व्याकरणमहाभाष्य · भाग 481500

(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {29।49} आयुष्मन् अहम् प्राजिता इति .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {30।49} वैयाकरणः आह .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {31।49} अपशब्दः इति .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {32।49} सूतः आह .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {33।49} प्रापित्ज्ञः देवानाम् प्रियः न तु इष्टज्ञः .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {34।49} इष्यते एतत् रूपम् इति .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {35।49} वैयाकरणः आह .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {36।49} आहो खलु अनेन दुरुतेन बाध्यामहे इति .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {37।49} सूतः आह .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {38।49} न खलु वेञः सूतः .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {39।49} सुवतेः एव सूतः .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {40।49} यदि सुवतेः कुत्सा प्रयोक्तव्या .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {41।49} दुःसूतेन इति वक्तव्यम् .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {42।49} न तर्हि इदानीम् इदम् वा यौ इति वक्तव्यम् .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {43।49} वक्तव्यम् च .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {44।49} किम् प्रयोजनम् .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {45।49} न इयम् विभाषा .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {46।49} किम् तर्हि .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {47।49} आदेशः अयम् विधीयते .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {48।49} वा इति अयम् आदेशः भवति अजेः यौ परतः .
(प्_2,4.56) क_इ,488.8-24 रो_इइ,880-881 {49।49} वायुः इति .
(प्_2,4.58) क_इ,489.2-9 रो_इइ,881-882 {1।9} अणिञोः लुकि तद्राजात् युवप्रत्ययस्य उपसङ्ख्यानम् . अणिञोः लुकि तद्राजात् युवप्रत्ययस्य उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् .
(प्_2,4.58) क_इ,489.2-9 रो_इइ,881-882 {2।9} बौधिः पिता बौधीः पुत्रः औदुम्बरिः पिता औदुम्बरिः पुत्रः .
(प्_2,4.58) क_इ,489.2-9 रो_इइ,881-882 {3।9} अपरः आह : अणिञोः लुकि क्षत्रियगोत्रमात्रात् युवप्रत्ययस्य उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् इति .
(प्_2,4.58) क_इ,489.2-9 रो_इइ,881-882 {4।9} जाबालिः पिता जाबालिः पुत्रः .
(प्_2,4.58) क_इ,489.2-9 रो_इइ,881-882 {5।9} अपरः आह .
(प्_2,4.58) क_इ,489.2-9 रो_इइ,881-882 {6।9} अब्राह्मणगोत्रमात्रात् युवप्रत्ययस्य उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् इति .
(प्_2,4.58) क_इ,489.2-9 रो_इइ,881-882 {7।9} किम् प्रयोजनम् .
(प्_2,4.58) क_इ,489.2-9 रो_इइ,881-882 {8।9} इदम् अपि सिद्धम् भवति .
(प्_2,4.58) क_इ,489.2-9 रो_इइ,881-882 {9।9} भाण्डिजङ्घिः पिता भाण्डिजङ्घिः पुत्रः कार्णखरकिः पिता कार्णखरकिः पुत्रः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {1।129} तद्राजादीनाम् लुकि समासबहुत्वे प्रतिषेधः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {2।129} तद्राजादीनाम् लुकि समासबहुत्वे प्रतिषेधः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {3।129} प्रियः आङ्गः एषाम् ते इमे प्रियाङ्गाः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {4।129} प्रियः वाङ्गः एषाम् ते इमे प्रियवाङ्गाः इति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {5।129} किम् उच्यते समासबहुत्वे प्रतिषेधः इति यावता तेन एव चेत् कृतम् बहुत्वम् इति उच्यते न च अत्र तेन एव कृतम् बहुत्वम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {6।129} भवति वै किम् चित् आचार्याः क्रियमाणम् अपि चोदयन्ति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {7।129} तत् वा कर्तव्यम् तेन एव चेत् बहुत्वम् इति समासबहुत्वे वा प्रतिषेधः वक्तव्यः इति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {8।129} अबहुत्वे च लुग्वचनम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {9।129} अबहुत्वे च लुक् वक्तव्यः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {10।129} अतिक्रान्तः अङ्गान् अत्यङ्गः .

(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {11।129} बहुवचने परतः यः तद्राजः इति एवम् कृत्वा चोद्यते .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {12।129} अथ किमर्थम् पुनः इदम् न बहुवचने इति एव सिद्धम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {13।129} न सिध्यति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {14।129} बहुवचने इति उच्यते न च अत्र बहुवचनम् पश्यामः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {15।129} प्रत्ययलक्षणेन भविष्यति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {16।129} न लुमता तस्मिन् इति प्रत्ययलक्षणस्य प्रतिषेधः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {17।129} न लुमता आङ्गस्य इति वक्ष्यामि .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {18।129} न एवम् शक्यम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {19।129} इह हि दोषः स्यात् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {20।129} पञ्चभिः गार्गीभिः क्रीतः पटः पञ्चगार्ग्यः दशगार्ग्यः इति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {21।129} द्वन्द्वे अबहुषु लुग्वचनम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {22।129} द्वन्द्वे अबहुषु लुक् वक्तव्यः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {23।129} गर्गवत्सवाजाः इति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {24।129} इह च लुक् वक्तव्यः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {25।129} गर्गेभ्यः आगतम् गर्गरूप्यम् गर्गमयम् इति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {26।129} इह च अत्रयः इति उदात्तनिवृत्तिस्वरः प्राप्नोति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {27।129} सिद्धम् तु प्रत्ययार्थबहुत्वे लुग्वचनात् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {28।129} सिद्धम् एतत् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {29।129} कथम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {30।129} प्रत्ययार्थबहुत्वे लुक् वक्तव्यः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {31।129} यदि प्रत्ययार्थबहुत्वे लुक् उच्यते अस्त्रियाम् इति वक्तव्यम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {32।129} इह मा भूत् : आङ्ग्यः स्त्रियः , वाङ्ग्यः स्त्रियः इति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {33।129} यस्य पुनः बहुवचने परतः लुक् उच्यते तस्य ईकारेण व्यवहितत्वात् न भविष्यति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {34।129} यस्य अपि बहुवचने परतः लुक् उच्यते तेन अपि अस्त्रियाम् इति वक्तव्यम् आम्बष्ठ्याः स्त्रियः सौवीर्याः स्त्रियः इति एवमर्थम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {35।129} अत्र अपि चापा व्यवधानम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {36।129} एकादेशे कृते न अस्ति व्यव्हदानम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {37।129} एकादेशः पूवविधौ स्थानिवत् भवति इति स्थानिवद्भावात् व्यवधानम् एव .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {38।129} द्वन्द्वे अबहुषु लुग्वचनम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {39।129} द्वन्द्वे अबहुषु लुक् वक्तव्यः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {40।129} गर्गवत्सवाजाः इति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {41।129} गोत्रस्य बहुषु लोपिनः बहुवचनान्तस्य प्रवृत्तौ द्व्येकयोः अलुक् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {42।129} गोत्रस्य बहुषु लोपिनः बहुवचनान्तस्य प्रवृत्तौ द्व्येकयोः अलुक् वक्तव्यः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {43।129} बिदानाम् अपत्यम् माणवकः बैदः बैदौ .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {44।129} किमर्थम् इदम् न अचि इति एव अलुक् सिद्धः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {45।129} अचि इति उच्यते .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {46।129} न च अत्र अजादिम् पश्यामः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {47।129} प्रत्ययलक्षणेन .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {48।129} वर्णाश्रये न अस्ति प्रत्ययलक्षणम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {49।129} एकवचनद्विवचनान्तस्य प्रवृत्तौ बहुषु लोपः यूनि .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {50।129} एकवचनद्विवचनान्तस्य प्रवृत्तौ बहुषु लोपः यूनि वक्तव्यः .

(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {51।129} बैदस्य अपत्यम् बहवः माणवकाः बिदाः बैदयोः वा बिदाः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {52।129} अञ् यः बहुषु यञ् यः बहुषु इति उच्यमानः लुक् न प्राप्नोति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {53।129} मा भूत् एवम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {54।129} अञन्तम् यत् बहुषु यञन्तम् यत् बहुषु इति एवम् भविष्यति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {55।129} न एवम् शक्यम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {56।129} इह हि दोषः स्यात् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {57।129} काश्यपप्रतिकृतयः काश्यपाः इति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {58।129} न वा सर्वेषाम् द्वन्द्वे बह्वर्थत्वात् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {59।129} न वा एषः दोषः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {60।129} किम् कारणम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {61।129} सर्वेषाम् द्वन्द्वे बह्वर्थत्वात् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {62।129} सर्वाणि द्वन्द्वे बह्वर्थानि .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {63।129} कथम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {64।129} युगपत् अधिकरणविवक्षायाम् द्वन्द्वः भवति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {65।129} ततः अयम् आह यस्य बहुवचने परतः लुक् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {66।129} यदि सर्वाणि द्वन्द्वे बह्वर्थानि अहम् अपि इदम् अचोद्यम् चोद्ये .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {67।129} द्वन्द्वे अबहुषु लुग्वचनम् इति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {68।129} मम अपि सर्वत्र बहुवचनम् परम् भवति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {69।129} लुके कृते न प्राप्नोति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {70।129} प्रत्ययलक्षणेन .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {71।129} न लुमता तस्मिन् इति प्रत्ययलक्षणस्य प्रतिषेधः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {72।129} न लुमता आङ्गस्य इति वक्ष्यामि .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {73।129} ननु च उक्तम् न एवम् शक्यम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {74।129} इह हि दोषः स्यात् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {75।129} पञ्चभिः गार्गीभिः क्रीतः पटः पञ्चगार्ग्यः दशगार्ग्यः इति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {76।129} इष्तम् एव एतत् सङ्गृहीतम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {77।129} पञ्चगर्गः दशगर्गः इति एव भवितव्यम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {78।129} तथा इदम् अपरम् अचोद्यम् चोद्ये .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {79।129} गर्गरूप्यम् गर्गमयम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {80।129} अत्र अपि बहुवचने इति एव सिद्धम् कथम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {81।129} समर्थात् तद्धितः उत्पद्यते .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {82।129} सामर्थ्यम् च सुबन्तेन .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {83।129} ततः अयम् आह यस्य प्र्तययार्थबहुत्वे लुक् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {84।129} यदि समर्थात् तद्धितः उत्पद्यते अहम् अपि इदम् अचोद्यम् चोद्ये .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {85।129} गोत्रस्य बहुषु लोपिनः बहुवचनान्तस्य प्रवृत्तौ द्व्येकयोः अलुक् इति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {86।129} कथम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {87।129} यस्य अपि बहुवचने परतः लुक् तेन अपि अत्र अलुक् वक्तव्यः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {88।129} तस्य अपि हि अत्र बहुवचनम् परम् भवति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {89।129} न वक्तव्यः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {90।129} अचि इति एवम् अलुक् सिद्धः .

