gāyatrīsahasranāmastotram · Chapter 1

nārada uvāca -
bhagavansarvadharmajña sarvaśāstraviśārada /
śrutismṛtipurāṇānāṃ rahasyaṃ tvanmukhācchrutam

sarvapāpaharaṃ deva yena vidyā pravartate /
kena vā brahmavijñānaṃ kiṃ nu vā mokṣasādhanam

brāhmaṇānāṃ gatiḥ kena kena vā mṛtyu nāśanam /
aihikāmuṣmikaphalaṃ kena vā padmalocana

vaktumarhasyaśeṣeṇa sarve nikhilamāditaḥ /
śrīnārāyaṇa uvāca -
sādhu sādhu mahāprājña samyak pṛṣṭaṃ tvayā'nagha

śṛṇu vakṣyāmi yatnena gāyatryaṣṭasahasrakam /
nāmnāṃ śubhānāṃ divyānāṃ sarvapāpavināśanam

sṛṣṭyādau yadbhagavatā pūrve proktaṃ bravīmi te /
aṣṭottarasahasrasya ṛṣirbrahmā prakīrtitaḥ

chando'nuṣṭuptathā devī gāyatrīṃ devatā smṛtā /
halobījāni tasyaiva svarāḥ śaktaya īritāḥ

aṅganyāsakaranyāsāvucyete mātṛkākṣaraiḥ /
atha dhyānaṃ pravakṣyāmi sādhakānāṃ hitāya vai

dhyānam -
raktaśvetahiraṇyanīladhavalairyuktā trinītrojjvalāṃ raktāṃ
raktanavasrajaṃ
maṇigaṇairyuktāṃ kumārīmimām /
gāyatrīṃ kamalāsanāṃ karatalavyānaddhakuṇḍāmbujāṃ padmākṣī
ca
varasrajaṃ ca dadhatīṃ haṃsādhirūḍhāṃ bhaje

acintyalakṣaṇāvyaktāpyarthamātṛmaheśvarī /
amṛtārṇavamadhyasthāpyajitā cāparājitā

aṇimādiguṇādhārāpyarkamaṇḍalasaṃsthitā /
ajarājāparādharmā akṣasūtradharādharā

akārādikṣakārāntāpyariṣaḍvargabhedinī /
añjanādripratīkāśāpyañjanādrinivāsinī

aditiścājapāvidyāpyaravindanibhekṣaṇā /
antarbahiḥsthitāvidyādhvaṃsinī cāntarātmikā

ajā cājamukhāvāsāpyaravindanibhānanā /
ardhamātrārthadānajñāpyarimaṇḍalamardinī

asuraghnī hyamāvāsyāpyalakṣmīghnyantyajārcitā /
ādilakṣmīścādiśaktirākṛtiścāyatānanā

ādityapadavīcārāpyādityaparisevitā /
ācāryāvartanācārāpyādimūrtinivāsinī

āgneyī cāmarī cādyā cārādhyā cāsanasthitā /
ādhāranilayādhārā cākāśāntanivāsinī

ādyākṣarasamāyuktā cāntarākāśarūpiṇī /
ādityamaṇḍalagatā cāntaradhvāntanāśinī

indirā ceṣṭadā ceṣṭā cendīvaranibhekṣaṇā /
irāvatī cendrapadā cendrāṇī cendurūpiṇī

ikṣukodaṇḍasaṃyuktā ceṣusandhānakāriṇī /
indranīlasamākārā ceḍāpiṅgalarūpiṇī

indrākṣīceśvarī devī cehātrayavivarjitā /
umā coṣā hyuḍunibhā urvārukaphalānanā

uḍuprabhā coḍumatī hyuḍupā hyuḍumadhyagā /
ūrdhvā cāpyūrdhvakeśī cāpyūrdhvādhogatibhedinī

