त्रिपुरसुन्दरीपद्धतिः भागः १ · अध्याय 1

कमलानाम्नी
श्रीप्रेमनिधिपण्डितधर्मपत्न्या प्राणमञ्जर्याख्यया रचिता
प्. १अ)
श्रीमहागणपतये नमः ॥ श्रीकार्त्तवीर्यार्जुनाय नमः ॥
सुदर्शन समुद्गतो जयति कार्तवीर्यार्जुनः सुदर्शनसमुद्गतेः
परमकारणत्वार्जुनः
सुदर्शनदृढीकृतक्रमनित्यकाम्यार्थयोर्यदीयदययाधुनोद्भवितुमुद्यता
पद्धतिः

स्वनिर्मितसुदर्शनाभिधकतंत्रराजोऽत्र
सत्पुटिप्पणविनिश्चितो ऽन्यतकाम्यकर्म्यार्थकः प्रदर्श्यत इह स्फुटं कमलया
तया योदिता सुदर्शनसहोदरा त्रिपुरसुन्दरीपद्धतिः

याता चेत् कमला त्वगस्थिरुधिरप्रापापदं श्री हरेर्युक्तं तन्निहिते न खेदपदवी
पांथी भवत्वं मनः नानावर्णपदावितार्थगहनादूरं पुरश्च स्थिता
दत्तैवात्युपधीयते झटिति सा नव्या पुना रच्यते

यस्याः कोपि च हर्ष देवविवुधस्तानः प्रसूः श्रीमतीरयाता हर्षमतीति
चंददिगितः कूर्माञ्चलो जन्मभूः विद्वत् प्रेम निधेसृतीय वनिता श्रीप्राणमं
जर्यहं कुर्वेथो कमलां स्वतंत्रमततः श्रीसुंदरीपद्धतिः

कमलयामलयापि विना यदा भवति सद्विधिना त्रिपुरार्चनम् ।
कमलयामलयाययनया विना भवतु किं न तदा त्रिपुरार्चनम्

अह सकलै तत् स्वतंत्रतंत्रप्रसृत
परस्परसापेक्षनानार्थसार्थसंग्रहपूर्वकम्
एतन्नित्यानित्यनैमित्तिकाद्यनुष्ठानमाचरतां मदंशत्वं भवतीति
प्रस्कुततंत्रान्ते भगवतो यदिष्टतया तादृशकामनायाः सकलजनवृत्तितया
सकलजनोपकृतये तदर्थसंग्रहपूर्वकसकला परनित्या सहितायाः
श्रीत्रिपुरसुन्दरीनित्यायाः स्वतंत्रतंत्रमात्रानुसारणाभिनवा कमलाभिधाना
पद्धतिः प्रादुर्भाव्यते ॥
प्. १ब्)
पूर्वपूर्वजन्मसंचितकर्मवैभवभवरुचिवैचित्र्येण
श्रीतंत्रराजमात्रावलंवनेन श्रीत्रिपुरसुन्दरीविद्योपासनामाचिकीर्षुः साधको
निकटदेशे निरुक्ताऽनवद्यां गत्वादि नवलक्षणलक्षितगुरोरलाभे
दूरदूरतरदेशे तथा विधोपासकश्रवणे तत्र गत्वापि गुरुं समाश्रयेत्
गुरुश्चापरापरदेवताकल्पप्रदर्शन तदुपासकीयमहैश्वर्यवर्णनादिरूपपा
कयापि युक्त्याऽनयेयां तद्देवतातमंत्रादिविषयिणीं भक्तिं
सुदृढारोगवत्वमहादुर्गतत्वं चंचलचित्तत्वादिदोषशून्यतां च परीक्ष्य
स्वशरणागतं प्रतिलोमसंकरभिन्नं सर्वमपि जनं स्वशिष्यत्वेनानुगृह्णीयात्
॥
यथोक्तानां गुरुशिष्यलक्षणाक्राण्तानां विशेषतः प्रस्तुतयुमेक्वाप्यता
मात्रत् तत्कालतत्तत्स्वगमनयोग्यदेशयोः
सर्वापेक्षयाधिकोपदर्शितलक्षणाक्रांतकावपि तत्वेनानुसर्त्तव्यान्नेन अन्यथा
पारंपर्योछेदप्रसंगः नापीदं लक्षणं युगांतरविषयमेव
प्रस्तुतयुगविषयलक्षणाकांक्षापतात् नाप्युपासनं युगांतरविषयमेव
एतद्युगविषयतामंतरेणानुपपद्यमानानां नानाप्रस्तुततंत्रवचनानाम्
अनुपपत्तिप्रसंगात् । परगतगुणानां परायोग्यत्वात् कथं परीक्ष्वा तयोः स्याद्
इति तु माशंकिष्ठाः सहवासादिना तद्गुणानामनुमातुं शक्यत्वात् । तत्र
ब्राह्मणादेः क्रमेणाप्रायशो ऋजु कठिणं कठिणंतरकठिणं नाम ।
प्. २अ)
महाकठिणं नम स्वभावतया ब्राह्मणस्य वर्षमात्रेण क्षत्रियस्य
द्वाभ्यां वर्षाभ्यां । वैश्यस्यत्रिभिर्वर्षैः शूद्रस्य
चतुर्वर्षेरनुलोमसंकराणां पंचभिर्वर्षैः परीक्षार्थकः सहवासादिकालो
नियम्यते तत्स्त्रियोपि स्वस्वपतिकालतः कन्याः स्वपितृकालतः परीक्ष्याः ॥
अधिकारश्चोक्तानां सर्वेषांमपि वर्णानां तत्स्त्रीणामनुलोमसंकीर्णानां
च प्रणवघटितास्वपि षोडशनित्याविद्यासु एतत् स्वतंत्रतंत्रोक्तापरविद्यासु
मंत्रेषु च निष्प्रत्यूहः ॥
एवं परीक्ष्यायुपदेशसमनंतरं
यद्यदृष्टफलकदुष्कलीनत्वदुराचारित्वादिलक्षणा दुर्गुणत्वग्रहस्तदा
प्रायश्चित्तं गुरोर्भवति
शिष्यस्य प्रायश्चित्तं
त्यागश्चेत्युभयंदृष्टफलकाभिमानित्वालसत्वदरिद्रत्वादिदुर्गुणत्वग्रहे स
प्रायश्चित्तं नापि त्यागः ॥
प्रथमोपि पक्षरुयागः प्रत्यवायवचनैः क्रोडीकृत इति तु माशंकिष्ठाः नयोः
शास्त्रोक्तलक्षणानक्तान्नतया ।
त्यागप्रत्यवायशास्त्रेणापि तदनाकन्दनात् पूर्वोक्तरीत्या परीक्षानन्तरमपि
पुनः परीक्षां स्वीयभक्तिदेवताभक्त्यादेः कर्त्तुं पंचकूटां षट्कूटां
वा नित्यानित्याविद्यां दशमीरूपायां तिथौ तदुपदेशविधिनोपदिशेत् ॥
प्राप्ततद्विद्यश्च शिष्यः किंचित् कालं यथोदितगुरुसेवापूर्वेकंतां
विद्यामुपासीत ॥
न केवलं गुरोरेव न वा शिष्यस्यैव नाप्युभयोरेव परीक्षा किं तु
मंत्रोप्युपदेष्टुं परीक्षणीयः ॥
तत्परीक्षाप्रकपाश्च पञ्चरारिशुद्धि कोष्टशुद्धिधनर्णाशुद्धि
प्. २ब्)
वैरशुद्धिभेदात् एषा च परीक्षा साध्यानामुपदेशार्थमावश्यकी
वैरिनिग्रहार्थकप्रयोगेषु तत्प्रातिकल्यं ज्ञात्वा तद्विद्याया निग्रहकार्ये
नियोजनार्थं च साध्यानां सिद्धानाम् इति त्रिविधानाम् अपि साधकानां
सावश्यकी धनर्णपरीक्षापि सर्वेषाम् ॥
तत्र राशिशुद्धिप्रकारो यथा अकारादयश्चत्वारश्चत्वारो वर्णा
विन्दुविसर्गक्षकारातिरिक्ता अष्टचत्वरिंशत्संख्याः क्रमेण मेषाद्दिगशीनां
वर्णा भवन्ति । इत्थं च पकाराद्यक्षरादिनामकानां धनुरादिराशिकत्वं
अर्जुनाय नमः इत्यादि मंत्राणा मेषादिराशिकत्वं स्वयमूह्य
स्वराशितः षष्ठाष्टमद्वादशराशिकप्रथमवर्णको मंत्रो नोपादेयः
स्वानुग्रहार्थकोपासनार्थं शत्रुनिग्रहार्थकोपासनार्थं तु
शत्रुराशितः षष्ठाष्ठमादिराशिकप्रथमार्णा क्व एव स्वानुकूलमंत्र
उपादेयः तत्रापि स्वराशि स्वामिष्ठाष्ठादिराशि स्वामिनोः परस्परं
मित्रत्वेष्टष्टत्वादिकृतौ दोषगुणैर्न भवतः इति ध्येयः ॥
राशिवक्रस्वरूपं यथा ॥
ताराशुद्धिप्रकारो यथा अश्विन्यादिसप्तविंशति नक्षत्राणां
प्रयेकं षष्टिषष्ठ्याशान् विधाय अकारादिकाष्टचत्वारिंशदक्षरेषु प्रत्येकं
पादोनचतुस्त्रिंशत् ॥
पादो न चतुस्त्रिंशदंशा क्रमशो नक्षत्राणां योजनीयाः तथा च
पञ्चत्रिंशदुत्तरैकशतसंख्यैः
क्रमप्राप्ताश्विन्यादिनक्षत्रांशैर्मेषादिराशयो भवन्तीति सिद्धं इत्थं च
ज्योतिः
प्. ३अ)
शास्त्रवदेवात्रापि तंत्रे नवभिर्नवभिः पादैरैकैकोमेषादिराशि
सपादद्विद्विनक्षत्रेषु अश्विन्यादिरूपेष्वेकशश्चत्वारश्चत्वारो वर्णा अकारादय
इति सिद्ध्यति चु चे चो ला अश्विनी लि लु ले लो भरणी अ इ उ ए कृत्तिकेति
स्मरणाच्चुंवनचूडामरायादीनां यथा मेषराशिकता ज्योतिःशास्त्रप्राप्ता अ
आ अश्विनी इ भरणी ई उ ऊ कृत्तिकेत्यादिरीत्या नक्षत्रनियमः अ आ इ ई मेषः उ ऊ ऋ
वृठाः इत्यादिक वर्गादेस्तु तुलादिराशिकत्वम् इति तंत्रान्तररीतिः ॥
तदुभयविलक्षणा च प्रस्तुततंत्रदिशा तदिह पकारादि नामकस्य
पूर्वाषाढानक्षत्रं अकारादिमंत्राणामश्विनीनक्षत्रकत्वमिति साध्य
नक्षत्रान् मंत्रनक्षत्रं नवमं भवतीत्यादिकं स्वयमूढा
साध्यनक्षत्रात् $$$$ तृतीय पञ्चम सप्तम नक्षत्रक प्रथमवर्णक मंत्राः
स्वोपासनार्थमनुपादेयाः स्वारि निग्रहार्थकेषु मंत्रेषु स्वातिनाम नक्षत्रात्
त्रिपञ्च सप्तम नक्षत्रक प्रथमवर्णकहमपेक्षणीयमेव ॥
भैरवाय नमः इत्यादयस्तु द्विनक्षत्रका मंत्राः पकारादि नामकाना
मुक्तदिशास्वनक्षत्रात् तृतीयभूतश्रवणनक्षत्रकत्वात् स्वनक्षत्रतो द्वितीय
भूतोत्तराषाढनक्षत्रकत्वेपिनोपादेयाः उक्तं हि मूले तृतीयादि नक्षत्र चतुष्क
प्रथमवर्णका मंत्रानोपादेया इति पादि नक्षत्रक प्रथमवर्णकास्ते उपादेया
इति जन्मताराप्यत्र तंत्रे ग्राह्यैवतारा चक्रस्वरूपं
अ
आ
इ
ई
उ
ऊ
ऋ
ॠ
ऌ
ॡ
ए
ऐ
ओ
औ
क्
ख
ग
घ
ण
च
छ
ज
झ
ञ
अ
अ