(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {91।129} अचि इति उच्यते .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {92।129} न च अत्र अजादिम् पश्यामः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {93।129} ननु च उक्तम् प्रत्ययलक्षणेन .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {94।129} वर्णाश्रये न अस्ति प्रत्ययलक्षणम् इति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {95।129} यदि वा कानि चित् वर्णाश्रयाणि अपि प्रत्ययलक्षणेन भवन्ति तथा इदम् अपि भविष्यति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {96।129} अथ वा अविशेषेण अलुकम् उक्त्वा हलि न इति वक्ष्यामि .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {97।129} यदि अविशेषेण अलुकम् उक्त्वा हलि न इति उच्यते बिदानाम् अपत्यम् बहवः माणवकाः बिदाः अत्र अपि अलुक् प्राप्नोति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {98।129} अस्तु .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {99।129} पुनः अस्य युवबहुत्वे वर्तमानस्य लुक् भविष्यति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {100।129} पुनः अलुक् कस्मात् न भवति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {101।129} समर्थानाम् प्रथमस्य गोत्रप्रत्ययान्तस्य अलुक् उच्यते न च तत् समर्थानाम् प्रथमम् गोत्रप्रत्ययान्तम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {102।129} किम् तर्हि .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {103।129} द्वितीयम् अर्थम् उपसङ्क्रान्तम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {104।129} अवश्यम् च एतत् एवम् विज्ञेयम् अत्रिभरद्वाजिका वसिष्ठकश्यपिका भृग्वङ्गिरसिका कुत्सकुशिका इति एवमर्थम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {105।129} गर्गभार्गविकाग्रहणम् वा क्रियते .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {106।129} तत् नियमार्थम् भविष्यति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {107।129} एतस्य एव द्वितीयम् अर्थम् उपसङ्क्रान्तस्य अलुक् भवति न अन्यस्य इति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {108।129} यत् अपि उच्यते एकवचनद्विवचनान्तस्य प्रवृत्तौ बहुषु लोपः यूनि वक्तव्यः इति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {109।129} मा भूत् एवम् अञ् यः बहुषु यञ् यः बहुषु इति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {110।129} अञन्तम् यत्बहुषु यञन्तम् यत् बहुषु इति एवम् भविष्यति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {111।129} ननु च उक्तम् न एवम् शक्यम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {112।129} इह हि दोषः स्यात् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {113।129} काश्यपप्रतिकृतयः काश्यपाः इति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {114।129} न एषः दोषः .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {115।129} लौकिकस्य तत्र गोत्रस्य ग्रहणम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {116।129} न च एतत् लौकिकम् गोत्रम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {117।129} यस्य बहुवचने परतः लुक् समासबहुत्वे तेन प्रतिषेधः वक्तव्यः तेन एव चेत् कृतम् बहुत्वम् इति वा वक्तव्यम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {118।129} यस्य प्रत्ययार्थबहुत्वे लुक् तेन अस्त्रियाम् इति वक्तव्यम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {119।129} यस्य बहुवचने परतः लुक् तस्य अयम् अधिकः दोषः अत्रः इति उदात्तनिवृत्तिस्वरः प्राप्नोति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {120।129} तस्मात् प्रत्ययार्थबहुत्वे लुक् इति एषः पक्षः ज्यायान् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {121।129} अथ इह कथम् भवितव्यम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {122।129} गार्गी च बात्स्यः च इति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {123।129} यदि तावत् अस्त्रि विधिना आश्रीयते अस्ति अत्र अस्त्री इति कृत्वा भवितव्यम् लुका .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {124।129} अथ स्त्री प्रतिषेधेन आश्रीयते अस्ति अत्र स्त्री इति कृत्वा भवितव्यम् प्रतिषेधेन .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {125।129} किम् पुनः अत्र अर्थसतत्त्वम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {126।129} देवाः एतत् ज्ञातुम् अर्हन्ति .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {127।129} अथ यः लोप्यलोपिनाम् समासः तत्र कथम् भवितव्यम् .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {128।129} उभयम् हि दृश्यते .
(प्_2,4.62) क_इ,490.2-492.26 रो_इइ,882-893 {129।129} शरद्वत् शुनकदर्भात् भ्रुगुवत् साग्रायणेषु न उदात्तस्वरितोदयम् अगार्ग्यकाश्यपगालवानाम् इति .
(प्_2,4.64) क_इ,493.2-8 रो_इइ,893 {1।13} यञादीनाम् एकद्वयोः वा तत्पुरुषे षष्ठ्याः उपसङ्ख्यानम् .

(प्_2,4.64) क_इ,493.2-8 रो_इइ,893 {2।13} यञादीनाम् एकद्वयोः वा तत्पुरुषे षष्ठ्याः उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् .
(प्_2,4.64) क_इ,493.2-8 रो_इइ,893 {3।13} गार्ग्यस्य कुलम् गार्ग्यकुलम् गर्गकुलम् वा .
(प्_2,4.64) क_इ,493.2-8 रो_इइ,893 {4।13} गार्ग्ययोः कुलम् गार्ग्यकुलम् गर्गकुलम् वा .
(प्_2,4.64) क_इ,493.2-8 रो_इइ,893 {5।13} बैदस्य कुलम् बैदकुलम् बिदकुलम् वा .
(प्_2,4.64) क_इ,493.2-8 रो_इइ,893 {6।13} बैदयोः कुलम् बैदकुलम् बिदकुलम् वा .
(प्_2,4.64) क_इ,493.2-8 रो_इइ,893 {7।13} यञादीनाम् इति किमर्थम् .
(प्_2,4.64) क_इ,493.2-8 रो_इइ,893 {8।13} आङ्गस्य कुलम् आङ्गकुलम्. आङ्गयोः कुलम् आङ्गकुलम् .
(प्_2,4.64) क_इ,493.2-8 रो_इइ,893 {9।13} एकद्वयोः इति किमर्थम् .
(प्_2,4.64) क_इ,493.2-8 रो_इइ,893 {10।13} गर्गाणाम् कुलम् गर्गकुलम् .
(प्_2,4.64) क_इ,493.2-8 रो_इइ,893 {11।13} तत्पुरुषे इति किमर्थम्. गार्ग्यस्य समीपम् उपगार्ग्यम् .
(प्_2,4.64) क_इ,493.2-8 रो_इइ,893 {12।13} षष्ठ्याः इति किम् .
(प्_2,4.64) क_इ,493.2-8 रो_इइ,893 {13।13} शोभनगार्ग्यः परमगार्ग्यः .
(प्_2,4.66) क_इ,493.10-16 रो_इइ,893-894 {1।18} किम् अयम् समुच्चयः .
(प्_2,4.66) क_इ,493.10-16 रो_इइ,893-894 {2।18} प्राक्षु भरतेषु च इति .
(प्_2,4.66) क_इ,493.10-16 रो_इइ,893-894 {3।18} आहोस्वित् भरतविशेषणम् प्राग्ग्रहणम् .
(प्_2,4.66) क_इ,493.10-16 रो_इइ,893-894 {4।18} प्राञ्चः ये भरताः इति .
(प्_2,4.66) क_इ,493.10-16 रो_इइ,893-894 {5।18} किम् च अतः .
(प्_2,4.66) क_इ,493.10-16 रो_इइ,893-894 {6।18} यदि समुच्चयः भरतग्रहणम् अनर्थकम् .
(प्_2,4.66) क_इ,493.10-16 रो_इइ,893-894 {7।18} न हि अन्यत्र भरता सन्ति .
(प्_2,4.66) क_इ,493.10-16 रो_इइ,893-894 {8।18} अथ प्राग्ग्रहणम् भरतविशेषणम् प्राग्ग्रहणम् अनर्थकम् .
(प्_2,4.66) क_इ,493.10-16 रो_इइ,893-894 {9।18} न हि अप्राञ्चः भरताः सन्ति .
(प्_2,4.66) क_इ,493.10-16 रो_इइ,893-894 {10।18} एवम् तर्हि समुच्चयः .
(प्_2,4.66) क_इ,493.10-16 रो_इइ,893-894 {11।18} ननु च उक्तम् भरतग्रहणम् अनर्थकम् .
(प्_2,4.66) क_इ,493.10-16 रो_इइ,893-894 {12।18} न हि अन्यत्र भरता सन्ति इति .
(प्_2,4.66) क_इ,493.10-16 रो_इइ,893-894 {13।18} न अनर्थकम्. ज्ञापकार्थम् .
(प्_2,4.66) क_इ,493.10-16 रो_इइ,893-894 {14।18} किम् ज्ञाप्यते .
(प्_2,4.66) क_इ,493.10-16 रो_इइ,893-894 {15।18} एतत् ज्ञापयति आचार्यः अन्यत्र प्राग्ग्रहणे भरतग्रहणम् न भवति इति .
(प्_2,4.66) क_इ,493.10-16 रो_इइ,893-894 {16।18} किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् .
(प्_2,4.66) क_इ,493.10-16 रो_इइ,893-894 {17।18} इञः प्राचाम् भरत्ग्रहणम् न भवति .
(प्_2,4.66) क_इ,493.10-16 रो_इइ,893-894 {18।18} औद्दालकिः पिता औद्दालकायनः पुत्रः इति .
(प्_2,4.67) क_इ,493.18-20 रो_इइ,894 {1।3} गोपवनादिप्रतिषेधः प्राक् हरितादिभ्यः .
(प्_2,4.67) क_इ,493.18-20 रो_इइ,894 {2।3} गोपवनादिप्रतिषेधः प्राक् हरितादिभ्यः द्रष्टव्यः .
(प्_2,4.67) क_इ,493.18-20 रो_इइ,894 {3।3} हारितः हारितौ बहुषु हरिताः .
(प्_2,4.69) क_इ,494.2-6 रो_इइ,894-895 {1।8} किमर्थम् अद्वन्द्वे इति उच्यते .
(प्_2,4.69) क_इ,494.2-6 रो_इइ,894-895 {2।8} द्वन्द्वे मा भूत् इति .
(प्_2,4.69) क_इ,494.2-6 रो_इइ,894-895 {3।8} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_2,4.69) क_इ,494.2-6 रो_इइ,894-895 {4।8} इष्यते एव द्वन्द्वे : भ्रष्टककपिष्ठलाः भ्राष्टकिकापिष्थलयः इति .
(प्_2,4.69) क_इ,494.2-6 रो_इइ,894-895 {5।8} अतः उत्तरम् पठति अद्वन्द्वे इति द्वन्द्वाधिकारनिवृत्त्यर्थम् .
(प्_2,4.69) क_इ,494.2-6 रो_इइ,894-895 {6।8} अद्वन्द्वे इति उच्यते द्वन्द्वाधिकारनिवृत्त्यर्थम् .
(प्_2,4.69) क_इ,494.2-6 रो_इइ,894-895 {7।8} द्वन्द्वाधिकारः निवर्तते .

(प्_2,4.69) क_इ,494.2-6 रो_इइ,894-895 {8।8} तस्मिन् निवृत्ते अविशेषेण द्वन्द्वे च अद्वन्द्वे च भविष्यति .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {1।21} आगस्त्यकौण्डिन्ययोः प्रकृतिनिपातनम् . आगस्त्यकौण्डिन्ययोः प्रकृतिनिपातनम् कर्तव्यम् .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {2।21} अगस्तिकौण्डिनच् इति एतौ प्रकृत्यादेशौ भवतः इति वक्तव्यम् .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {3।21} किम् प्रयोजनम् .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {4।21} लुक्प्रतिषेधे वृद्ध्यर्थम् . लुक्प्रतिषेधे वृद्धिः यथा स्यात् .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {5।21} प्रत्ययान्तनिपातने हि वृद्ध्यभावः .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {6।21} प्रत्ययान्तनिपातने हि सति वृद्ध्यभावः स्यात् .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {7।21} आगस्तीयाः कौण्डिन्याः इति .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {8।21} यदि प्रक्र्टिनिपातनम् क्रियते केन इदानीम् प्रत्ययस्य लोपः भविष्यति .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {9।21} अधिकारात् प्रत्ययलोपः .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {10।21} अधिकारात् प्रत्ययलोपः भविष्यति .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {11।21} तत् तर्हि प्रकृतिनिपातनम् कर्तव्यम् .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {12।21} न कर्तव्यम् .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {13।21} योगविभागः करिष्यते .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {14।21} आगस्त्यकौण्डिन्ययोः बहुषु लुक् भवति .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {15।21} ततः अगस्तिकुण्डिनच् इति एतौ प्रकृत्यादेशौ भवतः आगस्त्यकौण्डिन्ययोः इति .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {16।21} एवम् अपि प्रत्ययान्तयोः एव प्राप्नोति .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {17।21} प्रत्ययान्तात् हि भवान् षष्ठीम् उच्चारयति .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {18।21} आगस्त्यकौण्डिन्ययोः इति .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {19।21} न एषः दोषः .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {20।21} यथा हि परिभाषितम् प्रत्ययस्य लुक्श्लुलुपः भवन्ति इति प्रत्ययस्य एव भविष्यति .
(प्_2,4.70) क_इ,494.8-495.2 रो_इइ,895-896 {21।21} अवशिष्टस्य आदेशौ भविष्यतः .
(प्_2,4.74) क_इ,495.4-15 रो_इइ,896-897 {1।11} ऊतः अचि .ऊतः अचि इति वक्तव्यम् .
(प्_2,4.74) क_इ,495.4-15 रो_इइ,896-897 {2।11} इह मा भूत् .
(प्_2,4.74) क_इ,495.4-15 रो_इइ,896-897 {3।11} सनीस्रसः दनीध्वसः इति .
(प्_2,4.74) क_इ,495.4-15 रो_इइ,896-897 {4।11} अथ ऊतः इति उच्यमाने इह कस्मात् न भवति .
(प्_2,4.74) क_इ,495.4-15 रो_इइ,896-897 {5।11} योयूयः रोरूवः .
(प्_2,4.74) क_इ,495.4-15 रो_इइ,896-897 {6।11} विहितविशेषणम् ऊकारान्तग्रहणन् .
(प्_2,4.74) क_इ,495.4-15 रो_इइ,896-897 {7।11} ऊकारान्तात् यः विहितः इति .
(प्_2,4.74) क_इ,495.4-15 रो_इइ,896-897 {8।11} तत् तर्हि वक्तव्यम् .
(प्_2,4.74) क_इ,495.4-15 रो_इइ,896-897 {9।11} न वक्तव्यम् .
(प्_2,4.74) क_इ,495.4-15 रो_इइ,896-897 {10।11} इष्टम् एव एतत् सङ्गृहीतम् .
(प्_2,4.74) क_इ,495.4-15 रो_इइ,896-897 {11।11} सनीस्रंसः दनीध्वंसः इति एव भवितव्यम् .
(प्_2,4.77) क_इ,495.10-15 रो_इइ,897-898 {1।11} गापोः ग्रहणे इण्पिबत्योः ग्रहणम् . गापोः ग्रहणे इण्पिबत्योः ग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_2,4.77) क_इ,495.10-15 रो_इइ,897-898 {2।11} इणः यः गाशब्दः पिबतेः यः पाशब्दः इति वक्तव्यम् .
(प्_2,4.77) क_इ,495.10-15 रो_इइ,897-898 {3।11} इह मा भूत् .
(प्_2,4.77) क_इ,495.10-15 रो_इइ,897-898 {4।11} अगासीत् नटः .
(प्_2,4.77) क_इ,495.10-15 रो_इइ,897-898 {5।11} अपासीत् धनम् इति .
(प्_2,4.77) क_इ,495.10-15 रो_इइ,897-898 {6।11} तत् तर्हि वक्तव्यम् .
(प्_2,4.77) क_इ,495.10-15 रो_इइ,897-898 {7।11} न वक्तव्यम् .

(प्_2,4.77) क_इ,495.10-15 रो_इइ,897-898 {8।11} इणः ग्रहणे तावत् वार्तम् .
(प्_2,4.77) क_इ,495.10-15 रो_इइ,897-898 {9।11} निर्देशात् एव इदम् व्यक्तम् लुग्विकरणस्य ग्रहणम् इति .
(प्_2,4.77) क_इ,495.10-15 रो_इइ,897-898 {10।11} पाग्रहणे च अपि वार्तम् .
(प्_2,4.77) क_इ,495.10-15 रो_इइ,897-898 {11।11} वक्तव्यम् एव एतत् सर्वत्र एव पाग्रहणे अलुग्विकरणस्य ग्रहणम् इति .
(प्_2,4.79) क_इ,495.17-496.7 रो_इइ,898 {1।16} तथासोः आत्मनेपदवचनम् .
(प्_2,4.79) क_इ,495.17-496.7 रो_इइ,898 {2।16} तथासोः आत्मनेपदस्य ग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_2,4.79) क_इ,495.17-496.7 रो_इइ,898 {3।16} आत्मनेपदम् यौ तथासौ इति वक्तव्यम् .
(प्_2,4.79) क_इ,495.17-496.7 रो_इइ,898 {4।16} एकवचनग्रहणम् वा .
(प्_2,4.79) क_इ,495.17-496.7 रो_इइ,898 {5।16} अथ वा एकवचने ये तथासी इति वक्तव्यम् .
(प्_2,4.79) क_इ,495.17-496.7 रो_इइ,898 {6।16} तत् च अवश्यम् अन्यतरत् कर्तव्यम् .
(प्_2,4.79) क_इ,495.17-496.7 रो_इइ,898 {7।16} अवचने हि अनिष्टप्रसङ्गः .
(प्_2,4.79) क_इ,495.17-496.7 रो_इइ,898 {8।16} अनुच्यमाने हि एतस्मिन् अनिष्टम् प्रसज्येत .
(प्_2,4.79) क_इ,495.17-496.7 रो_इइ,898 {9।16} अतनिष्ट यूपम् .
(प्_2,4.79) क_इ,495.17-496.7 रो_इइ,898 {10।16} असनिष्ट यूपम् इति .
(प्_2,4.79) क_इ,495.17-496.7 रो_इइ,898 {11।16} तत् तर्हि वक्तव्यम् .
(प्_2,4.79) क_इ,495.17-496.7 रो_इइ,898 {12।16} न वक्तव्यम् .
(प्_2,4.79) क_इ,495.17-496.7 रो_इइ,898 {13।16} यदि अपि तावत् अयम् तशब्दः दृष्टापचारः अस्ति आत्मनेपदम् अस्ति एव परस्मैपदम् अस्ति एकवचनम् अस्ति बहुवचनम् अयम् खलु थास्शब्दः अदृष्टापचारः आत्मनेपदम् एकवचनम् एव .
(प्_2,4.79) क_इ,495.17-496.7 रो_इइ,898 {14।16} तस्य अस्य कः अन्यः सहायः भवितुम् अर्हति अन्यत् अतः आत्मनेपदात् एकवचनात् च .
(प्_2,4.79) क_इ,495.17-496.7 रो_इइ,898 {15।16} तत् यथा अस्यस् गोः द्वितीयेन अर्थः इति .
(प्_2,4.79) क_इ,495.17-496.7 रो_इइ,898 {16।16} गौः एव आनीयते न अश्वः न गर्दभः .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {1।25} आमः लेः लोपे लुङ्लोटोः उपसङ्ख्यानम् .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {2।25} आमः लेः लोपे लुङ्लोटोः उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् : ताम् बैजवापयः विदाम् अक्रन् .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {3।25} अत्र भवन्तः विदाम् कुर्वन्तु. तत् तर्हि वक्तव्यम् .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {4।25} न वक्तव्यम् .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {5।25} लिग्रहणम् निवर्तिष्यते .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {6।25} यदि निवर्तते प्रत्ययमात्रस्य प्राप्नोति .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {7।25} इष्यते च प्रत्ययमात्रस्य .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {8।25} आतः च इष्यते .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {9।25} एवम् हि आह : कृञ् च अनुप्रयुज्यते लिटि इति .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {10।25} यदि च प्रत्ययमात्रस्य लुक् भवति ततः एतत् उपपन्नम् भवति .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {11।25} आमन्तेभ्यः णलः प्रतिषेधः .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {12।25} आमन्तेभ्यः णलः प्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {13।25} शशाम तताम .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {14।25} वृद्धौ कृत्यायाम् आमः इति लुक् प्राप्नोति .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {15।25} आमन्तेभ्यः अर्थवद्ग्रहणात् णलः अप्रतिषेधः .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {16।25} आमन्तेभ्यः णलः अप्रतिषेधः .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {17।25} अनर्थकः प्रतिषेधः अप्रतिषेधः .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {18।25} लुक् कस्मात् न भवति : शशाम तताम इति .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {19।25} अर्थवतः आम्शब्दस्य ग्रहणम् .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {20।25} न च एषः अर्थवान् .

(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {21।25} आमन्तेभ्यः अर्थवद्ग्रहणात् णलः अप्रतिषेधः इति चेत् अमः प्रतिषेधः . आमन्तेभ्यः अर्थवद्ग्रहणात् णलः अप्रतिषेधः इति चेत् अमः प्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {22।25} आम .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {23।25} उक्तम् वा .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {24।25} किम् उक्तम् .
(प्_2,4.81.1) क_इ,496.9-23 रो_इइ,898-899 {25।25} सन्निपातलक्षणः विधिः अनिमित्तम् तद्विघातस्य इति .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {1।39} किम् पुनः लुक् आदेशानाम् अपवादः आहोस्वित् कृतेषु आदेशेषु भवति .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {2।39} लुक् आदेशापवादः . लुक् आदेशानाम् अपवादः .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {3।39} तिङ्कृताभावः तु .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {4।39} तिङ्कृतस्य तु अभावः .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {5।39} कस्य .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {6।39} पदत्वस्य .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {7।39} सुबन्तपदत्वात् सिद्धम् .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {8।39} सुबन्तम् पदम् इति पदसञ्ज्ञा भविष्यति .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {9।39} कथम् स्वाद्युत्पत्तिः .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {10।39} लकारस्य कृत्त्वात् प्रातिपदिकत्वम् तदाश्रयम् प्रत्ययविधानम् . लकारः कृत् .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {11।39} कृत् प्रातिपदिकम् इति प्रातिपदिकसञ्ज्ञा .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {12।39} तदाश्रयम् प्रत्ययविधानम् .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {13।39} प्रातिपदिकाश्रयत्वात् स्वाद्युत्पत्तिः भविष्यति .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {14।39} सुपः श्रवणम् प्राप्नोति .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {15।39} अव्ययात् इति लुक् भविष्यति .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {16।39} कथम् अव्ययत्वम् .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {17।39} अव्ययत्वम् मकारान्तत्वात् .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {18।39} कृदन्तम् मान्तम् अव्ययसञ्ज्ञम् भवति इति अव्ययसञ्ज्ञा भविष्यति .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {19।39} स्वरः कथम् .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {20।39} यत् प्रकारयाम् चकार .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {21।39} स्वरः कृदन्तप्रकृतिस्वरत्वात् .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {22।39} कृदन्तम् उत्तरपदम् प्रकृतिस्वरम् भवति इति एषः स्वरः भविष्यति .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {23।39} तथा च निघातानिघातसिद्धिः .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {24।39} तथा च निघातानिघातसिद्धिः भवति .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {25।39} चक्षुष्कामम् याजयाम् चकार .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {26।39} तिङ् अतिङः इति तस्य च अनिघातः .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {27।39} तस्मात् च निघातः सिद्धः भवति .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {28।39} नञा तु समासप्रसङ्गः .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {29।39} नञा तु समासः प्राप्नोति .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {30।39} न कारयम् न हारयाम् .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {31।39} नञ् सुबन्तेन सह समस्यते इति समासः प्राप्नोति .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {32।39} उक्तम् वा .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {33।39} किम् उक्तम् .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {34।39} असामर्थ्यात् इति .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {35।39} न अत्र नञः आमन्तेन सामर्थ्यम् .

(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {36।39} केन तर्हि .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {37।39} तिङन्तेन .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {38।39} न चकार कारयाम् .
(प्_2,4.81.2) क_इ,496.24-498.12 रो_इइ,900-902 {39।39} न चकार हारयाम् इति .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {1।23} अव्ययात् आपः लुग्वचनानर्थक्यम् लिङ्गाभावात् .अव्ययात् आपः लुग्वचनम् अनर्थकम् .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {2।23} किम् कारणम् .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {3।23} लिङ्गाभावात् .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {4।23} अलिङ्गम् अव्ययम् .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {5।23} किम् इदम् भवान् सुपः लुकम् मृष्यति आपः लुकम् न मृष्यति .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {6।23} यथा एव हि अलिङ्गम् अव्ययम् एवम् असङ्ख्यम् अपि .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {7।23} सत्यम् एतत् .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {8।23} प्रत्ययलक्षणम् आचार्यः प्रार्थयमानः सुपः लुकम् मृष्यति .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {9।23} आपः पुनः अस्य लुकि सति न किम् चित् अपि प्रयोजनम् अस्ति .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {10।23} उच्यमाने अपि एतस्मिन् स्वाद्युत्पत्तिः न प्राप्नोति .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {11।23} किम् कारणम् .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {12।23} एकत्वादीनाम् अभावात् .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {13।23} एकत्वादिषु अर्थेषु स्वादयः विधीयन्ते .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {14।23} न च एषाम् एकत्वादयः सन्ति .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {15।23} अविशेषेण उत्पद्यन्ते .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {16।23} उत्पन्नानाम् नियमः क्रियते .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {17।23} अथ वा प्रकृतान् अर्थान् अपेक्ष्य नियमः .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {18।23} के च प्रकृताः .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {19।23} एकत्वादयः .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {20।23} एकस्मिन् एकवचनम् न द्वयोः न बहुषु .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {21।23} द्वयोः एव द्विवचनम् न एकस्मिन् न बहुषु .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {22।23} बहुषु एव बहुवचनम् न एकस्मिन् न द्वयोः इति .
(प्_2,4.82) क_इ,498.2-12 रो_इइ,902-903 {23।23} अथ वा आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति उत्पद्यन्ते अव्ययेभ्यः स्वादयः इति यत् अयम् अव्ययात् आपसुपः इति सुब्लुकम् शास्ति .
(प्_2,4.83.1) क_इ,498.14-23 रो_इइ,903 {1।14} न अव्ययीभावात् अतः इति योगव्यवसानम् .
(प्_2,4.83.1) क_इ,498.14-23 रो_इइ,903 {2।14} न अव्ययीभावात् अतः इति योगः व्यवसेयः .
(प्_2,4.83.1) क_इ,498.14-23 रो_इइ,903 {3।14} न अव्ययीभावात् अकारान्तात् सुपः लुक् भवति .
(प्_2,4.83.1) क_इ,498.14-23 रो_इइ,903 {4।14} ततः अम् तु अपञ्चम्याः इति .
(प्_2,4.83.1) क_इ,498.14-23 रो_इइ,903 {5।14} किमर्थः योगविभागः .
(प्_2,4.83.1) क_इ,498.14-23 रो_इइ,903 {6।14} पञ्चम्याः अम्प्रतिषेधार्थम् . पञ्चम्याः अमः प्रतिषेधः यथा स्यात् .
(प्_2,4.83.1) क_इ,498.14-23 रो_इइ,903 {7।14} एकयोगे हि उभयोः प्रतिषेधः .
(प्_2,4.83.1) क_इ,498.14-23 रो_इइ,903 {8।14} एकयोगे हि सति उभयोः प्रतिषेधः स्यात् अमः अलुकः च .
(प्_2,4.83.1) क_इ,498.14-23 रो_इइ,903 {9।14} सः तर्हि योगविभागः कर्तव्यः .
(प्_2,4.83.1) क_इ,498.14-23 रो_इइ,903 {10।14} न कर्तव्यः .
(प्_2,4.83.1) क_इ,498.14-23 रो_इइ,903 {11।14} तुः नियामकः .
(प्_2,4.83.1) क_इ,498.14-23 रो_इइ,903 {12।14} तुः क्रियते .
(प्_2,4.83.1) क_इ,498.14-23 रो_इइ,903 {13।14} स नियामकः भविष्यति .

(प्_2,4.83.1) क_इ,498.14-23 रो_इइ,903 {14।14} अम् एव अपञ्चम्याः इति .
(प्_2,4.83.2) क_इ,499.1-9 रो_इइ,903-904 {1।14} अमि पञ्चमीप्रतिषेधे अपादानग्रहणम् .
(प्_2,4.83.2) क_इ,499.1-9 रो_इइ,903-904 {2।14} अमि पञ्चमीप्रतिषेधे अपादानग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_2,4.83.2) क_इ,499.1-9 रो_इइ,903-904 {3।14} अपादानपञ्चम्याः इति वक्तव्यम् .
(प्_2,4.83.2) क_इ,499.1-9 रो_इइ,903-904 {4।14} किम् प्रयोजनम् .
(प्_2,4.83.2) क_इ,499.1-9 रो_इइ,903-904 {5।14} कर्मप्रवचनीययुक्ते अप्रतिषेधार्थम् . कर्मप्रवचनीययुक्ते मा भूत् .
(प्_2,4.83.2) क_इ,499.1-9 रो_इइ,903-904 {6।14} आपाटलिपुत्रम् वृष्टः देवः .
(प्_2,4.83.2) क_इ,499.1-9 रो_इइ,903-904 {7।14} न वा उत्तरपदस्य कर्मप्रवचनीययोगात् समासात् पञ्चम्यभावः .
(प्_2,4.83.2) क_इ,499.1-9 रो_इइ,903-904 {8।14} न वा वक्तव्यम् .
(प्_2,4.83.2) क_इ,499.1-9 रो_इइ,903-904 {9।14} किम् कारणम् .
(प्_2,4.83.2) क_इ,499.1-9 रो_इइ,903-904 {10।14} उत्तरपदम् अत्र कर्मप्रवचनीययुक्तम् .
(प्_2,4.83.2) क_इ,499.1-9 रो_इइ,903-904 {11।14} उत्तरपदस्य कर्मप्रवचनीययोगात् समासात् पञ्चमी न भविष्यति .
(प्_2,4.83.2) क_इ,499.1-9 रो_इइ,903-904 {12।14} यदा च समासः कर्मप्रवचनीययुक्तः भवति तदा प्रतिषेधः .
(प्_2,4.83.2) क_इ,499.1-9 रो_इइ,903-904 {13।14} तत् यथा .
(प्_2,4.83.2) क_इ,499.1-9 रो_इइ,903-904 {14।14} आ उपकुम्भात् आ उपमणिकात् इति .
(प्_2,4.84) क_इ,499.11-14 रो_इइ,904 {1।7} सप्तम्याः ऋद्धिनदीसमाससङ्ख्यावयवेभ्यः नित्यम् . सप्तम्याः ऋद्धिनदीसमाससङ्ख्यावयवेभ्यः नित्यम् इति वक्तव्यम् .
(प्_2,4.84) क_इ,499.11-14 रो_इइ,904 {2।7} ऋद्धि .
(प्_2,4.84) क_इ,499.11-14 रो_इइ,904 {3।7} सुमरम् सुमगधम् .
(प्_2,4.84) क_इ,499.11-14 रो_इइ,904 {4।7} नदीसमासः .
(प्_2,4.84) क_इ,499.11-14 रो_इइ,904 {5।7} उन्मत्तगङ्गम् लोहितगङ्गम् .
(प्_2,4.84) क_इ,499.11-14 रो_इइ,904 {6।7} सङ्ख्यावयव .
(प्_2,4.84) क_इ,499.11-14 रो_इइ,904 {7।7} एकविंसतिभारद्वाजम् त्रिपञ्चाशत्गौतमम् .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {1।60} टिताम् टेः एविधेः लुटः डारौरसः पूर्वविप्रतिषिद्धम् .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {2।60} टिताम् टेः एविधेः लुटः डारौरसः भवन्ति पूर्वविप्रतिषेधेन .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {3।60} टेः एत्वस्य अवकाशः पचते पचेते पचन्ते .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {4।60} डारौरसाम् अवकाशः श्वः कर्ता श्वः कर्तारौ श्वः कर्तारः .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {5।60} इह उभयम् प्राप्नोति .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {6।60} श्वः अधेता श्वः अध्येतारौ श्वः अध्येतारः .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {7।60} डारौरसः भवन्ति पूर्वविप्रतिषेधेन .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {8।60} सः तर्हि पूर्वविप्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {9।60} न वक्तव्यः .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {10।60} आत्मनेपदानाम् च इति वचनात् सिद्धम् .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {11।60} आत्मनेपदानाम् च डारौरसः भवन्ति इति वक्तव्यम् .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {12।60} तत् च समसङ्ख्यार्थम् . तत् च अवश्यम् आत्मनेपदग्रहणम् कर्तव्यम् समसङ्ख्यार्थम् .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {13।60} सङ्ख्यातनुदेशः यथा स्यात् .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {14।60} अक्रियमाणे हि आत्मनेपदग्रहणे शट् स्थानिनः त्रयः आदेशाः .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {15।60} वैषम्यात् सङ्ख्यातानुदेशः न प्राप्नोति .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {16।60} पूर्वविप्रतिषेधार्थेन तावत् न अर्थः आत्मनेपदग्रहणेन .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {17।60} इदम् इह सम्प्रधार्यम् .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {18।60} डारौरसः क्रियन्ताम् टेः एत्वम् इति .

(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {19।60} किम् अत्र कर्तव्यम् .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {20।60} परत्वात् एत्वम् .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {21।60} नित्याः डारौरसः .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {22।60} कृते अपि एत्वे प्रप्नुवन्ति अकृते अपि प्राप्नुवन्ति .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {23।60} टेः एत्वम् अपि नित्यम् .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {24।60} कृतेषु अपि डारौरस्सु प्राप्नोति अकृतेषु अपि प्राप्नोति .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {25।60} अनित्यम् एत्वम् .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {26।60} अन्यस्य कृतेषु डारौरस्सु प्राप्नोति अन्यस्य अकृतेषु .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {27।60} शब्दान्तरस्य च प्राप्नुवन् विधिः अनित्यः भवति .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {28।60} डारौरसः अपि अनित्याः .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {29।60} अन्यस्य कृते एत्वे प्राप्नुवन्ति अन्यस्य अकृते .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {30।60} शब्दान्तरस्य प्राप्नुवन्तः अनित्या भवन्ति .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {31।60} उभयोः अनित्ययोः परत्वात् एत्वम् .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {32।60} एत्वे कृते पुनःप्रसङ्गविज्ञानात् डारौरसः भविष्यन्ति .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {33।60} समसङ्ख्यार्थेन च अपि न अर्थः आत्मनेपदग्रहणेन .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {34।60} स्थाने अन्तरमेन व्यवस्था भविष्यति .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {35।60} कुतः आन्तर्यम् .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {36।60} अर्थतः .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {37।60} एकार्थस्य एकार्थः द्व्यर्थस्य द्व्यर्थः बह्वर्थस्य बह्वर्थः .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {38।60} अथ वा आदेशाः अपि षट् एव निर्दिश्यन्ते .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {39।60} कथम् .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {40।60} एकशेषनिर्देशात् .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {41।60} एकशेषनिर्देशः अयम् .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {42।60} अथ एतस्मिन् एकशेषनिर्देशे सति किम् अयम् कृतैकशेषाणाम् द्वन्द्वः .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {43।60} डा च डा च डा रौ च रौ च रौ रः च रः च रः. डा च रौ च रः च डारौरसः इति .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {44।60} आहोस्वित् कृतद्वन्द्वानाम् एकशेषः .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {45।60} डा च रौ च रः च डारौरसः .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {46।60} डारौरसः च डारौरसः च डारौरसः इति .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {47।60} किम् च अतः .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {48।60} यदि कृतैकशेषाणाम् द्वन्द्वः अनिष्टः समसङ्ख्यः प्राप्नोति एकवचनद्विवचनयोः डा प्राप्नोति .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {49।60} बहुवचनैकवचनयोः रौ प्राप्नोति द्विवचनबहुवचनयोः च रः प्राप्नोति .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {50।60} अथ कृतद्वन्द्वानाम् एकशेषः न दोषः भवति .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {51।60} यथा न दोषः तथा अस्तु .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {52।60} किम् पुनः अत्र ज्यायः .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {53।60} उभयम् इति आह .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {54।60} उभयम् हि दृश्यते .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {55।60} बहु शक्तिकिटकम् बहूनि शक्तिकिटकानि बहु स्थालीपिठरम् बहूनि स्थालीपिठरानि .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {56।60} डारौरसः कृते टेः ए यथात् द्वित्वम् प्रसारणे समस्ङ्ख्येन न अर्थ अस्ति .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {57।60} सिद्धम् स्थाने अर्थतः अन्तराः .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {58।60} आन्तर्यतः व्यवस्था .

(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {59।60} त्रयः एव इमे भवन्तु सर्वेषाम् .
(प्_2,4.85.1) क_इ,499.16-500.27 रो_इइ,905-907 {60।60} टेः एत्वम् च परत्वात् कृते अपि तस्मिन् इमे सन्तु .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {1।83} डाविकारस्य शित्करणम् सर्वादेशार्थम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {2।83} डाविकारः शित् कर्तव्यः .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {3।83} किम् प्रयोजनम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {4।83} सर्वादेशार्थम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {5।83} शित् सर्वस्य इति सर्वादेशः यथा स्यात् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {6।83} अक्रियमाणे हि शकारे अलः अन्त्यस्य विधयः भवन्ति इति अन्तस्य प्रसज्येत .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {7।83} निघातप्रसङ्गः तु .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {8।83} निघातः तु प्रप्नोति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {9।83} श्वः कर्ता .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {10।83} तासेः परम् लसार्वधातुकम् अनुदात्तम् भवति इति एषः स्वरः प्राप्नोति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {11।83} यत् तावत् उच्यते डाविकारस्य शित्करणम् सर्वादेशार्थम् इति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {12।83} सिद्धम् अलः अन्त्यविकारात् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {13।83} सिद्धम् एतत् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {14।83} कथम् .अलः अन्त्यविकारात् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {15।83} अस्तु अयम् अलः अन्त्यस्य .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {16।83} का रूपसिद्धिः : कर्ता .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {17।83} डिति टेः लोपात् लोपः .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {18।83} डिति टेः लोपेन लोपः भविष्यति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {19।83} अभत्वात् न प्राप्नोति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {20।83} डित्करणसामर्थ्यात् भविष्यति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {21।83} अनित्त्वात् वा .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {22।83} अथ वा अनित्त्वात् एतत् सिद्धम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {23।83} किम् इदम् अनित्त्वात् इति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {24।83} अन्त्यस्य अयम् स्थाने भवन् न प्रत्ययः स्यात् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {25।83} असत्याम् प्रत्ययसञ्ज्ञायाम् इत्सञ्ज्ञा न .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {26।83} असत्याम् इत्सञ्ज्ञायाम् लोपः न .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {27।83} असति लोपे अनेकाल् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {28।83} यद अनेकाल् तदा सर्वादेशः .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {29।83} यदा सर्वादेशः तदा प्रत्ययः .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {30।83} यदा प्रत्ययः तदा इत्सञ्ज्ञा .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {31।83} यदा इत्सञ्ज्ञा तदा लोपः .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {32।83} प्रश्लिष्टनिर्देशात् वा .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {33।83} अथ वा प्रश्लिष्टनिर्देशः अयम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {34।83} डा आ डा .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {35।83} सः अनेकाल्शित् सर्वस्य इति सर्वादेशः भविष्यति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {36।83} यदा तर्हि अयम् अन्त्यस्य स्थाने भवति तदा तिङ्ग्रहणेन ग्रहणम् न प्राप्नोति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {37।83} तिङ्ग्रहणम् एकदेशविकृतस्य अनन्यत्वात् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {38।83} एकदेशविकृतम् अनन्यवत् भवति इति तिङ्ग्रहणेन ग्रहणम् भविष्यति स्वरः कथम् .

(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {39।83} स्वरे विप्रतिषेधात् सिद्धम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {40।83} डारौरसः क्रियन्ताम् अनुदात्तत्वम् इति किम् अत्र कर्तव्यम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {41।83} परत्वात् अनुदात्तत्वम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {42।83} नित्याः डारौरसः .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {43।83} कृते अपि अनुदात्तत्वे प्रप्नुवन्ति अकृते अपि प्रप्नुवन्ति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {44।83} अनुदात्तत्वम् अपि नित्यम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {45।83} कृतेषु कृतेषु अपि डारौरस्सु प्राप्नोति अकृतेषु अपि प्राप्नोति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {46।83} अनित्यम् अनुदात्तत्वम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {47।83} अन्यस्य कृतेषु डारौरस्सु प्राप्नोति अन्यस्य अकृतेषु .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {48।83} शब्दान्तरस्य च प्राप्नुवन् विधिः अनित्यः भवति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {49।83} डारौरसः अपि अनित्याः .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {50।83} अन्यथास्वरस्य कृते अनुदात्तत्वे प्राप्नुवन्ति अन्यथास्वरस्य अकृते .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {51।83} स्वरभिन्नस्य च प्राप्नुवन्तः अनित्याः भवन्ति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {52।83} उभयोः अनित्ययोः परत्वात् अनुदात्तत्वम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {53।83} अनुदात्तत्वे कृते पुनःप्रसङ्गविज्ञातात् डारौरसः .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {54।83} टिलोपे उदात्तनिवृत्तिस्वरेण सिद्धम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {55।83} न सिध्यति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {56।83} किम् कारणम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {57।83} अन्तरङ्गत्वात् डारौरसः .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {58।83} तत्र अन्तरङ्गत्वात् डारौरस्सु कृतेषु अनुदात्तत्वम् क्रियताम् टिलोपः इति किम् अत्र कर्तव्यम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {59।83} परत्वात् टिलोपेन भवितव्यम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {60।83} एवम् तर्हि स्वरे विप्रतिषेधात् सिद्धम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {61।83} न्याय्यः एव अयम् स्वरे विप्रतिषेधः .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {62।83} इदम् इह सम्प्रधार्यम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {63।83} अनुदात्तत्वम् क्रियताम् उदात्तनिवृत्तिस्वरः इति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {64।83} किम् अत्र कर्तव्यम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {65।83} परत्वात् अनुदात्तत्वम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {66।83} अनुदात्तत्वे कृते पुनःप्रसङ्गविज्ञानात् उदात्तनिवृत्तिस्वरः भविष्यति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {67।83} तत् एतत् क्व सिद्धम् भवति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {68।83} यत् पित् वचनम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {69।83} यत् अपित् वचनम् तत्र न सिध्यति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {70।83} तत्र अपि सिद्धम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {71।83} कथम् इदम् अद्य लसार्वधातुकानुदात्तत्वम् प्रत्ययस्वरस्य अपवादः .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {72।83} न च अपवादविषये उत्सर्गः अभिनिविशते .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {73।83} पूर्वम् हि अपवादाः अभिनिविशन्ते पश्चात् उत्सर्गाः .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {74।83} प्रकल्प्य वा अपवादविषयम् ततः उत्सर्गः अभिनिविशते .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {75।83} तत् न तावत् कदा चित् प्रत्ययस्वरः भवति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {76।83} अपवादम् लसार्वधातुकनुदात्तत्वम् प्रतीक्षते .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {77।83} तत्र अनुदात्तत्वम् क्रियताम् लोपः इति .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {78।83} यदि अपि परत्वात् लोपः सः असौ अविद्यमानोदात्तत्वे अनुदात्ते उदात्तः लुप्यते .

(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {79।83} प्रत्ययस्वरापवादः लसार्वधातुकानुदात्तम् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {80।83} तेन तत्र न प्रसक्तः प्रत्ययस्वरः कदा चित् .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {81।83} प्रत्ययस्वरः तु तासेः वृत्तिसन्नियोगशिष्टः .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {82।83} तेन च अपि असौ उदात्तः लोप्स्यते .
(प्_2,4.85.2) क_इ,501.1-502.24 रो_इइ,907-911 {83।83} तथा न दोषः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {1।109} अधिकारेण इयम् प्रत्ययसञ्ज्ञा क्रियते .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {2।109} सा प्रकृत्युपपदोपाधीनाम् अपि प्राप्नोति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {3।109} तस्याः प्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {4।109} प्रकृति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {5।109} गुप्तिज्किभ्यः सन् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {6।109} उपपद .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {7।109} स्तम्बकर्णयोः रमजपोः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {8।109} उपाधि .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {9।109} हरतेः दृतिनाथयोः पशौ .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {10।109} एतेषाम् प्रतिषेधः वक्तव्यः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {11।109} किम् च स्यात् यदि एतेषाम् अपि प्रत्ययसञ्ज्ञा स्यात् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {12।109} परत्वम् आद्युदात्तत्वम् अङ्गसञ्ज्ञा इति एते विधयः प्रसज्येरन् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {13।109} अतः उत्तरम् पठति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {14।109} प्रत्ययाधिकारे प्रकृत्युपपदोपाधीनाम् अप्रतिषेधः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {15।109} अधिकारेण अपि प्रत्ययसञ्ज्ञायाम् सत्याम् प्रकृत्युपपदोपाधीनाम् अप्रतिषेधः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {16।109} अनर्थकः प्रतिषेधः अप्रतिषेधः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {17।109} प्रत्ययसञ्ज्ञा कस्मात् न भवति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {18।109} निमित्तस्य निमित्तिकार्यार्थत्वात् अन्यत्र अपि .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {19।109} निमित्तानि हि निमित्तिकार्यार्थानि भवन्ति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {20।109} किम् पुनः निमित्तम् कः वा निमित्ती .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {21।109} प्रकृत्युपपओपाधयः निमित्तम् प्रत्ययः निमित्ती .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {22।109} अन्यत्र अपि च एषः न्यायः दृष्टः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {23।109} क्व अन्यत्र .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {24।109} लोके .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {25।109} तत् यथा .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {26।109} बहुषु आसीनेषु कः चित् कम् चित् पृच्छति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {27।109} कतमः देवदत्तः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {28।109} कतरः यज्ञदत्तः इति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {29।109} सः तस्मै आचष्टे .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {30।109} यः अश्वे यः पीठे इति उक्ते निमित्तस्य निमित्तिकार्यार्थत्वात् अध्यवस्यति अयम् देवदत्तः अयम् यज्ञ्दत्त इति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {31।109} न इदानीम् अश्वस्य पीठस्य वा देवदत्तः इति सञ्ज्ञा भवति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {32।109} किम् पुनः निमित्तम् कः वा निमित्ती .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {33।109} निर्ज्ञातः अर्थः निमित्तम् अनिर्ज्ञातार्थः निमित्ती .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {34।109} इह च प्रत्ययः अनिर्ज्ञातः प्रकृत्युपपदोपाधयः निर्ज्ञाताः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {35।109} क्व .

(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {36।109} धातूपदेशे प्रातिपदिकोपदेशे च .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {37।109} ते निर्ज्ञाताः निमित्तत्वेन उपादीयन्ते .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {38।109} प्रधाने कार्यसम्प्रत्ययात् वा सिद्धम् . अथ वा प्रधाने कार्यसम्प्रत्ययः भविष्यति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {39।109} किम् च प्रधानम् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {40।109} प्रत्ययः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {41।109} तत् यथा .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {42।109} बहुषु यात्सु कः चित् कम् चित् पृच्छति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {43।109} कः याति इति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {44।109} सः आह राजा इति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {45।109} राजा इति उक्ते प्रधाने कार्यसम्प्रत्ययात् यः पृच्छति यः च आचष्टे उभयोः सम्प्रत्ययः भवति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {46।109} किङ्कृतम् पुनः प्राधान्यम् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {47।109} अर्थकृतम् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {48।109} यथा पुनः लोके अर्थकृतम् प्राधान्यम् शब्दस्य इदानीम् किङ्कृतम् प्राधान्यम् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {49।109} शब्दस्य अपूर्वोपदेशः प्राधान्यम् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {50।109} यस्य अपूर्वोपदेशः सः प्रधानम् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {51।109} प्रकृत्युपपदोपाधयः च उपदिष्टाः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {52।109} क्व .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {53।109} धातूपदेशे प्रातिपदिकोपदेशे च .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {54।109} यदि एव निमित्तस्य निमित्तिकार्यार्थत्वात् अथ अपि प्रधाने कार्यसम्प्रत्ययात् प्रकृत्युपपदोपाधीनाम् न भवति विकारागमानाम् तु प्राप्नोति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {55।109} हनः त च .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {56।109} त्रपुजतुनोः षुक् इति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {57।109} एतेषाम् हि अपूर्वोपदेशात् प्राधान्यम् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {58।109} निमित्तिनः च एते .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {59।109} विकारागमेषु च परविज्ञानात् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {60।109} विकारागमेषु च परविज्ञानात् प्रत्ययसञ्ज्ञा न भविष्यति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {61।109} प्रत्ययः परः बह्वति इति उच्यते .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {62।109} न च विकारागमाः परे सम्भवन्ति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {63।109} किम् पुनः कारणम् समाने अपूर्वोपदेशे प्रत्ययः परः विकारागमाः न परे .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {64।109} षष्ठीनिर्दिष्टस्य च तद्युक्तत्वात् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {65।109} षष्ठीनिर्दिष्तम् विकारागमयुक्तम् पञ्चमीनिर्द्ष्टात् च प्रत्ययः विधीयते .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {66।109} प्रत्ययविधानानुपपत्तिः तु .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {67।109} प्रत्ययविधिः तु न उपपप्द्यते .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {68।109} क्व .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {69।109} यत्र विकारागमाः विधीयन्ते .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {70।109} हनः त च .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {71।109} तर्पुजतुनोः षुक् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {72।109} किम् पुनः कारणम् न सिध्यति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {73।109} विकारागमयुक्तत्वात् अपञ्चमीनिर्दिष्टत्वात् च .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {74।109} तस्मात् तत्र पञ्चमीनिर्देशात् सिद्धम् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {75।109} तस्मात् तत्र पञ्चमीनिर्देशः कर्तव्यः .

(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {76।109} न कर्तव्यः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {77।109} इह तावत् हनः ते इति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {78।109} धातोः इति वर्तते. इह त्रपुजतुनोः षुक् इति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {79।109} प्रातिपदिकात् इति वर्तते .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {80।109} यदि एवम् हनः त च धातोः क्यप् भवति इति धातुमात्रात् क्यप् प्राप्नोति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {81।109} न एषः दोषः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {82।109} आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति न धातुमात्रात् क्यप् भवति इति यत् अयम् एतिस्तुशस्वृदृजुषः क्यप् इति परिगणनम् करोति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {83।109} अथ वा हन्तिम् एव अत्र धातुग्रहणेन अभिसम्भन्त्स्यामः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {84।109} हनः तः भवति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {85।109} धातोः क्यप् भवति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {86।109} कस्मात् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {87।109} हन्तेः इति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {88।109} अर्थाश्रयत्वात् वा .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {89।109} अथ वा अर्थाश्रयः प्रत्ययविधिः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {90।109} यः तम् अर्थम् सम्प्रत्याययति सः प्रत्ययः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {91।109} किम् वक्तव्यम् एतत् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {92।109} न हि .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {93।109} कथम् अनुच्यमानम् गंस्यते .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {94।109} प्रत्ययः इति महती सञ्ज्ञा क्रियते .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {95।109} सञ्ज्ञा च नाम यतः न लघीयः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {96।109} कुतः एतत् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {97।109} लघ्वर्थम् हि सञ्ज्ञाकरणम् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {98।109} तत्र महत्याः सञ्ज्ञायाः करणे एतत् प्रयोजनम् अन्वर्थसञ्ज्ञा यथा विज्ञायेत .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {99।109} प्रत्याययिति इति प्रत्ययः .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {100।109} यदि प्रत्याययिति इति प्रत्ययः अविकादीनाम् प्रत्ययसञ्ज्ञा न प्राप्नोति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {101।109} न हि ते किम् चित् प्रत्याययन्ति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {102।109} एवम् तर्हि प्रत्याय्यते प्रत्ययः इति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {103।109} एवम् अपि सनादीनाम् न प्राप्नोति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {104।109} एवम् तरि उभयसाधनः अयम् कर्तृसाधनः कर्मसाधनः च .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {105।109} एवम् अपि कुतः एतत् समाने अपूर्वोपदेशे त्रापुषम् जातुषम् इति अत्र अकारः तम् अर्थम् सम्प्रत्याययति न पुनः षकारः इति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {106।109} अन्यत्र अपि अकारेण तस्य अर्थस्य वचनात् मन्यामहे अकारः तम् अर्थम् सम्प्रत्याययतिन षकारः इति .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {107।109} क्व अन्यत्र .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {108।109} बिल्वादिभ्यः अण् .
(प्_3,1.1) क_इइ,1.2-3.13 रो_इइइ,3-12 {109।109} बैल्वः .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {1।100} किमर्थम् इदम् उच्यते .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {2।100} परः यथा स्यात् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {3।100} पूर्वः मा भूत् इति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {4।100} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {5।100} यम् इच्छति पूर्वम् आह तम् : विभाषा सुपः बहुच् पुरस्तात् तु इति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {6।100} मध्ये तर्हि मा भूत् इति .

(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {7।100} मध्ये अपि यम् इच्छति आह तम् : अव्ययसर्वनाम्नाम् अकच् प्राक् टेः इति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {8।100} यः इदानीम् अन्यः प्रत्ययः शेषः सः अन्तरेण वचनम् परः एव भविष्यति इति ना अर्थः परवचनेन .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {9।100} एवम् अपि येषाम् एव प्रत्ययानाम् देशः नियम्यते ते एव नियतदेशाः स्युः .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {10।100} यः इदानीम् अनियतदेशः सः कदा चित् पूर्वः कदा चित् परः कदा चित् मध्ये स्यात् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {11।100} तत् यथा मातुः वत्सः कदा चित् अग्रतः कदा चित् पृष्ठतः कदा चित् पार्श्वतः भवति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {12।100} परः एव यथा स्यात् इति एवमर्थम् परवचनम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {13।100} परवचनम् अनर्थकम् पञ्चमीनिर्दिष्टत्वात् परस्य .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {14।100} परग्रहणम् अनर्थकम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {15।100} किम् कारणम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {16।100} पञ्चमीनिर्दिष्टत्वात् परस्य कार्यम् उच्यते .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {17।100} तत् यथा द्व्यन्तरुपसर्गेभ्यः अपः ईत् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {18।100} विषमः उपन्यासः .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {19।100} सतः तत्र परस्य कार्यम् उच्यते .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {20।100} इह इदानीम् कस्य सतः परस्य कार्यम् भवितुम् अर्हति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {21।100} इह अपि सतः एव. कथम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {22।100} परत्वम् स्वाभाविकम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {23।100} अथ वाचनिके परत्वे सति अर्थः स्यात् परग्रहणेन .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {24।100} वाचनिके च न अर्थः .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {25।100} एतत् हि तस्य परस्य कार्यम् यत् असौ परः स्यात् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {26।100} अथ वा यत् अस्य परस्य सतः सञ्ज्ञा स्यात् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {27।100} यत्र तर्हि पञ्चमी न अस्ति तदर्थम् अयम् योगः वक्तव्यः .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {28।100} क्व च पञ्चमी न अस्ति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {29।100} यत्र विकारागमाः शिष्यन्ते .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {30।100} क्व च विकारागमाः शिष्यन्ते .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {31।100} हनः त च .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {32।100} त्रपुजतुनोः षुक् इति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {33।100} विकारागमेषु च उक्तम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {34।100} किम् उक्तम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {35।100} प्रत्ययविधानानुपपत्तिः तु .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {36।100} तस्मात् तत्र पञ्चमीनिर्देशात् सिद्धम् इति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {37।100} अत्यन्तापरदृष्टानाम् वा परभूतलोपार्थम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {38।100} अत्यन्तापरदृष्टानाम् तर्हि परभूतलोपार्थम् परग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {39।100} ये एते अत्यन्तापरदृष्टाः क्विबादयः लुप्यन्ते तेषाम् परभूतानाम् लोपः यथा स्यात् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {40।100} अपरभूतानाम् मा भूत् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {41।100} किम् पुनः अत्यन्तापरदृष्टानाम् परभूतलोपवचने प्रयोजनम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {42।100} किति णिति इति कार्याणि यथा स्युः इति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {43।100} एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {44।100} आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति अत्यन्तापरदृष्टाः परभूताः लुप्यन्ते इति यत् अयम् तेषु कादीन् अनुबन्धान् आसजति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {45।100} कथम् कृत्वा ज्ञापकम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {46।100} अनुबन्धासञ्जने एतत् प्रयोजनम् किति णिति इति कार्याणि यथा स्युः इति .

(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {47।100} यदि च अत्र अत्यन्तापरदृष्टाः परभूताः लुप्यन्तेततः अनुबन्धासञ्जनम् अर्थवत् भवति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {48।100} प्रयोगनियमार्थम् वा .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {49।100} प्रयोगनियमार्थम् तर्हि परग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {50।100} परभूतानाम् प्रयोगः यथा स्यात् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {51।100} अपरभूतानाम् मा भूत् इति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {52।100} अस्ति पुनः किम् चित् अनिष्टम् यदर्थः नियमः स्यात् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {53।100} अस्ति इति आह .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {54।100} प्रकृतेः अर्थाभिधाने प्रत्ययादर्शनात् . प्रकृतेः अर्थाभिधाने अप्रत्ययिकाः दृश्यन्ते .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {55।100} क्व सः देवदत्तः क्व सः यज्ञ्दत्तः बभ्रुः मण्डुः लमकः इति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {56।100} बाभ्रव्यः माण्डव्यः लामकायनः इति प्रयोक्तव्ये बभ्रुः मण्डुः लमकः इति प्रयुज्यते .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {57।100} द्वयसजादीनाम् च केवलदृष्टत्वात् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {58।100} द्वयसजादीनाम् च केवलानाम् प्रयोगः दृश्यते .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {59।100} किम् अस्य द्वयसम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {60।100} किम् अस्य मात्रम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {61।100} का अद्य तिथी इति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {62।100} द्वयसजादयः वै वृत्तिजसदृशाः अवृत्तिजाः यथा बहुः तथा .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {63।100} वावचने च अनुत्पत्त्यर्थम् . वावचने च अनुत्पत्त्यर्थम् परग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {64।100} वा वचनेन अनुत्पत्तिः यथा स्यात् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {65।100} अथ क्रियमाणे अपि वै परग्रहणे कथम् इव वावचनेन अनुत्पत्तिः लभ्या .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {66।100} क्रियमाणे परग्रहणे वावचनेन वा परः इति एतत् अभिसम्बध्यते .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {67।100} अक्रियमाणे पुनः परग्रहणे वावचनेन किम् अन्यत् शक्यम् अभिसम्बन्धुम् अन्यत् अतः सञ्ज्ञायाः .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {68।100} न च सञ्ज्ञायाः भावाभावौ इष्येते .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {69।100} वावचने च उक्तम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {70।100} किम् उक्तम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {71।100} वावचनानर्थक्यम् च तत्र नित्यत्वात् सनः इति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {72।100} प्रयोगनियमार्थम् एव तर्हि परग्रहणम् कर्तव्यम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {73।100} अथ एतस्मिन् प्रयोगनियमे सति किम् अयम् प्रत्ययहियमः .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {74।100} प्रकृतिपरः एव प्रत्ययः प्रयोक्तव्यः अप्रकृतिपरः न इति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {75।100} आहोस्वित् प्रकृतिनियमः .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {76।100} प्रत्ययपरा एव प्रकृतिः प्रयोक्तव्या अप्रत्यया न इति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {77।100} कः च अत्र विशेषः .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {78।100} तत्र प्रत्ययनियमे प्र्कृतिनियमाभावः .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {79।100} तत्र प्रत्ययनियमे सति प्र्कृतिनियमः न प्राप्नोति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {80।100} अप्रत्ययिकायाः प्रकृतेः प्रयोगः प्राप्नोति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {81।100} क्व सः देवदत्तः क्व सः यज्ञ्दत्तः बभ्रुः मण्डुः लमकः इति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {82।100} अस्तु तर्हि प्रकृतिनियमः .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {83।100} प्रकृतिनियमे प्रत्ययानियमः .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {84।100} प्रकृतिनियमे सति प्रत्ययस्य नियमः न प्राप्नोति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {85।100} किम् अस्य द्वयसम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {86।100} किम् अस्य मात्रम् .