ūrdhvabāhupriyā cormimālāvāggranthadāyinī /
ṛtaṃ carṣirṛtumatī ṛṣidevanamaskṛtā

ṛgvedā ṛṇahartrī ca ṛṣimaṇḍalacāriṇī /
ṛddhidā ṛjumārgasthā ṛjudharmā ṛtupradā

ṛgvedanilayā ṛjvī luptadharmapravartinī /
lūtārivarasambhūtā lūtādiviṣahāriṇī

ekākṣarā caikamātrā caikā caikaikaniṣṭhitā /
aindrī hyairāvatārūḍhā caihikāmuṣmikapradā

oṅkārā hyoṣadhī cotā cotaprotanivāsinī /
aurvā hyauṣadhasampannā aupāsanaphalapradā

aṇḍamadhyasthitā devī cāḥkāramanurūpiṇī /
kātyāyanī kālarātriḥ kāmākṣī kāmasundarī

kamalā kāminī kāntā kāmadā kālakaṇṭhinī /
karikumbhastanabharā karavīrasuvāsinī

kalyāṇī kuṇḍalavatī kurukṣetranivāsinī /
kuruvindadalākārā kuṇḍalī kumudālayā

kālajihvā karālāsyā kālikā kālarūpiṇī /
kamanīyaguṇā kāntiḥ kalādhārā kumudvatī

kauśikī kamalākārā kāmacāraprabhañjinī /
kaumārī karuṇāpāṅgī kakubantā karipriyā

kesarī keśavanutā kadambakusumapriyā /
kālindī kālikā kāñcī kalaśodbhavasaṃstutā

kāmamātā kratumatī kāmarūpā kṛpāvatī /
kumārī kuṇḍanilayā kirātī kīravāhanā

kaikeyī kokilālāpā ketakī kusumapriyā /
kamaṇḍaludharā kālī karmanirmūlakāriṇī

kalahaṃsagatiḥ kakṣā kṛtakautukamaṅgalā /
kastūrītilakā kamprā karīndragamanā kuhūḥ

karpūralepanā kṛṣṇā kapilā kuharāśrayā /
kūṭasthā kudharā kamrā kukṣisthākhilaviṣṭapā

khaḍgakheṭakarā kharvā khecarī khagavāhanā /
khaṭvāṅgadhāriṇī khyātā khagarājoparisthitā

khalaghnī khaṇḍitajarā khaṇḍākhyānapradāyinī /
khaṇḍendutilakā gaṅgā gaṇeśaguhapūjitā

gāyatrī gomatī gītā gāndhārī gānalolupā /
gautamī gāminī gādhā gandharvāpsarasevitā

govindacaraṇākrāntā guṇatrayavibhāvitā /
gandharvī gahvarī gotrā girīśā gahanā gamī

guhāvāsā guṇavatī gurupāpapraṇāśinī /
gurvī guṇavatī guhyā goptavyā guṇadāyinī

girijā guhyamātaṅgī garuḍadhvajavallabhā /
garvāpahāriṇī godā gokulasthā gadādharā

gokarṇanilayāsaktā guhyamaṇḍalavartinī /
gharmadā ghanadā ghaṇṭā ghoradānavamardinī

ghṛṇimantramayī ghoṣā ghanasampātadāyinī /
ghaṇṭāravapriyā ghrāṇā ghṛṇisantuṣṭakāriṇī

ghanārimaṇḍalā ghūrṇā ghṛtācī ghanaveginī /
jñānadhātumayī carcā carcitā cāruhāsinī

caṭulā caṇḍikā citrā citramālyavibhūṣitā /
caturbhujā cārudantā cāturī caritapradā

cūlikā citravastrāntā candramaḥkarṇakuṇḍalā /
candrahāsā cārudātrī cakorī candrahāsinī

candrikā candradhātrī ca caurī caurā ca caṇḍikā /
cañcadvāgvādinī candracūḍā coravināśinī

cārucandanaliptāṅgī cañcaccāmaravījitā /
cārumadhyā cārugatiścandilā candrarūpiṇī

cāruhomapriyā cārvācaritā cakrabāhukā /
candramaṇḍalamadhyasthā candramaṇḍaladarpaṇā

cakravākastanī ceṣṭā citrā cāruvilāsinī /
citsvarūpā candravatī candramāścandanapriyā

codayitrī ciraprajñā cātakā cāruhetukī /
chatrayātā chatradharā chāyā chandaḥparicchadā

chāyādevī chidranakhā channendriyavisarpiṇī /
chando'nuṣṭuppratiṣṭhāntā chidropadravabhedinī