भ

भ
१७॥।
कृ

क्षे

रो

रो

आ

प्र

प्र

ति

ति

अ

म

पू

पू
३३॥।
पू
१८॥।
पू

उ

उ

उ

ह

ह
३।

॥।
भ

॥।
कृ

॥।
रो

॥।
मृ

आ
३॥।
॥।
पू

॥।
हि
१८॥।
॥।
अ

॥।
॥।
पू

॥।
उ

॥।
ह

॥।
चि

ट
ठ
ड
ढ
ण
त
थ
द
ध
न
प
फ
व
भ
म
य
र
ल
व
श
ष
स
ह
ल
चि

स्वा

स्वा

चि

वि

अ

अ

ज्ये

मू

मू

पू

पू
१०॥।
उ

उ

श्र

श्र
३॥।
ध

श

श

पू

पू

उ

उ

रे

स्वा
३॥।
॥।
वि

॥।
अ
१८॥।
॥।
ज्ये

॥।
॥।
पू

॥।
उ

॥।
श्र

ध

श
३॥।
॥।
पू

॥।
उ
१॥।
॥।
उ
॥।
॥।
रे
२६॥।
प्. ४अ)
यथा कोष्ठशुद्धिप्रकारो यथा पूर्वपश्चिमायता दक्षिणोत्तरायताश्च पंच
पंच रेखाः परस्परसंभिन्नाः समान्तरालाः कृत्वा षोडशकोष्ठकं चक्रं
निर्माय तत्र ईशानकोष्ठं तद्दक्षिणाकोष्ठं तदधस्तनं कोष्ठद्वयमिति
संभूय कोष्ठचतुष्कमेको वर्गः
ईशानकोष्ठतस्तृतीयचतुर्थसप्तमाष्टमकोष्ठचतुष्कं द्वितीयः
द्वितीयवर्गकोष्ठाधोधोगतकोष्ठचतुष्कं तृतीयो वर्गः ईशानतो
नवमदशमत्रयोदशचतुर्दशकोष्ठचतुष्कं चतुर्थो वर्गः इति चत्वारो वर्गाः
कल्पनीयाः ॥
यत्र वर्गे एतत्कोष्ठात् तं प्रादक्षिण्ये न गणायेत् । तत्र वर्णलिखनप्रकारो यथा
सर्वतः प्रथमे ईशानकोष्ठे सर्वतः प्रथमत्वादकारो लेख्यः
द्वितीयवर्गप्रथमकोष्ठे दीर्घाकारः तृतीयवर्गप्रथमे ह्रस्व इकारः
चतुर्थवर्गप्रथमे दीर्घ-ईकारः ततः प्रथमादिवर्गाणां चतुर्णामपि
प्रत्येकं द्वितीयद्वितीयकोष्ठेषु स्वस्वप्रथमं प्रथमकोष्ठ विन्यस्य वर्णतः
पंचमपंचममुकारादिचतुष्कं लेख्यं वर्गाणां तृतीयतृतीयकोष्ठेष्वपि
स्वस्ववर्गसंबंधि द्वितीयद्वितीयकोष्ठ विन्यस्त वर्णतः पंचमं पंचमं
ऌकारादिचतुष्कं लिखेत् । वर्गाणां चतुर्थकोष्ठेष्वपि
स्वस्वतृतीयतृतीयकोष्ठविन्यस्तवर्णतः पंचमं पंचम *(?) कारादिकं लिखेत्
इत्यकावृत्या षोडश स्वरैः षोडशकोष्ठानि पूरयित्वा पुनः
प्रथमादिचतुर्वर्गेषु
प्. ४ब्)
प्रथमप्रथमद्वितीयद्वितीयतृतीयतृतीयचतुर्थचतुर्थकोष्ठक्रमेण
ककारादिसकारान्त द्वात्रिंशद्वर्णानेकैकक्रमेणाद्विरावृत्त्याभिलिख्य ।
अवशिष्ठाक्षरत्रयं प्रथमद्वितीयतृतीयवर्गाणां प्रथमप्रथमकोष्ठेषु
लिखेदिति इत्थं च सर्वेष्वपि कोष्ठेषु स्वस्वविन्यस्त प्रथमप्रथमवर्णतः
स्वस्वविन्यस्तं द्वितीयाद्यक्षरं सप्तदशतमं सप्तदशतमं भवतीति
पर्यवसितं अनया दिशा लिखने प्रथमवर्गस्य प्रथमकोष्ठे अकथहात्मकं
वर्णचतुष्कं पतती **(?) कथहाभिधानकत्वमेवास्य चक्रस्योपदिशन्ति वृद्धाः ॥
द्वितीयेत्वकथेभ्यः स्युः प्रत्येकं पञ्चमास्त्रयः ।
तृतीये नवमास्तेभ्यस्तुर्ये विश्वोन्मितास्ततः

द्वितीयवर्गप्रथमे द्वितीयद्वितीयाक्षरम् ।
षष्ठं षष्ठं तद्द्वितीये दशमं दशमं भवेत् ॥
तृतीये तच्चतुर्थे तु शक्र शक्रमिताक्षरम्

तृतीयवर्गाद्यकोष्ठे तेभ्यस्त्रित्रिमिताक्षरम् ।
तद्द्वितीये सप्तमार्णाः शिवार्णास्तत्तृतीयगाः ॥
तच्चतुर्थे तु वर्णाः स्युस्तिथितथ्युन्मिताः क्रमात् ।
तुर्यवर्गस्याद्यकोष्ठे तुर्यं तुर्यमकादितः ॥
तद्द्वितीयेष्टाष्टसंख्यं तृतीयेर्कार्कसंमितम्

तच्चतुर्थे भूयसंमितं द्व्यक्षरं तत इति संग्रहः ।
अत्रयो वर्गः स्वनामाद्यक्षरघटितः सिद्धनामा सवर्गः ततः
प्रदक्षिणक्रमायातो द्वितीयो वर्गः साध्यवर्गः ॥
तृतीयः सुसिद्धः चतुर्थोरिः ॥ तत्रापि सिद्धवर्ग
प्. ५अ)
कोष्ठ एव स्वनामाद्यक्षरसंवद्धे मंत्रवर्णस्यापि सत्वे सिद्धसिद्धः ॥
तद्वर्ग एव द्वितीयकोष्ठे मंत्रवर्णा सत्वे सिद्धसाध्यः तद्वर्ग एव तृतीयकोष्ठे
मंत्रवर्णासत्वे सिद्धसुसिद्धः तद्वर्ग एवं चतुर्थकोष्ठे मंत्रवर्णासत्वे
सिद्धारिः साध्यारि आयावन्मितकोष्ठे सिद्धवर्गसंवन्धिनि नाम
वर्णास्तावन्मित एवं कोष्ठे यदि मंत्रवर्णस्तदा साध्यसिद्धः तद्द्वितीये
साध्यसाध्यः तत्तृतीये साध्यसुसिद्धः तच्चतुर्थे साध्यारिः ॥ सुसिद्धवर्गे
सिद्धवर्गसंबन्धिनि यावत् तमकोष्ठे नाम वर्णस्तावत्तम एव कोष्ठे यदि
मंत्रवर्णस्तदा सुसिद्धसिद्धः तद्द्वितीये मंत्रवर्णे सुसिद्धसाध्यः तत्तृतीये
मंत्रवर्णे सुसिद्धसुसिद्धः तत्तुरीये मंत्रवर्णे सुसिद्धारिः ॥
अरिवर्गे सिद्धवर्गसंबन्धि यावन्मितकोष्ठे नाम वर्णस्तावन्मितकोष्ठ एव
मंत्रवर्णस्य सत्वे अरिसिद्धः तद्द्वितीये अरिसाध्यः तत्तृतीये अरिसुसिद्धः तत्तुरीये
अर्यरिः । एषा च संज्ञा तत्तकोष्ठानामेव तद्वृत्तित्वान्मंत्रेषु गौणः
सिद्धादिप्रयोगः मंत्रणामेवेयं संज्ञा तत्संबन्धात् कोष्ठेषु वा गौणाः
प्रयोग इत्यन्यदेतत् । अथैषां फलानि सिद्धसिद्धो मंत्रः कल्पोक्तादेव जपादितः
फलदो न त्वेकेन यदि न सिद्धिस्तदा त्रिवारं विधिः कार्य
इत्यादिकशास्त्रानुसरणामापतति सिद्धसाध्यः कल्पोक्तसंख्यातो द्विगुणजपादिना
फलदः सिद्धसुसिद्धस्तु संप्राप्त्यैव फलदो न जपादिं
प्. ५ब्)
प्रतीक्षते सुकरे कर्मणि सिद्धारिर्हतिवान्धवान् साध्यसिद्धो जपादीनां
बहुतरानुसरणक्लेशतः फलदः साध्यसाध्यो तिशयेन दुःखफलदः
साध्यसुसिद्धः कल्पोक्तसंख्यातो द्विगुणेन जपादिना फलदः साध्यारिः
साधकस्य सर्वामपि श्रियमपहरति । सुसिद्धसिद्धः सिद्धसिद्धवत्कल्पोक्तजपादेव
फलदो न तु एकेन यदि न सिद्धिरित्यादिशाखानुसरणं नवायुगकृत
संख्यावृद्धिरप्यपेक्षणीया सुसिद्ध साध्यो यथोक्त जपाद्युगानु गुणं
वृध्यादि सापेक्षात्फलदः सुसिद्धसुदिद्धस्तु पूर्वजन्मानुष्ठित नानाविध
जपहोमादि परिश्रमैस्तथा विधतामापन्नो दुष्करेपि सुतरां सुकरे कार्ये
नियोजनीयः ॥
ऋणीतु मंत्रः पूर्वजन्मन्पदत्त फलक एव भवन्ति असौ तु न नियमतस्तथा यदि तु
वैरिनामाद्यक्षरतो विचारेण वैरिणः सुसिद्ध सुसिद्धो मंत्रस्तस्य मारणादौ
प्रयोज्ये तदा तस्य मरणाद्यनिष्टं नस्यात् किन्तु तादृश मंत्र प्रयोक्तुरेव
तस्माद्षोररिभूत एव मंत्रोरिपोस्तादृश कर्मणि प्रयोज्यो नत्वेवं भूतः ॥
सुसिद्धारिः साधक वंशनाशकः ॥
अरिसिद्धः साधकस्य पुत्रनाशकः अरिसाध्यः पत्नीनाशकः अरिसुसिद्धस्तस्य सकल
कुलोच्छेदकरः क्रमेण भवति अर्यरिः प्राप्तिमात्रेण साधकं हन्यात् अत्र
साधकनाम्नां द्वितीयादि धर्मैरपि मंत्रसावश्विद्वितीया
प्. ६अ)
दिवर्णानामपि यथासंख्यं सिद्धादि विचारोनुष्ठेयो न केवलं प्रथमयोरेव
वर्णयोः तंत्रापि क्रमोपात्तस्वरैः क्रमोपात्तस्वराणां व्यञ्जाइः
प्रथमद्वितीयतृतीयादिभिः सहमंत्र संबन्धि प्रथमद्वितीयतृतीयादीनां
व्यञ्जनानां सोनुष्ठेयो न यथेच्छमिति तंत्रांतरवदत्रापि तंत्रेनु
सर्त्तव्यमिति विन्दुविसर्गयोरत्र चक्रे लिखनाम्नानाद्भगवताध्वनितं किञ्च
हृत्प्राणो**(?) प्रभृतिषु नित्यमदद्वे प्रभृतिषु मन्त्रवर्णेषु वलभदादि
साधकवर्णेषु च प्रत्यक्षरमानुकूल्यविचारेका दिव्यञ्जनसम्बद्धः
प्रथमस्वारोनान्तर्भाव्यः ॥ पूजयामीति मन्त्रेतु जकार सम्बद्धः सोत्तरभाव्य
एवेति च तदनुद्धाटो द्वाराभ्यां भगवता सूचितम् । तस्मादनुद्वारस्थले
प्रथमस्वरोनानुकूलाननुकूलत्वाभ्यां कल्प्यः एवं विविचारे कृते
अरिवर्णसाध्यवर्नानां प्राचुर्ये हेयत्वं सिद्धसुसिद्ध वर्ण प्राचुर्ये
उपादेयत्वं साम्येपि च प्रथम्वर्णानुरोध्याद्वेयोपादेयतायतस्त मुख्यत
एवोपादानं ***(?) पक्षः सूधितः इति ध्येयं किं च प्रथमाक्षराति
रिक्ताक्षरानुकूल्यमपि विचार्यमिति सूचयता भगवता तंत्रान्तरोक्तमपि
विचारात्तरमप्यनु सरणी यत्वे नोपदिष्टं ।
प्. ६ब्)
तद् यथा आद्यत्तयोः सिद्धवर्णौ यत्र समन्त्रः शीघ्रं फलदः

साध्यवर्णौपस्याघन्तयोः सोत्यत्तकृच्छेण फलदः

आदावन्ते सुसिद्धस्तु सर्वकाम्य फलप्रदः

आदावत्तेरिपुर्यस्य सपत्नतस्त्याज्यः

आदौ सिद्धोन्त्य साध्यो यो द्विगुण जपादिना सफलदः

आदौ सिद्धः सुसिद्धोन्त्येयस्य स यथोक्त जपादवश्यं सिद्धिदः

आदौ सिद्धोन्त्ये शत्रुर्यस्य समन्त्रस्त्याज्यः

आदौ साध्योन्त्ये सिद्धो यस्य स त्रिगुणजपात्सिद्धिदः

आदि साध्यः सुसिद्धान्त्यः कल्पोक्त मार्गतः सिद्धिदः

आदि साध्यस्त्वन्त शत्रुर्मन्त्रो यत्नतो वर्जनीयः

सुसिद्धादिः सिद्धान्तो यथोक्त जपात्फलदः

सुसिद्धादिस्तु साध्यान्तश्चतुर्गुणजपात्सिद्धिकरः

सुसिद्धादिश्चान्तशत्रुर्मध्यो मन्त्रह्

आद्यारिरन्त्यसिद्धोपि मन्त्रस्त्याज्यः

आदि मध्यावसानेषु सिद्धवर्णकोमन्त्रः शुभफलदः

आदि मध्यावसानेषु साध्यवर्णक उदासीनः

स्थानत्रयसुसिद्धः सर्वार्थान्साधयत्येव

स्थानत्रयगतारि मन्त्रो मृत्युर्न सन्देहः

सिद्धादिः साध्ययुग्मान्तो मन्त्रो व्यर्थो भवति

सिद्धादि द्विसुसिद्धान्तः सर्वकामार्थसाधकः

सिद्धादिररियुग्मान्तो मन्त्रोनाशकः

शत्रुर्भवति यदादौ मध्ये सिद्धस्तदन्तिके साध्यः कष्टेन कार्यसिद्धिस्तस्य
फलं स्वत्यमेव भवेत्

प्. ७अ)
अन्त्येयदि भवति रिपुः प्रथमे मध्ये च साध्ययुगं कार्यं विलम्बितं स्यात्
प्रशाम्यति क्षिप्रमेवासौ

आद्यत्तयोर्यदा साध्यौ अध्ये सिद्धस्तदाधिक जपतः सिद्धिः

आद्यन्तयोर्यदा सिद्धो मध्ये साध्यस्तदापि जपाधिक्यतः फलसिद्धिः

अरि सम्पुटितः सिद्धवर्णो यत्रासौ मन्त्रोनाशकरः

अरिसम्पुटितः सुसिद्ध वर्णो यत्र सोपि मन्त्रो नाशकरः

सिद्धसम्पुटितः साध्यवर्णो यत्र समन्त्रः शीघ्रसिद्धिदः

सुसिद्धवर्ण सम्पुटितः साध्यवर्णो यत्र मन्त्रो सोपि शीघ्रसिद्धिदः

सिद्ध सम्पुटितः शत्रुर्यत्र स मन्त्रो न शत्रुः किन्तु कष्ठंतः कार्यकरः

सुसिद्ध सम्पुटितो यत्र शत्रु वर्णोस्ति सोपि न सर्वथा शत्रुः किन्तु कष्टतः कार्यकरः

