Devi Bhagavata Purana · Chapter 7.34
śrīdevīvirāḍrūpadarśanasahitaṃ devakṛtatatstavavarṇanam
śrī devyuvāca
kva yūyaṃ mandabhāgyā vai kvedaṃ rūpaṃ mahādbhutam /
tathāpi bhaktavātsalyādīdṛśaṃ darśitaṃ mayā
na vedādhyayanairyogairna dānaistapasejyayā /
rūpaṃ draṣṭumidaṃ śakyaṃ kevalaṃ matkṛpāṃ vinā
prakṛtaṃ śṛṇu rājendra paramātmātra jīvatām /
upādhiyogātsamprāptaḥ kartṛtvādikamapyuta
kriyāḥ karoti vividhā dharmādharmaikahetavaḥ /
nānā yonīstataḥ prāpya sukhaduḥkhaiśca yujyate
punastatsaṃskṛtivaśānnānākarmarataḥ sadā /
nānādehānsamāpnoti sukhaduḥkhaiśca yujyate
ghaṭīyantravadetasya na virāmaḥ kadāpi hi /
ajñānameva mūlaṃ syāttataḥ kāmaḥ kriyāstataḥ
tasmādajñānanāśāya yateta niyataṃ naraḥ /
etaddhi janmasāphalyaṃ yadajñānasya nāśanam
puruṣārthasamāptiśca jīvanmuktadaśāpi ca /
ajñānanāśane śaktā vidyaiva tu paṭīyasī
na karma tajjaṃ nopāstirvirodhābhāvato gire /
pratyutāśājñānanāśe karmaṇā naiva bhāvyatām
anarthadāni karmāṇi punaḥ punaruśanti hi /
tato rāgastato doṣastato'nartho mahānbhavet
tasmātsarvaprayatnena jñānaṃ sampādayennaraḥ /
kurvanneveha karmāṇītyataḥ karmāpyavaśyakam
jñānādeva hi kaivalyamataḥ syāttatsamuccayaḥ /
sahāyatāṃ vrajetkarma jñānasya hitakāri ca
iti kecidvadantyatra tadvirodhānna sambhavet /
jñānādhṛdgranthibhedaḥ syāddhṛdgranthau karmasambhavaḥ
yaugapadyaṃ na sambhāvyaṃ virodhāttu tatastayoḥ /
tamaḥ prakāśayoryadvadyaugapadyaṃ na sambhavi
tasmāt sarvāṇi karmāṇi vaidikāni mahāmate /
cittaśuddhyantameva syustāni kuryātprayatnataḥ
śamo damastitikṣā ca vairāgyaṃ sattvasambhavaḥ /
tāvatparyantameva syuḥ karmāṇi na tataḥ param
tadante caiva saṃnyasya saṃśrayed gurumātmavān /
śrotriyaṃ brahmaniṣṭhaṃ ca bhaktyā nirvyājayā punaḥ
vedāntaśravaṇaṃ kuryānnityamevamatandritaḥ /
tattvamasyādivākyasya nityamarthaṃ vicārayet
tattvamasyādi vākyaṃ tu jīvabrahmaikyabodhakam /
aikye jñāte nirbhayastu madrūpo hi prajāyate
padārthāvagatiḥ pūrvaṃ vākyārthāvagatistataḥ /
tatpadasya ca vākyārtho gire'haṃ parikīrtitaḥ
tvaṃ padasya ca vācyārtho jīva eva na saṃśayaḥ /
ubhayoraikyamasinā padena procyate budhaiḥ
vācyārthayorviruddhatvādaikyaṃ naiva ghaṭeta ha /
lakṣaṇātaḥ prakartavyā tattvamoḥ śrutisaṃsthayoḥ
cinmātraṃ tu tayorlakṣyaṃ tayoraikyasya sambhavaḥ /
tayoraikyaṃ tathā jñātvā svābhedenādvayo bhavet
devadattaḥ sa evāyamitivallakṣaṇā smṛtā /
sthūlādi deharahito brahma sampadyate naraḥ
pañcīkṛtamahābhūtasambhūtaḥ sthūladehakaḥ /
bhogālayo jarāvyādhisaṃyutaḥ sarvakarmaṇām
mithyābhūto'yamābhāti sphuṭaṃ māyāmayatvataḥ /
so'yaṃ sthūla upādhiḥ syādātmano me nageśvara
jñānakarmendriyayutaṃ prāṇapañcakasaṃyutam /
manobuddhiyutaṃ caitatsūkṣmaṃ tatkavayo viduḥ
apañcīkṛtabhūtotthaṃ sūkṣmadeho'yamātmanaḥ /
dvitīyo'yamupādhiḥ syātsukhāderavabodhakaḥ
anādyanirvācyamidamajñānaṃ tu tṛtīyakaḥ /
deho'yamātmano bhāti kāraṇātmā nageśvara
upādhivilaye jāte kevalātmāvaśiṣyate /
dehatraye pañcakośā antaḥsthāḥ santi sarvadā
pañcakośaparityāge brahma pucchaṃ hi labhyate /
netinetītyādivākyairmama rūpaṃ yaducyate
na jāyate mriyate tatkadāci-
nnāyaṃ bhūtvā na babhūva kaścit /
ajo nityaḥ śāśvato'yaṃ purāṇo
na hanyate hanyamāne śarīre
hataṃ cenmanyate hantuṃ hataścenmanyate hatam /
ubhau tau na vijānītau nāyaṃ hanti na hanyate
aṇoraṇīyānmahato mahīyā-
nātmāsya jantornihito guhāyām /
tamakratuḥ paśyati vītaśoko
dhātuḥ prasādānmahimānamasya
ātmānaṃ rathinaṃ viddhi śarīraṃ rathameva tu /
buddhiṃ tu sārathiṃ viddhi manaḥ pragrahameva ca
indriyāṇi hayānāhurviṣayāṃsteṣu gocarān /
ātmendriyamanoyuktaṃ bhoktetyāhurmanīṣiṇaḥ
yastvavidvānbhavati cāmanaskaśca sadāśuciḥ /
na tatpadamavāpnoti saṃsāraṃ cādhigacchati
yastu vijñānavānbhavati samanaskaḥ sadā śuciḥ /
sa tu tatpadamāpnoti yasmādbhūyo na jāyate
vijñānasārathiryastu manaḥ pragrahavānnaraḥ /
so'dhvanaḥ pāramāpnoti madīyaṃ yatparaṃ padam
itthaṃ śrutyā ca matyā ca niścityātmānamātmanā /
bhāvayenmāmātmarūpāṃ nididhyāsanato'pi
yogavṛtteḥ purā svasminbhāvayedakṣaratrayam /
devīpraṇavasañjñasya dhyānārthaṃ mantravācyayoḥ
hakāraḥ sthūladehaḥ syādrakāraḥ sūkṣmadehakaḥ /
īkāraḥ kāraṇātmāsau hrīṅkāro'haṃ turīyakam
evaṃ samaṣṭidehe'pi jñātvā bījatrayaṃ kramāt /
samaṣṭivyaṣṭyorekatvaṃ bhāvayenmatimānnaraḥ
samādhikālātpūrvaṃ tu bhāvayitvaivamādṛtaḥ /
tato dhyāyennilīnākṣo devīṃ māṃ jagadīśvarīm
prāṇāpānau samau kṛtvā nāsābhyantaracāriṇau /
nivṛttaviṣayākāṅkṣo vītadoṣo vimatsaraḥ
bhaktyā nirvyājayā yukto guhāyāṃ niḥsvane sthale /
hakāram viśvamātmānaṃ rakāre pravilāpayet
rakāraṃ taijasaṃ devamīkāre pravilāpayet /
īkāraṃ prājñamātmānaṃ hrīṅkāre pravilāpayet
vācyavācakatāhīnaṃ dvaitabhāvavivarjitam /
akhaṇḍaṃ saccidānandaṃ bhāvayettacchikhāntare
iti dhyānena māṃ rājan sākṣātkṛtya narottamaḥ /
madrūpa eva bhavati dvayorapyekatā yataḥ
yogayuktyānayā dṛṣṭvā māmātmānaṃ parātparam /
ajñānasya sakāryasya tatkṣaṇe nāśako bhavet
iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptamaskandhe
devīgītāyāṃ jñānasya mokṣahetutvavarṇanaṃ nāma catustriṃśo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0