chedā chatreśvarī chinnā churikā chedanapriyā /
jananī janmarahitā jātavedā jaganmayī

jāhnavī jaṭilā jetrī jarāmaraṇavarjitā /
jambūdvīpavatī jvālā jayantī jalaśālinī

jitendriyā jitakrodhā jitāmitrā jagatpriyā /
jātarūpamayī jihvā jānakī jagatī jarā

janitrī jahnutanayā jagattrayahitaiṣiṇī /
jvālāmukhī japavatī jvaraghnī jitaviṣṭapā

jitākrāntamayī jvālā jāgratī jvaradevatā /
jvalantī jaladā jyeṣṭhā jyāghoṣāsphoṭadiṅmukhī

jambhinī jṛmbhaṇā jṛmbhā jvalanmāṇikyakuṇḍalā /
jhiñjhikā jhaṇanirghoṣā jhañjhāmārutaveginī

jhallarīvādyakuśalā ñarūpā ñabhujā smṛtā /
ṭaṅkabāṇasamāyuktā ṭaṅkinī ṭaṅkabhedinī

ṭaṅkīgaṇakṛtāghoṣā ṭaṅkanīyamahorasā /
ṭaṅkārakāriṇī devī ṭhaṭhaśabdaninādinī

ḍāmarī ḍākinī ḍimbhā ḍuṇḍamāraikanirjitā /
ḍāmarītantramārgasthā ḍamaḍḍamarunādinī

ḍiṇḍīravasahā ḍimbhalasatkrīḍāparāyaṇā /
ḍhuṇḍhivighneśajananī ḍhakkāhastā ḍhilivrajā

nityajñānā nirupamā nirguṇā narmadā nadī /
triguṇā tripadā tantrī tulasī taruṇā taruḥ

trivikramapadākrāntā turīyapadagāminī /
taruṇādityasaṅkāśā tāmasī tuhinā turā

trikālajñānasampannā trivalī ca trilocanā /
triśaktistripurā tuṅgā turaṅgavadanā tathā

timiṅgilagilā tīvrā trisrotā tāmasādinī /
tantramantraviśeṣajñā tanumadhyā triviṣṭapā

trisandhyā tristanī toṣāsaṃsthā tālapratāpinī /
tāṭaṅkinī tuṣārābhā tuhinācalavāsinī

tantujālasamāyuktā tārahārāvalipriyā /
tilahomapriyā tīrthā tamālakusumākṛtiḥ

tārakā triyutā tanvī triśaṅkuparivāritā /
talodarī tilābhūṣā tāṭaṅkapriyavādinī

trijaṭā tittirī tṛṣṇā trividhā taruṇākṛtiḥ /
taptakāñcanasaṅkāśā taptakāñcanabhūṣaṇā

traiyambakā trivargā ca trikālajñānadāyinī /
tarpaṇā tṛptidā tṛptā tāmasī tumburustutā

tārkṣyasthā triguṇākārā tribhaṅgī tanuvallariḥ /
thātkārī thāravā thāntā dohinī dīnavatsalā

dānavāntakarī durgā durgāsuranibarhiṇī /
devarītirdivārātrirdraupadī dundubhisvanā

devayānī durāvāsā dāridryodbhedinī divā /
dāmodarapriyā dīptā digvāsā digvimohinī

daṇḍakāraṇyanilayā daṇḍinī devapūjitā /
devavandyā diviṣadā dveṣiṇī dānavākṛtiḥ

dīnānāthastutā dīkṣā daivatādisvarūpiṇī /
dhātrī dhanurdharā dhenurdhāriṇī dharmacāriṇī

dharandharā dharādhārā dhanadā dhānyadohinī /
dharmaśīlā dhanādhyakṣā dhanurvedaviśāradā

dhṛtirdhanyā dhṛtapadā dharmarājapriyā dhruvā /
dhūmāvatī dhūmakeśī dharmaśāstraprakāśinī

nandā nandapriyā nidrā nṛnutā nandanātmikā /
narmadā nalinī nīlā nīlakaṇṭhasamāśrayā

