indrasahasranāmastotram · Chapter 1

// indrasahasranāmastotraṃ gaṇapateḥ kṛtiḥ //
indro devatamo'nīlaḥ suparṇaḥ pūrṇabandhuraḥ /
viśvasya damitā viśvaśyeśāno viśvacarṣaṇiḥ

viśvāni cakrirviśvasmāduttaro viśvabhūrbṛhan /
cekitano vartamānaḥ svadhayā'cakrayā paraḥ

viśvānaro viśvarūpo viśvāyurviśvataspṛthuḥ /
viśvakarmā viśvadevo vhśvato dhīraniṣkṛtaḥ

triṣujātastigmaśṛṅgo devo bradhno'ruṣaścaran /
rucānaḥ paramo vidvān aruco rocayannajaḥ

jyeṣṭho janānāṃ vṝṣabho jyotirjyeṣṭhaṃ sahomahi /
abhikratūnāṃ damitā dhartā viśvasya karmaṇaḥ

dhartā dhanānaṃ dhātṝṇāṃ dhātā dhiro dhiyeṣitaḥ /
yajñasya sādhano yajño yajñavāhā apāmajaḥ

yajñaṃ juṣāṇo yajato yuktagrāvṇo'viteṣiraḥ /
suvajjraścyavano yoddhā yaśaso yajñiyo yahuḥ

avayātā durmatīnāṃ hantā pāpasya rakṣasaḥ /
kṛśasya coditā kṛtruḥ kṛtabrahmā dhṛtavrataḥ

dhṛṇavojā avitādhīnāṃ dhanānāṃ sañjidacyutaḥ /
vihantā tamasastvaṣṭā tanūpāstarutāturaḥ

tveṣanṛmṇastveṣsandṛk turāṣāḍaparājitaḥ /
tugyrāvṛdhodasmatamaḥ tuvikūrmitamastujaḥ

vṛṣaprabharmā viśvāni vidvānādaṅkṣardirastavāḥ /
mandro matīnāṃ vṝṣabho marutvānmarutāmṛṣiḥ

mahāhastī gaṇapatirdhiyaṃ jinvo bṛhaspatiḥ /
māhino madhavā mandī marko'rko medhiro mahān

// iti prathamaṃ nāmaśatakam //
pratirūpaḥ paromātraḥ pururūpaḥ puruṣṭutaḥ /
puruhūtaḥ puraḥ sthātāḥ purumāyaḥ purandaraḥ

purupraśastaḥ purukṛt purāṃ dartā purūtamaḥ /
purugūrtaḥ pṛtsujetā puruvarpāḥ pravepanī

papriḥ pracetaḥ paribhūḥ panīyānapratiṣkutaḥ /
pravṛddhaḥ pravayāḥ pātā pūṣaṇvānantarā bharaḥ

puruśākaḥ pāñcajanyaḥ purubhojāḥ puruvasuḥ /
piśaṅgarātiḥ papuriḥ puroyodhaḥ pṛthujrayā

prarikva pradivaḥ pūrvyaḥ purobhūḥ pūrvajā ṛṣiḥ /
praṇetā pramatiḥ panyaḥ pūrvayāvā prabhūvasuḥ

prayajyuḥ pāvakaḥ pūṣā padavīḥ pathikṛtpatiḥ /
purutmā palitohetā prahetā prāvitā pitā

purunṛmṇaḥ parvateṣṭhāḥ prācāmanyuḥ purohitaḥ /
purāmbhinduranādhṛṣyaḥ purājāḥ paprathintamaḥ

pṛtanāṣāḍ bāhuśardhī bṛhadreṇuraniṣṭṛtaḥ /
abhibhūtirayopāṣṭiḥ bṛhadrerapidhānavān

brahmapriyo brahmajūto brahmavāhā araṅgamaḥ /
bodhinmanā avakrakṣī bṛhadbhānuramitrahā

bhūrikarmā bharekṛtnurbhadrakṛd?bhārvarobhṛmiḥ /
bhareṣu havyo bhūryojāḥ purohā prāśuṣāt?praṣāṭ

prabhaṅgīmahiṣo bhīmo bhūryāsutiraśastihā /
prasakṣī viśpatirvīraḥ paraspāḥ śavassaspatiḥ

// iti dvitīyaṃ nāmaśatakam //
purudatraḥ pitṛtamaḥ purukṣurbhīguḥ paṇiḥ /
pratvākṣāṇaḥ purāṃ darmāpanasyurbhimātihā

pṛthivyā vṛṣabhaḥ pratnaḥ pramandī prathamaḥ pṛthuḥ /
tyaḥ samudravyacāḥ pāyuḥ praketaścarṣaṇīsahaḥ

kārudhāyāḥ kavivṛdhaḥ kanīnaḥ kratumānkratuḥ /
kṣapāvastā kavitamo girvāhāḥ kīricodanaḥ

kṣapāvānkauśikaḥ kārī rājākṣamyasya gopatiḥ /
gaurgorduro duro'ścasya yavasyadura āduriḥ

candrabudhnaścarṣaṇiprāścakṛtyaścodayanmatiḥ /
candrabhānuścitratamaścamrīṣaścacakramāsajaḥ

tuviśuṣmastuvidyumnastuvijātastuvīmadhaḥ /
tuvikūrmistuvimrakṣastuviśagmastuvipratiḥ

tuvinṛmṇastuvigrīvastuvirādhāstuvikratuḥ /
tuvimātrastuvigrābhastuvideṣṇastuviṣvaṇiḥ

tūtujitstavasastakvastuvigristurvaṇistradaḥ /
ratheṣṭhastaraṇistumrastviṣīmānanapacyutaḥ

todastarutrastaviṣī muṣāṇastaviṣasturā /
titirvā taturistrātā bhūrṇistūrṇistavastaraḥ

yajñavṛddho yajñiyānāṃ prathamo yajvano vṛdhaḥ /
amitrakhādo'nimiṣo viṣuṇo'sunvanto'juraḥ

akṣitotirdābhyo'ryaḥ śipriṇīvānagoruḍhaḥ /
āśrutkarṇo'ntarikṣaprā amitaujā ariṣṭutaḥ

// iti tṛtīyaṃ nāmaśatakam //
adṛṣṭa ekarāḍūrdhva ūrdhvasānaḥ sanādyuvā /
sthiraḥ sūryaḥ svabhūtyojāḥ satyarādhāḥ sanaśrutaḥ

prakalpaḥ sattvānāṃ keturacyutacyuduruvyacāḥ /
śavasī svapatiḥ svojāḥ śacīvānavidīdhayuḥ

satyaśuṣmaḥ satyasatvā sūnuḥ satyasya somapāḥ /
dasyorhantā divo dhartā rājā divyasya cetanaḥ

ṛgmiyo'rvā rocamāno rabhodā ṛtapā ṛtaḥ /
ṛjīṣī raṇakṛdrevā nṛtviyo radhracodanaḥ

ṛṣvorāyo'vanīrājā rayisthāno radāvasuḥ /
ṛbhukṣā animāno'ścaḥ sahamānaḥ samudriyaḥ

ṛṇakātirgirvarṇasyuḥ kījaḥ khidvākhajaṅkaraḥ /
ṛjīṣo vasuvidvenyo vājeṣu dadhṛṣaḥ kaviḥ

virapśī vīlito vipro viśvavedā ṛtāvṛdhaḥ /
ṛtayugdharmakṛddhenurdhanajiddhāmavarmavāṭ

ṛtejāḥ sakṣaṇiḥ somyaḥ saṃsṛṣṭijidṛbhuṣṭhiraḥ /
ṛtayuḥ sabalaḥ sahyurvajravāhā ṛcīṣamaḥ

ṛgmīdadhṛṣvānṛṣvaujāḥ sugopāḥ svayaśastaraḥ /
svabhiṣṭisumnaḥ sehānaḥ sunītiḥ sukṛtaḥ śuciḥ

ṛṇayāḥ sahasaḥ sūnuḥ sudānuḥ sagaṇo vasuḥ /
stomyaḥ samadvā satrāhā stomavāhā ṛtīṣahaḥ

// iti caturthaṃ nāmaśatakam //
śaviṣṭhaḥ śavasaḥ putraḥ śatamanyuḥ śatakratuḥ /
śakraḥ śikṣānaraḥ śuṣmī śrutkarṇaḥ śravayatsakhā

śatamūtiḥ śardhanītiḥ śatanīthaḥ śatāmaghaḥ /
ślokī śivatamaḥ śrutyaṃ nāmabibhradanānataḥ

śūraḥ śiprī sahasrotiḥ śubhraḥ śṛṅkṣaṅgavṛṣonapāt /
śāsaḥ śākī śravaskāmaḥ śavasāvānahaṃsanaḥ

surūpakṛtrurīśānaḥ śūśuvānaḥ śacīpatiḥ /
satīnasatvā sanitā śaktīvānamitakratuḥ

sahasracetāḥ sumanāḥ śrutyaḥ śuddhaḥ śrutāmaghaḥ /
satrādāvā somapāvā sukratuḥ śmaśruṣu śritaḥ

codapravṛddho viśvasya jagataḥ prāṇataspatiḥ /
cautraḥ suprakarasronā cakramānaḥ sadāvṛdhaḥ

svabhiṣṭiḥ satpatiḥ satyaścārurvīratamaścatī /
citraścikitvānājñātā pratimānaṃ sataḥ sataḥ

sthātāḥ sacetāḥ sadivaḥ sudaṃsāḥ suśravastamaḥ /
sahodaḥ suśrutaḥ samrāṭsūpāraḥ sunvataḥ sakhā

brahmavāhastamo brahmā viṣṇurvasvaḥpatirhariḥ /
raṇāya saṃskṛto rudro raṇiteśānakṛcchivaḥ

viprajūto vipratamo yahvo vajrī hiraṇyayaḥ /
vavro vīratarovāyurmātariśvā marutsakhā

gūrtaśravā viśvagūrto vandanaśrudvicakṣaṇaḥ /
vṛṣṇirvasupatirvājī vṛṣabho vājinī vasuḥ

// iti pañcamaṃ nāmaśatakam //
vigro vibhīṣaṇo vahnirvṛddhāyurviśruto vṛṣā /
vrajabhṛdvṛtrahā vṛddho viśvavāro vṛtañcayaḥ

vṛṣajūtirvṛṣaratho vṛṣabhānno vṛṣakratuḥ /
vṛṣakarmā vṛṣamaṇāḥ sudakṣaḥ sunvato vṛdhaḥ

adroghavāgasurahā vedhāḥ satrākaro'jaraḥ /
apāraḥ suhavo'bhīrurabhibhaṅgo'ṅgirastamaḥ

amartyaḥ svāyudho'śatrurapratīto'bhimātiṣāṭ /
amatrī sūnurarcatryaḥ samaddiṣṭirabhayaṅkaraḥ

abhinetā spārharādhāḥ saptaraśmirabhiṣṭikṛt /
anarvāsvarjidiṣkartā stotṝṇāmavitoparaḥ

ajātaśatruḥ senāni rubhayāvyubhayaṅkaraḥ /
urugāyaḥsatyayoniḥ sahasvānurvarāpatiḥ

ugro gopa ugrabāhurugradhanvokthavardhanaḥ /
gāthaśravā girāṃ rājā gambhīro girvaṇastamaḥ

vajrahastacarṣaṇīnāṃ vṛṣabho vajradakṣiṇaḥ /
somakāmaḥ somapatiḥ somavṛddhaḥ sudakṣiṇaḥ

subrahmā sthaviraḥ sūraḥ sahiṣṭaḥ saprathāḥ sarāṭ /
hariśmaśārurharivānharīṇāṃ patirastṛtaḥ

hiraṇyabāhururvyūtirharikeśo hirīmaśaḥ /
hariśipro haryamāṇo harijāto harimbharaḥ

hiraṇyavarṇo haryaśco harivarpā haripriyaḥ /
haniṣṭho haryakṣvo havyo hariṣṭhā hariyojanaḥ

