hayagrīvopaniṣat · Chapter 1

// hayagrīvopaniṣat //
svajño'pi yatprasādena jñānaṃ tatphalamāpnuyāt /
so'yaṃ hayāsyo bhagavānhṛdi me bhātu sarvadā //
ॐ bhadraṃ karṇebhiḥ śruṇuyāma devāḥ /
bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ /
sthirairaṅgaistuṣṭuvām̐sastanūbhiḥ /
vyaśema devahitaṃ yadāyuḥ //
svasti na indro vṛddhaśravāḥ /
svasti naḥ pūṣā viśvavedāḥ /
svasti nastārkṣyo ariṣṭanemiḥ /
svasti no bṛhaspatirdadhātu //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ //
hariḥ ॐ // nārado brahmāṇamupasametyovācādhīhi bhagavan
brahmavidyāṃ variṣṭhāṃ yayā cirātsarvapāpaṃ vyapohya
brahmavidyāṃ labdhvaiśvaryavānbhavati /
brahmovāca
hayagrīvadaivatyānmantrānyo veda sa śrutismṛtītihāsapurāṇāni veda /
sa sarvaiśvaryavānbhavati /
ta ete mantrāḥ /
viśvottīrṇasvarūpāya cinmayānandarūpiṇe /
tubhyaṃ namo hayagrīva vidyārājāya svāhā svāhā namaḥ

ṛgyajuḥsāmarūpāya vedāharaṇakarmaṇe /
praṇavodgīthavapuṣe mahāśvaśirase namaḥ svāhā svāhā namaḥ

udgītha praṇavodgītha sarvavāgīśvareśvara /
sarvavedamayācintya sarvaṃ bodhaya bodhaya svāhā svāhā namaḥ

brahmātriravisavitṛbhārgavā ṛṣayaḥ /
gāyatrītriṣṭubanuṣṭup chandāṃsi /
śrīmān hayagrīvaḥ paramātmā devateti /
lhaumiti bījam /
so'hamiti śaktiḥ /
lhūmiti kīlakam /
bhogamokṣayorviniyogaḥ /
akārokāramakārairaṅganyāsaḥ /
dhyānam /
śaṅkhacakramahāmudrāpustakāḍhyaṃ caturbhujam /
saṃpūrṇacandrasaṃkāśaṃ hayagrīvamupāsmahe //
ॐ śrīmiti dve akṣare /
lhaumityekākṣaram /
ॐ namo bhagavata iti saptākṣarāṇi /
hayagrīvāyeti pañcākṣarāṇi /
viṣṇava iti tryakṣarāṇi /
mahyaṃ medhāṃ prajñāmiti
ṣaḍakṣarāṇi, prayaccha svāheti pañcākṣarāṇi /
hayagrīvasya turīyo bhavati

ॐ śrīmiti dve akṣare /
lhaumityekākṣaram /
aimaimaimiti trīṇyakṣarāṇi /
klīṃ klīmiti dve akṣare /
sauḥ sauriti dve akṣare /
hrīmityekākṣaram /
ॐ namo bhagavata iti saptākṣarāṇi /
mahyaṃ medhāṃ prajñāmiti ṣaḍakṣarāṇi /
prayaccha svāheti pañcākṣarāṇi /
pañcamo manurbhavati

hayagrīvaikākṣareṇa brahmavidyāṃ pravakṣyāmi /
brahmā maheśvarāya maheśvaraḥ saṃkarṣaṇāya saṃkarṣaṇo nāradāya
nārado vyāsāya vyāso lokebhyaḥ prāyacchaditi
hakāroṃsakāromakāroṃ trayamekasvarūpaṃ bhavati /
lhau bījākṣaraṃ bhavati /
bījākṣareṇa lhauṃ rūpeṇa tajjāpakānāṃ saṃpatsārasvatau bhavataḥ /
tatsvarūpajñānāṃ vaidehī muktiśca bhavati /
dikpālānāṃ rājñāṃ nāgānāṃ kinnarāṇāmadhipatirbhavati /
hayagrīvaikākṣarajapaśīlājñayā sūryādayaḥ svataḥ svasvakarmaṇi pravartante /
sarveṣāṃ bījānāṃ hayagrīvaikākṣarabījamanuttamaṃ mantrarājātmakaṃ
bhavati /
lhauṃ hayagrīvasvarūpo bhavati /
amṛtaṃ kurukuru svāhā /
tajjāpakānāṃ vāksiddhiḥ śrīsiddhiraṣṭāṅgayogasiddhiśca bhavati /
agamyāgamanātpūto bhavati /
patitasaṃbhāṣaṇātpūto bhavati /
brahmahatyādipātakairmukto bhavati /
gṛhaṃ gṛhapatiriva dehī dehānte paramātmānaṃ praviśati /
prajñānamānandaṃ brahma
tattvamasi ayamātmā brahma ahaṃ brahmāsmīti mahāvākyaiḥ
pratipāditamarthaṃ ta ete mantrāḥ pratipādayanti /
svaravyañjanabhedena dvidhā ete /
athānumantrāñjapati /
yadvāgvadantyavicetanāni rāṣṭrī devānāṃ niṣasāda mandrā /
catasra ūrjaṃ duduhe payāṃsi kva svidasyāḥ paramaṃ jagāma

gaurīrmimāya salilāni takṣatyekapadī dvipadī sā catuṣpadī /
aṣṭāpadī navapadī babhūvuṣī sahasrākṣarā parame vyoman

oṣṭhāpidhānā nakulī dantaiḥ parivṛtā paviḥ /
sarvasyai vāca īśānā cāru māmiha vādayeti ca vāgrasaḥ

sasarparīramatiṃ bādhamāna bṛhanmimāya jamadagnidatta /
āsūryasya duritā tanāna śravo deveṣvamṛtamajuryam

ya imāṃ brahmavidyāmekādaśyāṃ paṭheddhayagrīvaprabhāvena mahāpuruṣo bhavati /
sa jīvanmukto bhavati /
ॐ namo brahmaṇe dhāraṇaṃ me astvanirākaraṇaṃ dhārayitā bhūyāsaṃ karṇayoḥ
śrutaṃ mācyoḍhvaṃ mamāmuṣya omityupaniṣat //
ॐ bhadraṃ karṇebhiḥ śruṇuyāma devāḥ /
bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ /
sthirairaṅgaistuṣṭuvām̐sastanūbhirvyaśema devahitaṃ yadāyuḥ //
ॐ svasti na indro vṛddhaśravāḥ /
svasti naḥ pūṣā viśvavedāḥ /
svasti nastārkṣyo ariṣṭanemiḥ /
svasti no bṛhaspatirdadhātu //
ॐ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ // hariḥ ॐ tatsat //
atha hayagrīvopaniṣatsamāptā //