nārāyaṇapriyā nityā nirmalā nirguṇā nidhiḥ /
nirādhārā nirupamā nityaśuddhā nirañjanā

nādabindukalātītā nādabindukalātmikā /
nṛsiṃhinī nagadharā nṛpanāgavibhūṣitā

narakakleśaśamanī nārāyaṇapadodbhavā /
niravadyā nirākārā nāradapriyakāriṇī

nānājyotiḥ samākhyātā nidhidā nirmalātmikā /
navasūtradharā nītirnirupadravakāriṇī

nandajā navaratnāḍhyā naimiṣāraṇyavāsinī /
navanītapriyā nārī nīlajīmūtanisvanā

nimeṣiṇī nadīrūpā nīlagrīvā niśīśvarī /
nāmāvalirniśumbhaghnī nāgalokanivāsinī

navajāmbūnadaprakhyā nāgalokādhidevatā /
nūpurākrāntacaraṇā naracittapramodinī

nimagnāraktanayanā nirghātasamanisvanā /
nandanodyānanilayā nirvyūhoparicāriṇī

pārvatī paramodārā parabrahmātmikā parā /
pañcakośavinirmuktā pañcapātakanāśinī

paracittavidhānajñā pañcikā pañcarūpiṇī /
pūrṇimā paramā prītiḥ paratejaḥ prakāśinī

purāṇī pauruṣī puṇyā puṇḍarīkanibhekṣaṇā /
pātālatalanirmagnā prītā prītivivardhinī

pāvanī pādasahitā peśalā pavanāśinī /
prajāpatiḥ pariśrāntā parvatastanamaṇḍalā

padmapriyā padmasaṃsthā padmākṣī padmasambhavā /
padmapatrā padmapadā padminī priyabhāṣiṇī

paśupāśavinirmuktā purandhrī puravāsinī /
puṣkalā puruṣā parvā pārijātasumapriyā

pativratā pavitrāṅgī puṣpahāsaparāyaṇā /
prajñāvatīsutā pautrī putrapūjyā payasvinī

paṭṭipāśadharā paṅktiḥ pitṛlokapradāyinī /
purāṇī puṇyaśīlā ca praṇatārtivināśinī

pradyumnajananī puṣṭā pitāmahaparigrahā /
puṇḍarīkapurāvāsā puṇḍarīkasamānanā

pṛthujaṅghā pṛthubhujā pṛthupādā pṛthūdarī /
pravālaśobhā piṅgākṣī pītavāsāḥ pracāpalā

prasavā puṣṭidā puṇyā pratiṣṭhā praṇavāgatiḥ /
pañcavarṇā pañcavāṇī pañcikā pañcarasthitā

paramāyā parajyotiḥ paraprītiḥ parāgatiḥ /
parākāṣṭhā pareśānī pāvinī pāvakadyutiḥ

puṇyabhadrā paricchedyā puṣpahāsā pṛthūdarī /
pītāṅgī pītavasanā pītaśayyā piśācinī

pītakriyā piśācaghnī pāṭalākṣī paṭukriyā /
pañcabhakṣapriyācārā pūtanāprāṇaghātinī

punnāgavanamadhyasthā puṇyatīrthaniṣevitā /
pañcāṅgī ca parāśaktiḥ paramāhlādakāriṇī

puṣpakāṇḍasthitā pūṣā poṣitākhilaviṣṭapā /
pānapriyā pañcaśikhā pannagopariśāyinī

pañcamātrātmikā pṛthvī pathikā pṛthudohinī /
purāṇanyāyamīmāṃsā pāṭalī puṣpagandhinī

puṇyaprajā pāradātrī paramārgaikagocarā /
pravālaśobhā pūrṇāśā praṇavā pallavodarī

phalinī phaladā phalguḥ phūtkārī phalakākṛtiḥ /
phaṇīndrabhogaśayanā phaṇimaṇḍalamaṇḍitā

bālabālā bahumatā bālātapanibhāṃśukā /
balabhadrapriyā vandyā vaḍavā buddhisaṃstutā

bandīdevī bilavatī baḍiśaghnī balipriyā /
bāndhavī bodhitā buddhirbandhūkakusumapriyā

bālabhānuprabhākārā brāhmī brāhmaṇadevatā /
bṛhaspatistutā vṛndā vṛndāvanavihāriṇī