// iti ṣaṣṭhaṃ nāmaśatakam //
satvāsuśipraḥ sukṣatraḥ suvīraḥ sutapā ṛṣiḥ /
gāthānyo gotrabhidgrāmaṃ vahamāno gaveṣaṇaḥ

jiṣṇustasthuṣa īśāno īśāno jagato nṛtuḥ /
naryāṇi vidvānnṛpatiḥ netānṛmṇasya tūtujiḥ

nimedhamāno naryāpāḥ sindhūnāṃ patiruttaraḥ /
naryo niyutvānnicito nakṣaddābhonahuṣṭaraḥ

navyo nidhātā nṛmaṇāḥ sadhrīcīnaḥ sutareṇaḥ /
nṛtamāno nadanumānnavīyānnṛtamonṛjit

vicayiṣṭho vajrabāhurvṛtrakhādovalaṃ rujaḥ /
jātūbharmā jyeṣṭhatamo janabhakṣo janaṃsahaḥ

viśvāṣāḍvaṃsagovasyānniṣpāḍaśanimānnṛṣāṭ /
pūrbhitpurāṣāḍabhiṣāṭ jagatastasthuṣaspatiḥ

saṃvṛksamatsusandhātā susaṅkṣadṛksavitā'ruṇaḥ /
svaryaḥ svarociḥ sutrāmā stuṣyeyyaḥ sanajāḥ svariḥ

kṛṇvannaketave ketuḥ peśaḥ kṛṇvannapeśase /
vajreṇa hatvī mahino marutstotro marudgaḥṇaḥ

mahāvīro mahāvrāto mahāyyaḥ pramatirmahī /
mātā maghonāṃ maṃhiṣṭho manyumirmanyumattamaḥ

meṣo mahīvṛnmanmadāno māhināvānmahematiḥ /
mrakṣomṛliko maṃhiṣṭho mrakṣakṛtvā mahāmahaḥ

madacunmarḍitāmadvā madānāṃ patirātapaḥ /
suśastiḥ svastidāḥ svardṛgrādhānāmākaraḥ patiḥ

// iti saptamaṃ nāmaśatakam //
iṣuhasta iṣāṃ dātā vasudātā vidadvasuḥ /
vibhūtirvyānāśirveno varīyān viśvajidvibhuḥ

nṛcakṣāḥ sahuriḥ svarvitsuyajñaḥ suṣṭhutaḥ svayuḥ /
āpiḥ pṛthivyā janitā sūryasya janitā śrutaḥ

ṣpaṅkṣaḍvivahāyāḥ smatputandhirvṛṣaparvā vṛṣantamaḥ /
sādhāraṇaḥ sukharathaḥ svaścaḥ satrājidadbhutaḥ

jyeṣṭharājo jīradānurjagmirvitvakṣaṇo vaśī /
vidhātā viśvamā āśurmāyī vṛddhamahāvṛdhaḥ

vareṇyo viśvatūrvātsyeśāno dyaurvicarṣaṇiḥ /
satīnamanyurgodatraḥ sadyojātovibhañjanuḥ

vitantasāyyo vājānāṃ vibhaktā vasva ākaraḥ /
vīrako vīrayurvajraṃ babhrivīreṇya āghṛṇiḥ

vājineyo vājanirvājānāṃ patirājikṛt /
vāstoṣpatirvarpaṇītirviśāṃ rājā vapodaraḥ

vibhūtadyumna ācakrirādārī dodhato vadhaḥ /
ākhaṇḍalo dasmavarcāḥ sarvaseno vimocanaḥ

vajrasya bhartā vāryāṇāṃ patirgojidgavāṃ patiḥ /
viśvavyacāḥ saṅkṣañcakānaḥ suhārdo janitā divaḥ

samantunāmā purudha pratiko bṛhataḥ patiḥ /
dīdhyāno dāmano dātā dīrghaśravasa ṛbhvasaḥ

daṃsanāvāndivaḥ saṃmrāḍdetavajūto divāvasuḥ /
daśamo devatā dakṣo dudhrodyumnī dyumantamaḥ

// ityaṣṭamaṃ nāmaśatakam //
maṃhiṅkṣaṣṭharāturitthādhīrdīdyāno dadhṛṣirdudhiḥ /
duṣṭarīturduścyavano divomāno divovṛṣā

dakṣāyyo dasyuhādhṛṣṇuḥ dakṣiṇāvān dhiyāvasuḥ /
dhanaspṛddhṛṣito dhātā dayamāno dhanañjayaḥ

divyo dvibarhā sannāryaḥ samaryastrāḥ simaḥ sakhā /
dyukṣaḥ samāno daṃsiṣṭho rādhasaḥ patiradhriguḥ

samrāṭ pithivyā ojasvān vayodhā ṛtupā ṛbhuḥ /
eko rājaidhamānadviḍekavīra urujayāḥ