(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {87।100} का अद्य तिथी इति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {88।100} अप्रकृतिकस्य प्रत्ययस्य प्रयोगः प्राप्नोति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {89।100} सिद्धम् तु उभयनियमात् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {90।100} सिद्धम् एतत् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {91।100} कथम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {92।100} उभयनियमात् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {93।100} उभयनियमः अयम् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {94।100} प्रकृतिपरः एव प्रत्ययः प्रयोक्तव्यः प्रत्ययपरा एव च प्रकृतिः इति .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {95।100} किम् वक्तव्यम् एतत् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {96।100} न हि .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {97।100} कथम् अनुच्यमानम् गंस्यते .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {98।100} परग्रहणसामर्थ्यात् .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {99।100} अन्तरेण अपि परग्रहणम् स्यात् अयम् परः .
(प्_3,1.2) क_इइ,3.15-6.2 रो_इइइ,12-19 {100।100} परः एव यथा स्यात् इति एवमर्थम् परग्रहणम् .
(प्_3,1.3.1) क_इइ,6.4-14 रो_इइइ,20-21 {1।15} किमर्थम् इदम् उच्यते .
(प्_3,1.3.1) क_इइ,6.4-14 रो_इइइ,20-21 {2।15} आद्युदात्तः यथा स्यात् .
(प्_3,1.3.1) क_इइ,6.4-14 रो_इइइ,20-21 {3।15} अन्तोदात्तः मा भूत् इति .
(प्_3,1.3.1) क_इइ,6.4-14 रो_इइइ,20-21 {4।15} न एतत् अस्ति प्रयोजनम् .
(प्_3,1.3.1) क_इइ,6.4-14 रो_इइइ,20-21 {5।15} यम् इच्छति अन्तोदात्तम् करोति तत्र चकारम् अनुबन्धम् आह च चितः अन्तः उदात्तः इति .
(प्_3,1.3.1) क_इइ,6.4-14 रो_इइइ,20-21 {6।15} मध्योदात्तः तर्हि मा भूत् इति .
(प्_3,1.3.1) क_इइ,6.4-14 रो_इइइ,20-21 {7।15} मद्योदात्तम् यम् इच्छति तत्र रेफम् अनुबन्धम् करोति आह च उपोत्तमम् रिति इति .
(प्_3,1.3.1) क_इइ,6.4-14 रो_इइइ,20-21 {8।15} अनुदात्तः तर्हि मा भूत् इति .
(प्_3,1.3.1) क_इइ,6.4-14 रो_इइइ,20-21 {9।15} अनुदात्तम् अपि यम् इच्छति तत्र पकारम् अनुबन्धम् करोति आह च अनुदात्तौ सुप्पितौ इति .
(प्_3,1.3.1) क_इइ,6.4-14 रो_इइइ,20-21 {10।15} स्वरितः तर्हि मा भूत् इति .
(प्_3,1.3.1) क_इइ,6.4-14 रो_इइइ,20-21 {11।15} स्वरितम् अपि यम् इच्छति करोति तत्र तकारम् अनुबन्धम् आह च तित् स्वरितम् इति .
(प्_3,1.3.1) क_इइ,6.4-14 रो_इइइ,20-21 {12।15} यः इदानीम् अतः अन्यः प्रत्ययः शेषः सः अन्तरेण अपि वचनम् आद्युदात्तः एव भविष्यति इति न अर्थः आद्युदात्तवचनेन .
(प्_3,1.3.1) क_इइ,6.4-14 रो_इइइ,20-21 {13।15} एवम् अपि येषाम् एव प्रत्ययानाम् स्वरः नियम्यते ते एव नियतस्वराः स्युः .
(प्_3,1.3.1) क_इइ,6.4-14 रो_इइइ,20-21 {14।15} यः इदानीम् अनियतस्वरः सः कदा चित् आद्युदात्तः कदा चित् अन्तोदात्तः कदा चित् मध्योदात्तः कदा चित् अनुदात्तः कचा चित् स्वरितः स्यात् .
(प्_3,1.3.1) क_इइ,6.4-14 रो_इइइ,20-21 {15।15} आद्युदात्तः एव यथा स्यात् इति एवम् अर्थम् इदम् उच्यते .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {1।113} अथ किमर्थम् प्रत्ययसञ्ज्ञासन्नियोगेन आद्युदात्तत्वम् उच्यते अनुदात्तत्वम् च न यत्र एव अन्यः स्वरः तत्र एव अयम् उच्येत .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {2।113} ञ्निति आदिः नित्यम् प्रत्ययस्य च .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {3।113} अदुपदेशात् लसार्वधातुकम् अनुदात्तम् सुप्पितौ च इति .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {4।113} तत्र अयम् अपि अर्थः द्विः आद्युदात्तग्रहणम् द्विः च अनुदात्तग्रहणम् न कर्तव्यम् भवति .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {5।113} प्रकृतम् अनुवर्तते .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {6।113} अतः उत्तरम् पठति : आद्युदात्तत्वस्य प्रत्ययसञ्ज्ञासन्नियोगे प्रयोजनम् यस्य सञ्ज्ञाकरणम् तस्य आद्युदात्तार्थम् .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {7।113} आद्युदात्तत्वस्य प्रत्ययसञ्ज्ञासन्नियोगकरणे एतत् प्रयोजनम् यस्य सञ्ज्ञाकरणम् तस्य आद्युदात्तत्वम् यथा स्यात् .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {8।113} असन्नियोगे हि यस्मात् सः तदादेः आद्युदात्तत्वम् तदन्तस्य च अनुदात्तत्वम् .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {9।113} अक्रियमाणे हि प्रत्ययसञ्ज्ञासन्नियोगेन आद्युदात्तत्वे प्रत्ययग्रहणे यस्मात् सः तदादेः ग्रहणम् भवति इति तदादेः आद्युदात्तत्वम् प्रसज्येत तदन्तस्य च अनुदात्तत्वम् .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {10।113} अथ क्रियमाणे अपि प्रत्ययसञ्ज्ञासन्नियोगेन आद्युदात्तत्वे अनुदात्तत्वे च कस्मात् एव तदादेः आद्युदात्तत्वम् न भवति तदन्तस्य च अनुदात्तत्वम् .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {11।113} उत्पन्नः प्रत्ययः प्रत्ययाश्रयाणाम् कार्याणाम् निमित्तम् भवति न उत्पद्यमानः .

(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {12।113} तत् यथा घटः कृतः घटाश्रयाणाम् कार्याणाम् निमित्तम् भवति न क्रियमाणः .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {13।113} न वा प्रकृतेः आद्युदात्तवचनम् ज्ञापकम् तदादेः अग्रहणस्य .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {14।113} न वा एषः दोषः .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {15।113} किम् कारणम् .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {16।113} यत् अयम् ञ्निति आदिः नित्यम् इति प्रकृतेः आद्युदात्तत्वम् शास्ति तत् ज्ञापयति आचार्यः न तदादेः आद्युदात्तत्वम् भवति इति .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {17।113} तदन्तस्य तर्हि अनुदात्तत्वम् प्राप्नोति .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {18।113} प्रकृतिस्वरस्य च विधानसामर्थ्यात् प्रत्ययस्वराभावः . यत् अयम् धातोः अन्तः प्रातिपदिकस्य अन्तः इति प्रकृतेः अन्तोदात्तत्वम् शास्ति तत् ज्ञापयति आचार्यः न तदन्तस्य अनुदात्तत्वम् भवति इति .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {19।113} कथम् कृत्वा ज्ञापकम् .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {20।113} यत्र हि अनुदात्तःप्रत्ययः प्रकृतिस्वरः तत् प्रयोजयति .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {21।113} आगमानुदात्तार्थम् वा .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {22।113} आगमानुदात्तार्थम् तर्हि प्रत्ययसञ्ज्ञासन्नियोगेन आद्युदात्तत्वम् उच्यते .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {23।113} प्रत्ययसञ्ज्ञासन्नियोगेन आद्युदात्तत्वे कृते आगमाः अनुदात्ताः यथा स्युः इति .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {24।113} न वा आगमस्य अनुदात्तवचनात् .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {25।113} न वा एतत् अपि प्रयोजनम् अस्ति .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {26।113} किम् कारणम् .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {27।113} आगमस्य अनुदात्तवचनात् .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {28।113} आगमाः अनुदात्ताः भवन्ति इति वक्ष्यामि .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {29।113} के पुनः आगमाः अनुदात्तत्वम् प्रयोजयन्ति .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {30।113} इट् .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {31।113} लविता .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {32।113} इट् तावत् न प्रयोजयति .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {33।113} इदम् इह सम्प्रधार्यम् .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {34।113} इट् क्रियताम् आद्युदात्तत्वम् इति .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {35।113} किम् अत्र कर्तव्यम् .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {36।113} परत्वात् इडागमः .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {37।113} नित्यम् आद्युदात्तत्वम् .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {38।113} कृते अपि इटि प्राप्नोति अकृते अपि प्राप्नोति .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {39।113} इट् अपि नित्यः .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {40।113} कृते अपि आद्युदात्तत्वे प्राप्नोति अकृते अपि प्राप्नोति .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {41।113} अनित्यः इट् .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {42।113} अन्यथास्वरस्य कृते आद्युदात्तत्वे प्रप्नोति अन्यथास्वरस्य अकृते .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {43।113} स्वरभिन्नस्य च प्राप्नुवन् विधिः अनित्यः भवति .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {44।113} आद्युदात्तत्वम् अपि अनित्यम् .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {45।113} अन्यस्य कृते इटि प्राप्नोति अन्यस्य अकृते .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {46।113} शब्दान्तरस्य च प्राप्नुवन् विधिः अनित्यः भवति .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {47।113} उभयोः अनित्ययोः परत्वात् इडागमः .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {48।113} अन्तरङ्गम् तर्हि आद्युदात्तत्वम् .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {49।113} का अन्तरङ्गता .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {50।113} उत्पत्तिसन्नियोगेन आद्युदात्तत्वम् उच्यते .
(प्_3,1.3.2) क_इइ,6.15-9.14 रो_इइइ,21-27 {51।113} उत्पन्ने प्रत्यये प्रकृतिप्रत्ययौ आश्रित्य अङ्गस्य इडागमः .