bālākinī bilāhārā bilavāsā bahūdakā /
bahunetrā bahupadā bahukarṇāvataṃsikā

bahubāhuyutā bījarūpiṇī bahurūpiṇī /
bindunādakalātītā bindunādasvarūpiṇī

baddhagodhāṅgulitrāṇā badaryāśramavāsinī /
bṛndārakā bṛhatskandhā bṛhatī bāṇapātinī

vṛndādhyakṣā bahunutā vanitā bahuvikramā /
baddhapadmāsanāsīnā bilvapatratalasthitā

bodhidrumanijāvāsā baḍisthā bindudarpaṇā /
bālā bāṇāsanavatī vaḍavānalaveginī

brahmāṇḍabahirantaḥsthā brahmakaṅkaṇasūtriṇī /
bhavānī bhīṣaṇavatī bhāvinī bhayahāriṇī

bhadrakālī bhujaṅgākṣī bhāratī bhāratāśayā /
bhairavī bhīṣaṇākārā bhūtidā bhūtimālinī

bhāminī bhoganiratā bhadradā bhūrivikramā /
bhūtavāsā bhṛgulatā bhārgavī bhūsurārcitā

bhāgīrathī bhogavatī bhavanasthā bhiṣagvarā /
bhāminī bhoginī bhāṣā bhavānī bhūridakṣiṇā

bhargātmikā bhīmavatī bhavabandhavimocinī /
bhajanīyā bhūtadhātrīrañjitā bhuvaneśvarī

bhujaṅgavalayā bhīmā bheruṇḍā bhāgadheyinī /
mātā māyā madhumatī madhujihvā madhupriyā

mahādevī mahābhāgā mālinī mīnalocanā /
māyātītā madhumatī madhumāṃsā madhudravā

mānavī madhusambhūtā mithilāpuravāsinī /
madhukaiṭabhasaṃhartrī medinī meghamālinī

mandodarī mahāmāyā maithilī masṛṇapriyā /
mahālakṣmīrmahākālī mahākanyā maheśvarī

māhendrī merutanayā mandārakusumārcitā /
mañjumañjīracaraṇā mokṣadā mañjubhāṣiṇī

madhuradrāviṇī mudrā malayā malayānvitā /
medhā marakataśyāmā māgadhī menakātmajā

mahāmārī mahāvīrā mahāśyāmā manustutā /
mātṛkā mihirābhāsā mukundapadavikramā

mūlādhārasthitā mugdhā maṇipūrakavāsinī /
mṛgākṣī mahiṣārūḍhā mahiṣāsuramardinī

yogāsanā yogagamyā yogā yauvanakāśrayā /
yauvanī yuddhamadhyasthā yamunā yugadhāriṇī

yakṣiṇī yogayuktā ca yakṣarājaprasūtinī /
yātrā yānavidhānajñā yaduvaṃśasamudbhavā

yakārādihakārāntā yājuṣī yajñarūpiṇī /
yāminī yoganiratā yātudhānabhayaṅkarī

rukmiṇī ramaṇī rāmā revatī reṇukā ratiḥ /
raudrī raudrapriyākārā rāmamātā ratipriyā

rohiṇī rājyadā revā ramā rājīvalocanā /
rākeśī rūpasampannā ratnasiṃhāsanasthitā

raktamālyāmbaradharā raktagandhānulepanā /
rājahaṃsasamārūḍhā rambhā raktabalipriyā

ramaṇīyayugādhārā rājitākhilabhūtalā /
rurucarmaparīdhānā rathinī ratnamālikā

rogeśī rogaśamanī rāviṇī romaharṣiṇī /
rāmacandrapadākrāntā rāvaṇacchedakāriṇī

ratnavastraparicchannā rathasthā rukmabhūṣaṇā /
lajjādhidevatā lolā lalitā liṅgadhāriṇī

lakṣmīrlolā luptaviṣā lokinī lokaviśrutā /
lajjā lambodarī devī lalanā lokadhāriṇī

varadā vanditā vidyā vaiṣṇavī vimalākṛtiḥ /
vārāhī virajā varṣā varalakṣmīrvilāsinī

vinatā vyomamadhyasthā vārijāsanasaṃsthitā /
vāruṇī veṇusambhūtā vītihotrā virūpiṇī

vāyumaṇḍalamadhyasthā viṣṇurūpā vidhipriyā /
viṣṇupatnī viṣṇumatī viśālākṣī vasundharā

vāmadevapriyā velā vajriṇī vasudohinī /
vedākṣaraparītāṅgī vājapeyaphalapradā

vāsavī vāmajananī vaikuṇṭhanilayā varā /
vyāsapriyā varmadharā vālmīkiparisevitā

śākambharī śivā śāntā śaradā śaraṇāgatiḥ /
śātodarī śubhācārā śumbhāsuravimardinī

śobhāvatī śivākārā śaṅkarārdhaśarīriṇī /
śoṇā śubhāśayā śubhrā śiraḥsandhānakāriṇī

śarāvatī śarānandā śarajjyotsnā śubhānanā /
śarabhā śūlinī śuddhā śabarī śukavāhanā

śrīmatī śrīdharānandā śravaṇānandadāyinī /
śarvāṇī śarvarīvandyā ṣaḍbhāṣā ṣaḍṛtupriyā

ṣaḍādhārasthitā devī ṣaṇmukhapriyakāriṇī /
ṣaḍaṅgarūpasumatisurāsuranamaskṛtā

sarasvatī sadādhārā sarvamaṅgalakāriṇī /
sāmagānapriyā sūkṣmā sāvitrī sāmasambhavā

sarvāvāsā sadānandā sustanī sāgarāmbarā /
sarvaiśvaryapriyā siddhiḥ sādhubandhuparākramā

saptarṣimaṇḍalagatā somamaṇḍalavāsinī /
sarvajñā sāndrakaruṇā samānādhikavarjitā

sarvottuṅgā saṅgahīnā sadguṇā sakaleṣṭadā /
saradhā sūryatanayā sukeśī somasaṃhatiḥ

hiraṇyavarṇā hariṇī hrīṅkārī haṃsavāhinī /
kṣaumavastraparītāṅgī kṣīrābdhitanayā kṣamā

gāyatrī caiva sāvitrī pārvatī ca sarasvatī /
vedagarbhā varārohā śrīgāyatrī parāmbikā

iti sāhasrakaṃ nāmnāṃ gāyatryāścaiva nārada /
puṇyadaṃ sarvapāpaghnaṃ mahāsampattidāyakam

evaṃ nāmāni gāyatryāstoṣotpattikarāṇi hi /
aṣṭamyāṃ ca viśeṣeṇa paṭhitavyaṃ dvijaiḥ saha

japaṃ kṛtvāhūma pūjādhyānaṃ kṛtvā viśeṣataḥ /
yasmai kasmai na dātavyaṃ gāyatryāstu viśeṣataḥ

subhaktāya suśiṣyāya vaktavyaṃ bhūsu rāya vai /
bhraṣṭebhyaḥ sādhakebhyaśca bāndhavebhyo na darśayet

yadgṛhe likhitaṃ śāstraṃ bhayaṃ tasya na kasyacit /
cañcalāpisthirā bhūtvā kamalā tatra tiṣṭhati

idaṃ rahasyaṃ paramaṃ guhyādguhyataraṃ mahat /
puṇyapradaṃ manuṣyāṇāṃ daridrāṇāṃnidhipradam

mokṣapradaṃ mumukṣūṇāṃ kāmināṃ sarvakāmadam /
rogādvai mucyate rogī baddho mucyeta bandhanāt

brahmahatyā surāpānaṃ suvarṇasteyino narāḥ /
gurutalpagato vāpi pātakātanmucyate sakṛt

asatpratigrahāccaivā'bhakṣyabhakṣādviśeṣataḥ /
pākhaṇḍānṛtyamukhyabhyaḥ pāṭhanādeva mucyate

idaṃ rahasyamamalaṃ mayoktaṃ padmajodbhava /
brahmasāyujyadaṃ nṝnāṃ satyaṃ santya na saṃśaya

// iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe dvādaśaskandhe
gāyatrīsahasranāma stotrakathanaṃ nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ //