.128

% v v - - v - -| -| % A pathyā
% v v - - v - v - % B correct
% v v - v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% - v - -| v| - v - % D correct
ity ukte nandinā dhyāyan devaṃ devīṃ ca pārvatīm /
naravāhanadatto 'graṃ tapastepe 'nilāśanaḥ

14.3.129

% -| - -| - v -| - -| % A pathyā
% - -| - -| v| - v - % B correct
% v v - v v - -| -| % C pathyā
% v - - -| v - v - % D correct
tapastuṣṭaś ca bhagavān sa dattvā darśanaṃ śivaḥ /
devyā girijayā sārdham eva prahvaṃ tamādiśat

14.3.130

% v - - -| v| v v -| % A na-vipulā
% v| - -| - v -| v - % B correct
% - -| v v v -| - v| % C pathyā
% - -| - -| v - v - % D correct
vidyādharāṇāṃ sarveṣāṃ cakravartī bhavādhunā /
sarvāḥ sarvātiśāyinyo vidyāḥ prādurbhavantu te

14.3.131

% - - v - -| - - -| % A ma-vipulā
% - v - -| v - v - % B correct
% - -| - - v - - -| % C pathyā
% - -| - - v - v| - % D correct
asmatprabhāvāc chatrūṇām avijeyo bhaviṣyasi /
acchedyaścāpy abhedyaś ca haniṣyasyakhilānnripūn

14.3.132

% - - v - -| - - -| % A ma-vipulā
% v v - -| v - v - % B correct
% - - - -| v - -| v| % C pathyā
% v - - v v - v - % D correct
dṛṣṭe tvayi na vidyāś ca prabhaviṣyanti te dviṣām /
tad gaccha gaurīvidyāpi tvadāyattā bhaviṣyati

14.3.133

% - -| v v| v| - -| -| % A pathyā
% v v - - v| -| v - % B correct
% -| - v| - - - - -| % C ma-vipulā, caesura after 5th syllable in compound or incorrect?
% v - - -| v - v - % D correct
iti gauryā samaṃ dattvā varaṃ tasmai dadau haraḥ /
cakravartimahāpadmavimānaṃ brahmanirmitam

14.3.134

% v v| - -| v -| - -| % A pathyā
% v -| - -| v -| v - % B correct
% - v - v v - - v % C pathyā, pādas compounded?
% v - -| - v - v - % D correct
tatas tasyāvirāsaṃstā vidyāḥ sarvāḥ savigrahāḥ /
kimādiśasi yatkurma ityājñāsādhanotsukāḥ

14.3.135

% v -| - - v - - -| % A pathyā
% - -| - -| v - v - % B correct
% v - v v v| - - v| % C pathyā
% - - - - v - v - % D correct
iti naravāhanadattaḥ siddhavaraughaḥ praṇamya parameśau /
adhiruhya tac ca divyaṃ padmavimānaṃ tadabhyanujñātaḥ

14.3.136

% v v| v v - v v - -| - v v - -| v - v| v v - - %
% v v - v| -| v| - -| - v v - -| v - v - - - % Gīti (30+30 morae)
prathamaṃ tāvadayāsīdamitagates tasya vakrapurasaṃjñam /
puramāveditamārgo vidyābhiḥ siddhacāraṇodgītaḥ

14.3.137

% v v -| - v v - - v v v v -| - v| - v v v - - %
% v v - - v v - -| - - -| - v - v - - - % Gīti (30+30 morae)
so 'pyārūḍhavimānaṃ vyomnā prāptaṃ vilokya taṃ dūrāt /
amitagatiḥ sam upetya svagṛhaṃ prāveśayatkṛtapraṇatiḥ

14.3.138

% -| - - v v - -| - -| - -| v - v| -| - - %
% v v v v -| v| v - -| v v -| - - v - v - v v - % Gīti (30+30 morae)
pradadau ca tatra varṇitanijasiddhiprāptaye mudā tasmai /
naravāhanadattāya sa sulocanākhyām upāyanaṃ svasutāsm

14.3.139

% v v -| v| - v| - v v v v - - - v -| v -| - - %
% v v - v v - - v| v| v - v - -| v - v -| v v - % Gīti (30+30 morae)
so 'tra tayā saha vidyādharalakṣmyevāptayā tadāparayā /
nayati sma cakravartī tatotsavaṃ prītimāṃstadahaḥ

Original text: Kathāsaritsāgara · Edition: Durgaprasad and Parab, Bombay : Nirnaya-Sagar Press 1915 · Data entry James Mallinson Elena Artesani Rabi Acharya Nirajan Kafle Tyler Neill · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc