वासिष्ठधर्मसूत्र · भाग 120

व.1.1 अथ^अतस्^पुरुष.निःश्रेयस.अर्थम्^धर्म.जिज्ञासा(ज्ञा-) ॥
व.1.2 ज्ञात्वा(ज्ञा-) च^अनुतिष्ठन्(अनु-स्था-) धार्मिकस्^॥
व.1.3 प्रशस्य(प्र-शंस्-).तमस्^भवति(भू-) लोके प्रेत्य(प्र-इ-) च स्वर्ग.लोकम्^समश्नुते(सम्-अश्-) ॥
व.1.4 श्रुति.स्मृति.विहितस्(वि-धा-)^धर्मस्^॥
व.1.5 तद्.अलाभे शिष्ट.आचारस्^प्रमाणम् ॥
व.1.6 शिष्टस्^पुनर् अकाम.आत्मा ॥
व.1.7 अ.गृह्यमाण(ग्रह्-).कारणस्^धर्मस्^॥
व.1.8 आर्य.आवर्तस्^प्राक्^आदर्शात् प्रत्यक् कालकवनात्^उदक् पारियात्रात्^दक्षिणेन हिमवतस्^॥
व.1.9 उत्तरेण च विन्ध्यस्य ॥
व.1.10 तस्मिन् देशे ये धर्मास् ये च^आचारास् ते सर्वत्र प्रत्येतव्यास्(प्रति-इ-)^॥
व.1.11 न तु^अन्ये प्रतिलोमक.धर्माणाम् ॥
व.1.12 गङ्गा.यमुनयोर् अन्तरे^अपि^एके ॥
व.1.13 यावत्^वा कृष्ण.मृगस्^विचरति(वि-चर्-) तावत्^ब्रह्म.वर्चसम् इति^अन्ये ॥
व.1.14 अथ^अपि भाल्लविनस्^निदाने गाथाम् उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ॥
व.1.15 पश्चात् सिन्धुस्^विधारणी सूर्यस्य^उदयनम्^पुरस्^।
व.1.15 यावत् कृष्णस्^अभिधावति(अभि-धाव्-) तावत्^वै ब्रह्म.वर्चसम् इति ॥
व.1.16 त्रैविद्य.वृद्धास्^यम्^ब्रूयुर्(ब्रू-) धर्मम्^धर्म.विदस्^जनास्^(च्)।
व.1.16 पवने पावने च^एव स धर्मस्^न^अत्र संशयस्.(च्) इति ॥
व.1.17 देश.धर्म.जाति.धर्म.कुल.धर्मान्^श्रुति.अभावात्^अब्रवीत्(ब्रू-)^मनुस्^॥
व.1.18 सूर्य.अभ्युदितस्(अभि-उद्-इ-)^सूर्य.अभिनिम्रुक्तस्(< अभि-निर्-मुच्-)^कुनखी श्याव.दन्तस्^परिवित्तिस्^परिवेत्ता^अग्रेदिधिषूस्^दिधिषूपतिस्^वीरहा ब्रह्म.उज्झस्^इति^एनस्विनस्^॥
व.1.19 पञ्च महापातकानि^आचक्षते(आ-चक्ष्-) ॥
व.1.20 गुरु.तल्पम्^सुरा.पानम्^भ्रूण.हत्या ब्राह्मण.सुवर्ण.अपहरणम्^पतित.संयोगस्^च ॥
व.1.21 ब्राह्मेण वा यौनेन वा ॥
व.1.22 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.1.22 संवत्सरेण पतति(पत्-) पतितेन(पत्-) सह^आचरन्(आ-चर्-) (च्)।
व.1.22 याजन.अध्यापनात्^यौनात्^न तु यान.आसनात्^दानात्.(च्) इति ॥
व.1.23 यस्^अग्नीन् अपविध्येत्(अप-व्यध्-)^गुरुम्^च यस्^प्रतिदघ्नुयात्(प्रति-दघ्-)^नास्तिकस्^नास्तिक.वृत्तिस्^सोमम्^च विक्रीणीयात्(वि-क्री-)^इति^उपपातकानि ॥
व.1.24 तिस्रस्^ब्राह्मणस्य भार्यास्^वर्ण.अनुपूर्वेण द्वे राजन्यस्य एकैका वैश्य.शूद्रयोस्^॥
व.1.25 शूद्राम् अपि^एके मन्त्र.वर्जम्^तद्वत् ॥
व.1.26 तथा न कुर्यात्(कृ-) ॥
व.1.27 अतस्^हि ध्रुवस्^कुल.अपकर्षस्^प्रेत्य(प्र-इ-) च^अ.स्वर्गस्^॥
व.1.28 षट्^विवाहास्^॥
व.1.29 ब्राह्मस्^दैवस्^आर्षस्^गान्धर्वस्^क्षात्रस्^मानुषस्^च^इति ॥
व.1.30 इच्छते(इष्-)^उदक.पूर्वम्^याम्^दद्यात्(दा-) स ब्राह्मस्^॥
व.1.31 यज्ञ.तन्त्रे वितते(वि-तन्-)^ऋत्विजे कर्म कुर्वते(कृ-) कन्याम्^दद्यात्(दा-)^अलंकृत्य(अलम्-कृ-) तम्^दैवम् इति^आचक्षते(आ-चक्ष्-) ॥
व.1.32 गो.मिथुनेन च^आर्षस्^॥
व.1.33 स.कामाम्^कामयमानस्(कम्-)^सदृशीम्^योनिम् उह्यात्(ऊह्-) स गान्धर्वस्^॥
व.1.34 याम्^[बलेन सहसा प्रमथ्य(प्र-मथ्-)] हरन्ति(हृ-) स क्षात्रस्^॥
व.1.35 [पणित्वा(पण्-) धन.क्रीतां] स मानुषस्^॥
व.1.36 तस्मात्^दुहितृमते^अधिरथम्^शतम्^देयम् इति^इह क्रयस्^विज्ञायते(वि-ज्ञा-) ॥

व.1.37 या पत्युस्^क्रीता सती^अथ^अन्यैस्^चरति(चर्-)^इति ह चातुर्मास्येषु ॥
व.1.38 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.1.38 विद्या प्रनष्टा पुनर् अभ्युपैति(अभि-उप-इ-) कुल.प्रणाशे तु^इह सर्व.नाशस्^(च्)।
व.1.38 कुल.अपदेशेन हयस्^अपि पूज्यस् तस्मात् कुलीनाम्^स्त्रियम् उद्वहन्ति(उद्-वह्-).(च्) इति ॥
व.1.39 त्रयस्^वर्णास्^ब्राह्मणस्य निर्देशेन वर्तेरन्(वृत्-) ॥
व.1.40 ब्राह्मणस्^धर्मान् प्रब्रूयात्(प्र-ब्रू-) ॥
व.1.41 राजा च^अनुशिष्यात्(अनु-शास्-) ॥
व.1.42 राजा तु धर्मेण^अनुशासन्(अनु-शास्-) षष्ठम्^धनस्य हरेत्(हृ-) ॥
व.1.43 अन्यत्र ब्राह्मणात् ॥
व.1.44 इष्टापूर्तस्य तु षष्ठम् अंशम्^भजति(भज्-)^इति ह ॥
व.1.45 ब्राह्मणस्^वेदम् आढ्यम्^करोति(कृ-) ब्राह्मणो आपदस्^उद्धरति(उद्-हृ-) तस्मात्^ब्राह्मणस्^अनाद्यस्^। सोमस्^अस्य राजा भवति(भू-)^इति ह ॥
व.1.46 प्रेत्य(प्र-इ-) च^आभ्युदयिकम् इति ह विज्ञायते(वि-ज्ञा-) ह विज्ञायते(वि-ज्ञा-)^इति ॥
व.2.1 चत्वारस्^वर्णास्^ब्राह्मण.क्षत्रिय.वैश्य.शूद्रास्^॥
व.2.2 त्रयस्^वर्णास्^द्विजातयस्^ब्राह्मण.क्षत्रिय.वैश्यास्^॥
व.2.3 तेषाम्
व.2.3 मातुस्^अग्रे विजननम्^द्वितीयम्^मौञ्जि.बन्धने (च्)।
व.2.3 अत्र^अस्य माता सावित्री पिता तु^आचार्यस्^उच्यते(वच्-) (च्)॥
व.2.4 वेद.प्रदानात् पिता^इति^आचार्यम् आचाक्षते(आ-चक्ष्-) ॥
व.2.5 तथा^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.2.5 द्वयम् उ ह वै पुरुषस्य रेतस्^ब्राह्मणस्य^ऊर्ध्वम्^नाभेस्^अधस्तात्^अवाचीनम् अन्यत् तत्^यत्^ऊर्ध्वम्^नाभेस् तेन ह^एतत् प्रजा जायते(जन्-) यत्^ब्राह्मणान् उपनयति(उप-नी-) यत्^अध्यापयति(अधि-इ-) यत्^याजयति(यज्-) यत् साधुकरोति(साधु-कृ-) । अथ यत्^अवाचीनम्^नाभेस् तेन^इह^अस्य^औरसी प्रजा जायते(जन्-) । तस्मात्^श्रोत्रियम् अनूचानम् अ.प्रजस्^असि(अस्-)^इति
न वदन्ति(वद्-)^इति ॥
व.2.6 हारीतस्^अपि^उदाहरति(उद्-आ-हृ-) ।
व.2.6 न हि^अस्मिन् विद्यते(विद्-) कर्म किम्.चित्^आ मौञ्जि.बन्धनात् (च्)।
व.2.6 वृत्त्या शूद्र.समस्^हि^एष यावत्^वेदे न जायते(जन्-).(च्) इति ॥
व.2.7 अन्यत्र^उदक.कर्म.स्वधा.पितृ.संयुक्तेभ्यस्^॥
व.2.8 विद्या ह वै ब्राह्मणम् आजगाम(गम्-) गोपाय माम्^शेवधिस् ते^अहम् अस्मि(अस्-) (च्)।
व.2.8 असूयकाय^अन्.ऋजवे^अ.यताय न माम्^ब्रूयास्(ब्रू-)^वीर्यवती तथा स्याम्(अस्-) (च्)॥
व.2.9 यम् एव विद्यास्^शुचिम् अ.प्रमत्तम्^मेधाविनम्^ब्रह्मचर्या.उपपन्नम् (च्)।
व.2.9 यस् ते न द्रुह्येत्(द्रुह्-) कतमत्.चन^अहर्^तस्मै माम्^ब्रूयास्(ब्रू-)^निधिपाय ब्रह्मन् (च्)॥
व.2.10 यस्^आतृणत्ति(आ-तृद्-)^अ.वितथेन कर्णौ^अ.दुःखम्^कुर्वन्(कृ-)^अमृतम्^संप्रयच्छन्(सम्-प्र-यम्-) (च्)।
व.2.10 तम्^मन्येत(मन्-) पितरम्^मातरम्^च तस्मै न द्रुह्येत्(द्रुह्-) कतमच्चन^अहर्^(च्)॥
व.2.11 अध्यापितास्^ये गुरुम्^न^आद्रियन्ते(आ-दृ-) विप्रास्^वाचा मनसा कर्मणा वा (च्)।
व.2.11 यथा^एव ते न गुरोस्^भोजनीयास्(भुज्-) तथा^एव तान् न भुनक्ति(भुज्-) श्रुतम्^तत् (च्)॥
व.2.12 दहति(दह्-)^अग्निस्^यथा कक्षम्^ब्रह्म पृष्टम्(प्रछ्-) अनादृतम्(आ-दृ-) (च्)।
व.2.12 न ब्रह्म तस्मै प्रब्रूयात्(प्र-ब्रू-)^शक्यम्^मानम् अकुर्वत(कृ-)(च्) इति ॥
व.2.13 षट् कर्माणि ब्राह्मणस्य ॥
व.2.14 स्वाध्याय.अध्ययनम् अध्यापनम्^यज्ञस्^यजनम्^दानम्^प्रतिग्रहस्^च^इति ॥
व.2.15 त्रीणि राजन्यस्य ॥
व.2.16 अध्ययनम्^यज्ञस्^दानम्^च ॥
व.2.17 शस्त्रेण च प्रजा.पालनम्^स्व.धर्मस् तेन जीवेत्(जीव्-) ॥

