jābālopaniṣat · Chapter 1

// jābālopaniṣat //
jābālopaniṣatkhyātaṃ saṃnyāsajñānagocaram /
vastutastraipadaṃ brahma svamātramavaśiṣyate //
ॐ pūrṇamadaḥ pūrṇamidaṃ pūrṇāt pūrṇamudacyate /
pūrṇasya pūrṇamādāya pūrṇamevāvaśiṣyate //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
ॐ bṛhaspatiruvāca yājñavalkyaṃ yadanu kurukṣetraṃ
devānāṃ devayajanaṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ brahmasadanam /
avimuktaṃ vai kurukṣetraṃ devānāṃ devayajanaṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ brahmasadanam /
tasmādyatra kvacana gacchati tadeva manyeta tadavimuktameva /
idaṃ vai kurukṣetraṃ devānāṃ devayajanaṃ sarveṣāṃ bhūtānāṃ brahmasadanam //
atra hi jantoḥ prāṇeṣūtkramamāṇeṣu rudrastārakaṃ brahma
vyācaṣṭe yenāsāvamṛtī bhūtvā mokṣī bhavati
tasmādavimuktameva niṣeveta avimuktaṃ na
vimuñcedevamevaitadyājñavalkyaḥ

atha hainamatriḥ papraccha yājñavalkyaṃ ya eṣo'nanto'vyakta
ātmā taṃ kathamahaṃ vijānīyāmiti //
sa hovāca yājñavalkyaḥ so'vimukta upāsyo ya
eṣo'nanto'vyakta ātmā so'vimukte pratiṣṭhita iti //
so'vimuktaḥ kasminpratiṣṭhita iti /
varaṇāyāṃ nāśyāṃ ca madhye pratiṣṭhita iti //
kā vai varaṇā kā ca nāśīti /
sarvānindriyakṛtāndoṣānvārayatīti tena varaṇā bhavati //
sarvānindriyakṛtānpāpānnāśayatīti tena nāśī bhavatīti //
katamaṃ cāsya sthānaṃ bhavatīti /
bhruvorghrāṇasya ca yaḥ
sandhiḥ sa eṣa dyaurlokasya parasya ca sandhirbhavatīti /
etadvai sandhiṃ sandhyāṃ brahmavida upāsata iti /
so'vimukta upāsya iti /
so'vimuktaṃ jñānamācaṣṭe /
yo vaitadevaṃ vedeti

atha hainaṃ brahmacāriṇa ūcuḥ kiṃ japyenāmṛtatvaṃ brūhīti //
sa hovāca yājñavalkyaḥ /
śatarudriyeṇetyetānyeva ha vā amṛtasya nāmāni //
etairha vā amṛto bhavatīti evamevaitadyājñavalkyaḥ

atha hainaṃ janako vaideho yājñavalkyamupasametyovāca
bhagavansaṃnyāsaṃ brūhīti /
sa hovāca yājñavalkyaḥ /
brahmacaryaṃ parisamāpya gṛhī bhavet /
gṛhī bhūtvā vanī bhavet /
vanī bhūtvā pravrajet /
yadi vetarathā brahmacaryādeva pravrajedgṛhādvā vanādvā //
atha punaravratī vā vratī vā snātako vā'snātako
votsannagniko vā yadahareva virajettadahareva pravrajet /
taddhaike prājāpatyāmeveṣṭi, n kurvanti /
tadu tathā na kuryādāgneyīmeva kuryāt //
agnirha vai prāṇaḥ prāṇameva tathā karoti //
traidhātavīyāmeva kuryāt /
etayaiva trayo dhātavo yaduta sattvaṃ rajastama iti //
ayaṃ te yonirṛtvijo yato jātaḥ prāṇādarocathāḥ /
taṃ prāṇaṃ jānannagna ārohāthā no vardhaya rayim /
ityanena mantreṇāgnimājighret //
eṣa ha vā agneryoniryaḥ prāṇaḥ prāṇaṃ gaccha
svāhetyevamevaitadāha //
grāmādagnimāhṛtya pūrvadagnimāghrāpayet //
yadyagniṃ na vindedapsu juhuyāt /
āpo vai sarvā devatāḥ
sarvābhyo devatābhyo juhomi svāheti hutvodhṛtya
prāśnīyātsājyaṃ haviranāmayaṃ mokṣamantraḥ trayyaivaṃ
vadet /
etadbrahmaitadupāsitavyam /
evamevaitadbhagavanniti vai yājñavalkyaḥ

atha hainamatriḥ papraccha yājñavalkyaṃ pṛcchāmi tvā
yājñavalkya ayajñopavīti kathaṃ brāhmaṇa iti /
sa hovāca yājñavalkyaḥ /
idamevāsya tadyajñopavītaṃ ya ātmāpaḥ
prāśyācamyāyaṃ vidhiḥ parivrājakānām /
vīrādhvāne vā
anāśake vā apāṃ praveśe vā agnipraveśe vā mahāprasthāne vā /
atha parivrāḍvivarṇavāsā muṇḍo'parigrahaḥ śuciradrohī
bhaikṣaṇo brahmabhūyāya bhavatīti /
yadyāturaḥ syānmanasā vācā saṃnyaset /
eṣa panthā brahmaṇā hānuvittastenaiti
saṃnyāsī brahmavidityevamevaiṣa bhagavanyājñavalkya

tatra
paramahaṃsānāmasaṃvartakāruṇiśvetaketudurvāsaṛbhunidāghajaḍa
bharatadattātreyaraivataka-
prabhṛtayo'vyaktaliṅgā avyaktācārā anunmattā
unmattavadācarantastridaṇḍaṃ kamaṇḍaluṃ śikyaṃ pātraṃ
jalapavitraṃ śikhāṃ yajñopavītaṃ ca ityetatsarvaṃ
bhūḥsvāhetyapsu parityajyātmānamanvicchet //
yathā jātarūpadharo nirgrantho niṣparigrahastattadbrahmamārge
samyaksaṃpannaḥ śuddhamānasaḥ prāṇasandhāraṇārthaṃ
yathoktakāle vimukto bhaikṣamācarannudarapātreṇa
lābhālābhayoḥ samo bhūtvā
śūnyāgāradevagṛhatṛṇakūṭavalmīkavṛkṣamūlakulālaśālāg
nihotragṛhanadīpulinagirikuharakandarakoṭaranirjharasthaṇḍileṣu
teṣvaniketavāsya prayatno nirmamaḥ
śukladhyānaparāyaṇo'dhyātmaniṣṭho'śubhakarma-
nirmūlanaparaḥ saṃnyāsena dehatyāgaṃ karoti sa paramahaṃso
nāma paramahaṃso nāmeti

ॐ pūrṇamada iti śātiḥ //
ityatharvavedīyā jābālopaniṣatsamāptā //
adhikādhyayanāya