lokakṛjjanitā'ścānāṃ janitā gavām /
jaritā januṣāṃ rājā girvaṇāḥ sunvato'vitā

atkaṃ vasānaḥ kṛṣṭīnāṃ rājokthyaḥ śipravānuruḥ /
īḍyodāśvāninatamo dhoraḥ saṅkrandanaḥ svavān

jāgṛvirjagato rājā gṛtso goviddhanādhanaḥ /
jetā'bhibhūrakūpāro dānavānasurorṇa'vaḥ

dhṛṣvirdamūnāstavasastavīyānantamo'vṛtaḥ /
rāyodātā rayipatiḥ vipaścidvṛtrahantamaḥ

aparītaḥ ṣālapaścād dadhvāyutkāra āritaḥ /
vohlāvaniṣṭho vṛṣṇyāvānvṛṣaṇvānvṛko'vataḥ

garbho'samaṣṭakāvyoyugahiśuṣmodadhṛṣvaṇiḥ /
pratraḥ parirvājadāvā jyotiḥ kartā girāṃ patiḥ

// iti navamaṃ nāmaśatakam //
anavadyaḥ sambhṛtāśco vajrivādadrivāndyumān /
dasmo yajatro yodhīyānakavāriryataṅkaraḥ

pṛdākusānurojīyān brahmaṇaścoditāḥ yamaḥ /
vandaneṣṭhāḥ purāṃ bhetā bandhureṣṭhā bṛhaddivaḥ

varūtā madhuno rājā praṇenīḥ paprathī yuvā /
uruśaṃsohavaṃśrotā bhūridāvā bṛhacchravāḥ

mātā stiyānāṃ vṛṣabho mahodātā mahāvadhaḥ /
sugmyaḥ surādhāḥ satrāṣāḍodatīnāṃ nadodhuniḥ

akāmakarśanaḥ svarṣāḥ sumṛlīkaḥ sahaskṛtaḥ /
pāstyasya hotā sindhūnāṃ vṛṣābhojo rathītamaḥ

sakhā munīnāṃ janidāḥ svadhāvānasamo'pratiḥ /
manasvānadhvaro maryo bṛbaduktho'vitā bhagaḥ

aṣāhlo'rīhla ādartā vīraṃ kartāṃ viśaspatiḥ /
eko havyaḥ sanādārugokovākasya sakṣaṇiḥ /
suvṛktiramṛto'mṛktaḥ khajakṛdvaladāḥ śunaḥ

amatro mitra ākāyyaḥ sudāmābjin mahomahī /
rathaḥ subāhuruśanā sunītho bhūridāḥ sudāḥ

madasya rājā somasya pītvījyāndivaḥ patiḥ /
taviṣīvāndhano yudhmo havanaśrutsahaḥ svarāṭ

// iti daśamaṃ nāmaśatakam //
// atreme bhavantyupasaṃhāraślokāḥ //
idaṃ sahasramindrasya nāmnāṃ paramapāvanam /
ṛgvedato gaṇapatiḥ saṅgṛhya vinibaddhavān

nātra nāmnaḥ paunaruktyaṃ na ‍ca kārādi pūraṇam /
ślokamadhye na cāramyā śatakasyopasaṃhṛtiḥ

nāmnāmeṣāṃ chāndasatvātsarveṣāṃ ca svarūpataḥ /
avalokyā yathā chandaḥ śabdaśuddhirvicakṣaṇaiḥ

anekapadanāmāni viniyojyāni pūjane /
caturthyantaprayogeṣu vyutkramācca yathānvayam

asya nāmasahasrasya veddamūlasya sevane /
pūrṇaṃ phalaṃ tadvijñeyaṃ yatsvādhyāyaniṣevaṇe

mantrebhyaḥ sambhṛtaṃ sārametannāmasahasrakam /
endraṃ yo bhajate bhaktyā tasya syuḥ siddhayo vaśe

indro vijayate devaḥ sarvasya jagataḥ patiḥ /
vedamūlaṃ jayatyetattasya nāmasahasrakam

// iti śrībhagavanmaharṣiramaṇāntevāsino vāsiṣṭhasya
narasiṃhasūnorgaṇapateḥ kṛtiḥ indrasahasranāmastotraṃ sampūrṇam //