व.2.18 एतानि^एव वैश्यस्य ॥
व.2.19 कृषिस्^वाणिज्यम्^पाशुपाल्यम्^कुसीदम्^च ॥
व.2.20 तेषाम्^परिचर्या शूद्रस्य नियता च वृत्तिस्^॥
व.2.21 नियत.केश.वेषास्^सर्वे वा मुक्त.केशास्^शिखा.वर्जम् ॥
व.2.22 अ.जीवन्तस्(जीव्-)^स्व.धर्मेण^अनन्तराम्^यवीयसीम्^वृत्तिम् आतिष्ठेरन्(आ-स्था-) ॥
व.2.23 न तु कदा.चित्^ज्यायसीम् ॥
व.2.24 वैश्य.जीविकाम् आस्थाय(आ-स्था-) पण्येन जीवतस्(जीव्-)^अश्म.लवण.मणि.शाण.कौशेय.क्षौम.अजिनानि च ॥
व.2.25 तान्तवम्^रक्तम्^सर्वम्^च ॥
व.2.26 कृत.अन्नम्^पुष्प.फल.मूलानि गन्ध.रसास्^उदकम्^च^ओषधीनाम्^रसस्^सोमस्^च शस्त्रम्^विषम्^मांसम्^च क्षीरम्^च स.विकारम् अयस् त्रपु जतु सीसम्^च ॥
व.2.27 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.2.27 सद्यस्^पतति(पत्-) मांसेन लाक्षया लवणेन च (च्)।
व.2.27 त्रि.अहेण शूद्रस्^भवति(भू-) ब्राह्मणस्^क्षीर.विक्रयात्.(च्) इति ॥
व.2.28 ग्राम.पशूनाम् एक.शफास्^केशिनस्^च सर्वे च^आरण्यास्^पशवस्^वयांसि दंष्ट्रिणस्^च ॥
व.2.29 धान्यानाम्^तिलान् आहुर्(अह्-)^॥
व.2.30 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.2.30 भोजन.अभ्यञ्जनात्^दानात्^यत्^अन्यत् कुरुते(कृ-) तिलैस्^(च्)।
व.2.30 कृमि.भूतस्^श्व.विष्ठायाम्^पितृभिस्^सह मज्जति(मज्ज्-).(च्) इति ॥
व.2.31 कामम्^वा स्वयम्^कृष्य(कृष्-)^उत्पाद्य(उद्-पद्-) तिलान् विक्रीणीरन्(वि-क्री-) ॥
व.2.32 तस्मात्^साण्डाभ्याम् अ.नसि.ओताभ्याम्^प्राक् प्रातर्.आशात् कर्षी स्यात्(अस्-) ॥
व.2.33 निदाघे^अपस्^प्रयच्छेत्(प्र-यम्-) ॥
व.2.34 लाङ्गलम्^पवीरवत्.सु.शेव& सोम.पित्सरु ।
व.2.34 तद् उद् वपति(वप्-) गाम् अविम्^प्रफर्व्यम्^च पीवरीम्^प्रस्थावत्^रथ.वाहनम् इति ॥
[(2.35) लाङ्गलम्^पवीरवत्^वीरवत् सुमनुष्यवत्^अनडुद्वत् सु.शेवम्^कल्याण.नासिकम्^कल्याणी हि^अस्य नासिका नासिकथा^उद्वपति(उद्-वप्-) दूरे^अपविध्यति(अप-व्यध्-) सोम.पित्सरु सोमस्^हि^अस्य प्राप्नोति(प्र-आप्-) तत् सरु तत्^उद्वपति(उद्-वप्-) गाम्^च^अविम्^च^अजान् अश्वान् अश्वतर.खरोष्टान्^च प्रफर्व्यम्^च पीवरीम्^दर्शनीयाम्^कल्याणीम्^च प्रथम.युवतीम् ॥]
व.2.36 कथम्^हि लङ्गलम् उद्वपेत्(उद्-वप्-)^अन्यत्र धान्य.विक्रयात् ॥
व.2.37 रसास्^रसैस्^महतस्^हीनतस्^वा विभातव्यास्(वि-भा-)^॥
व.2.38 न तु^एव लवणम्^रसैस्^॥
व.2.39 तिल.तण्डुल.पक्वानम्^विद्या मानुष्यास्^च विहितास्^परिवर्त्तकेन ॥{ब्ष्प्ष् परिवर्त्तकेन}{f परिवर्तकेन}
व.2.40 ब्राह्मण.राजन्यौ वार्धुषी न दद्याताम्(दा-) ॥
व.2.41 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.2.41 सम्.अर्घम्^धान्यम् उद्धृत्य(उद्-हृ-) महा.अर्घम्^यस्^प्रयच्छति(प्र-यम्-) (च्)।
व.2.41 स वै वार्धुषिकस्^नाम ब्रह्म.वादिषु गर्हितस्^(च्)॥
व.2.42 ब्रह्म.हत्याम्^च वृद्धिम्^च तुलया समतोलयत्(सम्-तुल्-) (च्)।
व.2.42 अतिष्ठत्(स्था-)^भ्रूणहा कोट्याम्^वार्धुषिस्^समकम्पत(सम्-कम्प्-)(च्) इति ॥
व.2.43 कामम्^वा परिलुप्त.कृत्याय पापीयसे दद्याताम्(दा-) ॥
व.2.44 द्वि.गुणम्^हिरण्यम्^त्रि.गुणम्^धान्यम् ॥
व.2.45 धान्येन^एव रसास्^व्याख्यातास्^॥
व.2.46 पुष्प.मूल.फलानि च ॥
व.2.47 तुला.धृतम् अष्ट.गुणम् ॥
व.2.48 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.2.48 द्विकम्^त्रिकम्^चतुष्कम्^च पञ्चकम्^च शतम्^स्मृतम् (च्)।

व.2.48 मासस्य वृद्धिम्^गृह्णीयात्(ग्रह्-)^वर्णानाम् अनुपूर्वशस्^(च्)॥
व.2.49 राजा तु मृत.भावेन द्रव्य.वृद्धिम्^विनाशयेत्(वि-नश्-) (च्)।
व.2.49 पुनर्^राज.अभिषेकेण द्रव्य.मूलम्^च वर्धते(वृध्-) (च्)॥
व.2.50 वसिष्ठ.वचन.प्रोक्ताम्^वृद्धिम्^वार्धुषिके शृणु(श्रु-) (च्)।
व.2.50 पञ्च माषास् तु विंशत्या एवम्^धर्मस्^न हीयते(हा-).(च्) इति ॥
व.2.50 न हीयते(हा-) इति ॥
व.3.1 अश्रोत्रियास्^अननुवाक्यास्^अनग्नयस्^वा शूद्र.सधर्माणस्^भवन्ति(भू-) ॥
व.3.2 मानवम्^च^अत्र श्लोकम् उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.3.2 यस्^अनधीत्य(अधि-इ-) द्विजस्^वेदम् अन्यत्र कुरुते(कृ-) श्रमम् (च्)।
व.3.2 स जीवन्(जीव्-)^एव शूद्रत्वम् आशु गच्छति(गम्-) स.अन्वयस्^(च्)॥
व.3.3 न^अन्.ऋक्^ब्राह्मणस्^भवति(भू-) न वणिक्^न कुशीलवस्^(च्)।
व.3.3 न शूद्र.प्रेषणम्^कुर्वन्(कृ-) न स्तेनस्^न चिकित्सकस्^(च्)॥
व.3.4 अ.व्रतास्^हि^अनधीयानास्^यत्र भैक्ष.चरास्^द्विजास्^(च्)।
व.3.4 तम्^ग्रामम्^दण्डयेत्(दण्डय्-)^राजा चोर.भक्त.प्रदस्^हि सस्^(च्)॥
व.3.5 अव्रतानाम् अमन्त्राणाम्^जाति.मात्र.उपजीविनाम् (च्)।
व.3.5 सहस्रशस्^समेतानाम्^परिषत्त्वम्^न विद्यते(विद्-) (च्)॥
व.3.6 यत्^वदन्ति(वद्-) तमस्.मूढास्^मूर्खास्^धर्मम् अजानतस्(ज्ञा-)^(च्)।
व.3.6 तत्^पापम्^शतधा भूत्वा(भू-) तत्.वक्तॄन् अधिगच्छति(अधि-गम्-) (च्)॥
व.3.7 चत्वारस्^वा त्रयस्^वा^अपि यम्^ब्रूयुर्(ब्रू-) वेद.पारगास्^(च्)।
व.3.7 स धर्मस्^इति विज्ञेयस्(वि-ज्ञा-)^न^इतरेषाम्^सहस्रशस्^(च्)॥
व.3.8 श्रोत्रियाय च देयानि हव्य.कव्यानि नित्यशस्^(च्)।
व.3.8 अ.श्रोत्रियाय दत्तम्^हि पितॄन् न^एति(इ-) न देवतास्^(च्)॥
व.3.9 यस्य च^एक.गृहे मूर्खस्^दूरे वा^अपि बहु.श्रुतस्^(च्)।
व.3.9 बहु.श्रुताय दातव्यम्(दा-)^न^अस्ति(अस्-) मूर्खे व्यतिक्रमस्^(च्)॥
व.3.10 ब्राह्मण.अतिक्रमस्^न^अस्ति(अस्-) विप्रे वेद.विवर्जिते (च्)।
व.3.10 ज्वलन्तम् अग्निम् उत्सृज्य(उद्-सृज्-) न हि भस्मनि हूयते(हु-) (च्)॥
व.3.11 यस्^च काष्ठ.मयस्^हस्ती यस्^च चर्म.मयस्^मृगस्^(च्)।
व.3.11 यस्^च विप्रस्^अनधीयानस् त्रयस् ते नाम.धारकास्^(च्)॥
व.3.12 विद्वत्.भोज्यानि^अविद्वांसस्^येषु राष्ट्रेषु भुञ्जते(भुज्-) (च्)।
व.3.12 तानि^अन्.आवृष्टिम् ऋच्छन्ति(ऋ-) महत्^वा जायते(जन्-) भयम्(च्) इति ॥
व.3.13 अप्रज्ञायमानम्(< प्र-ज्ञा-)^वित्तम्^यस्^अधिगच्छेत्(अधि-गम्-)^राजा तत्^हरेत्(हृ-)^अधिगन्त्रे षष्ठम् अंशम्^प्रदाय(प्र-दा-) ॥
व.3.14 ब्राह्मणस्^चेत्^अधिगच्छेत्(अधि-गम्-) षट्सु कर्मसु वर्त्तमानस्(वृत्-)^न राजा हरेत्(हृ-) ॥{ब्ष्प्ष् वर्त्तमानस्}{f वर्तमानस्}
व.3.15 आततायिनम्^हत्वा(हन्-) न^अत्र प्राण.छेत्तुस्^किम्.चित् किल्विषम् आहुर्(अह्-)^॥
व.3.16 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.3.16 अग्नि.दस्^गर.दस्^च^एव शस्त्र.पाणिस्^धन.अपहस्^(च्)।
व.3.16 क्षेत्र.दार.हरस्^च^एव षट्^एते आततायिनस्^(च्)॥
व.3.17 आततायिनम् आयान्तम् अपि वेद.अन्त.पारगम् (च्)।
व.3.17 जिघांसन्तम्^जिघांसीयात्(हन्-)^न तेन ब्रह्म.हा भवेत्(भू-) (च्)॥
व.3.18 स्वाध्यायिनम्^कुले जातम्^यस्^हन्यात्(हन्-)^आततायिनम् (च्)।
व.3.18 न तेन भ्रूणहा स स्यात्(अस्-)^मन्युस् तत्.मन्युम् ऋच्छति(ऋ-).(च्) इति ॥

व.3.19 त्रिणाचिकेतस्^पञ्च.अग्निस् त्रि.सुपर्णस्^चतुस्.मेधा वाजसनेयी षट्.अङ्ग.विद्^ब्रह्म.देय.अनुसन्तानस्^छन्दोगस्^ज्येष्ठ.साम.गस्^मन्त्र.ब्राह्मण.विद्यस्^च धर्मान् अधीते(अधि-इ-) यस्य च दश.पुरुषम्^मातृ.पितृ.वंशस्^श्रोत्रियस्^विज्ञायते(वि-ज्ञा-) विद्वांसस्^स्नातकास्^च^एते पङ्क्ति.पावनास्^भवन्ति(भू-) ॥
व.3.20 चातुर्विद्यम्^विकल्पी च अङ्ग.विद् धर्म.पाठकस्^(च्)।
व.3.20 आश्रम.स्थास् त्रयस्^मुख्यास्^पर्षत्^एषाम्^दश.अवरा (च्)॥
व.3.21 उपनीय(उप-नी-) कृत्स्नम्^वेदम् अध्यापयेत्(अधि-इ-) स आचार्यस्^(च्)॥
व.3.22 यस् तु^एक.देशम्^स उपाध्यायस्^॥
व.3.23 यस्^च वेद.अङ्गानि ॥
व.3.24 आत्म.त्राणे वर्ण.संवर्गे ब्राह्मण.वैश्यौ शस्त्रम् आददीयाताम्(आ-दा-) ॥
व.3.25 क्षत्रियस्य तु तत्^नित्यम् एव रक्षण.अधिकारात् ॥
व.3.26 प्रक्षाल्य(प्र-क्षल्-) पादौ पाणी च^आ मणि.बन्धात् प्राक्^वा^उदक्^वा^आसीनस्^अङ्गुष्ठ.मूलस्य^उत्तर.रेखा ब्राह्मम्^तीर्थम्^तेन त्रिस्^आचामेत्(आ-चम्-)^अ.शब्द.वत् ॥
व.3.27 द्विस्^परिमृजीत(परि-मृज्-) ॥
व.3.28 खानि^अद्भिस्^संस्पृशेत्(सम्-स्पृश्-) ॥
व.3.29 मूर्धनि^अपस्^निनयेत्(नि-नी-) सव्ये च पाणौ ॥
व.3.30 व्रजन्(व्रज्-)^तिष्ठन्(स्था-)^शयानस्(शी-)^प्रणतस्^वा न^आचामेत्(आ-चम्-) ॥
व.3.31 हृदयङ्गमाभिस्^अद्भिस्^अबुद्बुदाभिस्^अ.फेनाभिस्^ब्राह्मणस्^॥
व.3.32 कण्ठगाभिस् तु क्षत्रियस्^॥
व.3.33 वैश्यस्^अद्भिस्^प्राशिताभिस्^॥
व.3.34 स्त्री.शूद्रम्^स्पृष्टाभिस्^एव च ॥
व.3.35 प्रदरात्^अपि यास्^गोस् तपर्ण.समर्थास्^स्युस्(अस्-)^॥{ब्ष्प्ष् तपर्ण}{f तर्पण}
व.3.36 न वर्ण.गन्ध.रस.दुष्टाभिस्^यास्^च स्युस्(अस्-)^अशुभागमास्^॥
व.3.37 न मुख्यास्^विप्रुषस्^उच्छिष्टम्^कुर्वन्ति(कृ-)^अनङ्ग.स्पृष्टास्^॥
व.3.38 सुप्त्वा(स्वप्-) भुक्त्वा(भुज्-) क्षुत्वा(क्षु-) पीत्वा(पा-) रुदित्वा(रुद्-) स्नात्वा(स्ना-) च^अन्तस्^पुनर्^आचामेत्(आ-चम्-)^वासस्^च परिधाय(परि-धा-) ॥
व.3.39 ओष्ठौ संस्पृश्य(सम्-स्पृश्-) यत्र^अ.लोमकौ ॥
व.3.40 न श्मश्रु.गतस्^लेपस्^॥
व.3.41 दन्त.वत्^दन्त.सक्तेषु यत्^च^अन्तर्.मूखे भवेत्(भू-)^निगिरन्(नि-गॄ-)^एव तत्^शुचिस्^इति ॥
व.3.42 परान् अपि^आचामयतस्(आ-चम्-)^पादौ यास्^विप्रुषस्^गतास्^(च्)।
व.3.42 ताभिस्^न^उच्छिष्टताम्^यान्ति(या-) भूम्यास् तास् तु समास्^स्मृतास्^(च्)॥
व.3.43 चरन्(चर्-)^अभ्यवहारेषु उच्छिष्टम्^यदि संस्पृशेत्(सम्-स्पृश्-) (च्)।
व.3.43 भूमौ निधाय(नि-धा-) तत्^द्रव्याम् आचम्य(आ-चम्-) प्रचरेत्(प्र-चर्-) पुनस्^(च्)॥
व.3.44 यत्^यत्^मीमांस्यम्(मन्-)^स्यात्(अस्-)^अद्भिस्^संस्पृशेत्(सम्-स्पृश्-) ॥
व.3.45 श्व.हतास्^च मृगास्^वन्यास्^पातितम्^च खगैस्^फलम् (च्)।
व.3.45 बालैस्^अनुपरिक्रान्तम्^स्त्रीभिस्^आचरितम्^च यत् (च्)॥
व.3.46 प्रसारितम्^च यत् पण्यम्^ये दोषास्^स्त्री.मुखेषु च (च्)॥
व.3.47 मशकैस्^मक्षिकाभिस्^च निलीनैस्^न^उपहन्यते(उप-हन्-) (च्)।
व.3.47 क्षिति.स्थास्^च^एव यास्^आपस्^गवाम्^तृप्ति.करास्^च यास्^(च्)।
व.3.47 परिसंख्याय(परि-सम्-ख्या-) तान् सर्वान्^शुचीन् आह(अह्-) प्रजापतिस्.(च्) इति ॥
व.3.48 लेप.गन्ध.अपकर्षणे शौचम् अमेध्य.लिप्तस्य^अद्भिस्^मृदा च ॥
व.3.49 तैजस.मृद्.मय.दारव.तान्तवानाम्^भस्म.परिमार्जन.प्रदाहन.तक्षण.धावनानि ॥
व.3.50 तैजसवत्^उपल.मणीनाम् ॥
व.3.51 मणिवत्^शङ्ख.शुक्तीनाम् ॥
व.3.52 दारुवत्^अस्थ्नाम् ॥

व.3.53 रज्जु.विदल.चर्मणान्^चैलवत्^शौचम् ॥
व.3.54 गोवालैस्^फल.मयानाम् ॥
व.3.55 गौर.सर्षप.कल्केन क्षौमजानाम् ॥
व.3.56 भूमेस् तु संमार्जन.उपलेन.उल्लेखन.प्रोक्षण.उपकर्णैस्^यथा.स्थानम्^दोष.विशेषात् प्रायत्यम् उपैति(उप-इ-) ॥{ब्ष्प्ष् उपलेन}{ए उपलेपन}
व.3.57 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.3.57 खननात्^दहनात्^धर्षात्^गोभिस्^आक्रमणात्^अपि (च्)।
व.3.57 चतुर्भिस्^शुध्यते(शुध्-) भूमिस्^पञ्चमात्^च^उपलेपनात् (च्)॥
व.3.58 रजसा शुध्यते(शुध्-) नारी नदी वेगेन शुध्यते(शुध्-) (च्)।
व.3.58 भस्मना शुध्यते(शुध्-) कांस्यम्^पुनःपाकेन मृद्.मयम् (च्)॥
व.3.59 मद्यैस्^मूत्रैस्^पुरीषैस्^वा श्लेष्म.पूय.अश्रु.शोणितैस्^(च्)।
व.3.59 संस्पृष्टम्^न^एव शुध्येत(शुध्-) पुनःपाकेन मृद्.मयम् (च्)॥
व.3.60 अद्भिस्^गात्राणि शुध्यन्ति(शुध्-) मनस्^सत्येन शुध्यति(शुध्-) (च्)।
व.3.60 विद्या.तपस्.भ्याम्^भूत.आत्मा बुद्धिस्^ज्ञानेन शुध्यति(शुध्-).(च्) इति ॥
व.3.61 अद्भिस्^एव काञ्चनम्^पूयते(पू-) ॥
व.3.62 तथा रजतम् ॥
व.3.63 ताम्रम् अम्लेन शुध्यति(शुध्-) ॥
व.3.64 अङ्गुलि.कनिष्ठिका.मूले दैवम्^तीर्थम् ॥
व.3.65 अङ्गुल्यम् ऋषीणाम् ॥
व.3.66 अङ्गुलि.अग्रेषु मानुषम् ॥
व.3.67 पाणि.मध्य आग्नेयम् ॥
व.3.68 प्रदेशिनी.अङ्गुष्ठयोस्^अन्तरा पित्र्यम् ॥
व.3.69 रोचते(रुच्-)^इति सायम्.प्रातर्.अशनानि^अभिपूजयेत् ॥
व.3.70 स्वदितम् इति पित्र्ये ॥
व.3.71 संपन्नम् इति^आभ्युदयिकेषु^आभ्युदयिकेषु^एति ॥{ब्ष्प्ष् एति}{f इति}
व.4.1 प्रकृति.विशिष्टम्^चातुर्वर्ण्यम्^संस्कार.विशेषात्^च ॥
व.4.2 ब्राह्मणस्^अस्य मुखम् आसीत्(अस्-)^बाहू राजन्यस्(राजनियस्)^कृतस्^(च्)।
व.4.2 उरू तत्^अस्य यत्^वैश्यस्^पद्भ्याम्^शूद्रो अजायत(जन्-) (च्)॥{ब्ष्प्ष् उरू}{f ऊरू}{शूद्रो < शूद्रस्}
व.4.2 इति^अपि निगमस्^भवति(भू-) ॥
व.4.3 गायत्र्या ब्राह्मणम् असृजत(सृज्-) त्रिष्टुभा राजन्यम्^जगत्या वैश्यम्^न केन.चित्^छन्दसा शूद्रम् इति^अ.संस्कार्यस्^विज्ञायते(वि-ज्ञा-) ॥
व.4.4 सर्वेषाम्^सत्यम् अ.क्रोधस्^दानम् अहिंसा प्रजननम्^च ॥
व.4.5 पितृ.देवता.अतिथि.पूजायाम् अपि^एव पशुम्^हिंस्यात्(हिंस्-)^इति मानवम् ॥
व.4.6 मधुपर्के च यज्ञे च पितृ.दैवत.कर्मणि (च्)।
व.4.6 अत्र^एव च पशुम्^हिंस्यात्(हिंस्-)^न^अन्यथा^इति^अब्रवीत्(ब्रू-)^मनुस्^(च्)॥
व.4.7 न^अकृत्वा(कृ-) प्राणिनाम्^हिंसाम्^मांसम् उत्पद्यते(उद्-पद्-) क्व.चित् (च्)।
व.4.7 न च प्राणि.वधस्^स्वर्ग्यस् तस्मात्^यागे वधस्^अवधस्^(च्)॥
व.4.8 अथ^अपि ब्राह्मणाय वा राजन्याय वा^अभ्यागताय महा.उक्षाणम्^वा महा.अजम्^वा पचेत्(पच्-)^एवम् अस्मै^आतिथ्यम्^कुर्वन्ति(कृ-)^इति ॥
व.4.9 उदक.क्रिया.शौचम्^च द्वि.वर्षम्^प्रभृति ॥
व.4.10 आ दन्त.जननात्^इति^एके ॥
व.4.11 शरीरम् अग्निना संयोज्यान् अवेक्षमाणास्(अव-ईक्ष्-)^अपस्^अभ्यवयन्ति(अभि-अव-इ-) ॥
व.4.12 सव्य.इतराभ्याम्^पाणिभ्यम् उदक.क्रियाम्^कुर्वीरन्(कृ-)^अ.युग्मासु दक्षिणा.मुखास्^॥{ब्ष्प्ष् पाणिभ्यम्}{f पाणिभ्याम्}

व.4.13 पितॄणाम्^वै^एषा दिक्^या दक्षिणा ॥
व.4.14 गृहान् व्रजित्वा(व्रज्-) प्रस्तरे त्रि.अहम् अन्.अश्नन्तस्(अश्-)^आसीरन्(आस्-) ॥
व.4.15 अशक्तौ क्रीत.उत्पन्नेन वर्तेरन्(वृत्-) ॥
व.4.16 दश.अहम्^शावम् आशौचम्^सपिण्डेषु विधीयते(वि-धा-) ॥
व.4.17 सपिण्डत्वम्^स.आप्त.पुरुषम्^विज्ञायते(वि-ज्ञा-) ॥
व.4.18 प्रत्तानाम्^च स्त्रीणाम्^त्रि.पुरुषम्^विज्ञायते(वि-ज्ञा-) ॥
व.4.19 प्रत्तानाम् इतरे कुर्वीरन्(कृ-)^तास्^च तेषाम् ॥
व.4.20 जनने^अपि^एवम् एव स्यात्(अस्-)^निपुणाम्^शुद्धिम् इच्छताम्(इष्-) ॥
व.4.21 माता.पित्रोस्^वा ॥
व.4.22 तत्.निमित्तत्वात्^मातुस्^इति^एके ॥
व.4.23 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.4.23 न^अशौचम्^सूतके पुंसस्^संसर्गम्^चेत्^न गच्छति(गम्-) (च्)।
व.4.23 रजस् तत्र^अशुचि ज्ञेयम्^तत्^च पुंषि न विद्यते(विद्-).(च्) इति ॥
व.4.24 तत्^चेत्^अन्तस्^पुनर् आपतेत्(आ-पत्-)^शेषेण शुध्येरन्(शुध्-) ॥
व.4.25 रात्रि.शेषे द्वाभ्याम् ॥
व.4.26 प्रभाते तिसृभिस्^॥
व.4.27 ब्राह्मणस्^दश.रात्रेण ॥
व.4.28 पञ्चदश.रात्रेण राजन्यस्^॥
व.4.29 विंशति.रात्रेण वैश्यस्^॥
व.4.30 शूद्रस्^मासेन शुध्यति(शुध्-) ॥
व.4.31 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.4.31 अशौचे यस् तु शूद्रस्य सूतके वा^अपि भुक्तवान्(भुज्-) (च्)।
व.4.31 स गच्छेत्(गम्-)^नरकम्^घोरम्^तिर्यक्.योन्याम्^च जायते(जन्-) (च्)॥
व.4.32 अनिर्दशाहे पर.शवे नियोगात्^भुक्तवान्(भुज्-) द्विजस्^(च्)।
व.4.32 कृमिस्^भूत्वा(भू-) स देह.अन्ते ताम्^विष्ठाम्^समुपाश्नुते(सम्-उप्-अश्-).(च्) इति ॥
व.4.33 द्वादश मासान् द्वादश^अर्धमासान् वा^अन्.अश्नन्(अश्-) संहिता.अध्ययनम् अधीयानस्(अधि-इ-)^पूतस्^भवति(भू-)^इति विज्ञायते(वि-ज्ञा-) ॥
व.4.34 ऊन.द्वि.वर्षे प्रेते(प्र-इ-) गर्भ.पतने वा सपिण्डानाम्^त्रि.रात्रम् आशौचम् ॥
व.4.35 सद्यस्^शौचम् इति गौतमस्^॥
व.4.36 देश.अन्तर.स्थे प्रेते(प्र-इ-)^ऊर्ध्वम्^दश.अहात्^श्रुत्वा(श्रु-)^एक.रात्रम् आशौचम् ॥
व.4.37 आहिताग्निस्^चेत् प्रवसन्(प्र-वस्-) म्रियेत(मृ-) पुनर्^संस्कारम्^कृत्वा(कृ-) शववत्.शौचम् इति गौतमस्^॥
व.4.38 यूप.चिति.श्मशान.रजस्वला.सूतिका.अशुचीन्^च स्पृष्ट्वा(स्पृश्-) स.शिरस्कस्^अभ्युपेयात्(अभि-उप-इ-)^अपस्^इति^अपस्^इति ॥
व.5.1 अ.स्वतन्त्रा स्त्री पुरुष.प्रधाना ॥
व.5.2 अन्.अग्निका^अन्.उदक्या वा^अमृतम् इति विज्ञायते(वि-ज्ञा-) ॥
व.5.3 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.5.3 पिता रक्षति(रक्ष्-) कौमारे भर्ता रक्षति(रक्ष्-) यौवने (च्)।
व.5.3 पुत्रस्^च स्थविरे भावे न स्त्री स्वातन्त्र्यम् अर्हति(अर्ह्-).(च्) इति ॥
व.5.4 तस्या भर्तुस्^अभिचारस्^उक्तम्^प्रायश्चित्तम्^रहस्येषु ॥
व.5.5 मासि मासि रजस्^हि^आसाम्^दुष्कृतानि^अपकर्षति(अप-कृष्-) ॥
व.5.6 त्रि.रात्रम्^रजस्वला^अशुचिस्^भवति(भू-) ॥
व.5.7 सा न^अञ्ज्यात्(अञ्ज्-)^न^अभ्यञ्ज्यात्(अभि-अञ्ज्-)^न^अप्सु स्नायात्(स्ना-)^अधस्^शयीत(शी-) न दिवा स्वप्यात्(स्वप्-)^न^अग्निम्^स्पृशेत्(स्पृश्-)^न रञ्जुम्^सृजेत्(सृज्-)^न दन्तान् धावयेत्(धाव्-)^न मांसम् अश्नीयात्(अश्-)^न ग्रहान् निरीक्षेत(निर्-ईक्ष्-) न हसेत्(हस्-)^न किंचेतद् आचरेत्(आ-चर्-)^न धावेतद् अखर्वेण पात्रेण पिबेत्(पा-)^अञ्जलिना वा पिबेत्(पा-)^लोहित.अयसेन

वा ॥{ब्ष्प्ष् किंचेतद्}{f किंचिद्}{ब्ष्प्ष् धावेतद्}{f धावेद्(धाव्-)}
व.5.8 विज्ञायते(वि-ज्ञा-) हि । इन्द्रस् त्रिशीर्षाणम्^त्वाष्ट्रम्^हत्वा(हन्-) पाप्म.गृहीतस्^महत्तम.अधर्म.संबद्धस्^अहम् इति^एवम् आत्मानम् अमन्यत(मन्-) । तम्^सर्वाणि भूतानि^अभ्यक्रोशन्(अभि-क्रुश्-) भ्रूणहन् भ्रूणहन्^इति । स स्त्रियस्^उपाधावत्^अस्यै मे भ्रूणहत्यायै तृतीयम्^भागम्^प्रतिगृह्णीत(प्रति-गृह्-)^इति । ता अब्रवन्(ब्रू-) किम्^नो भूयात्(भू-)^इति
। सस्^अब्रवीत्(ब्रू-)^वरम्^वृणीध्वम्(वृ-) इति । तास्^अब्रुवन्(ब्रू-)^ऋतौ प्रजाम्^विन्दामहे(विद्-)^इति कामम् आ विजनितोस्^संभवाम(सम्-भू-)^इति । तथा^इति तास्^प्रतिजगृहुस्^सा^एषा भ्रूणहत्या मासि-मासि^आविस्^भवति(भू-) तस्मात्^रजस्वलाया अन्नम्^न^अश्नीयात्(अश्-)^भ्रूणहत्याया एव^एषा रूपम्^प्रतिमुच्य(प्रति-मुच्-)^आस्ते ॥
व.5.9 तत्^आहुर्(अह्-)^। अञ्जन.अभ्यञ्जनम् एव^अस्यास्^न प्रतिग्राह्यम्^तत्^हि स्त्रियास्^अन्नम् इति । तस्मात् तस्यै च तत्र च बीभत्सन्ते(भी-) मा^इयम् उपागात्(उप-आ-गा-)^इति ॥
व.5.10 उदक्यास् तु^आसते(आस्-) येषाम्^ये च के.चित्^अनग्नयस्^(च्)।
व.5.10 कुलम्^च^अश्रोत्रियाम् येषाम्^सर्वे ते शूद्र.धर्मिणस्.(च्) इति ॥
व.5.10 सर्वे ते शूद्र.धर्मिणस्^इति ॥
व.6.1 आचारस्^परमस्^धर्मस्^सर्वेषाम् इति निश्चयस्^(च्)।
व.6.1 हीन.आचार.परीत.आत्मा प्रेत्य(प्र-इ-) च^इह च नश्यति(नश्-) (च्)॥
व.6.2 न^एनम्^तपांसि न ब्रह्म न^अग्निहोत्रम्^न दक्षिणास्^(च्)।
व.6.2 हीन.आचारम् इतस्^भ्रष्टम्^तारयन्ति(तृ-) कथम्.चन (च्)॥
व.6.3 आचार.हीनम्^न पुनन्ति(पू-) वेदास्^यदि^अपि^अधीतास्^सह षड्भिस्^अङ्गैस्^(च्)।
व.6.3 छन्दांसि^एनम्^मृत्यु.काले त्यजन्ति(त्यज्-) नीडम्^शकुन्तास्^इव जात.पक्षास्^(च्)॥
व.6.4 आचार.हीनस्य तु ब्राह्मणस्य वेदास्^षट्.अङ्गास् तु^अखिलास्^स.यज्ञास्^(च्)।
व.6.4 काम्^प्रीतिम् उत्पादयितुम्(उद्-पद्-)^समर्थास्^अन्धस्य दारास्^इव दर्शनीयास्^(च्)॥
व.6.5 न^एनम्^छन्दांसि वृजिनात् तारयन्ति(तृ-) मायाविनम्^मायया वर्तमानम्(वृत्-) (च्)।
व.6.5 द्वे^अपि^अक्षरे सम्यक्^अधीयमाने(अधि-इ-) पुनाति(पू-) तत्^ब्रह्म यथा इषे^अब्दास्^(च्)॥
व.6.6 दुस्.आचारस्^हि पुरुषस्^लोके भवति(भू-) निन्दितस्^(च्)।
व.6.6 दुःख.भागी च सततम्^व्याधितस्^अल्प.आयुस्^एव च (च्)॥
व.6.7 आचारात् फलते(फल्-) धर्मस्^आचारात् फलते(फल्-) धनम् (च्)।
व.6.7 आचारात्^श्रियम् आप्नोति(आप्-) आचारस्^हन्ति(हन्-)^अ.लक्षणम् (च्)॥
व.6.8 सर्व.लक्षण.हीनस्^अपि यस्^सत्.आचार.वान् नरस्^(च्)।
व.6.8 श्रद्दधानस्^अनसूयस्^च शतम्^वर्षाणि जीवति(जीव्-) (च्)॥
व.6.9 आहार.निर्हार.विहार.योगास्^सु.संवृतास्^धर्म.विदा तु कार्यास्^(च्)।
व.6.9 वाच्.बुद्धि.कार्याणि तपस् तथा^एव धन.आयुषी गुप्ततमे तु कार्ये (च्)॥
व.6.10 उभे मूत्र.पुरीषे दिवा कुर्यात्(कृ-)^उदङ्.मुखस्^(च्)।
व.6.10 रात्रौ तु दक्षिणा कुर्यात्(कृ-)^एवम्^हि^आयुस्^न रिष्यति(रिष्-) (च्)॥
व.6.11 प्रति^अग्निम्^प्रति सूर्यम्^च प्रति गाम्^प्रति ब्राह्मणम् (च्)।
व.6.11 प्रति सोम.उदकम्^सन्ध्याम्^प्रज्ञा नश्यति(नश्-) मेहतस्^(च्)॥
व.6.12 न नद्याम्^मेहनम्^कुर्यात्(कृ-)^न पथि न च भस्मनि (च्)।
व.6.12 न गो.मये न कृष्टे न^उप्ते न शाद्वल.उपजीव्य.छायासु ॥
व.6.13 छायायाम् अन्धकारे वा रात्रौ^अहनि वा द्विजस्^(च्)।
व.6.13 यथासुख.मुखस्^कुर्यात्(कृ-) प्राण.बाधाभयेषु च (च्)॥
व.6.14 उद्धृताभिस्^अद्भिस्^कार्यम्^कुर्यात्(कृ-) ॥
व.6.15 स्नानम् अन्.उद्धृताभिस्^अपि ॥
व.6.16 आहरेत्(आ-हृ-)^मृत्तिकाम्^विप्रस्^कूलात् ससिकता तु या (च्)॥
व.6.17 अन्तर्जले देव.गृहे वल्मीके मूषक.स्थले (च्)।
व.6.17 कृत.शौच.अवशिष्टास्^वा न ग्राह्यास्^पञ्च मृत्तिकास्^(च्)॥
व.6.18 एका लिङ्गे करे तिस्रस्^उभयोस्^मृद्.द्वयम्^स्मृतम् (च्)।
व.6.18 पञ्च^अपाने दश^एकस्मिन्^उभयोस्^सप्त मृत्तिकास्^(च्)॥

व.6.19 एतत्^शौचम्^गृहस्थानाम्^द्वि.गुणम्^ब्रह्मचारिणाम् (च्)।
व.6.19 त्रि.गुणम्^वानप्रस्थानाम्^यतीनाम्^तत्^चतुस्.गुणम्(च्) इति ॥
व.6.20 अष्टौ ग्रासास्^मुनेस्^भक्तम्^वानप्रस्थस्य षोडश (च्)।
व.6.20 द्वात्रिंशत् तु गृहस्थस्य^अ.परिमितम्^ब्रह्मचारिणस्^॥
व.6.21 आहिताग्निस्^अनड्वान्^च ब्रह्मचारी च ते त्रयस्^(च्)।
व.6.21 अश्नन्तस्(अश्-)^एव सिध्यन्ति(सिध्-) न^एषाम्^सिद्धिस्^अन्.अश्नताम्(अश्-) (च्)॥
व.6.22 व्रतेषु नियमेषु च.इज्या.अध्ययन.धर्मेषु (च्)॥
व.6.23 योगस् तपस्^दमस्^दानम्^सत्यम्^शौचम्^श्रुतम्^घृणा (च्)।
व.6.23 विद्या विज्ञानम् आस्तिक्यम् एतत्^ब्राह्मण.लक्षणम् (च्)॥
व.6.24 दीर्घ.वैरम् असूया च.अ.सत्यम्^ब्राह्मण.दूषणम् (च्)।
व.6.24 पैशुन्यम्^निर्.दयत्वम्^च जानीयात्(ज्ञा-)^शूद्र.लक्षणम् (च्)॥
व.6.25 ये शान्त.दान्तास्^श्रुति.पूर्ण.कर्णास्^जित.इन्द्रियास्^प्राणि.वधात्^निवृत्तास्^(च्)।
व.6.25 प्रतिग्रहे सङ्कुचित.अग्र.हस्तास् ते ब्राह्मणास् तारयितुम्(तृ-)^समर्थास्^(च्)॥
व.6.26 किम्.चित्^वेद.मयम्^पात्रम्^किम्.चित् पात्रम्^तपस्.मयम् (च्)।
व.6.26 पात्राणाम् अपि तत् पात्रम्^शूद्र.अन्नम्^यस्य न^उदरे (च्)॥
व.6.27 शूद्र.अन्नेन^उदर.स्थेन यदि कस्.चित्^मृतस्^द्विजस्^(च्)।
व.6.27 स भवेत्(भू-)^शूकरस्^ग्राम्यस् तस्य वा जायते(जन्-) कुले (च्)॥
व.6.28 शूद्र.अन्न.रस.पुष्ट.अङ्गस्^हि^अधीयानस्^अपि नित्यशस्^(च्)।
व.6.28 जुह्वन्(हु-) वा^अपि जपन्(जप्-) वा^अपि गतिम् ऊर्ध्वाम्^न विन्दति(विद्-) (च्)॥
व.6.29 शूद्र.अन्नेन तु भुक्तेन मैथुनम्^यस्^अधिगच्छति(अधि-गम्-) (च्)।
व.6.29 यस्य^अन्नम्^तस्य ते पुत्रास्^न च स्वर्ग.आरुहस्^भवेत्(भू-) (च्)॥
व.6.30 स्वाध्याय.उत्थम्^योनिमन्तम्^प्रशान्तम्^वैतान.स्थम्^पाप.भीरुम्^बहु.ज्ञम् (च्)।
व.6.30 स्त्रीषु क्षान्तम्^धार्मिकम्^गो.शरण्यम्^व्रतैस्^क्लान्तम्^तादृशम्^पात्रम् आहुर्(अह्-)^(च्)॥
व.6.31 आम.पात्रे यथा न्यस्तम्^क्षीरम्^दधि घृतम्^मधु (च्)।
व.6.31 विनश्येत्(वि-नश्-) पात्र.दौर्बल्यात्^न च पात्रम्^रसास्^च ते (च्)॥
व.6.32 एवम्^गास्^वा हिरण्यम्^वा वस्त्रम् अश्वम्^महीम्^तिलान् (च्)।
व.6.32 अविद्वान्(विद्-) प्रतिगृह्णानस्^भस्मीभवति(भस्मी-भू-) काष्ठवत् (च्)॥
व.6.33 न^अङ्ग.नख.वादनम्^कुर्यात्(कृ-) ॥
व.6.34 नखैस्^च भोजन.आदौ ॥
व.6.35 न च^अपस्^अञ्जलिना पिबेत्(पा-) ॥
व.6.36 न पादेन पाणिना वा जलम् अभिहन्यात्(अभि-हन्-) ॥
व.6.37 न जलेन जलम् ॥
व.6.38 न^इष्टकाभिस्^फलम्^शातयीत(शत्-) ॥
व.6.39 न फलेन फलम् ॥
व.6.40 न कल्कस्^न कुहकस्^भवेत्(भू-) ॥
व.6.41 न म्लेच्छ.भाषाम्^शिक्षेत(शिक्ष्-) ॥
व.6.42 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.6.42 न पाणि.पाद.चपलस्^न नेत्र.चपलस्^भवेत्(भू-) (च्)।
व.6.42 न च वाच्.अङ्ग.चपलस्^इति शिष्टस्य गोचरस्^(च्)॥
व.6.43 पारंपर्य.गतस्^येषाम्^वेदस्^स.परिबृंहणस्^(च्)।

व.6.43 ते शिष्टास्^ब्राह्मणास्^ज्ञेयास्^श्रुति.प्रत्यक्ष.हेतवस्^(च्)॥
व.6.44 यम्^न सन्तम्^न वा^असन्तम्^न^अ.श्रुतम्^न बहु.श्रुतम् (च्)।
व.6.44 न सु.वृत्तम्^न दुर्.वृत्तम्^वेद कस्.चित् स ब्राह्मणस्^(च्)॥
व.6.44 स ब्राह्मणस्^इति ॥
व.7.1 चत्वारस्^आश्रमास्^॥
व.7.2 ब्रह्मचारि.गृहस्थ.वानप्रस्थ.परिव्राजकास्^॥
व.7.3 तेषाम्^वेदम् अधीत्य(अधि-इ-) वेदौ वेदान् वा^अ.विशीर्ण.ब्रह्मचर्यस्^यम् इच्छेत्(इष्-) तम् आवसेत्(आ-वस्-) ॥
व.7.4 ब्रहमचारी^आचार्यम्^परिचरेत्(परि-चर्-)^आ शरीर.विमोक्षणात् ॥
व.7.5 आचार्ये च प्रेते(प्र-इ-)^अग्निम्^परिचरेत्(परि-चर्-) ॥
व.7.6 विज्ञायते(वि-ज्ञा-) हि^अग्निस्^आचार्यस् तव^इति ॥
व.7.7 संयत.वाच् ॥
व.7.8 चतुर्थ.षष्ठ.अष्टम.काल.भोजी ॥
व.7.9 भैक्षम् आचरेत्(आ-चर्-) ॥
व.7.10 गुरु.अधीनस्^॥
व.7.11 जटिलस्^शिखा.जटस्^वा ॥
व.7.12 गुरुम्^गच्छन्तम्(गम्-) अनुगच्छेत्(अनु-गम्-)^आसीनस्(आस्-)^चेत् तिष्ठेत्(स्था-)^शयानस्(शी-)^चेत्^आसीनस्(आस्-)^उपासीत(उप-आस्-) ॥
व.7.13 आहूत.अध्यायी ॥
व.7.14 सर्वम्^लब्धम्^निवेद्य(नि-विद्-) तत्.अनुज्ञया भुञ्जीत(भुज्-) ॥
व.7.15 खट्वा.शयन.दन्त.धावन.प्रक्षालन.आञ्जन.अभ्यञ्जन.उपान.छत्र.वर्जी ॥
व.7.16 तिष्ठेत्(स्था-)^अहनि रात्रौ^आसीत(आस्-) ॥
व.7.17 त्रिस्^अह्नस्^अभ्युपेयात्(अभि-उप-इ-)^अपस्^इति^अपस्^इति ॥
व.8.1 गृहस्थस्^विनीत.क्रोध.हर्षस्^गुरुणा^अनुज्ञातस्^स्नात्वा^अ.समान.आर्षेयाम् अ.स्पृष्ट.मैथुनाम् अवर.वयसीम्^सदृशीम्^भार्याम्^विन्देत(विद्-) ॥
व.8.2 पञ्चमीम्^मातृ.बन्धुभ्यस्^सप्तमीम्^पितृ.बन्धुभ्यस्^॥
व.8.3 वैवाह्यम् अग्निम् इन्धीत(इन्ध्-) ॥
व.8.4 सायम् आगतम् अतिथिम्^न^अपरुन्ध्यात्(अप-रुध्-) ॥
व.8.5 न^अस्य^अन्.अश्नन्(अश्-) गृहे वसेत्(वस्-) ॥
व.8.6 यस्य न^अश्नाति(अश्-) वास.अर्थी ब्राह्मणस्^गृहम् आगतस्^(च्)।
व.8.6 सुकृतम्^तस्य यत् किम्.चित् सर्वम् आदाय(आ-दा-) गच्छति(गम्-) (च्)॥
व.8.7 एक.रात्रम्^तु निवसन्(नि-वस्-)^अतिथिस्^ब्राह्मणस्^स्मृतस्^(च्)।
व.8.7 अनित्यम्^हि स्थितस्^यस्मात् तस्मात्^अतिथिस्^उच्यते(वच्-) (च्)॥
व.8.8 न^एक.ग्रामीण अतिथिस्^विप्रस्^साङ्गतिकस् तथा (च्)।{ग्रामीण < ग्रामीणस्.}
व.8.8 काले प्राप्ते अकाले वा न^अस्य^अन्.अश्नन्(अश्-) गृहे वसेत्(वस्-) (च्)॥
व.8.9 श्रद्धा.शीलस्^अ.स्पृहयालुस्^अलम् अग्न्याधेयाय न^अनाहिताग्निस्^स्यात्(अस्-) ॥
व.8.10 अलम्^च सोमाय न^अ.सोम.याजी ॥
व.8.11 युक्तस्^स्वाध्याये यज्ञे प्रजनने च ॥
व.8.12 गृहेषु^अभ्यागतम्^प्रत्युत्थान.आसन.वाच्.सूनृत.अनसूयाभिस्^महयेत्(मह्-) ॥
व.8.13 यथा.शक्ति च^अन्नेन सर्वाणि भूतानि ॥
व.8.14 गृहस्थस्^एव यजते(यज्-) गृहस्थस् तप्यते(तप्-) तपस्^(च्)।
व.8.14 चतुर्णाम् आश्रमाणाम्^तु गृहस्थस्^च विशिष्यते(वि-शिष्-) (च्)॥
व.8.15 यथा नदी.नदास्^सर्वे समुद्रे यान्ति(या-) संस्थितिम् (च्)।

व.8.15 एवम् आश्रमिणस्^सर्वे गृहस्थे यान्ति(या-) संस्थितिम् (च्)॥
व.8.16 यथा मातरम् आश्रित्य(आ-श्रि-) सर्वे जीवन्ति(जीव्-) जन्तवस्^(च्)।
व.8.16 एवम्^गृहस्थम् आश्रित्य(आ-श्रि-) सर्वे जीवन्ति(जीव्-) भिक्षुकास्^(च्)॥
व.8.17 नित्य.उदकी नित्य.यज्ञ.उपवीती नित्य.स्वाध्यायी पतित.अन्न.वर्जी (च्)।
व.8.17 ऋतौ च गच्छन्(गम्-) विधिवत्^च जुह्वन्(हु-) न ब्राह्मणस्^च्यवते(च्यु-) ब्रह्म.लोकात् (च्)॥
व.8.17 ब्रह्म.लोकात्^इति ॥
व.9.1 वानप्रस्थस्^जटिलस्^चीर.अजिन.वासी ॥
व.9.2 ग्रामम्^च न प्रविशेत्(प्र-विश्-) ॥
व.9.3 न फाल.कृष्टम् अधितिष्ठेत्(अधि-स्था-) ॥
व.9.4 अ.कृष्टम्^मूल.फलम्^सञ्चिन्वीत(सम्-चि-) ॥
व.9.5 उर्ध्व.रेतास्^॥{ब्ष्प्ष् उर्ध्व}{f ऊर्ध्व}
व.9.6 क्षम.आशयस्^॥
व.9.7 मूल.फल.भैक्षेण^आश्रम.आगतम् अतिथिम् अभ्यर्चयेत्(अभि-अर्च्-) ॥
व.9.8 दद्यात्(दा-)^एव न प्रतिगृह्णीयात्(प्रति-ग्रह्-) ॥
व.9.9 त्रि.पवणम् उदक.उपस्पर्शी ॥
व.9.10 श्रामणकेन^अग्निम् आधाय(आ-धा-)^आहिताग्निस्^स्यात्(अस्-) ॥
व.9.11 वृक्ष.मूल.निकेतनस्^ऊर्ध्वम्^षड्भ्यस्^मासेभ्यस्^अनग्निस्^अनिकेतस्^॥
व.9.12 दद्यात्(दा-)^देव.पितृ.मनुष्येभ्यस्^स गच्छेत्(गम्-) स्वर्गम् आनन्त्यम् इति^आनन्त्यम् ॥
व.10.1 परिव्राजकस्^सर्व.भूत.अभय.दक्षिणाम्^दत्त्वा(दा-) प्रतिष्ठेत(प्रति-स्था-) ॥
व.10.2 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.10.2 अभयम्^सर्व.भूतेभ्यस्^दत्त्वा(दा-) चरति(चर्-) यस्^मुनिस्^(च्)।
व.10.2 तस्य^अपि सर्व.भूतेभ्यस्^न भयम्^जातु विद्यते(विद्-) (च्)॥
व.10.3 अभयम्^सर्व.भूतेभ्यस्^दत्त्वा(दा-) यस् तु निवर्त्तते(नि-वृत्-) (च्)।{ब्ष्प्ष् निवर्त्तते}{f निवर्तते}
व.10.3 हन्ति(हन्-) जातान् अजातान्^च द्रव्याणि प्रतिगृह्य(प्रति-ग्रह्-) च (च्)॥
व.10.4 सन्न्यसेत्(सम्-नि-अस्-) सर्व.कर्माणि वेदम् एकम्^न सन्न्यसेत्(सम्-नि-अस्-) (च्)।
व.10.4 वेद.सन्न्यसनात्^शूद्रस् तस्मात्^वेदम्^न सन्न्यसेत्(सम्-नि-अस्-) (च्)॥
व.10.5 एक.अक्षरम्^परम्^ब्रह्म प्राण.आयामास्^परम्^तपस्^(च्)।
व.10.5 उपवासात् परम्^भैक्षम्^दया दानात्^विशिष्यते(वि-शिष्-).(च्) इति ॥
व.10.6 मुण्डस्^अ.ममस्^अ.परिग्रहस्^॥
व.10.7 सप्त^आगाराणि^अ.सङ्कल्पितानि चरेत्(चर्-)^भिक्षाम् ॥
व.10.8 वि.धूमे सन्(अस्-)^अ.मुसले ॥
व.10.9 एक.शाटी.परिहितस्^॥
व.10.10 अजिनेन वा गो.प्रलूनैस् तृणैस्^अवस्तृत.शरीरस्^॥
व.10.11 स्थण्डिल.शायी ॥
व.10.12 अनित्याम्^वसतिम्^वसेत्(वस्-) ॥
व.10.13 ग्राम.अन्ते देव.गृहे शून्य.अगारे वा वृक्ष.मूले वा ॥
व.10.14 मनसा ज्ञानम् अधीयानस्^॥
व.10.15 अरण्य.नित्यस्^॥
व.10.16 न ग्राम्य.पशूनाम्^सन्दर्शने विचरेत्(वि-चर्-) ॥
व.10.17 अरण्य.नित्यस्य जित.इन्द्रियस्य सर्व.इन्द्रिय.प्रीति.निवर्तकस्य (च्)।

व.10.17 अध्यात्म.चिन्ता.गत.मानसस्य ध्रुवा हि^अन्.आवृत्तिस्^उपेक्षकस्य.(च्) इति ॥
व.10.18 अ.व्यक्त.लिङ्गस्^अ.व्यक्त.आचारस्^॥
व.10.19 अन्.उन्मत्तस्^उन्मत्त.वेषस्^॥
व.10.20 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.10.20 न शब्द.शास्त्रभिरतस्य मोक्षस्^न च^अपि लोक.ग्रहणे रतस्य (च्)।{ब्ष्प्ष् शास्त्रभिरतस्य}{f शास्त्र.अभिरतस्य}
व.10.20 न भोजन.आच्छादन.तत्परस्य न च^अपि रम्य.आवसथ.प्रियस्य (च्)॥
व.10.21 न च^उत्पात.निमित्ताभ्याम् न नक्षत्र.अङ्ग.विद्यया (च्)।
व.10.21 न^अनुशासन.वादाभ्याम्^भिक्षाम्^लिप्सेत(लभ्-) कर्हि.चित् (च्)॥
व.10.22 अलाभे न विषादी स्यात्(अस्-)^लाभे न^एव च हर्षयेत्(हृष्-) (च्)।
व.10.22 प्राण.यात्रिक.मात्रस्^स्यात्(अस्-)^मात्रा.सङ्गात्^विवर्जितस्^॥
व.10.23 न कुट्याम्^न^उदके सङ्गस्^न चैले न त्रि.पुष्करे (च्)।
व.10.23 न^अगारे न^आसने न^अन्ने यस्य वै मोक्ष.विद् तु सस्.(च्) इति ॥
व.10.24 ब्राह्मण.कुले यावत्^लभेत(लभ्-) तत्^भुञ्जीत(भुज्-) सायम्^प्रातर् मधु.मांस.वर्जम् ॥
व.10.25 न च तृप्येत्(तृप्-) ॥
व.10.26 ग्रामे वा वसेत्(वस्-) ॥
व.10.27 अ.जिह्मस्^अ.शढस्(च्f^शठ)^अ.शरणस्^अ.वसङ्कुसुकस्(च्f^कसुक)^॥
व.10.28 न च^इन्द्रिय.संसर्गम्^कुर्वीत(कृ-) केन.चित् ॥
व.10.29 उपेक्षकस्^सर्व.भूतानाम्^हिंसा.अनुग्रह.परिहारेण ॥
व.10.30 पैशुन्य.मत्सर.अभिमान.अहङ्कार.अ.श्रद्धा.अन्.आर्जव.आत्म.स्तव.पर.गर्हा.दम्भ.लोभ.मोह.क्रोध.असूया.विवर्जनम्^सर्व.आश्रमाणम्^धर्मस्^इष्टस्^॥
व.10.31 यज्ञ.उपवीती^उद.कमण्डलु.हस्तस्^शुचिस्^ब्राह्मणस्^वृषल.अन्न.वर्जी न हीयते(हा-) ब्रह्म.लोकात्^ब्रह्म.लोकात्^इति ॥
व.11.1 षट्^अर्घ.अर्हास्^भवन्ति(भू-) ॥
व.11.2 ऋत्विज्^विवाह्यस्^राजा.पितृव्य.स्नातक.मातुलास्^च ॥
व.11.3 वैश्वदेवस्य सिद्धस्य सायम्^प्रातर् गृह्य.अग्नौ जुहुयात्(हु-) ॥
व.11.4 गृह.देवताभ्यस्^बलिम्^हरेत्(हृ-) ॥
व.11.5 श्रोत्रियाय^अग्र.भागम्^दत्त्वा(दा-) ब्रह्मचारिणे वा^अनन्तरम्^पितृभ्यस्^दद्यात्(दा-) ॥
व.11.6 ततस्^अतिथिम्^भोजयेत्(भुज्-)^श्रेयांसम्^श्रेयांसम् आनुपूर्व्येण ॥
व.11.7 स्व.गृह्याणाम्^कुमारी.बाल.वृद्ध.तरुण.प्रजातास्^॥
व.11.8 ततस्^अपरान् गृह्यान् ॥
व.11.9 श्व.चाण्डाल.पतित.वायसेभ्यस्^भूमौ निर्वपेत्(निर्-वप्-) ॥
व.11.10 शूद्राय^उच्छिष्टम् अनुच्छिष्टम्^वा दद्यात्(दा-) ॥
व.11.11 शेषम्^दम्पती भुञ्जीयाताम्(भुज्-) ॥
व.11.12 सर्व.उपयोगेन पुनर्.पाकस्^यदि निरुप्ते(निर्-वप्-) वैश्वदेवे^अतिथिस्^आगच्छेत्(आ-गम्-)^विशेषेण^अस्मै^अन्नम्^कारयेत्(कृ-) ॥
व.11.13 विज्ञायते(वि-ज्ञा-) हि । वैश्वानरस्^प्रविशति(प्र-विश्-)^अतिथिस्^ब्राह्मणस्^गृहम्^तस्मात्^अपस्^आनयन्ति(आ-नी-)^अन्नम्^वर्षाभ्यस् ताम्^हि शान्तिम्^जनास्^विदुस्(विद्-)^इति ॥
व.11.14 तम्^भोजयित्वा(भुज्-)^उपासीत(उप-आस्-) ॥
व.11.15 आ सीमान्तम् अनुव्रजेत्(अनु-व्रज्-)^अनुज्ञानात्^वा ॥
व.11.16 अपरपक्षे^ऊर्ध्वम्^चतुर्थ्यास्^पितृभ्यस्^दद्यात्(दा-) ॥
व.11.17 पूर्वेद्युस्^ब्राह्मणान् सन्निपात्य(सम्-नि-पत्-) यतीन् गृहस्थान् साधून् वा^अ.परिणत.वयसस्^विकर्म.स्थान्^श्रोत्रियान् अ.शिष्यान् अन्.अन्तेवासिनस्^॥
व.11.18 शिष्यान् अपि गुण.वतस्^भोजयेत्(भुज्-) ॥
व.11.19 नग्न.शुक्ल.क्लीब.अन्ध.श्याव.दन्त.कुष्ठि.कुनखि.वर्जम् ॥
व.11.20 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।

व.11.20 अथ चेत्^मन्त्रविद् युक्तस्^शारीरैस्^पङ्क्ति.दूषणैस्^(च्)।
व.11.20 अदुष्यम्^तम्^यमस्^प्राह(प्र-अह्-) पङ्क्ति.पावनस्^एव सस्^(च्)॥
व.11.21 श्राद्धे न^उद्वासनीयानि उच्छिष्टानि^आ दिन.क्षयात् (च्)।
व.11.21 श्च्योतन्ते(श्च्युत्-) हि सुधा.धारास् तास्^पिबन्ति(पा-)^अ.कृत.उदकास्^(च्)॥
व.11.22 उच्छिष्टम्^न प्रमृज्यात्(प्र-मृज्-) तु यावत्^न^अस्तमितस्^रविस्^(च्)।
व.11.22 क्षीर.धारास् ततस्^यान्ति(या-)^अक्षय्यास्^सञ्चर.भागिनस्^(च्)॥
व.11.23 प्राक् संस्कारात् प्रमीतानाम्^स्व.वंश्यानाम् इति स्थितिस्^(च्)।
व.11.23 भाग.धेयम्^मनुस्^प्राह(प्र-अह्-) उच्छिष्ट.उच्छेषणे उभे (च्)॥
व.11.24 उच्छेषणम्^भूमि.गतम्^विकिरम्^लेपन.उदकम् (च्)।
व.11.24 अन्नम्^प्रेतेषु विसृजेत्(वि-सृज्-)^अ.प्रजानाम् अन्.आयुषाम् (च्)॥
व.11.25 उभयोस्^हस्तयोस्^मुक्तम्^पितृभ्यस्^अन्नम्^निवेदितम् (च्)।
व.11.25 तत्.अन्तरम्^प्रतीक्षन्ते(प्रति-ईक्ष्-) हि^असुरास्^दुष्ट.चेतसस्^(च्)॥
व.11.26 तस्मात्^अ.शून्य.हस्तेन कुर्यात्(कृ-)^अन्नम् उपागतम् (च्)।
व.11.26 भोजनम्^वा समालभ्य(सम्-आ-लभ्-) तिष्ठेत(स्था-)^उच्छेषणे उभे (च्)॥
व.11.27 द्वौ दैवे पितृ.कृत्ये त्रीन् एकैकम् उभयत्र वा (च्)॥
व.11.27 भोजयेत्(भुज्-) सु.समृद्धस्^अपि न प्रसज्जेत(प्र-सञ्ज्-) विस्तरे (च्)॥
व.11.28 सत्.क्रियाम्^देश.कालौ च शौचम्^ब्राह्मण.संपदम् (च्)।
व.11.28 पञ्च^एतान् विस्तरस्^हन्ति(हन्-) तस्मात् तम्^परिवर्जयेत्(परि-वृज्-) (च्)॥
व.11.29 अपि वा भोजयेत्(भुज्-)^एकम्^ब्राह्मणम्^वेद.पारगम् (च्)।
व.11.29 श्रुत.शील.उपसंपन्नम्^सर्व.अ.लक्षण.वर्जितम् (च्)॥
व.11.30 यदि^एकम्^भोजयेत्(भुज्-)^श्राद्धे दैवम्^तत्र कथम्^भवेत्(भू-) (च्)।
व.11.30 अन्नम्^पात्रे समुद्धृत्य(सम्-उद्-हृ-) सर्वस्य प्रकृतस्य तु (च्)॥
व.11.31 देवता.आयतने कृत्वा(कृ-) ततस्^श्राद्धम्^प्रवर्तयेत्(प्र-वृत्-) (च्)।
व.11.31 प्रास्येत्(प्र-अस्-)^अग्नौ तत्^अन्नम्^वा दद्यात्(दा-)^वा ब्रह्मचारिणे (च्)॥
व.11.32 यावत्^उष्णम्^भवति(भू-)^अन्नम्^यावत्^अश्नन्ति(अश्-) वाच्.यतास्^(च्)।
व.11.32 तावत्^हि पितरस्^अश्नन्ति(अश्-) यावत्^न^उक्तास्(वच्-)^हविस्.गुणास्^(च्)॥
व.11.33 हविस्.गुणास्^न वक्तव्यास्(वच्-)^पितरस्^यावत्^अ.तर्पितास्^(च्)।
व.11.33 पितृभिस् तर्पितैस्^पश्चात्^वक्तव्यम्(वच्-)^शोभनम्^हविस्^(च्)॥
व.11.34 नियुक्तस् तु यतिस्^श्राद्धे दैवे वा मांसम् उत्सृजेत्(उद्-सृज्-) (च्)।
व.11.34 यावन्ति पशु.रोमाणि तावत्^नरकम् ऋच्छति(ऋ-) (च्)॥
व.11.35 त्रीणि श्राद्धे पवित्राणि दौहित्रस्^कु.तपस् तिलास्^(च्)।
व.11.35 त्रीणि च^अत्र प्रशंसान्ति(प्र-शंस्-) शौचम् अ.क्रोधम् अ.त्वराम् (च्)॥
व.11.36 दिवसस्य^अष्टमे भागे मन्दीभवति(मन्दी-भू-) भास्करस्^(च्)।
व.11.36 स कालस्^कु.तपस्^ज्ञेयस्(ज्ञा-)^पितॄणाम्^दत्तम् अक्षयम् (च्)॥
व.11.37 श्राद्धम्^दत्त्वा(दा-) भुक्त्वा(भुज्-) च मैथुनम्^यस्^अधिगच्छति(अधि-गम्-) (च्)।
व.11.37 भवन्ति(भू-) पितरस् तस्य तत्.मासम्^रेतसस्^भुजस्^(च्)॥
व.11.38 यस् ततस्^जायते(जन्-) गर्भस्^दत्त्वा(दा-) भुक्त्वा(भुज्-) च पैतृकम् (च्)।
व.11.38 न स विद्याम्^समाप्नोति(सम्-आप्-) क्षीण.आयुस्^च^एव जायते(जन्-) (च्)॥
व.11.39 पिता पितामहस्^च^एव तथा^एव प्रपितामहस्^(च्)।
व.11.39 उपासते(उप-आस्-) सुतम्^जातम्^शकुन्तास्^इव पिप्पलम् (च्)॥

व.11.40 मधु.मांसैस्^च शाकैस्^च पयसा पायसेन च (च्)।
व.11.40 एष नस्^दास्यति(दा-) श्राद्धम्^वर्षासु च मघासु च (च्)॥
व.11.41 सन्तान.वर्द्धनम्^पुत्रम् उद्यतम्(उद्-यम्-)^पितृ.कर्मणि (च्)।{ब्ष्प्ष् वर्द्धनम्}{ए वर्धनम्}
व.11.41 देव.ब्राह्मण.संपन्नमभिनन्दन्ति(अभि-नन्द्-) पूर्व.जास्^(च्)॥
व.11.42 नन्दन्ति(नन्द्-) पितरस् तस्य सु.कृष्टैस्^इव कर्षकास्^(च्)।
व.11.42 यत्^गया.स्थस्^ददाति(दा-)^अन्नम्^पितरस् तेन पुत्रिणस्.(च्) इति ॥
व.11.43 श्रावणी.आग्रहायिण्योस्^च^अन्वष्टक्याम्^च पितृभ्यस्^दद्यात्(दा-) ॥{ब्ष्प्ष् आग्रहायिण्योस्}{f आग्रहायण्योस्}
व.11.44 द्रव्य.देश.ब्राह्मण.सन्निधाने वा^अकाल.नियमस्^॥
व.11.45 अवश्यम्^ब्राह्मणस्^अग्नीन् आदधीत(आ-धा-) ॥
व.11.46 दर्शपूर्णमास.आग्रयण.इष्टि.चातुर्मास्य.पशु.सोमैस्^च यजेत(यज्-) ॥
व.11.47 नैयमिकम्^हि^एतत्^ऋण.संस्तुतम्^च ॥
व.11.48 विज्ञायते(वि-ज्ञा-) हि । त्रिभिस्^ऋणैस्^ऋणवान् ब्राह्मणस्^जायते(जन्-)^इति । यज्ञेन देवेभ्यस्^प्रजया पितृभ्यस्^ब्रह्मचर्येण ऋषिभ्यस्^इति^एष वा^अनृणस्^यज्वा यस्^पुत्री ब्रह्मचर्यवान् इति ॥
व.11.49 गर्भ.अष्टमेषु ब्राह्मणम् उपनयीत(उप-नी-) ॥{ब्ष्प्ष् गर्भ.अष्टमेषु}{f गर्भात्. अष्टमेषु}
व.11.50 गर्भात्^एकादशेषु राजन्यम् ॥
व.11.51 गर्भात्^द्वादशेषु वैश्यम् ॥
व.11.52 पालाशस्^वा दण्डस्^ब्राह्मणस्य ॥
व.11.53 नैय्यग्रोधस्^क्षत्रियस्य वा ॥
व.11.54 औदुम्बरस्^वा वैश्यस्य ॥
व.11.55 केश.संमितस्^ब्राह्मणस्य ॥
व.11.56 ललाट.संमितस्^क्षत्रियस्य ॥
व.11.57 घ्राण.संमितस्^वैश्यस्य ॥
व.11.58 मौञ्जी रशना ब्राह्मणस्य ॥
व.11.59 धनुस्.ज्या क्षत्रियस्य ॥
व.11.60 शण.तान्तवी वैश्यस्य ॥
व.11.61 कृष्ण.अजिनम् उत्तरीयम्^ब्राह्मणस्य ॥
व.11.62 रौरवम्^क्षत्रियस्य ॥
व.11.63 गव्यम्^बस्त.अजिनम्^वा वैश्यस्य ॥
व.11.64 शुक्लम् अहतम्^वासस्^ब्राह्मणस्य ॥
व.11.65 माञ्जिष्ठम्^क्षत्रियस्य ॥
व.11.66 हारिद्रम्^कौशेयम्^वा वैश्यस्य ॥
व.11.67 सर्वेषाम्^वा तान्तवम् अ.रक्तम् ॥
व.11.68 भवत्.पूर्वाम्^ब्राह्मणस्^भिक्षाम्^याचेत्(याच्-) ॥
व.11.69 भवत्.मध्याम्^राजन्यस्^॥
व.11.70 भवत्.अन्त्याम्^वैश्यस्^॥
व.11.71 आ षोडशात्^ब्राह्मणस्य न^अतीतस्^कालस्^॥
व.11.72 आ द्वाविंशात् क्षत्रियस्य ॥
व.11.73 आ चतुर्विंशात्^वैश्यस्य ॥
व.11.74 अतस्^ऊर्ध्वम्^पतित.सावित्रीकास्^भवन्ति(भू-) ॥
व.11.75 न^एतान् उपनयेत्(उप-नी-)^न^अध्यापयेत्(अधि-इ-)^न याजयेत्(यज्-)^न^एभिस्^विवाहयेयुस्(वि-वह्-)^॥
व.11.76 पतित.सावित्रीकस्^उद्दालक.व्रतम्^चरेत्(चर्-) ॥

व.11.77 द्वौ मासौ यावकेन वर्तयेत्(वृत्-)^मासम्^पयसा^अर्ध.मासम् आमिक्षया^अष्ट.रात्रम्^घृतेन षट्.रात्रम् अ.याचितेन त्रि.रात्रम् अब्.भक्षस्^अहर्.रात्रम् उपवसेत्(उप-वस्-) ॥
व.11.78 अश्वमेध.अवभृथम्^गच्छेत्(गम्-) ॥
व.11.79 व्रात्य.स्तोमेन वा यजेत्(यज्-)^वा यजेत्(यज्-)^वा^इति ॥
व.12.1 अथ^अतस्^स्नातक.व्रतानि ॥
व.12.2 स न कम्.चित्^याचेत(याच्-)^अन्यत्र राज.अन्तेवासिभ्यस्^॥
व.12.3 क्षुधा.परीतस् तु किम्.चित्^एव याचेत(याच्-) कृतम् अकृतम्^वा क्षेत्रम्^गाम् अज.अविकम् अन्ततस्^हिरण्यम्^धान्यम् अन्नम्^वा ॥
व.12.4 न तु स्नातकस्^क्षुधा^अवसीदेत्(अव-सद्-)^इति^उपदेशस्^॥
व.12.5 न मलिन.वाससा सह संवसेत(सम्-वस्-) ॥
व.12.6 न रजस्वलया ॥
व.12.7 न^अ.योग्यया ॥
व.12.8 न कुलंकुलस्^स्यात्(अस्-) ॥
व.12.9 वत्स.तन्त्रीम्^वितताम्^न^अतिक्रामेत्(अति-क्रम्-) ॥
व.12.10 न^उद्यन्तम्(उद्-इ-) आदित्यम्^पश्येत्(पश्-)^न^अस्तम्^यन्तम्(इ-) ॥
व.12.11 न^अप्सु मूत्र.पुरीषे कुर्यात्(कृ-) ॥
व.12.12 न निष्ठीवेत्(नि-ष्ठिव्-) ॥
व.12.13 परिवेष्टित.शिरास्^भूमिम् अयज्ञियैस् तृणैस्^अन्तर्धाय(अन्तर्-धा-) मुत्र.पुरीषे कुर्यात्(कृ-)^उदङ्.मुखस्^च^अहनि नक्तम्^दक्षिणा.मुखस्^सन्ध्याम् आसीत(आस्-)^उत्तरम् ॥{ब्ष्प्ष् मुत्र.पुरीषे}{f मूत्र.पुरीषे}
व.12.14 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.12.14 स्नातकानाम्^तु नित्यम्^स्यात्(अस्-)^अन्तर्वासस् तथा^उत्तरम् (च्)।
व.12.14 यज्ञ.उपवीते द्वे यष्टिस्^स.उदकस्^च कमण्डलुस्^(च्)॥
व.12.15 अप्सु पाणौ च काष्ठे च कथितम्^पावके शुचिस्^(च्)।
व.12.15 तस्मात्^उदक.पाणिभ्याम्^परिमृज्यात्(परि-मृज्-) कमण्डलुम् (च्)॥
व.12.16 पर्यग्नि.करणम्^हि^एतत्^मनुस्^आह(अह्-) प्रजापतिस्^(च्)॥
व.12.17 कृत्वा(कृ-) च^अवश्य.कर्माणि आचामेत्(आ-चम्-)^शौच.वित्तमस्.(च्) इति ॥
व.12.18 प्राङ्.मुखस्^अन्नानि भुञ्जीत(भुज्-) ॥
व.12.19 तूष्णीम्^स.अङ्गुष्ठम्^कृत्स्न.ग्रासम्^ग्रसेत(ग्रस्-) ॥
व.12.20 न च शब्दम्^कुर्यात्(कृ-) ॥
व.12.21 ऋतु.काल.गामी स्यात्(अस्-) पर्व.वर्जम्^स्व.दारेषु ॥
व.12.22 अ.तिर्यक्^उपेयात्(उप-इ-) ॥
व.12.23 यस् तु पाणिगृहीतायास्^आस्ये कुर्वीत(कृ-) मैथुनम् (च्)।
व.12.23 भवन्ति(भू-) पितरस् तस्य तत्.मासम्^रेतसस्^भुजस्^(च्)।
व.12.23 या स्यात्(अस्-)^अ.नित्य.चारेण रतिस्^सा^अ.धर्म.संश्रिता (च्)॥
व.12.24 अपि च काठके विज्ञायते(वि-ज्ञा-) । अपि नस्^श्वस्^विजनिष्यमाणास्(वि-जन्-)^पतिभिस्^सह शयीरन्(शी-)^इति स्त्रीणाम् इन्द्र.दत्तस्^वरस्^इति ॥
व.12.25 न वृक्षम् आरोहेत्(आ-रुह्-) ॥
व.12.26 न कूपम् अवरोहेत्(अव-रुह्-) ॥
व.12.27 न^अग्निम्^मुखेन^उपधमेत्(उप-ध्मा-) ॥
व.12.28 न^अग्निम्^ब्राह्मणम्^च^अन्तरेण व्यपेयात्(वि-अप-इ-) ॥
व.12.29 न^अग्न्योस्^॥
व.12.30 न ब्राह्मणयोस्^अनुज्ञाप्य(अनु-ज्ञा-) वा ॥
व.12.31 भार्यया सह न^अश्नीयात्(अश्-)^अ.वीर्यवत्^अ.पत्यम्^भवति(भू-)^इति वाजसनेयके विज्ञायते(वि-ज्ञा-) ॥
व.12.32 न^इन्द्र.धनुस्.नाम्ना निर्दिशेत्(निर्-दिश्-) ॥

व.12.33 मणि.धनुस्.इति ब्रूयात्(ब्रू-) ॥
व.12.34 पालाशम् आसनम्^पादुके दन्त.धावनम् इति वर्जयेत्(वृज्-) ॥
व.12.35 न^उत्सङ्गे भक्षयेत्(भक्ष्-) ॥
व.12.36 न^आसन्द्याम्^भुञ्जीत(भुज्-) ॥
व.12.37 वैणवम्^दण्डम्^धारयेत्(धृ-) ॥
व.12.38 रुक्म.कुण्डले च ॥
व.12.39 न बहिस्^मालाम्^धारयेत्(धृ-)^अन्यत्र रुक्म.मय्या ॥
व.12.40 सभास्^समवायान्^च वर्जयेत्(वृज्-) ॥
व.12.41 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.12.41 अ.प्रामाण्यम्^च वेदानाम् आर्षाणाम्^च^एव कुत्सनम् (च्)।
व.12.41 अ.व्यवस्था च सर्वत्र एतत्^नाशनम् आत्मनस्.(च्) इति ॥
व.12.42 न^अ.वृतस्^यज्ञम्^गच्छेत्(गम्-)^यदि व्रजेत्(व्रज्-) प्रदक्षिणम्^पुनर् आव्रजेत्(आ-व्रज्-) ॥
व.12.43 अधि.वृक्ष.सूर्यम् अध्वानम्^न प्रतिपद्येत(प्रति-पद्-) ॥
व.12.44 नावम्^च सांशयिकीम्^न^अधिरोहेत्(अधि-रुह्-) ॥
व.12.45 बाहुभ्याम्^न नदीम्^तरेत्(तृ-) ॥
व.12.46 उत्थाय(उद्-स्था-)^अपर.रात्रम् अधीत्य(अधि-इ-) न पुनस्^प्रतिसंविशेत्(प्रति-सम्-विश्-) ॥
व.12.47 प्राजापत्ये मुहूर्ते ब्राह्मणस्^कान्.चित्^नियमान् अनुतिष्ठेत्(अनु-स्था-)^अनुतिष्ठेत्(अनु-स्था-)^इति ॥
व.13.1 अथ^अतस्^स्वाध्याय.उपाकर्म श्रावण्याम् पौर्णमास्याम्^प्रौष्ठपद्याम्^वा ॥
व.13.2 अग्निम् उपसमाधाय(उप-सम्-आ-धा-)^अक्षत.धानास्^जुहोति(हु-) ॥
व.13.3 देवेभ्यस्^ऋषिभ्यस्^छन्दोभ्यस्^च^इति ॥
व.13.4 ब्राह्मणान् स्वस्ति.वाच्य(वाच्-) दधि प्राश्य(प्र-अश्-) ततस्^अध्यायान् उपाकुर्वीरन्(उप-आ-कृ-) ॥
व.13.5 अर्ध.पञ्चमान् मासान् अर्ध.षष्ठान् वा ॥
व.13.6 अतस्^ऊर्ध्वम्^शुक्लपक्षेषु^अधीयीत(अधि-इ-) ॥
व.13.7 कामम्^तु वेद.अङ्गानि ॥
व.13.8 तस्य^अन्.अध्यायास्^॥
व.13.9 सन्ध्या.स्तनिते ॥
व.13.10 सन्ध्यासु ॥
व.13.11 अन्तर्.शव.दिवा.कीर्त्येषु नगरेषु ॥
व.13.12 कामम्^गोमय.पर्युषिते परिलिखिते वा ॥
व.13.13 श्मशान.अन्ते ॥
व.13.14 शय.आनस्य ॥
व.13.15 श्राद्धिकस्य ॥
व.13.16 मानवम्^च^अत्र श्लोकम् उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.13.16 फलानि^अपस् तिलान् भक्षान् यत्^च^अन्यत्^श्राद्धिकम्^भवेत्(भू-) (च्)।
व.13.16 प्रतिगृह्य(प्रति-ग्रह्-)^अपि^अन्.अध्यायस्^पाणि.आस्यास्^ब्राह्मणास्^स्मृतास्.(च्) इति ॥
व.13.17 धावतस्(धाव्-)^पूति.गन्ध.प्रभृतौ^ईरिणे ॥
व.13.18 वृक्ष.आरूढस्य ॥
व.13.19 नावि सेनायाम्^च ॥
व.13.20 भुक्त्वा(भुज्-) च^आर्द्र.पाणेस्^॥
व.13.21 वाण.शब्दे ॥

व.13.22 चतुर्दश्याम् आमावास्यायाम् अष्टम्याम् अष्टकासु ॥
व.13.23 प्रसारित.पाद.उपस्थ.कृत.उपाश्रितस्य च ॥
व.13.24 गुरु.समीपे ॥
व.13.25 मैथुन.व्यपेतायाम् ॥
व.13.26 वाससा मैथुन.व्यपेतेन^अ.निर्णिक्तेन ॥
व.13.27 ग्राम.अन्ते ॥
व.13.28 छर्दितस्य ॥
व.13.29 मूत्रितस्य^उच्चारितस्य ॥
व.13.30 ऋच्.यजुषाम्^च साम.शब्दे वा ॥
व.13.31 अजीर्णे ॥
व.13.32 निर्घाते ॥
व.13.33 भूमि.चलने ॥
व.13.34 चन्द्र.सूर्य.उपरागे ॥
व.13.35 दिश्.नाद.पर्वत.प्रपातेषु^उपल.रुधिर.पांसु.वर्षेषु^आकालिकम् ॥
व.13.36 उल्का.विद्युत्.समासे त्रि.रात्रम् ॥
व.13.37 उल्का.विद्युत् सज्योतिषम् ॥
व.13.38 अप.ऋतौ^आकालिकम् ॥
व.13.39 आचार्ये प्रेते(प्र-इ-) त्रि.रात्रम् ॥
व.13.40 आचार्य.पुत्र.शिष्य.भार्यासु^अहर्.रात्रम् ॥
व.13.41 ऋत्विज्.श्वशुर.पितृव्य.मातुलान् अन्.अवर.वयसस्^प्रत्युत्थाय(प्रति-उद्-स्था-)^अभिवदेत्(अभि-वद्-) ॥
व.13.42 ये च^एव पाद.ग्राह्यास् तेषाम्^भार्या गुरोस्^च ॥
व.13.43 माता.पितरौ च ॥
व.13.44 यस्^विद्यात्(विद्-)^अभिवदितुम्(अभि-वद्-) अहम् अयम्^भो इति यात् ॥
व.13.45 यस्^च न विद्यात्(विद्-) ॥
व.13.46 प्रत्यभिवादम् आमन्त्रिते स्वरस्^अन्त्यस्^प्लवते(प्लु-) सन्धि.अक्षरम् अ.प्रगृह्यम् आय.आव.भावम्^च^आपद्यते(आ-पद्-) यथा भो भाव् इति ॥
व.13.47 पतितस्^पिता परित्याज्यस्^माता तु पुत्रे न पतति(पत्-) ॥
व.13.48 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.13.48 उपाध्यायात्^दश^आचार्यास्^आचार्याणाम्^शतम्^पिता (च्)।
व.13.48 पितुस्^दशशतम्^माता गौरवेण^अतिरिच्यते(अति-रिच्-) (च्)॥
व.13.49 भार्या पुत्रास्^च शिष्यास्^च संसृष्टास्^पाप.कर्मभिस्^(च्)।
व.13.49 परिभाष्य(परि-भाष्-) परित्याज्यास्(परि-त्रज्-)^पतितस्^यस्^अन्यथा त्यजेत्(त्यज्-) (च्)॥
व.13.50 ऋत्विज्.आचार्यौ^अ.याजक.अन्.अध्यापकौ हेयौ(हा-)^अन्यत्र हानात् पतति(पत्-) ॥
व.13.51 पतितेन^उत्पन्नस्^पतितस्^भवति(भू-)^इति^ आहुर्(अह्-)^अन्यत्र स्त्रियास्^॥
व.13.52 सा हि पर.गामिनी ॥
व.13.53 ताम् अ.रिक्थाम् उपेयात्(उप-इ-) ॥
व.13.54 गुरोस्^गुरौ सन्निहिते गुरुवत्.वृत्तिस्^इष्यते(इष्-) (च्)।
व.13.54 गुरुवत्^गुरु.पुत्रस्य वर्तितव्यम्(वृत्-) इति श्रुतिस्^(च्)॥
व.13.55 शस्त्रम्^विषम्^सुरा च^अ.प्रतिगृह्याणि(प्रति-ग्रह्-) ब्राह्मणस्य ॥
व.13.56 विद्या.वित्त.वयस्.संबन्धास्^कर्म च मान्यम्(मन्-) ॥
व.13.57 पूर्वस्^पूर्वस्^गरीयान् ॥

व.13.58 स्थविर.बाल.अतुर.भारिक.स्त्री.चक्रीवगताम्^पन्थास्^समागमे परस्मै.परस्मै देयस्(दा-)^॥{ब्ष्प्ष् चक्रीवगताम्}{f चक्रीवताम्}
व.13.59 राज.स्नातकयोस्^समागमे राज्ञा स्नातकाय देयस्(दा-)^॥
व.13.60 सर्वैस्^एव वध्वै^ऊह्यमानायै(ऊह्-) ॥
व.13.61 तृण.भूमि.अग्नि.उदक.वाच्.सूनृत.अनसूयास्^सताम्^गृहे न^उच्छिद्यन्ते(उद्-छिद्-) कदा.चन कदा.चन^इति ॥
व.14.1 अथ^अतस्^भोज्य.अभोज्यम्^च वर्णयिष्यामस्(वर्ण्-)^॥
व.14.2 चिकित्सक.मृगयु.पुंश्चली.दण्डिक.स्तेन.अभिशस्त.षण्ढ.पतितानाम् अन्नम् अभोज्यम् ॥
व.14.3 कदर्य.दीक्षित.बद्ध.आतुर.सोमविक्रयि.तक्ष.रजक.शौण्डिक.सूचक.वार्धुषिक.चर्मावकृन्तानाम् ॥
व.14.4 शूद्रस्य च ॥
व.14.5 अस्त्र.भृतस्^च ॥
व.14.6 उपपतेस्^यस्^च^उपपतिम्^मन्यते(मन्-) ॥
व.14.7 यस्^च गृहान् दहेत्(दह्-) ॥
व.14.8 यस्^च वध.अर्हान् न^उपहन्यात्(उप-हन्-) ॥
व.14.9 कस्^भोक्ष्यते(भुज्-)^इति वाचा^अभिघुष्टम् ॥
व.14.10 गण.अन्नम्^गणिका.अन्नम्^च^इति ॥
व.14.11 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.14.11 न^अश्नन्ति(अश्-) श्ववतस्^देवास्^न^अश्नन्ति(अश्-) वृषली.पतेस्^(च्)।
व.14.11 भार्या.जितस्य न^अश्नन्ति(अश्-) यस्य च^उपपतिस्^गृहे.(च्) इति ॥
व.14.12 एध.उदक.यवस.कुश.लाजा.अभ्युद्यत.याना.वसथ.शफरी.प्रियङ्गु.स्रज्.गन्ध.मधु.मांसानि^इति^एतेषाम्^प्रतिगृह्णीयात्(प्रति-ग्रह्-) ॥
व.14.13 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.14.13 गुरु.अर्थम्^दारम् उज्जिहीर्षन्(उद्-हृ-)^अर्चिष्यन्(अर्च्-) देवता.अतिथीन् (च्)।
व.14.13 सर्वतस्^प्रतिगृह्णीयात्(प्रति-ग्रह्-)^न तु तृप्येत्(तृप्-) स्वयम्^ततस्.(च्) इति ॥
व.14.14 न मृगयोस्^इषु.चारिणस्^परिवर्ज्यम् अन्नम् ॥
व.14.15 विज्ञायते(वि-ज्ञा-) हि । अगस्त्यस्^वर्ष.साहस्रिके सत्रे मृगयाम्^चचार(चर्-) । तस्य^अ.संस्तर.समयास्^पुरोडाशास्^मृगपक्षिणाम्^प्रशस्तानाम् ॥{ब्ष्प्ष् सत्रे}{f सत्त्रे}
व.14.16 अपि हि^अत्र प्राजापत्यान्^श्लोकान् उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.14.16 उद्यताम् आहृताम्^भिक्षाम्^पुरस्तात्^अप्रचोदिताम् (च्)।
व.14.16 भोज्याम्^प्रजापतिस्^मेने(मन्-) अपि दुष्कृत.कारिणस्^(च्)॥
व.14.17 श्रद्दधानस्य(श्रद्-धा-) भोक्तव्यम्(भुज्-)^चोरस्य^अपि विशेषतस्^(च्)।
व.14.17 न तु^एव बहु.याज्यस्य यस्^च^उपनयते(उप-नी-) बहून् (च्)॥
व.14.18 न तस्य पितरस्^अश्नन्ति(अश्-) दश वर्षाणि पञ्च च (च्)।
व.14.18 न च हव्यम्^वहति(वह्-)^अग्निस्^यस् ताम् अभ्यवमन्यते(अभि-अव-मन्-) (च्)॥
व.14.19 चिकित्सकस्य मृगयोस्^शल्य.हर्तुस् तु पापिनस्^(च्)।
व.14.19 षण्ढस्य कुलटायास्^च उद्यता^अपि न गृह्यते(ग्रह्-).(च्) इति ॥
व.14.20 उच्छिष्टम् अ.गुरोस्^अ.भोज्यम् ॥
व.14.21 स्वम् उच्छिष्टम् उच्छिष्ट.उपहतम्^च ॥
व.14.22 यत्^वसन.केश.कीट.उपहतम्^च ॥
व.14.23 कामम्^तु केश.कीटान् उद्धृत्य(उद्-हृ-)^अद्भिस्^प्रोक्ष्य(प्र-उक्ष्-) भस्मना^अवकीर्य(अव-कॄ-) वाचा प्रशस्तम् उपयुञ्जीत(उप-युज्-) ॥
व.14.24 अपि हि^अत्र प्राजापत्यान्^श्लोकान् उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.14.24 त्रीणि देवास्^पवित्राणि ब्राह्मणानाम् अकल्पयन्(कॢप्-) (च्)।
व.14.24 अ.दृष्टम् अद्भिस्^निर्णिक्तम्^यत्^च वाचा प्रशस्यते(प्र-शंस्-) (च्)॥
व.14.25 देव.द्रोण्याम्^विवाहेषु यज्ञेषु प्रकृतेषु च (च्)।

व.14.25 काकैस्^श्वभिस्^च संस्पृष्टम् अन्नम् तत्^न विसर्जयेत्(वि-सृज्-) (च्)।
व.14.26 तस्मात्^अन्नम् अपोद्धृत्य(अप-उद्-हृ-) शेषम्^संस्कारम् अर्हति(अर्ह्-) (च्)।
व.14.26 द्रवाणाम्^प्लावनेन^एव घनानाम्^प्रोक्षणेन तु (च्)॥
व.14.27 मार्जार.मुख.संस्पृष्टम्^शुचि एव हि तत्^भवेत्(भू-) (च्)॥
व.14.28 अन्नम्^पर्युषितम्^भाव.दुष्टम्^सहृद्.लेखम्^पुनर्.सिद्धम् आम.मांसम्^पक्वम्^च ॥
व.14.29 कामम्^तु दध्ना घृतेन वा^अभिघारितम् उपयुञ्जीत(उप-युज्-) ॥
व.14.30 अपि हि^अत्र प्राजापत्यान्^श्लोकान् उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.14.30 घृतम्^वा यदि वा तैलम्^विप्रस्^न^अद्यात्(अद्-)^नख.श्च्युतम् (च्)।
व.14.30 यमस् तत्^अशुचि प्राह(प्र-अह्-) तुल्यम्^गो.मांस.भक्षणैस्^(च्)॥
व.14.31 हस्त.दत्तास् तु ये स्नेहास्^लवण.व्यञ्जनानि च (च्)।
व.14.31 दातारम्^न^उपतिष्ठन्ति(उप-स्था-) भोक्ता भुञ्जीत(भुज्-) किल्बिषम् (च्)॥
व.14.32 प्रदद्यात्(प्र-दा-)^ न तु हस्तेन न^आयसेन कदा.चन.(च्) इति ॥
व.14.33 लशुन.पलाण्डु.क्याकु.गृञ्जन.श्लेष्मान्तक.वृक्ष.निर्यास.लोहित.व्रश्चन.श्व.काक.अवलीढ.शूद्र.उच्छेषण.भोजनेषु^अतिकृच्छ्रस्^॥
व.14.34 सन्धिनी.क्षीरम् अ.वत्सा.क्षीरम् ॥
व.14.35 गो.महिषि.अजानाम् अनिर्दश.अहानाम् ॥
व.14.36 अन्तर्.नावि^उदकम् ॥
व.14.37 अपूप.धाना.करम्भ.सक्तु.वटक.तैल.पायस.शाकानि शुक्तानि वर्जयेत्(वृज्-) ॥
व.14.38 अन्यान्^च क्षीर.यव.पिष्ट.विकारान् ॥
व.14.39 श्वाविध्.शल्यक.शश.कच्छप.गोधास्^पञ्च.नखानाम्^भक्ष्यास्(भक्ष्-)^॥
व.14.40 अन्.उष्ट्रास्^पशूनाम् अन्यतस्.दन्तास्^च ॥
व.14.41 मत्स्यानाम्^वा चेट.गवय.शिशुमार.नक्र.कुलीरास्^॥
व.14.42 विकृत.रूपास्^सर्प.शीर्षास्^च ॥
व.14.43 गौर.गवय.शरभास्^च ॥
व.14.44 अन्.उद्दिष्टास् तथा ॥
व.14.45 धेनु.अनडुहौ^अपन्न.दन्तान्^च ॥
व.14.46 भक्ष्यौ(भक्ष्-) तु धेनु.अनडुहौ मेध्यौ वाजसनेयके विज्ञायते(वि-ज्ञा-) ॥
व.14.47 खड्गे तु विवदन्ति(वि-वद्-)^अ.ग्राम्य.शूकरे च ॥
व.14.48 शकुनानाम्^च विषुविष्कर.जालपाद.कलविङ्क.प्लव.हंस.चक्रवाक.भास.वायस.पारावत.कुरर.सारङ्ग.पाण्डु.कपोत.क्रौञ्च.क्रकर.कङ्क.गृध्र.श्येन.बक.बलाक.मद्गु.टिट्टिभ.मान्धाल.नक्तञ्चर.दार्वाघाट.चकट.रैलातका.हारीत.खञ्जरीट.ग्राम्यकुक्कुट.शुक.शारिक.कोकिल.क्रव्यादस्^ग्राम.चारिणस्^च ग्राम.चारिणस्^च^इति ॥
व.15.1 शोणित.शुक्र.संभवस्^पुरुषस्^भवति(भू-) माता.पितृ.निमित्तकस्^॥
व.15.2 तस्य प्रदान.विक्रय.त्यागेषु माता.पितरौ प्रभवतस्(प्र-भू-)^॥
व.15.3 न तु^एकम्^पुत्रम्^दद्यात्(दा-) प्रतिगृह्णीयात्(प्रति-ग्रह्-)^वा ॥
व.15.4 स हि सन्तानाय पूर्वेषाम् ॥
व.15.5 न स्त्री पुत्रम्^दद्यात्(दा-) प्रतिगृह्णीयात्(प्रति-ग्रह्-)^वा^अन्यत्र^अनुज्ञानात्(अनु-ज्ञा-)^भर्तुस्^॥
व.15.6 पुत्रम्^प्रतिगृहीष्यन्(प्रति-ग्रह्-) बन्धून् आहूय(आ-हू-) राजनि च निवेद्य(नि-विद्-) निवेशनस्य मध्ये व्याहृतिभिस्^हुत्वा(हु-)^अदूर.बान्धवम्^बन्धु.सन्निकृष्टम् एव प्रतिगृह्णीयात्(प्रति-ग्रह्-) ॥
व.15.7 सन्देहे च^उत्पन्ने दूरे.बान्धवम्^शूद्रम् इव स्थापयेत्(स्था-) ॥
व.15.8 विज्ञायते(वि-ज्ञा-) हि^एकेन बहून्^त्रायते(तृ-)^इति ॥
व.15.9 तस्मिन्^चेत् प्रतिगृहीते^औरसस्^पुत्रस्^उत्पद्येत(उद्-पद्-) चतुर्थ.भाग.भागी स्यात्(अस्-)^दत्तकस्^॥
व.15.10 यदि न^आभ्युदयिकेषु युक्तस्^स्यात्(अस्-) ॥
व.15.11 वेद.विप्लावकस्^शूद्र.याजकस्^उत्तम.वर्ण.वर्ग.पतितास् तेषाम्^पात्र.निनयनम् ॥
व.15.12 अ.पात्र.सङ्करात्^अ.कृत्स्नम्^पात्रम् आदाय(आ-दा-) दासस्^अ.सवर्णा.पुत्रस्^वा बन्धुस्^अ.सदृशस्^वा गुण.हीनस्^सव्येन पादेन प्रवृत्त.अग्रान् दर्भान्^लोहितान् वा^उपस्तीर्य(उप-स्तॄ-) पूर्ण.पात्रम् अस्मै निनयेत्(नि-नी-) ॥

व.15.13 निनेतारम्^च^अस्य प्रकीर्ण.केशास्^ज्ञातयस्^अन्वालभेरन्(अनु-आ-लभ्-) ॥
व.15.14 अपसव्यम्^कृत्वा(कृ-) गृहेषु स्वैरम् आपद्येरन्(आ-पद्-) ॥
व.15.15 अतस्^ऊर्ध्वम्^न तम्^धर्मयेयुस्(धर्मय्-)(च्f^धर्माय्-)^॥
व.15.16 तत्.धर्माणस् तम्^धर्मयन्तस्(धर्मय्-)(च्f^धर्माय्-)^॥
व.15.17 पतितानाम्^तु चरित.व्रतानाम्^प्रत्युद्धारस्^॥
व.15.18 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.15.18 अग्रे^अभ्युद्धरताम्(अभि-उद्-हृ-)^गच्छेत्(गम्-) क्रीडन्(क्रीड्-)^इव हसन्(हस्-)^इव (च्)।
व.15.18 पश्चात् पातयताम्(पत्-)^गच्छेत्(गम्-)^शोचन्(शुच्-)^इव रुदन्(रुद्-)^इव.(च्) इति ॥
व.15.19 आचार्य.मातृ.पितृ.हन्तारस् तत्.प्रसादात्^अपयाप्यात्^वा एषा तेषाम्^प्रत्यापत्तिस्^॥
व.15.20 पुण्य.ह्रदात् प्रसृतात्^वा काञ्चनम्^पात्रम्^माहेयम्^वा पूरयित्वा^आपस्.हि.ष्ठाभिस्^एनम् अद्भिस्^अभिषिञ्चन्ति(अभि-सिच्-) ॥(च्f^.9.1 ओभ्तूर्झातन । मह्णाय चे ॥)
व.15.21 सर्वे^एव^अभिषिक्तस्य प्रत्युद्धारस्^पुत्र.जन्मना व्याख्यातस्^व्याख्यातस्^इति ॥
व.16.1 अथ व्यवहारास्^॥
व.16.2 राजा मन्त्री वा सदस्.कार्याणि कुर्यात्(कृ-) ॥
व.16.3 द्वयोस्^विवदमानयोस्(वि-वद्-)^पक्ष.अन्तरम्^न गच्छेत्(गम्-) ॥
व.16.4 यथा.आसनम् अपराधोही^अन्तेन^अपराधस्^॥
व.16.5 समस्^सर्वेषु भूतेषु यथा.आसनम् अपराधोही^आद्य.वर्णयोस्^विद्या.अन्ततस्^॥
व.16.6 संपन्नम्^च रक्षयेत्(रक्ष्-) ॥
व.16.7 राज.बाल.धनानि ॥
व.16.8 अ.प्राप्त.व्यवहाराणाम् ॥
व.16.9 प्राप्त.काले तु तत्^यत् ॥
व.16.10 लिखितम्^साक्षिणस्^भुक्तिस्^प्रमाणम्^त्रि.विधम्^स्मृतम् (च्)।
व.16.10 धन.स्वीकरणम्^पूर्वम्^धनी धनम् अवाप्नुयात्(अव-आप्-).(च्) इति ॥
व.16.11 मार्ग.क्षेत्रेभ्यस्^विसर्गस् तथा परिवर्त्तनम् ॥{ब्ष्प्ष् परिवर्त्तनम्}{f परिवर्तनम्}
व.16.12 तरुण.गृहेषु^अर्थ.अन्तरेषु त्रि.पाद.मात्रम् ॥
व.16.13 गृह.क्षेत्र.विरोधे सामन्त.प्रत्ययस्^॥
व.16.14 सामन्त.विरोधे लेख्य.प्रत्ययस्^॥
व.16.15 प्रत्यभिलेख्य.विरोधे ग्राम.नगर.वृद्ध.श्रेणी.प्रत्ययस्^॥
व.16.16 अथ^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.16.16 पैतृकम्^क्रीतम् आधेयम् अन्वाधेयम्^प्रतिग्रहम् (च्)।
व.16.16 यज्ञात्^उपगमस्^वेणिस् तथा धूम.शिखा^अष्टमी.(च्) इति ॥
व.16.17 तत्र भुक्त.अनुभुक्त.दश.वर्षम् ॥
व.16.18 अन्यथा^अपि^उदाहरन्ति(उद्-आ-हृ-) ।
व.16.18 आधिस्^सीमा बाल.धनस्^निक्षेप.उपनिधि.स्त्रियस्^(च्)।
व.16.18 राज.स्वम्^श्रोत्रिय.द्रव्यम्^न संभोगेन हीयते(हा-) (च्)॥
व.16.19 प्रहीण.द्रव्याणि राज.गामीनि भवन्ति(भू-) ॥
व.16.20 ततस्^अन्यथा राजा मन्त्रिभिस्^सह नागरैस्^च कार्याणि कुर्यात्(कृ-) ॥
व.16.21 वेधसस्^वा राजा श्रेयान् गृध्र.परिवारम्^स्यात्(अस्-) ॥
व.16.22 गृध्र.परिवारम्^वा राजा श्रेयान् ॥
व.16.23 गृध्र.परिवारम्^स्यात्(अस्-)^न गृध्रस्^गृध्र.परिवारम्^स्यात्(अस्-) ॥
व.16.24 परिवारात्^हि दोषास्^प्रादुर्भवन्ति(प्रादुर्-भू-) ॥