साध्य सम्पुटितः सिद्धोन्त्यन्त कष्टतः सिद्धिकरः

साध्यसम्पुटितः सुसिद्धोपि चाति कष्टतः सिद्धिदः

शत्रुसम्पुटितः सिद्धो यत्र समन्त्रो दूरतरुयाज्यः

शत्रुसम्पुटितः सुसिद्धो यत्र वर्नोस्ति सोपि मन्त्रो दूरतरो वर्जनी य इति

अत्र च सुप्तो जागर्त्ति येना सावित्यादि लक्षणकं नामात्र सर्वत्रो पादेयं । तस्य
बाहुल्ये पित्रुञ्चरितं । तस्याप्यनैक्ये प्रथमनः पित्रादिना संकेतितं स्त्रीणां
भर्तृ गृहे दीक्षायां तत्संकेतितं । पितृ गृहे दीक्षायां तत्संकेतिनं
पवर्गान्तःस्थ वकार लकार भेदो ग्रन्थान्तरादवधार्यः इति वहवः ॥
प्. ७ब्)
ममतु प्रतिभाति यद्यन्नक्षत्रांशे जन्म तत्प्राप्त वर्णमेव प्रथमीकृत्य
संकेतितनाम वर्णमात्रेणैवानुकूल्यं विचार्यमित्येव भगवतोभि प्रेतं
कथमन्यथा एष मन्त्रः सुसिद्ध सुसिद्धः पूर्वजन्मकृत श्रमाज्जात इत्युच्यत
पूर्वजन्मकृतोपासनको **(?) क्षयाददत्त फलको मंत्रोत्र जन्मनि साधकाना
मृणी भवतीत्यपि कथमुच्येत । उक्तं हि तथात्रैव तन्त्रे भगवतैव
पित्राद्युच्चारितं नाम्ना तथा करणे तन्त्रशास्त्राभिज्ञस्य स्वयमनभिज्ञस्य
तथाज्ञा तु रूपदेशेन वा पित्रादिना स्वाभीप्सित मन्त्रानु कूलनाम्नैव पुत्रादि
संकेतकरण संभवात् । तत्तन्नक्षत्रांश जन्मतु न किंचिदधीनं अतएव
वकारद्वयलकारद्वय भेदज्ञानार्थं तन्त्रान्तराश्रयणाकृत स्वातन्त्र्य
भङ्गप्रसङ्गोपि प्रसुक्तः अत एव सुप्तो जागर्त्ति येनासौ तन्नामात्रोपादेयमिति
तन्त्रान्तरमवलंव्य परतन्त्रानपेक्षित्वलक्षणा स्वतन्त्र शालिन्यपि
प्रस्तुतन्त्रेमाकांक्षा निवर्त्तनं मनोरमा कृताघ्नमपि प्रत्युक्तं
एतत्तन्त्रोक्तरीत्या तत्तजन्मनक्षत्रानुगुणानाम्नैवानुकूल्यादि
विचारस्याश्रयणीयत्वात् नाचाश्विन्या उत्तरभागे जन्मवतोभरण्याः
पूर्वतरेभागे जन्मवनश्चोभयस्यापि आनन्दशर्मेत्यादि नामकत्वं स्यात् एवं
भरण्या उत्तरभागे जन्मवतः कृत्तिकायाः पूर्वभागे जन्मवतश्च
ईश्वरशर्मेत्यादि नामकत्वं स्यात् ।
प्. ८अ)
एवमुत्तरत्रापीति कथं तत्तन्नक्षत्र जन्मना एकतरनाम निश्वषः स्यात् ज्योतिः
शास्त्रदिशा चौरमर्दन लक्ष्मीनिधीत्यादि नामक मश्विन्युत्तरार्द्ध जन्मनां
लीलाधरेत्यादिकं । भरणी पूर्वतरार्द्ध जन्मना भविष्यतीति कथनं तु
शास्त्रान्तरापेक्षित्वा पत्न्यानसाधीय इति वाच्यं । आनन्द शर्मेत्यादि
नाम्नैवोक्तयोर्द्वयोरानुकूल्यस्य सिद्धादि चक्रादौ विचारे क्षति विरहात्
नक्षत्रानुकूल्य विचारेत् यदिष्टो विशेषः अत एव स्वर्क्षनामानुरूपत इति संहितो
मरयोः तन्त्रान्तरेपि जन्मर्क्षाक्षरतोवीक्ष्यं तत्र नामादिमाक्षरमिति अथ सुप्तो
जागर्त्तीत्यादेः कागतिरिति चेतृ शृणुस्तं ज्ञाने राशि नक्षत्रे
स्वनाम्राद्यक्षरादितः इति नारायणीय वचनात् आरभ्य जन्म जन्म नक्षत्रं
मन्त्रतारावसानकमिति पलपादाचार्यो दाहृत वचनात् प्रकटं यस्य जन्मर्क्षं
तस्य जन्मर्क्षतो विधिः प्रनष्टं जन्मभयं यस्य तस्य नामर्णतो वदेदिति पिङ्गला
वचनाच्च स्वनक्षत्रा ज्ञान एव तस्य प्रसर इति । अविचार्या कस्मादेव प्रेरणा
संकेतित नाम्ना सुसिद्ध सुसिद्धत्वादि संभवे मन्त्रोयं पूर्वजन्मकृत श्रमक
एव । आनुकूल्य विचारपूर्वक संकेतितनाम्नां तु न पुनर्जन्म श्रमानुमातुं
शक्यः न च प्रसिद्धनाम्नैव सर्व्त्रानुकूल्यं ।
प्. ८ब्)
तद्वहुते जन्मर्क्षतस्तथेति विपरीतमेव किं न स्यादिति वाच्यं । अज्ञात इत्यादेः
प्रणश्चमित्यादेश्च विनिगमकत्व संभवात् अथैवं रीत्या प्रथमाक्षर ज्ञाने
नाम्नां द्वितीयाद्यक्षरं कथं ज्ञेयमिति चेत् न नक्षत्राक्षरमादितो निधाय
नाम्नामकरणे एकाक्षरानुकूल्यस्यैव विचार्यत्वादिति संक्षेपः ॥
धनर्णशुद्धिप्रकारो यथा उक्तदिशा स्वस्वजन्मनक्षत्रनामाक्षरमारभ्य
मातृका क्रमतो मंत्रादिमाक्षरपर्यन्तं गणनया संपन्नसंख्यां
त्रिगुणितां विधाय निष्पन्न संख्यायां सप्तभिर्भागहरणा स्वशिष्टो को नाम
राशिः मंत्रादिमाक्षरमारभ्य स्वजन्मनक्षत्राक्षरपर्यन्तं गणनया
संपन्न संख्यां त्रिगुणीकृत्य पर्यवसित संख्यायां
सप्तभिर्भागहरणादवशिष्टो मन्त्रराशिः यदीयाक्षरमुपक्रम्य
गणनादिनायः शिष्टोंकः स तद्वाशिः तत्र यदि मन्त्र राशिरधिकांकस्तदा स
मन्त्र उत्तमः पूर्वजन्मनि जपहोमाद्युपासना परिश्रमकादप्ये तन्मन्त्राद
प्राप्त समीहितार्थ केन न्यूनांक राशिक साधकेनावश्यमयं मन्त्र उपास्यः
अयमेव ऋणीमन्त्र इत्युच्यते यस्तु मन्त्रो न्यूनांकः सोपमनेन साधकेन
सिद्धमन्त्रक गुरुप्रसादात्ततोपि पूर्वजन्मनि ऋंणितामुपागत मन्त्राद्वा प्राप्ति
मात्रेण समधिगत सकलेप्सित केन ऐश्वर्य मदमत्ततयाननुष्ठित **(?)
प्. ९अ)
धनिपदेनाभिधेयो नोपादेयः प्रस्तुत जन्मन्येवाभीष्ट कामनायां **(?)
भाविजन्म साधारणमभीष्टं वां ***(?) अरिसाध्याद्यक्षरकतो मन्त्राद्यथा
वारयामस्तथा नोवारयामः समांकोपि चात्र तन्त्रे न्यूनांक समकक्ष एव
शून्यशेषोपि सप्तांक शेष पर्यवसायीनात्र तन्त्रे प्रतिसिद्धः ॥
वैरशुद्धि प्रकारो यथा आग्नेय वर्णानां भौमवर्णानां जलवर्णैः
सहविरोधः वायव्यानां जलीयानां वर्णानां भौमवर्णानां च परस्परं
विरोधः आकाशवर्णैः सहतु न कस्यापि विरोधः तथा चाग्नेयासररकारादिकं
(?) मादावापतति तादृशेन धनिष्टान्त्य भागजन्मकेन रमाकान्तादिना
साधकेन जलीयाक्षरादि भागका उत्तरभाद्पदा नक्षत्रकाः सीतापतये नमः
इत्यादयो मन्त्रानोपादेया इत्यादिकं पर्यवसन्तं एवं पुंदैवत्य
स्त्रीदैवत्ययोरपि मन्त्रयोः परस्परं विरोध इति नैकेन प्राधान्येन तदुभय
मादेयं प्राधान्येनेति करणादंगतया गुरुमन्त्र किंकरादि मंत्रोपासनेपि
नक्षतिः एवं क्रूर सौम्य मन्त्राणामपि परस्परं विरोधः तथा त्वरिता नृसिंह
मन्त्रयोः सुदर्शनाद्योरास्त्र मन्त्रयोरपि परस्परं विरोध इति तदुभयं नैक
साधक जनोपास्यमिति दिक् ॥
इत्थं प्रधानविद्याया आनुकूल्य ग्रहानत्तरं सुपरीक्षितं शिष्यं प्रति
चतुर्दशीतिथौ
प्. ९ब्)
ज्वालामालिनी विद्यामुपदिशेत् ततश्च गुरुणा साधितामपि तद्विद्यां स्वस्य **(?)
योग्मता सिद्धये शिष्यः स्वयमपितां साधयेत् ततो मुख्यदेवतायाः
प्रथमोपदेशाय प्रथमाभिषेकः करणीयः तत्प्रकारो यथा दरदसिन्दूर
गैरिकादि रंजिते गुर्वादि धूप सुवासिते परितो दीपमालादि प्रदीपिते वितान
पुष्पमालादि मण्डिते स्वगुरुत्वेनाध्यवसितस्य मन्दिरे वृष सिंह वृश्चिक
कुंभान्यत मलग्ने शुभग्रह योगैकादशत्वादि गुणयुक्ते सति किं वा
सूर्योदयमारभ्य द्वितीय सूर्योदयान्त संबुद्धरूप पूर्णातिथौ किं वा
स्वानुकूले शुभग्रह स्वामिके सर्वस्मिन्नपि राशौ लग्ने किं वा
वक्षमाणलक्षणकाक्षर त्रय संपातदिने किं वा पञ्चमी दशमी
पंचदश्यन्यतमरूप पूर्णातिथौ अथवा स्वनाथजन्मदिन स्वनाथ विरामदिन
स्वोपदेश्य जन्मदिनामावास्यान्तिमघटिकाचतुष्कान्यतमकाले दीक्षाविधिं
निक्षित्य तत्पूर्वदिने गुरुं गणपतिमिष्टदेवतां नमस्कृत्य श्रीविष्णुं स्मृत्वा
स्वनित्यकर्मानन्तरं गुरोराज्ञां गृहीत्वा देशकाल स्वगोत्र
राशिनामकामनान्तमुल्लिख्य **(?) श्रीमहात्रिपुरसुन्दर्यास्तन्नराजानुसारेण
यथा बुद्धिनियोगं विधिना प्रथमोपदेशं करिष्ये तदंगतया अमुकगोत्रस्य
अमुकराशेः अमुकनामकस्यग्राह्यणस्य नवावरणैः पूजनपूर्वकं वरणं
करिष्ये इति संकल्प्य ।
प्. १०अ)
दक्षिणहहस्तगतमर्घ्यादिजलं भूमावुत्सृजेत् ततो वक्ष्यमाणादिशा
सामान्यर्घ्यं संपाद्य । अज्ञानतिमिरान्धस्येत्यादि श्लोकमन्त्र **(?)
गश्वादिभिर्वक्ष्य माणलक्षण नवोपचारैर्गुरुमभ्यर्च्य । एभिरुर्मिका
कर्णाभरणवस्त्रैरमुकगोत्र ममुकराशि ममुक नामकं ब्राह्मणं त्वां
श्रीमहात्रिपुरसुन्दरी विद्यायाः प्रथमोपदेशार्थं गुरुत्वेन वृणो
इत्युल्लेखपूर्वकं वरणसामयी तस्मै निवेदयेत् । योगिनी योगिनश्च तथैव

किंचिन्न्यूनमूल्यक सामग्र्या पूजनपूर्वकं गुरुकर्तृकाभिषेक
सहकारित्वार्थत्वा वृणे इत्युल्लेखपूर्वकं च प्रत्येकं वृणुयात् वृतश्च
गुरुर्यथायोग्यं तत्तदंगेषु वरणसामग्रीं परिधाय । पूर्वोक्त
मन्दिरान्तस्त्रिहस्तप्रमाणायां भूमौ कर्पूरचन्दन कुंकुमागुरु
कस्तूरीपंकेन चन्दन रक्तचन्दनमिश्रितदरदेन वा कलशमूलसमावेश योग्य
विन्दुमध्यकं श्रीचक्र मुद्धृत्य तन्मध्यभागे
विंशतिमाषकपलैः षरानवत्यधिक चतुःसहस्र ४०९६ संमितपलषष्ट्याधिक
प्. १०ब्)
पञ्चविंशति सहस्र २५०६० समितपलान्यतर स्वरूप खारी प्रमाणक
सर्ववर्णौषधक्वाथ तत्तदुपदेश्य विद्यावर्णीषधक्वाथ
विसर्गमात्रौषधक्वाथ क्षीरदुप्तक्वाथान्यतमेन समुद्गामि गङ्गायमुनादि
जलेन पूर्णं सुवर्ण रजत ताम्रका च मृत्तिकान्यत मम यमुत्तरोत्तरं
गौणभूतं कलशं मूलमन्त्रेण निधाय । तत्र मूलेनैव नवरत्न सुवर्ण
ताम्र चन्दनानि निक्षिप्य यथालाभं ब्रीह्यादि धान्यं चान्तः क्षिप्त्वा तन्मुखे
इन्दूवल्ली निबद्ध सहकार पनसाश्वत्थ पल्लवान् मातुलिंगफलं च निधाय तं
कलशं मूले कण्ठे चैकैकमिति संभूय रक्त वस्त्रद्वयेनावेष्य
तत्कलशांतश्चतुर्द्वार शाखोपेत द्विरेस्व भूपुरतदन्तर्द्वात्रिंशद्दल
तदन्तः षोडशदल तदन्तरष्ठ दलकमल तंदन्न विन्दुरूपं सर्वमङ्गला
नित्यपूजाचक्रं विभाव्य । तत्र सर्वमङ्गला प्रस्तावोक्त दिशा
आसनोपवेशनाचमन प्राणायामादि पूर्वकं सर्वमङ्गलां द्वादशोपचारैः
पाद्यादि ताम्बूलान्तैरभ्यर्च्य । वक्ष्यमाणस्थानेषु दलादिरूपेषु भद्रादिका
वरणचतुष्कं मध्ये मध्ये तत्तत्प्रथमाद्यावरण पूजा निवेदन
पुष्पाञ्जलिपूर्वकं पूजयित्वा मिथुनदेवतावरणात्रयमर्चयेत् । तत्प्रकारो यथा
यथाहि श्रीचक्र प्रतिष्ठा मूर्ति प्रतियोर्दाह ताडनादि रूप दोषापनोदाय वह्नि
सूर्यचन्द्रकलाक्रमक पूजनरूपः
प्. ११अ)
संहारस्तथा प्रथमदीक्षायामपि मूलसंहारस्योद्देश्य वह्न्यादि सोमान्त
कलाक्रमक एव पूजन प्रकारोनुसर्त्तव्यः निधिकृतामप्येष एव सम्मतः पंथाः
तदिहाष्टदलाग्नाष्टक षोडश दलीय द्वादश दलाग्रात्मक विंशति स्थानेषु
वह्नेर्मिथुनदेवता दशकं द्विद्विस्थानेषु एकैकामिथुनदेवतेति प्रकारेण
समर्चयेत् तन्मन्त्रायथा ह्रींश्रींयं अग्निधूम्नार्चिः पादुके पूजयमि
ह्रींश्रींरं वहाष्मा पादुके पूजयामि ह्रींश्रींलं शुचि ज्वलिनी पादुके पूजयामि
ह्रींश्रींवं तेजो ज्वालिनी पादुके पूजयामि ह्रींश्रींशं प्रभाविस्फुलिङ्गिनी पादुके
पूजयामि ह्रींश्रींषंदाव सुश्रीपादुके पूजयामि ह्रींश्रींसं शिखि स्वरूपा
पादुके पूजयामि ह्रींश्रींहंद्युति कपिला पादुके पूजयामि ह्रींश्रींलंदा
हव्यवहा पादुके पूजयामि ह्रींश्रींक्षंग्रासक व्यवहा पादुके पूजयामीति । ततो
मूलविद्यां ते सर्वमङ्गला नित्या पादुकां पूजयामीति मध्यस्थ देवी
सभ्यर्च्यः । ह्रीं श्रीं एताः सर्वमङ्गला नित्या चतुर्थावर्ण देवताः पूजां
गृह्णन्त्विति पुष्पां जलिना चतुर्थावरणपूजां तद्देवताभ्य एवार्प्ययेत्
प्रार्थनं पुनः प्रधान भूत मध्यस्थ देवताया एव सर्वत्र ततः षोडश
दलीय शिष्ठाय चतुष्क द्वात्रिंशद्दलीय विंशति दलाग्रात्मक चतुर्विंशति
स्थानेषु सूर्यस्य द्वादशमिथुन देवताः पूजयेत् तन्मन्त्रा यथा । ह्रीं श्रींकं
मंधातृ
प्. ११ब्)
तपिनी पादुके पूजयामि २ खं वं अर्यमतापिनी पादुके पूजयामि २ गं फं
मित्र धूम्रापादुके पू । २ घं पं वरुणमहीचिपा । २ ङं नं अंशु ज्वालिनी
पादुके पू २ चं धं भगरुचिपादुके पू २ छंदं विवस्वत्सुषुम्णापा

जंथं इन्द्रभोगदापा । २ इंतं पूषविश्वापादुके पू. २ ह्रीं श्रीं ञं णं
पर्जन्य भोगिनी पादुके पू. २ ह्रीं श्रीं टं ढं त्वष्टधारिणीपा । २ ह्रीं
श्रीं ठं डं विष्णु क्षमापादुके पू. हृति सूर्यमिथुनदेवताः सर्वाः
सम्पूज्य मूलविद्यांते सर्वमङ्गला नित्या पादुकां पूजयामीति मध्यस्थ
देवीमभ्यर्च्य । ह्रीं श्रीं एताः सर्वमङ्गला नित्याः षष्ठावरण देवताः
पूजां गृह्णन्त्विति पूजार्पण पुष्पाञ्जलिं दत्वा । अष्टदलानां भद्रादि
पूजयैव षोडशदलानां पूरण्यादि शक्तिभिर्द्वात्रिंशद्दलानां कामिनी
स्वेचर्षादिभिराक्रान्ततया तत्तद्दलाग्रेषु पूजनमभिहितं एवं
चतुरस्रस्थानानामपि ब्राह्यादि कालशक्त्यन्त विंशति देवताभिराक्रान्ततया
तत्तत्स्थान स विधिवर्त्तिस्थानेष्वेव द्वात्रिंशद्दल कमला वशिष्ठ द्वादशदलाय
पूजित षण्मिथुन देवतातो वशिष्ट दश मिथुन देवताश्चन्द्र सम्बन्धिनीः पूजयेत्
तन्मन्त्रायथा ह्रीं श्रीं अं अमृतपादुके पूजयामि ह्रीं श्रीं आं
मानदपादुकेपू० ह्रीं श्रीं इं पूषपादुकेपू० ह्रीं श्रीं ईं
तुष्टपादुकेपू० ह्रीं श्रीं उ पुष्टपादुकेपू० ह्रीं श्रीं ऊं रतपादुकेपू

ह्रीं श्रीं ऋं धृत
प्. १२अ)
पादुकेपू० ह्रीं श्रीं ऋं शशिपादुकेपू० ह्रीं श्रीं ऌं चन्द्रक पादुकेपू

ह्रीं श्रीं ऌंकान्तपादुकेपू० ह्रीं श्रीं एं ज्योत्स्नपादुकेपू० ह्रीं श्रीं ऐं
श्रीपादुकेपू० ह्रीं श्रीं ओं प्रीतपादुकेपू० ह्रीं श्रीं औं अंगदपादुकेपू

ह्रीं श्रीं अंपूर्णपादुकेपू० ह्रीं श्रीं अः पूर्णामृतपादुके पूजयामि इति
चन्द्रकला मिथुनदेवताः सम्पूज्य मूलविद्यांते सर्वमङ्गला पादुकां
पूजयामीति मध्यस्थ देवीमभ्यर्च्य ह्रीं श्रीं एताः सर्वमङ्गलानित्याः
सप्तमावर्णदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति पूजार्पण पुष्पाञ्जलिं दत्वा शिष्टं
स्तोत्र तर्पण नमस्कारात्मकमुपचार त्रयमपि कृत्वा नित्यजप नित्यहोमयोरंते
कर्पूरगर्भवर्त्यादिना नीराजनं कृत्वा पुनः पुनःक्षमाप्य
शक्त्युश्वापनीमुद्यावर्णदेवताः प्रधानांगे विलीना विभाव्य । खेचरीमुद्रया
सर्वमऽऽण्गलां स्वात्मयुद्वासयेत् । ततश्च श्रीचक्रमधोलिखितमपि बिन्दुस्थानस्य
कलशाक्रान्ततया कलशान्तर्जले विचिन्त्य तत्रान्यूनानतिरिक्त वक्स्.यमाण
पूजाप्रकारेण श्रीत्रिपुरसुन्दरीं षोडशोपचारैर्नवावरणपक्षेणार्चयेत् ।
एतावांस्तु विशेषो यदत्र विन्दोः कलशाक्रान्ततया प्रधानदेवता मन्तरेव चिंतित
चक्रीय विन्दो रूपरिपूजयित्वा । अणिमादि पूजन कलशाधोगत चक्रीय
तत्तत्स्थानेष्वेव प्रत्यक्षोपलभ्येषु कार्यं न तु चिन्तित तत्तत्स्थानेषु
प्. १२ब्)
एवं चाधः स्थाने चक्रलिस्वनस्य दृष्टार्थत्वमपि तत्र पूजनाभावे
केवलमदृष्टार्थत्वं तस्य स्यात् इत्थं पूजान्ते नित्य जपहोमौ कृत्वा तदन्ते कुरु
कुल्ला मन्त्रेण त्रिधा विभक्तेन वलित्रयमन्नादिना दत्वा कर्पूरादिनानी राज्य
क्षमाप्य । पूर्वनिमन्त्रित योगिनीर्योगिनश्च वस्त्रालङ्कारान्नादिभिः सन्तर्प्य
नृत्यगीताद्युत्सवेन रात्रिंतामति वाहयेत् ॥
इत्यधि वासनम् ॥
ततः प्रातः कृत स्वनित्य नैमित्तिक क्रियो गुरुः पुनः पंचोपचारैरुपदेश्य विद्या
देवतामभ्यर्च्य ततः जीवकरेण स्पर्शपूर्वक षडङ्गदेवता मन्त्रान्पठन्नेव
देवी जलयोरैक्यं विभाव्य पूर्ववदेव शक्त्युद्वासनपूर्वकं
प्रधानदेवीमुद्वास्य क्षमाप्य शंख शृंगादिषु वाद्यमानेषु योगिनी
योगिपरिवृतः सपत्नीको गुरुः कलशमुद्धृत्य प्रागुत्तरेशान निम्न समलंकृत
शुचि चतुरस्रकृष्यगत मातृका चक्रोपविष्टस्य प्राङ्मु स्वस्य शिष्यस्य शिरो निहितां
जलौ कलशमुख निहित फलं निधाय स्व जीवस्थाने यथा शिष्यो भवति तथा
स्थानगताः प्राङ्मुखो गुरुः कलश प्रक्षिप्त पल्लवैः कलशोदकै
स्त्रिवारमभिषिंच्य तज्जलं रोमकूपमार्गेण ब्रह्मरन्ध्रादि मूलाधारान्तं
देहान्तः प्रविश्य सकलदोषक्षालनं करोतीति चिन्तयन्नेव कलशजलेन सकलेनैवा च
मनं मात्रोपयोगावशिष्ठेन
प्. १३अ)
सकलां तनुं प्लावयित्वा स्वासनमुपविशेत् । शिष्यश्च धृतशुद्धशुक्ल
वस्त्रोत्तरीयक गन्धमाल्यादिकः कलशोदकेनाचम्य । गुरुं
गन्धपुष्पधूपदीपनैवेद्यताम्बूल प्रणामस्तोत्रपाठ स्वात्म समर्पणाख्य
नवोपचारैः सम्पूज्य नाथेच्छानुसारेण सर्वस्वं तद हुं तद हुं गजाश्व
महिष्ये मेष गोदासी भूमि सुवर्ण भूषण वस्त्र गृह ग्रामादि यथा विभवं
समस्तं व्यस्तं वा गुरवे दक्षिणात्वेन समर्प्य । नमस्तेनाथ भगवन्नित्यादि
पञ्चश्लोकैस्त्रिवारं स्तुत्वा पुष्पाञ्जलित्रयन्दत्वा साष्टाङ्गं त्रिवारं
प्रणम्य बद्धाञ्जलिर्गुरोः पुरतस्तूष्णीं तिष्ठेत् ततो ज्वालामालिनी चक्रे शिष्य
मुह्यवेश्य वक्ष्यमाणवेधं कुर्यात् ततो गुरुः कलशस्योद्वत तत्वादिक्ते
कलशाधो गतचक्रं एव शिष्यमुपवेश्य स्वात्मानं देव्यभिन्नं ध्यात्वा
सकरुण निर्निमेष दृष्ट्या शिष्यं पश्यन् गुद लिंग मध्यस्थान समारब्ध
सुषुम्णा दण्ड मूलगत सुवर्णाभ साकिनी देवताकधादि सांताक्षरोपेत
चतुःपत्रकाधार पद्मकर्णिकान्तर्वर्त्ति त्रिकोणमध्यस्थित वहि तेजः
हृदयदेशोपलक्षित सुषुम्णा दंड मध्यवर्ति सिन्दूरारुण राकिनी देवता
ककारादि ठान्तवर्णयुक्त द्वादशपत्रक मलकर्णिकान्तर्वर्ति त्रिकोण
मध्यस्थितरवितेजः ब्रह्मरन्ध्राधर देशोपलक्षित सुषुम्णा दण्डाग्रवर्ति
शुक्लद्युति सहस्रदलकमलकर्णिकान्तर्वर्ति त्रिकोणमध्यस्थित
प्. १३ब्)
चन्द्रतेजः इत्येतत्तेजं स्त्रयमयं श्रीचक्रं स्वस्य हृदये ध्यात्वा स्वस्य वहन्ना
सामार्गतो वहिर्निर्गतं शिष्यस्य प्रवहन्नासयान्तः श्वासेन हृदये प्रविष्टं च
तच्चक्रं ध्यात्वा तत्र देवीं लोहितां ललिताकारामिति ध्यात्वा वाह्य
प्राणप्रतिष्ठां देव्याः अमुष्यास्त्रिपुरसुन्दरी देव्याः प्राणा इह शिष्य
हृदयगत चक्रे प्राणा इत्यादि मन्त्रेण कृत्वा स्थपनादि चतुष्कमपि तत्तन्मुद्रा
प्रदर्शनपूर्वकं विधाय तत्र मानसैः पञ्चोपचारैर्देवीमभ्यर्च्य करशुद्धि
न्यास षडङ्गव्यास वाग्देवता न्यासान्न्यासत्रयपदवाच्यान् शिष्य देहे शिष्यो
यथा न तन्मंत्राञ्छृणोति तथोन्त्रारणपुर्वकं विधाय नृत्यवाद्यादिकं
कारयित्वा जीवकर्णे वामस्थाने गुरोर्यथा शिष्यो भवेन्तादृशस्थाने स्थितो गुरुः
करशुद्धि न्यासविद्या आसन चतुष्कविद्या षडङ्ग न्यासविद्या वाग्देवताष्टक
विद्या इति संभूयैकोनविंशतिं विद्या वक्ष्यमाण स्वरूपाः पूर्वमुपदिश्य
प्रधानविद्यां त्रिंश उपदिशेत् ततो देवता मन्त्र गुरुणामैक्य भावना
प्रकारमुपदिशेत् शिष्यश्च मन्त्रदेवता गुरुणामैक्य भावनपूर्वकं तत्रैव
चक्रे शतवारं प्रधानविद्यां प्रजप्य नाथाज्ञया तत उत्थाय पूर्ववत्
स्तोत्रपाठ पुष्पाञ्जलि प्रणामान्कृत्वा योगिनीर्योगिश्च भोजयित्वा ब्राह्मणांश्च
भूयसी भोजनादिना सन्तर्प्य विष्णु स्मरणादिना कर्मेदं समापयेत् ।
प्. १४अ)
जातदीक्षश्च शिष्यो गुरोः सेवामाचरन्नेव त्रिदिन सभिव्याप्य गुरुगृह एव वसेत् । न
स्वगृहे नापि गृहान्तरे तर्थासति मन्त्रदेवता गुरुतादात्म्यलाभो न स्यात् । ततश्च
शिष्यो गुरुमन्त्रदेवता तादात्म्य भावनपूर्वक मुक्तन्या स जपाभ्यां
संशोधितात्मा पूर्णाभिषेकाद्यधि कृतिं लभमानस्तत्पूर्वक द्वितीय
दीक्षाविधि मनुसरेत् ॥
इति मलापकर्षफलक प्रथमदीक्षाविधिः ॥
अथ द्वितीयोपदेश पूर्वाङ्ग भूतपूर्णाभिषेकविधिः ॥
पूर्णाभिषेको हि त्रिविधः उत्तममध्यकनिष्ठ भेदात् पूर्वपक्षेष्व
समर्थानामुत्तरोत्तरोधमतामापन्नोपि पक्ष उत्तम एव अधमत्वेत्वस्यैव देवयत्
पूर्वपूर्वपक्ष सामर्थ्येप्यनुष्ठीयमानादस्मात्फला संबंध इति ॥
तत्रोत्तम पूर्णाभिषेक प्रकारो यथा पूर्णिमा दिनोत्तर प्रतिपदादि
कामावास्यान्त पञ्चदशतिथिषु एकतरतिथि बूद्ध्या षोडश सावन दिनात्मके
पक्षे ततः पूर्वतन पौर्णमास्यां प्रातःकृत नित्य नैमित्तिक कर्मकः शिष्यो
गुर्विष्ट देवते नमस्कृत्य विनायक पूजन विष्णुस्मरणानन्तरं गुरोराज्ञां
गृहीत्वा देशकाल स्वगोत्र राशिनामकामनान्तमुल्लिख्य यथा बुद्धिनियोगं
विधिना अमुकगोत्रामुक राशिकामुकनामक प्रथमोपदेशेन गुरुत्वस्य जातत्वादिति
प्. १४ब्)
भावद्वारोत्तमपक्षेण पूर्णाभिषेक पूर्वकं द्वितीयदीक्षांकरिष्ये इति
संकल्प्य पुनः पूर्ववद्वितीयेत्पन्न मुल्लिख्य दीक्षापूर्वाह्न त्वेन
पूजनपूर्वकं श्रीगुरोर्योगिनीयोगीनां च यथा संपादित
वरणासामग्र्यावरणं करिष्ये इति संकल्प्य । पूर्वोपदर्शित गन्धादि
नवोपचारैर्गुरुं सम्पूज्य । एभिरूर्मिका कर्णाभरणवस्त्रैः पूर्णाभिठोक
पूर्वकं दीक्षाविधिं कर्तुं गुरुत्वेन त्वां वृणे इत्यभिलप्य
तत्तद्वरणसामग्रीं गुरवे निवेद्य । योगिन्यादिकमपि श्रीगुरुकर्तृकाभिषेक
सहकारित्वार्थ वृणे इत्युल्लेखपूर्वकं वृणुयात् ॥ वृतश्च गुरुर्वृतोस्मीत्युक्त्वा
तत्सामग्रीं स्वीकृत्य यथायोग्यं तत्तदङ्गेषु परिदधात् । ततो वक्ष्यमाण
पूर्णिमादिनोदितनाथमंडले नवनाथान् प्रत्येकं नवोपचारैः पूजयेत् । ततः
प्रातःकाले षोडशदिन घटित पक्षस्य प्रथमदिन संबन्धि नित्यादि कर्मकृत्वा

नवहस्त प्रमाण दैर्घ्य विस्तारक मसृणतर समभूमौ वक्ष्यमाणस्वरूपं
श्रीचक्रमुद्धृत्य तत्र सर्वेष्वपि fहरानवति संख्येष्वावरण स्थानेषु
प्रत्येकमेकैकं वृत्तमन्तर्भागेविधाय तेषु वृत्तेषु प्रत्येकं समान्तरालानि
पञ्चदश चिह्नानि विधाय सूत्रपातै तत्र प्रथम चिह्ना द्वितीयं यावद्द्वितीयात्
तृतीयं यावत्तृतीया चतुर्थं यावदिति क्रमेण पंचदश पंचदश त्रिकोणानि
निष्पाद्य प्रतिवृत्तं कर्णिकया
प्. १५अ)
सह षोडश त्रिकोणान् इनिष्पन्नानीति संभूय षट्त्रिशदुत्तर पञ्चशताधिकैक
सहस्रसंख्य त्रिकोणेषु निर्मितेषु तावत् संख्य व्रीहि राशीन् परस्परं संभिन्नं
यथा न भवति तथा प्रकारेणास्तीय तेषु प्रत्येकं स्वर्ण रजत ताम्रका च
मृदन्यतममयान् स्वस्वपूर्वमुख्यभूताकान् पूर्वोक्त वर्णौषधादिक्वाथ
समुद्गानदी जलान्यतरेणस्वारी प्रमाणोघ्नपूर्णान् नवरत्न सुवर्ण ताम्र
गर्भितान् प्रक्षिप्त चन्दन सप्तधान्यकान् इन्द्रवल्लीलतावह्न सहकारपनसाश्वत्थ
पल्लवमातुलुग फलाभ्यामभिमंडितमुखान् कंठमुखयोरेकैकरवक्त
वस्त्रवेष्ठितान् कलशान् मूलविद्यया संस्थाप्य प्रथमं सर्वमध्यस्थितकलशे
सर्वमङ्गलांतच्चक्र चिन्तनपूर्वकं षोडशोपचारैः पूजयेत् तत्प्रकारश्च
सर्वमङ्गला प्रस्तावे स्पष्टपित्रव्यः ॥
इदं तु तत्पूजनादिक पदार्थ सार्थ स्मरणसूत्रं आसनोपवेशनाचमन
प्राणायाम गणेश प्रणति श्रीविष्णु स्मृति गुरुप्रणाम तदाज्ञाप्रार्थन
मूर्द्धाधिकरणक नवनाथ पूजन गुरुस्तवपादुकासमुद्धृत श्रीचक्रीय
सषट्त्रिंशत्सार्द्धैक सहस्रस्थाननिहित व्रीहिराश्यधिकरणक तावत्संख्य
कलशस्थापन खारी प्रमाण जलीय समभाग जलप्रक्षेपण रक्त
वस्त्रद्वयवेष्ठन सुवर्ण ताम्र नवरत्न सप्तधान्य
प्. १५ब्)
चन्दन प्रक्षेपेन्द्वल्लीवद्ध चूतपनसाश्वत्थ पल्लवनिधान मातुलुंगफल
प्रक्षेपणांतानि कर्माणि कृत्य तत्र कलशान्तर्जले सर्वमङ्गला नित्यपूजा चक्र
चिन्तन पूजा पूर्वाङ्ग वलिपीठ पूजा साधारगोरोचनादि पंचक सहित जलपुर्ण
सुवर्णाद्यन्यतमघटित सामान्यार्घ्य पात्रस्थापन तदाधारादि त्रिक विषयक
कुलसुन्दरी वीजत्रयकरणक वह्नि सूर्यचन्द्र भावन गोरोचनादि विषयक
पंचभूत भावन सर्वमङ्गला पूजाचक्रभावन तज्जल तद्द्रव्य भेदभावन
दशसंख्य तद्विद्याकरणकाक्षिमंत्रण तत्षडङ्गदेवता पूजन
सजलपाद्यार्घ्या च मन स्नानपात्र गन्धाक्षत पुष्पादि पूजासामग्री
प्रोक्षणांते मूलकरणक प्राणायाम देशकालगोत्र राशिनाम
कामनोल्लेखपूर्वक पूर्णाभिषेक पूर्वक दीक्षाविधान संकल्पान्ते प्रधान
देवतायाः नित्यादि पूजायोग्यता सिद्ध्यर्थक भूतशुद्धि प्राणप्रतिष्ठा स्वात्म
संस्कारान्कुर्यादिति । अत्रानुक्त मंत्रकं कर्मप्रस्तुत नित्यामन्त्रेण कुर्यात् । इदं
तु बोध्यं स्वनित्यादि कर्मणो देवतान्तर विषयकस्याप्यनुष्ठानावसरे यदि
भूतशुद्ध्यादयः कृतास्तदा तत एवात्मनः संस्कृतत्वात्पुनर्नतेकरणीयाः नहि
कर्म भेदात् स्वात्म संस्कार प्रयोजन कानिकान्यपिक कर्माण्या वर्ततेका कथा
भूत शुद्धादेः ॥
प्. १६अ)
मातृकान्यासस्तु तत्तन्न्नित्माविद्यापूर्वक तत्तद्वर्णन्यासस्य विशेष विधानात्प्रति
तत्तन्नित्यार्चनमप्यावर्त्तते काकधादेवतांतर विषयक मातृकान्यासे न
तत्रत्वस्येति । ततश्च मातृका षडंग न्यासपूर्वक सविद्य मातृकान्यास
प्रस्तुत षडङ्गन्यास वर्णन्यास व्यापक न्यासावाअन ध्यान प्राणप्रतिष्ठापन
प्रसृत किरणरूप तत्समानाकरलतदावरण शक्ति चिन्तन स्थापनादि
चतुष्कानुसरण द्वादशोपचारक मङ्गलापूजन नाथपूजायुधपूजा
सप्तावरणपूजा प्रत्यावरणपूजान्त कर्तव्य प्रधानपूजा तदर्पण
शिष्टस्तक्पाठ तर्पणप्रणामात्मकोपचारत्रय करसा षडंग न्यास वर्णन्यास
व्यापक न्यास संपुटित नित्यजप नित्यहोम मीराजन वलिदान षडङ्ग
देवतापूजनपूर्वक जल सर्वमङ्गलैक्य भावनावरण विसर्जन
सर्वमङ्गलोद्वासन क्षमापन षडङ्गन्यास वर्णान्यास व्यापक न्यास
गुरुस्तोत्र देवीस्तोत्रं पाठ गुरुप्रणति विष्णुस्मरणांतानिकर्माणिकुर्यादिति
सर्वमध्यस्थ कलशे सर्वमङ्गलामभ्यर्च्य तत्कलशविन्दूस्तत्परितोगत
पञ्चदशकशेषु प्रक्षिपेत् एव मेवा न्यूनानतिरिक्त प्रकारेणोणिमादि कलशेषु
पंचनवति संख्येषु सर्वमङ्गलामभ्यर्च्य तत्तत्कलशबिन्दूनृतत्तत्परितोगत
पञ्चदश पञ्चदशकलशेषु प्रक्षिपेदिति ॥ इति प्रथमदिनकृत्यम् ॥
प्. १६ब्)
ततो द्वितीयदिने कृतनित्यक्रियो गुरुर्द्वादशोपचारैस्तत्र परिचित्रित चक्रोपरि प्रधान
नित्यां पूजयेत् तत्प्रकारश्चाग्रे स्पष्टयितव्यः अत्र कर्तव्य
तत्पूजांतर्भूतपदार्थ सार्थस्मरसां सूत्रं यथा आसनोपवेशनाचमन
प्राणायाम मूर्द्धाधिकरणक स्वगुरुपूजन तत्स्तोत्रपाठ तदाज्ञाप्रार्थन
वाराहीपूजन कुरुकुल्लापूजन तदाज्ञाप्रार्थन कलशाधिकरणक श्रीचक्र
चिन्तन तत्तद्देशकालादि समस्तगुप्त प्रकटयोगिनी च
क्रांताष्टत्रिंशत्पीठदेवतापूजन सामान्यार्घ्यस्थापन पाद्यार्घ्याचमन
स्नानपात्र वस्त्रभूषण गन्धाक्षत पुष्प धूपदीप नैवेद्य
ताम्बूलादिकोपचारस्थापनं तत्सर्वप्रोक्षण पुनः प्राणायाम
करशुद्धिन्यासासन मंत्रचतुष्क करणक स्वासन पूजन षडङ्गन्यास
विद्मोत्सादन वाग्देवतान्यास मन्त्रवर्णन्यास व्यापक न्यास लौहित्य मानव
घटिका चक्रपूजा मिथुनचक्रपूजा श्रीचक्र स्वात्मैक्यकरं
न्यासकरणावाहनासनमन्त्रकरणक देव्यासन पूजन ध्यान तत्तेजः
पुञ्जकिरणरूपतत्रत्स्थान प्रसृतावरण देवता ध्यान स्थापन
संनिरोधनावगुण्ठन सन्निधापन स्वस्वमन्त्रपाठपूर्वक
सप्तदशमुद्राप्रदर्शन
प्. १७अ)
पाद्यादि ताम्बूलान्न द्वादशोपचारोत्सर्जन तन्निवेदन । देवीशरीराधिकरणक
पंचदश नित्यापूजन षोडशाक्षरक नवनाथमन्त्रकरणक
देवीशरीराधिकरणक षोडश नित्याकर्मक पूजनानि कुर्यात् तदेवं
प्रधानदेवीमभ्यर्च्य अणिमास्थानगत षोडश कलशेषु मध्यस्थ कलशे
वक्ष्यमाण तद्विद्यया गन्धपुष्पधूपदीपनैवेद्यात्मक पञ्चोपचारैर्मध्य
कलशेणिमा सिद्धिमभ्यर्च्य तत्पश्चिमकलशे ह्रीं श्रीं अ आ ई रूपशक्ति पादुकां
पूजयामीति षोडशाक्षरी विद्यया अ आ ई संज्ञकः शक्तिमभ्यर्च्य
तत्प्रादक्षिरायक्रमायाता पर चतुर्दशशक्तीरप्यणिमासिद्ध्यावरणभूताः
पूजयेत् तन्मन्त्रेषु सर्वेष्वपि पूर्व बीजद्वयं अन्ते रूपशक्तीति चतुरक्षरांते
पादुकां पूजयामीति सप्ताक्षरी मध्ये तत्तच्छक्तिनाम
त्र्यक्षरंदेयमिनिसमाना एव शक्ति मन्त्रानाममात्रं तु भिद्यते इति
तावन्मन्त्रं स्पष्टं लिख्यते शेषंद्व्येका दशाभ्यां सूच्यते २ अकाई ११ अस्वाई
११ २ अगाई ११२ अघाई ११२ अङाई ११२ अचाई ११२ अछाई ११२ अजाई ११२ अझाई ११२ अञाई

अढाई ११२ अढाई ११२ अडाई ११२ अठाई ११ इति ततो लघिमासिद्धिमा कलशे तद्विद्यया
तामभ्यर्च्य तदग्रस्थ कलशादि प्रादक्षिण्ये
प्. १७ब्)
न पञ्चदश कलशेषु तावच्छक्तीः पूर्वोक्त मन्त्रकाः पूजयेत् नाममात्रंतु
विभिन्नमिति तल्लिख्यते २ अणाई ११२ अताई ११२ अथाई ११२ अदाई ११२ अघाई ११२ अनाई

अपाई ११२ अफाई ११२ अवाई १२ अमाई ११२ अयाई ११२ अराई ११२ अलाई ११२ अवाई ११ इति ततो
महिमाकलशे प्राग्वत्तत्सिद्धिमंत्रेणतां पूजयित्वा तत्परितः कलशेषु
नमच्छक्तीः पूजयेत् तन्मन्त्रायथा २ अशाई ११२ अषाई ११२ असाई ११२ अहाई ११२ अलाई
११२ अक्षाई ११२ आ आई ११२ आकाई ११२ आस्वाई ११२ आगाई ११२ आघाई ११२ आङाई

आचाई ११२ आछाई ११२ आजाई ११ इति तत ईशित्व सिद्धिकलशे तद्विद्यया तामभ्यर्च्य
तत्परितः कुंभेषु २ आझाई ११२ आत्राई ११२ आढाई ११२ आठाई ११२ आडाई

आछाई ११२ आणाई ११२ आताई ११२ आथाई ११२ आदाई ११२ आधाई ११२ आनाई ११२ आघाई
११२ आफाई ११२ आवाई ११ इति पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य ततो वशित्वसिद्धिं तत्कलशे
तद्विद्यया सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदशकलशेष्वन्द्यमारभ्य पूर्ववत् २ आमाई
११२ आमाई ११२ आपाई ११२ आयाई ११२ आराई ११२ आलाई ११२ आवाई ११२ आशाई ११२ आमाई
११२ आसाई

प्. १८अ)
आहाई ११२ आलाई ११२ आक्षाई ११२ इआई ११२ इकाई ११२ इस्वाई ११ इति पञ्चदशशक्तीः
सम्पूज्य अन्तरे प्राकाम्यासिद्धिकलशे तद्विद्यया तामभ्यर्च्य तत्परितः पञ्चदश
कलशेषु अग्रमारभ्य २ इगाई ११२ इघाई ११२ इङाई ११२ इघाई ११ २ इछाई ११२ इजाई

इझाई ११२ इञाई ११२ इटाई ११२ इठाई ११२ इडाई ११२ इगाई ११२ इताई ११२ इथाई ११ इति
पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य ततो भुक्ति सिद्धेकलशे तां तद्विद्यमाभ्यर्च्य
तत्परितः २ इदाई ११२ इधाई ११२ इनाई ११२ इपाई ११२ इफाई ११२ इवाई ११२ इभाई ११२ इमाई
११२ इपाई ११२ इराई ११२ इलाई ११२ इपाई ११२ इशाई ११२ इषाई ११२ इसाई ११ इति
विद्याभिस्तत्रत्पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य अनन्तरमिच्छाशक्तिकलशे तद्विद्यया
तां संपूज्य प्राग्वत् परितस्तस्याः पञ्चदश कलशेषु २ इहाई ११२ इलाई ११२ इक्षाई
११२ ईआई ११२ ईकाई ११२ ईस्वाई ११२ ईमाई ११२ ईघाई ११२ ईङाई ११२ ईचाई ११२ इछाई

ईजाई ११२ ईझाई ११२ ईञाई ११२ ईटाई ११ इति पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य ततो
रससिद्धिकलशे तां सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ ईठाई ११२ ईडाई

ईणाई ११२ ईताई

प्. १८ब्)
ईथाई ११२ ईदाई ११२ ईधाई ११२ ईनाई ११२ ईपाई ११२ ईफाई ११२ ईवाई ११२ ईभाई

ईमाई ११२ ईयाई ११ इति पंचदश विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य ततः
सर्वकामाकलशे तामभ्यर्च्य तत्परितः पञ्चदश कलशेषु २ ईराई ११२ ईलाई

ईवाई ११२ ईशाई ११२ ईषाई ११२ ईसाई ११२ ईहाई ११२ ईलाई ११२ ईक्षाई ११२ उआई ११२ उकाई
११२ उस्वाई ११२ उगाई ११२ उघाई ११२ उङाई ११ इति विद्याभिः पञ्चदशशक्तीः
सम्पूज्य ततो ब्राह्मीकलशे तद्विद्यया तां सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु
एकशः २ उचाई ११२ उछाई ११२ उजाई ११२ उझाई ११२ उञाई ११२ उटाई ११२ उठाई

उडाई ११२ उढाई ११२ उणाई ११२ उताई ११२ उथाई ११२ उदाई ११२ उधाई ११२ उनाई ११ इति
विद्याभिः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य ततो माहेश्वरी कलशे तद्विद्यया
तामभ्यर्च्य तत्परितः पञ्चदश कलशेषु २ उपाई ११२ उफाई ११२ उवाई ११२ उभाई
११२ उमाई ११२ उयाई ११२ उराई ११२ उलाई ११२ उवाई ११२ उशाई ११२ उषाई ११२ उसाई

उहाई ११२ उलाई ११२ उक्षाई ११ इति विद्याभिः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य कौमारी
कलशे पूर्ववदेव तद्विद्यया तां सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदशकलशे
प्. १९अ)
खग्रादि क्रम पूर्ववदेवानुसृत्य २ ऊ आई ११२ ऊकाई ११२ ऊखाई ११२ ऊगाई

ऊघाई ११२ ऊङाई ११२ ऊचाई ११२ ऊछाई ११२ ऊजाई ११२ ऊझाई ११२ ऊञाई

ऊटाई ११२ ऊठाई ११२ ऊडाई ११२ ऊढाई ११ इति विद्याभिस्तत्तच्च्छक्तीः सम्पूज्य ।
ततो वैष्णवीकलशे तद्विद्ययां तां संपूज्य तत्परितः कलशेषु २ ऊणाई

ऊथाई ११२ ऊदाई ११२ ऊधाई ११२ ऊनाई ११२ ऊपाई ११२ ऊफाई ११२ ऊवाई

ऊभाई ११२ ऊमाई ११२ ऊयाई ११२ ऊराई ११२ ऊलाई ११ इति विद्याभिस्तत्रच्छक्तीः
सम्पूज्य वाराही कलशे तां सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदश कलशेषु क्रमेण

ऊशाई ११२ ऊषाई ११२ ऊसाई ११२ ऊहाई ११२ ऊलाई ११२ ऊक्षाई ११२ ऋआई ११२ ऋकाई
११२ ऋकाई ११२ ऋखाई ११२ ऋगाई ११२ ऋघाई ११२ ऋङाई ११२ ऋचाई ११२ ऋछाई ११२ ऋजाई

इति विद्याभिः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य ऐन्द्रीकलशे तद्विद्यया तां सम्पूज्य
तत्परितः कलशेषु २ ऋझाई ११२ ऋञाई ११२ ऋटाई ११२ ऋठाई ११२ ऋडाई ११२ ऋढाई
११२ ऋणाई ११२ ऋताई ११२ ऋथाई ११२ ऋदाई ११२ ऋधाई ११२ ऋनाई ११२ ऋपाई ११२ ऋफाई
११२ ऋवाई ११ इति पञ्चदश विद्याभिस्ताः शक्तीः सम्पूज्य चामुण्डाकलशे
तद्विद्ययातां
प्. १९ब्)
सम्पूज्य तत्परितः कलशेषु क्रमेण २ ऋभाई ११२ ऋमाई ११२ ऋयाई ११२ ऋराई ११२ ऋलाई
११२ ऋवाई ११२ ऋशाई ११२ ऋषाई ११२ ऋसाई ११२ ऋहाई ११२ ऋलाई ११२ ऋक्षाई ११२ ऋआई
११२ ऋकाई ११२ ऋस्वाई ११ इति पञ्चदशविद्याभिः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य
महालक्ष्मीकलशे तद्विद्यया तामभ्यर्च्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु क्रमेण
२ ऋगाई ११२ ऋघाई ११२ ऋङाई ११२ ऋचाई ११२ ऋछाई ११२ ऋजाई ११२ ऋजाई ११२ ऋझाई
११२ ऋञाई ११२ ऋटाई ११२ ऋठाई ११२ ऋडाई ११२ ऋढाई ११२ ऋणाई ११२ ऋताई ११२ ऋथाई
११ इति विद्याभिः पञ्चदश तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य मूलेन त्रिपुरारुपिणीं सुन्दरीं
पञ्चोपचारैः सम्पूज्य नित्यपूजावक्ष्यमाणप्रकारेण प्रथमावरणपूजां
समर्प्य क्षोभिणी मुद्रां प्रदर्शयेत् ॥
इति द्वितीयदिनकृत्यम् ॥
तृतीयदिनेपि प्रातः कृत्यादि स्वनित्यकर्म समाप्य देवी सर्वमध्ये मूलविद्यया
पञ्चोपचारैः सम्पूज्य कामाकर्षिणी कलशेतां तद्विद्ययाभ्यर्च्य
प्राग्वत्तत्परितः पञ्चदशकलशेषु क्रमेण २ ॠदाई ११२ ऋधाई ११२ ऋनाई ११२ ऋपाई
११२ ऋफाई ११२ ऋवाई ११२ ऋभाई ११२ ऋमाई ११२ ऋपाई ११२ ऋराई ११२ ऋलाई ११२ ऋवाई
११२ ऋशाई ११२ ऋषाई ११२ ऋसाई ११ इति विद्याभिः
प्. २०अ)
पञ्चदश तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य बुर्द्ध्याकर्षिणी कलशे तद्विद्यया तां सम्पूज्य
तत्परितः पञ्चदशकलशेषु अग्रादि क्रमेण २ ऋहाई ११२ ऋलाई ११२ ऋक्षाई ११२ ळाई
११२ ऌकाई ११२ ऌखाई ११२ ऌगाई ११२ ऌघाई ११२ ऌङाई ११२ ऌचाई ११२ ऌछाई

ऌजाई ११२ ऌझाई ११२ ऌञाई ११२ ऌटाई ११ इति
प्रत्येकं षोडशाक्षरीभिर्विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य अहंकाराकर्षिणी
कलशे तद्विद्यया तां सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु अग्रादि क्रमेण

ऌठाई ११२ ऌडाई ११२ ऌढाई ११२ ऌणाई ११२ ऌताई ११२ ऌथाई ११२ ऌदाई ११२ ऌधाई
११२ ऌनाई ११२ ऌपाई ११२ ऌफाई ११२ ऌवाई ११२ ऌभाई ११२ ऌमाई ११२ ऌयाई ११ इति
प्रत्येकं षोडशाक्षरीभिर्विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य शब्दाकर्षिणी कलशे
तां तद्विद्यया सम्पूज्य तत्परितः कलशेषु २ ऌराई ११ २ ऌलाई ११२ ऌवाई ११२ ऌशाई
११२ ऌषाई ११२ ऌसाई ११२ ळ्हाई ११२ ऌलाई ११२ ऌक्षाई ११२ ळाई ११२ ऌकाई ११२ ऌखाई
११२ ऌगाई ११२ ऌघाई ११२ ऌङाई ११ इति तत्तद्विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य
स्पर्शाकर्षिणी कलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः कलशेषु क्रमतः २ ऌचाई
११२ ऌछाई ११२ ऌजाई ११२ ऌझाई ११२ ऌञाई ११२ ऌटाई ११२ ऌठाई ११२ ऌडाई

प्. २०ब्)
ऌढाई ११२ ऌणाई ११२ ऌताई ११२ ऌथाई ११२ ऌदाई ११२ ऌधाई ११२ ऌनाई ११ इति
पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य रूपाकर्षिणी कलशे तां तद्विद्ययाभ्यर्च्य तत्परितः
पञ्चदश कलशेषु क्रमेण २ ऌपाई ११२ ऌफाई ११२ ऌवाई ११२ ऌभाई ११२ ऌमाई
११२ ऌयाई ११२ ऌराई ११२ ऌलाई ११२ ऌवाई ११२ ऌशाई ११२ ऌशाई ११२ ऌषाई ११२ ऌसाई
११२ ळ्हाई ११२ ऌलाई ११२ ऌक्षाई ११ इति पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य ततो रसाकर्षिणी
कलशे तद्विद्यया तां समभिपूज्य तत्परितः पञ्चदश कलशेषु क्रमेण २ एआई

२ एकाई ११२ एखाई ११२ एगाई ११२ एघाई ११२ एङाई ११२ एचाई ११२ एछाई ११२ एजाई

एझाई ११२ एञाई ११२ एटाई ११२ एठाई ११२ एडाई ११२ एढाई ११ इति पञ्चदश
संख्याभिः प्रत्येकं षोडशाक्षरीभिस्तत्तद्विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य ततो
गन्धाकर्षिणी कलशे तद्विद्याभिस्तां समभ्यर्च्य तत्परितः पञ्चदश कलशेषु

एणाई ११२ एताई ११२ एथाई ११२ एदाई ११२ एधाई ११२ एनाई ११२ एपाई ११२ एफाई

एवाई ११२ एभाई ११२ एमाई ११२ एयाई ११२ एराई ११२ एलाई ११२ एवाई ११ इति
विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य तदनन्तरं चित्ताकर्षिणी कलशे तद्विद्यया तां
सम्पूज्य तत्परितः
प्. २१अ)
पञ्चदशकलशेषु २ एशाई ११२ एषाई ११२ एसाई ११२ एहाई ११२ एलाई ११२ एक्षाई

ऐआई ११२ ऐकाई ११२ ऐखाई ११२ ऐगाई ११२ ऐघाई ११२ ऐङाई ११२ ऐचाई ११२ ऐछाई

ऐजाई ११ इति विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य धैर्याकर्षिणी कलशे तद्विद्यया
तामभ्यर्च्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु क्रमेण २ ऐझाई ११२ ऐञाई ११२ ऐटाई
११२ ऐढाई ११२ ऐडाई ११२ ऐढाई ११२ ऐणाई ११२ ऐताई ११२ ऐथाई ११२ ऐदाई

ऐधाई ११२ ऐनाई ११२ ऐपाई ११२ ऐफाई ११२ ऐवाई ११ इति
पञ्चदशशक्तीस्तत्तद्विद्याभि. सम्पूज्य स्मृत्याकर्षिणी शक्तिकलशे तद्विद्यया
तां सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु क्रमेण २ ऐभाई ११२ ऐमाई ११२ ऐयाई
११२ ऐराई ११२ ऐलाई ११२ ऐवाई ११२ ऐशाई ११२ ऐषाई ११२ ऐसाई ११२ ऐहाई ११२ ऐलाई

ऐक्षाई ११२ ओआई ११२ ओकाई ११२ ओखाई ११ इति षोडशाक्षरीभिर्विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः
सम्पूज्य ततो नामाकर्षिणी कलशे तद्विद्यया नामभ्यर्च्य तत्परितः पञ्चदश
कलशेषु क्रमेण २ ओगाई ११२ ओघाई ११२ ओङाई ११२ ओचाई ११२ ओछाई ११२ ओजाई

ओझाई ११२ ओञाई ११२ ओटाई ११२ ओठाई ११२ ओडाई ११२ ओढाई ११२ ओणाई ११२ ओताई

ओथाई ११ इति विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य । ततो वीजाकर्षिणी कलशे तां तद्विद्यया
सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु क्रमेण २ ओदाई ११२ ओधाई ११२ ओनाई

ओपाई ११२ ओफाई ११२ ओवाई ११२ ओभाई ११२ ओमाई ११२ ओपाई ११२ ओपाई ११२ ओलाई

ओवाई ११२ ओशाई ११२ ओषाई ११२ ओसाई ११ इति विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य तत
आत्माकर्षिणी कलशे तद्विद्यया तां सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदश कलशेषु
क्रमेण २ ओहाई ११२ ओलाई ११२ ओक्षाई ११२ औआई ११२ औकाई ११२ औखाई ११२ औगाई

औघाई ११२ औङाई ११२ औचाई ११२ औछाई ११२ औजाई ११२ औझाई ११२ औञाई

औटाई ११ इति प्रत्येकं षोडशाक्षर विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य अमृताकर्षिणी
कलशे तां तद्विद्यया सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदश कलशेषु क्रमेण २ औठाई

औडाई ११२ औढाई ११२ औणाई ११२ औताई ११२ औधाई ११२ औदाई ११२ औधाई

औनाई ११२ औपाई ११२ औफाई ११२ औवाई ११२ औभाई ११२ औमाई ११२ औपाई ११ इति
विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य शरीराकर्षिणी कलशेतां तद्विद्यया सम्पूज्य
तत्परितः पञ्चदश कलशेषु २ औराई ११२ औलाई ११२ औवाई

प्. २२अ)
औशाई ११२ औषाई ११२ औसाई ११२ औहाई ११२ औलाई ११२ औक्षाई ११२ अंआई ११२ अंकाई
११२ अंकाई ११२ अंगाई ११२ अंघाई ११२ अंङाई ११ इति पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य
मूलविद्यया त्रिपुरेशी चक्रेश्वरी रूपिणी श्रीत्रिपुरसुन्दरी पञ्चोपचारैः सम्पूज्य
नित्यपूजोक्त प्रकारेण द्वितीयावरणपूजां समर्प्य द्राविणि मुद्रां प्रदर्शयेत् ॥
इति तृतीयदिनकृत्यम् ॥
चतुर्थदिने स्वप्नित्यनैमित्तिक कर्मानन्तरं प्रधानदेवीं पञ्चोपचारैः
सम्पूज्य अनन्तरं अनङ्ग कुसुमा कलशे पञ्चोपचारैस्तामभ्यर्च्य तत्परितः
पञ्चदश कलशेषु क्रमेण । २ अंचाई ११२ अंछाई ११२ अंजाई ११२ अंझाई

अंञाई ११२ अंटाई ११२ अंठाई ११२ अंडाई ११२ अंढाई ११२ अंणाई ११२ अंताई
११२ अंथाई ११२ अंदाई ११२ अंधाई ११२ अंनाई ११ इति
प्रत्येकं षोडशाक्षरीभिर्विद्याभिस्तत्रच्छक्तीः सम्पूय । अनङ्ग मेखला कलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य । तत्परितः पञ्चदश कलशेषु २ अंपाई ११२ अंफाई

अंबाई ११२ अंभाई ११२ अंमाई ११२ अंयाई ११२ अंराई ११२ अंलाई ११२ अंवाई

अंशाई ११२ अंषाई ११२ अंसाई ११२ अंहाई ११२ अंलाई ११२ अंक्षाई ११ इति
विद्याभिस्तत्रच्छक्तीः सम्पूज्य अनङ्गमदना कलशे तद्विद्यया तां सम्पूज्य
तत्परितः कलशेषु

प्. २२ब्)
अः आई ११२ अःकाई ११२ अःखाई ११२ अःगाई ११२ अःघाई ११२ अःङाई ११२ अःचाई

अःछाई ११२ अःजाई ११२ अःझाई ११२ अञाई ११२ अःटाई ११२ अःठाई ११२ अःछाई

अःणाई ११ इति विद्यामिस्तत्रच्छक्तीः सम्पूज्य । अनङ्गमदनातुराकलशे तद्विद्यया
तामभ्यर्च्य तत्परितः स्थापित कलशेष्वग्रादि प्रादक्षिण्येन २ अःसाई ११२ अःताई
११२ अःथाई ११२ अःदाई ११२ अःधाई ११२ अःनाई ११२ अःपाई ११२ अफाई ११२ अःवाई

अःभाई ११२ अमाई ११२ अःयाई ११२ अःराई ११२ अःलाई ११२ अःवाई

इति षोडशाक्षरीभिस्तद्विद्ययाभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य । अनङ्गरेखांकलशे
तद्विद्यया तां सम्पूज्य । तत्परितः पञ्चदश कलशेषु २ अःशाई ११२ अःषाई

अःसाई ११२ अःहाई ११२ अःलाई ११२ अःक्षाई ११२ स-आई ११२ सकाई ११२ सखाई ११२ सगाई
११२ सघाई ११२ सङाई ११२ सचाई ११२ सछाई ११२ सजाई

इति षोडशाक्षरविद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य । ततोऽनङ्ग वेगाकलशे तद्विद्यया
तां सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदश कलशेषु २ स-आई ११२ सञाई ११२ सटाई

सठाई ११२ सडाई ११२ सढाई ११२ सणाई ११२ सताई ११२ सधाई ११२ सदाई

सधाई ११२ सनाइ

प्. २३अ)
सपाई ११२ सफाई ११२ सवाई ११ इति विद्याभिस्तत्तच्छक्तीःः सम्पूज्य । अनङ्गाङ्कुशा
कलशे तद्विद्यया तामभ्यर्च्य । तत्परितः पञ्चदशकलशेषु क्रमशः २ सभाई
११२ समाई ११२ सयाई ११२ सराई ११२ सलाई ११२ सवाई ११२ सशाई ११२ सषाई ११२ ससाई
११२ सहाई ११२ सलाई ११२ सक्षाई ११२ सा-आई ११२ साकाई ११२ साखाई ११ इति
विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य अनङ्गमालिनी कलशे तामभ्यर्च्य तत्परितः
पञ्चदशकलशेषु क्रमेण २ सागाई ११२ साघाई ११२ साङाई ११२ साचाई

साछाई ११२ साजाई ११२ साझाई ११२ साञाई ११२ साटाई ११२ साठाई ११२ साडाई

साढाई साणाई ११२ साताई ११२ साधाई

इति षोडशाक्षरीभिर्विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य । मूलेन त्रिपुरसुन्दरीरूपिणीं
चक्रेशी पञ्चोपचारैः सम्पूज्य । नित्यपूजावत्तृतीया वरणपूजां निवेद्य
सर्वाकर्षिणी मुद्रां प्रदर्शयेत् ॥
इति चतुर्थदिनकृत्यम् ॥
ततः पञ्चमदिने स्वनित्यकमान्ते देवीं प्रधानभूतां सर्वमध्ये
पञ्चोपचारैः सम्पूज्य सर्वसंक्षोभिणी कलशे पञ्चोपचारैस्तद्विद्यया
तामभ्यर्च्य । तत्परितः पञ्चदश कलशेषु क्रमेण २ सादाई ११२ साधाई

सानाई ११२ सामाई ११२ साफाई ११२ सावाई ११२ साभाई ११२ सामाई ११२ सायाई

साराई

प्. २३ब्)
सालाई ११२ सावाई ११२ साशाई ११२ साषाई ११२ सासाई

इति षोडशाक्षरविद्यामिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य सर्वविद्राविणी कलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य । तत्परितः पञ्चदश कलशेषु २ साहाई ११२ सालाई

साक्षाई ११२ सिआई ११२ सिकाई ११२ सिखाई ११२ सिगाई ११२ सिघाई ११२ सिङाई ११२ सिचाई

सिछाई ११२ सिजाई ११२ सिझाई ११२ सिञाई ११२ सिटाई ११ इति विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः
सम्पूज्य । सर्वाकर्षिणी कलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य । तत्परितः कलशेषु २ सिठाई
११२ सिडाई ११२ सिढाई ११२ सिणाई ११२ सिताई ११२ सिथाई ११२ सिदाई ११२ सिधाई ११२ सिनाई
११२ सिपाई ११२ सिफाई ११२ सिवाई ११२ सिभाई ११२ सिमाई ११२ सियाई ११ इति षोडशाक्षर
विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य । सर्वाह्लादिनी कलशे तद्विद्यया तां सम्पूज्य ।
तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ सिराई ११२ सिलाई ११२ सिवाई ११२ सिशाई ११२ सिषाई

सिसाई ११२ सिहाई ११२ सिलाई ११२ सिक्षाई ११२ सीआई ११२ सीकाई ११२ सीखाई ११२ सीगाई

सीङाई ११ इति विद्याभिः पञ्चदश तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य । सर्वसंमोहि नीलकलशे
तद्विद्यया तां सम्पूज्य । तत्परितः पञ्चदश कलशेषु २ सीचाई ११२ सीछाई

सीजाई ११२ सीझाई ११२ सीञाई ११२ सीटाई

प्. २४अ)
सिठाई ११२ सीडाई ११२ सीढाई ११२ सीणाई ११२ सीताई ११२ सीथाई ११२ सीदाई

सीधाई ११२ सीनाई ११ इति पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य सर्वस्तंभिनी कलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः पञ्चदश कलशेषु क्रमेण २ सीपाई ११२ सीफाई
११२ सीवाई ११२ सीभाई सीमाई ११२ सीयाई ११२ सीराई ११२ सीलाई ११२ सीवाई ११२ सीशाई
११२ सीषाई ११२ सीसाई ११२ सीहाई ११२ सीलाई ११२ सीक्षाई ११ इति विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः
सम्पूज्य सर्वजम्भिनीकलशे तद्विद्ययातां सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु
क्रमेण २ सुआई ११२ सुकाई ११२ सुखाई ११२ सुगाई ११२ सुघाई ११२ सुङाई ११२ सुचाई
११२ सुछाई ११२ सुजाई ११२ सुझाई ११२ सुञाई ११ सुटाई ११२ सुठाई ११२ सुडाई

सुढाई ११ इति पञ्चदशविद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य सर्ववशङ्करी कलशे
तद्विद्ययानामभ्यर्च्य पूर्ववदेव तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ सुणाई

सुताई ११२ सुथाई ११२ सुदाई ११२ सुधाई ११२ सुताई ११२ सुपाई ११२ सुफाई ११२ सुवाई
११२ सुभाई ११२ सुमाई ११२ सुयाई ११२ सुराई ११२ सुलाई ११२ सुवाई ११ इति
पञ्चदशविद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य सर्वरञ्जिनीकलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्पर्तिअः पञ्चदशकलशेषु २ सुशाई ११२ सुषाई ११२ सुसाई
११२ सुहाई

प्. २४ब्)
२ सुलाई ११२ सुक्षाई ११२ सुआई ११२ सूकाई ११ २ सुखाई ११ २ सूघाई ११ २ सूघाई ११

सूङाई ११ २ सूचाई ११ २ सूछाई ११ २ सूआई ११ इति पञ्चदशशक्तीस्तत्तद्विद्याभिः
सम्पूज्य सर्वोन्मादीनीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु
२ सूझाई ११ २ सूञाई ११ २ सूटाई ११ २ सूठाई ११ २सूडाई ११ २ सूढाई ११

सूणाई ११ २ सूताई ११ २ सूथाई ११ २ सूदाई ११ २ सूधाई ११ २ सूनाई ११ २ सूपाई
सूफाई ११ २ सूवाई ११ इति षोडशाक्षरीभिर्विद्याभिः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य
सर्वार्थसाधनीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु

सूभाई ११ २ सूमाई ११ २ सूयाई ११ २ सूराई ११ २ सूलाई ११ २ सूवाई ११ २सूशाई ११

सूषाई ११ २ सूसाई ११ २ सूहाई ११ २ सूलाई ११ २ सूक्षाई ११ २ सेआई ११ २ सेकाई ११

सेखाई ११ इति पञ्चदशविद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य सर्वसम्पत्तिपूरणीकलशे
तद्विद्ययानां सम्पूज्य । तत्परितः पञ्चदश कलशेषु २ सेगाई ११ २ सेघाई ११

सेङाई ११ २ सेचाई ११ २ सेछाई ११ २सेजाई ११ २ सेझाई ११ २ सेटाई ११ २ सेठाई ११

सेडाई ११ २ सेढाई ११ २ सेणाई ११ २ सेताई ११ २ सेथाई ११ इति
पञ्चदशविद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य सर्वमन्त्रमयी कलशे
तद्विद्ययातामब्यर्च्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ सेदाई

प्. २५अ)
सेधाई ११ २ सेनाई ११ २ सेपाई ११ २ सेफाई ११ २ सेवाई ११ २ सेभाई ११ २ सेमाई ११ २सेयाई
११ २ सेराई ११ २ सेलाई ११ २ सेवाई ११ २ सेशाई ११ २ सेषाई सेसाई ११ इति पञ्चदश
विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य सर्वद्वन्द्वक्षयङ्करी कलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः पञ्चदशकलशे क्रमेणग्रमारभ्य २ सेहाई ११

सेलाई ११ २ सेक्षाई ११ २ सैआई ११ २ सैकाई ११ २ सैखाई ११ २ सैगाई ११ २ सैघाई ११

सैङाई ११ २ सैचाई ११ २ सैछाई ११ २ सैजाई ११ २ सैझाई ११ २ सैञाई ११ २ सैटाई ११ इति
प्रत्येकं षोडशाक्षरविडाभिस्तत्रच्छक्तीः सम्पूज्य मूलविद्यया त्रिपुरवासिनी
चक्रेशी रूपिणीं देवीं पञ्चोपचारैः सम्पूज्य नित्यपूजावदेव
चतुर्थावरणपूजां समर्प्य सर्ववशङ्करी मुद्रां प्रदर्शयेत् ॥
इति पञ्चमदिनकृत्यम् ॥
ततः षष्ठदिने स्वनित्यनैमित्तिक कर्मानन्तरं मध्यस्थित प्रधानदेवतां
पञ्चोपचारैः सम्पूज्य सर्वसिद्धिप्रदा कलशे पञ्चोपचारैस्तद्विद्ययातां
सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदश कलशेषु २ सैठाई ११ २ सैडाई ११ २ सैढाई ११

सैणाई ११ २ सैताई ११ २ सैथाई ११ २ सैदाई ११ २ सैधाई ११ २ सैनाई ११ २ सैपाई ११

सैफाई ११ २ सैवाई ११ २ सैभाई ११ २ सैमाई ११ २ सैयाई ११ इति
पञ्चदशशक्तीस्तत्तद्विद्याभिः सम्पूज्य सर्वसपत्प्रदाकलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य ।
प्. २५ब्)
तत्परितः पञ्चदश कलशेषु २ सैराई ११ २ सैलाई ११ २ सैवाई ११ २ सैशाई ११ २ सैषाई
११ २ सैसाई ११ २सैहाई ११ २ सैलाई ११ २ सैक्षाई ११ २ सोआई ११ २ सोकाई ११ २ सोखाई ११

सोगाई ११ २ सोघाई ११ २ सोङाई ११ इति विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य सर्वप्रियङ्करी
कलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य । तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ सोचाई ११ २ ११

सोछाई ११ २ सोजाई ११ २ सोझई ११ २ सोञाई ११ २ सोटाई ११ २ सोठाई ११ २ सोडाई ११

सोढाई ११ २ सोणाई ११ २ सोताई ११ २ सोथाई ११ २सोदाई ११ २ सोधाई ११ २ सोनाई ११ इति
विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य सर्वमङ्गलकारिणी कलशे तद्विद्यया तां
सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु क्रमात् २ सोपाई ११ २ सोफाई ११ २ सोवाई ११

सोभाई ११ २ सोमाई ११ २ सोपाई ११ २ सोराई ११ २ सोलाई ११ २ सोवाई ११ २ सोशाई ११

सोषाई ११ २ सोसाई ११ २ सोहाई ११ २ सोलाई ११ २ सोक्षाई ११ इति विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः
सम्पूज्य सर्वकामप्रदाकलशे तद्विद्यया तां सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदश
कलशेषु २ सौआई ११ २ सौकाई ११ २सौखाई ११ २ सौगाई ११ २ सौघाई ११ २ सौङाई ११

सौचाई ११ २ सौछाई ११ २ सौजाई ११ २सौझाई ११ २सौञाई ११ २सौटाई ११ २ सौठाई ११

सौडाई ११ २सौढाई ११ इति विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य सर्वदुःखविमोचनी
प्. २६अ)
कलशे तां तद्विद्ययाभ्यर्च्य २ सौणाई ११ २ सौताई ११ २ सौथाई ११ २ सौदाई ११

सौदाई सौधाई ११ २ सौनाई ११ २ सौपाई ११ २ सौफाई ११ २ सौवाई ११ २ सौभाई

२सौमाई ११ २ सौयाई ११ २सौराई ११ २ सौलाई ११ २सौवाई ११ इति विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः
सम्पूज्य सर्वमृत्युप्रशमनीकलशे तद्विद्यया तां सम्पूज्य तत्परितः
पञ्चदशकलशेषु २ सौशाई ११ २ सौषाई ११ २सौसाई ११ २सौहाई ११ २सौलाई

२सौक्षाई ११ २ संआई ११ २संकाई ११ २ संखाई ११ २ संगाई ११ २ संघाई ११

संङाई ११ २ संचाई ११ २ संछाई ११ २ संजाई ११ २ ११ इति विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः
सम्पूज्य । सर्वविघ्नविनाशिनी कलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः
पञ्चदशकलशेषु २ संझाई ११ २ संञाई ११ २ संटाई ११ २ संठाई ११

संडाई ११ २ संढाई ११ २ संणाई ११ २ संताई ११ २ संथाई ११ २ संदाई ११

संधाई ११ २ संनाई ११ २संपाई ११ २संफाई ११ २ संवाई ११ इति
पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य सर्वाङ्गसुन्दरी कलशे तद्विद्ययातां सम्पूज्य
तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ संभाई ११ २ संमाई ११ २ संयाई ११ २ संराई ११

संलाई ११ २ संवाई ११ २ संशाई ११ २ संषाई ११ २संसाई ११ २ संहाई ११

संलाई ११ २ संक्षाई ११ २ सःआई ११ २ सःकाई ११ २ सःखाई ११ इति
पञ्चदशविद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य सर्वसौभाग्यदायिनीकलशे
तद्विद्ययातां संपूज्य तत्परितः कलशेषु २ सःमाई ११

प्. ६ब्)
सःघाई ११ २ सःङाई ११ २ सःचाई ११ २ सःछाई ११ २ सःजाई ११ २ सःझाई ११

सःञाई ११ २ सःटाई ११ २ सःठाई ११ २ सःडाई ११ २ सःढाई ११ २ सःणाई ११

सःताई ११ २ सःथाई ११ इति विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य मूलविद्यया
त्रिपुरश्रीचक्रेशीरूपिणीं देवीं पञ्चोपचारैः सम्पूज्य
नित्यार्चनवत्पञ्चमावरणपूजां निवेद्य सर्वोन्मादिनी मुद्रां प्रदर्शयेत् ॥
इति षष्ठदिनकृत्यम् ॥
सप्तः सप्तमदिने नित्यनैमित्तिकानन्तरं मूलविद्याया सर्वमध्ये प्रधानदेवीं
सम्पूज्य सर्वज्ञाकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु

सःदाई ११ २ सःधाई ११ २ सःनाई ११ २ सःपाई ११ २ सःफाई ११ २ सःवाई ११

सःभाई ११ २ सःमाई ११ २ सःयाई ११ २ सःराई ११ २ सःलाई ११ २ सःवाई ११ २ सःशाई
११ २ सःषाई ११ २ सःसाई ११ इति विद्याभिःपञ्चदशतत्तच्छक्तीः सम्पूज्य
सर्वशक्तिकलशे तद्विद्ययातां सम्पूज्य परितं पञ्चदशकलशेषु क्रमेण

सःहाई ११ २ सःलाई ११ २ सःक्षाई ११ २ ह-आई ११ २ हकाई ११ २ हखाई ११ २ हगाई ११

हघाई ११ २ हङाई ११ २ हचाई ११ २ हछाई ११ २ हजाई ११ २ हझाई ११ २ हञाई ११ इति
विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य सर्वैश्वर्य प्रदाकलशे तद्विद्ययातां सम्पूज्य
तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ हठाई ११ २ हडाई ११ २ हढाई ११ २हणाई ११ २ हताई
११ २ हथाई ११ २ हदाई ११

प्. २७अ)
हधाई ११ २ हनाई ११ २ हपाई ११ २हफाई ११ २ हवाई ११ २हभाई ११ २हमाई ११

हयाई ११ इति पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य सर्वज्ञा कलशे तद्विद्यया तां सम्पूज्य
तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ हराई ११ २ हलाई ११ २ हवाई ११ २ हशाई ११ २ हषाई
११ २ हसाई ११ २ हहाई ११ २ हलाई ११ २ हक्षाई ११ २ हा-आई ११ २ हा-काई ११ २ हा-खाई
११ २हागाई ११ २ हाघाई ११ २हाङाई ११ इति विद्याभिः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य
सर्वव्याधि विनाशिनी कलशे तद्विद्यया तां सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु
२ हाचाई ११ २ हाछाई ११ २ हाजाई ११ २ हाझाई ११ २ हाञाई ११ २ हाटाई ११ २ हाठाई
११ २ हाडाई ११ २ हाढाई ११ २ हाणाई ११ २ हाताई ११ २ हाथाई ११ २ हादाई ११

हाधाई ११ २ हानाई ११ इति विद्याभिः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य तत
सर्वाधारस्वरूपाकलशे तद्विद्यया तां सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु

हापाई ११ २ हाफाई ११ २ हावाई ११ २ हाभाई ११ २ हाभाई ११ २ हामाई ११ २ हाराई
११ २ हालाई ११ २ हावाई ११ २ हाशाई ११ २ हाषाई ११ २ हासाई ११ २ हाहाई ११ २ हालाई
११ २ हाक्षाई ११ इति विद्याभिः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य सर्वपापहराकलशे
तद्विद्यया तां सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ हिआई ११ २ हिकाई ११

हिखाई ११ २ हिगाई ११ २ हिघाई ११ २ हिङाई ११ २ हिचाई ११ २ हिछाई ११ २ हिजाई ११

हिझाई ११

प्. २७ब्)
हिञाई ११ २ हिटाई ११ २ हिठाई ११ २ हिडाई ११ २ हिढाई ११ इति पञ्चदशशक्तीः
सम्पूज्य सर्वानन्दमयी कलशे तद्विद्यथा तां सम्पूज्य तत्परितः
पञ्चदशकलशेषु २ हिणाई ११ २ इताई ११ २ हिथाई ११ २ हिदाई ११ २ हिनाई ११ २ हिपाई

२ हिफाई ११ २ हिवाई ११ २ हिभाई ११ २ हिमाई ११ २ हियाई ११ २ हिराई ११ २ हिलाई ११

हिवाई ११ इति विद्याभिः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य सर्वरक्षास्वरूपिणी कलशे
तद्विद्ययातां सम्पूज्य । तत्परितः पञ्चदशकलशेषु क्रमात् २ हिशाई ११ २ हिषाई
११ २ हिसाई ११ २ हिहाई ११ २ हिलाई ११ २ हिक्षाई ११ २ हीआई ११ २ हीकाई ११ २ हीखाई ११

हीगाई ११ २ हीयाई ११ २ हीङाई ११ २ हीचाई ११ २ हीछाई११ २ हीजाई ११ इति षोडशाक्षरी
विद्याभिः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य सर्वेप्सित फलप्रदाकलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ हीझाई ११ २ हीञाई ११

हीटाई ११ २ हीठाई ११ २ हीडाई ११ २ हीढाई ११ २ हीणाई ११ २ हीताई ११ २ हीथाई ११

हीदाई ११ २ हीधाई ११ २ हीनाई ११ २ हीमाई ११ २ हीफाई ११ २ हीवाई ११ इति
विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पुज्य मूलविद्यया त्रिपुरमालिनी चक्रेशी रूपिणीं देवीं
पञ्चोपचारैः सम्पूज्य नित्यपूजावदेव षष्ठावरणपूजां निवेद्य
महाङ्कुशाभिधां मुद्रां प्रदर्शयेत् ॥ इति सप्तमदिनकृत्यम् ॥
प्. २८अ)
ततोष्टमदिने प्रातःस्वनित्यादिकृत्यं निर्वर्त्य प्रधानदेवतां सर्वमध्ये
पञ्चोपचारैः सम्पूज्य वशिनी कलशे तद्विद्यया नामभ्यर्च्य तत्परितः
पञ्चदशकलशेषु २ हीभाई ११ २ हीमाई ११ २ हीयाई ११ २ हीराई ११ २ हीलाई ११

हीवाई ११ २ हीशाई ११ २ हीषाई ११ २ हीसाई ११ २ हीहाई ११ २ हीलाई ११ २ हीक्षाई ११

हुआई ११ २ हुकाई ११ २ हुखाई ११ इति विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्यः । ततः
कामेश्वरीकलशे तद्विद्यया तां सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ हुगाई
११ २ हुघाई ११ २ हुङाई ११ २ हुचाई ११ २ हुछाई ११ २ हुजाई ११ २ हुझाई ११ २ हुञाई
११ २ हुटाई ११ २ हुठाई ११ २ हुडाई ११ २ हुढाई ११ २ हुणाई ११ २ हुताई ११ २ हुथाई
११ इति विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य । ततो मोहिनी कलशे त्द्विद्यया तां सम्पूज्य
तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ हुदाई ११ २ हुधाई ११ २ हुनाई ११ २ हुपाई ११

हुफाई ११ २ हुवाई ११ २ हुभाई ११ २ हुमाई ११ २हुयाई ११ २ हुराई ११ २ हुलाई ११

हुवाई ११ २ हुशाई ११ २ हुषाई ११ २ हुसाई ११ इति पञ्चदशविद्याभिस्तत्तच्छक्तीः
सम्पूज्य ततो विमलाकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः पञ्चदश कलशेषु

हुहाई ११ २ हुलाई ११ २ हुक्षाई ११ २ हूआई ११ २ हूकाई ११ २ हूखाई ११ २ हूगाई ११

हूघाई ११ २ हूङाई ११ २ हूचाई ११ २ हूछाई ११

प्. २८ब्)
हूजाई ११ २ हूझाई ११ २ हूञाई ११ २ हूटाई ११ इति पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य ।
तदनन्तर मरुणाकलशे तद्विद्यया तां सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु
क्रमशः २ हूठाई ११ २ हूढाई ११ २ हूणाई ११ २ हूताई ११ २ हूथाई ११ २ हूदाई
११ २ हूधाई ११ २ हूनाई ११ २ हूपाई ११ २ हूफाई ११ २ हूवाई ११ २ हूभाई ११

हूमाई ११ २ हूमाई ११ इति विद्याभिपञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य । ततो जयिनी कलशे
तद्वियया तां सम्पूज्य तत्परित. पञ्चदशकलशेषु २ हूराई ११ २ हूलाई ११

हूवाई ११ २ हूशाई ११ २ हूषाई ११ २ हूसाई ११ २ हूहाई ११ २ हूलाई ११ २ हूक्षाई
११ २ २ हेआई ११ २ हेकाई ११ २ हेखाई ११ २ हेगाई ११ २ हेघाई ११ २ हेङाई ११ इति
पञ्चदशविद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य । ततः सर्वेश्वरी कलशे तद्विद्यया तां
सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ हेचाई ११ २ हेछाई ११ २ हेजाई ११ २ हेझाई

२ हेञाई ११ २ हेटाई ११ २ हेठाई ११ २ हेडाई ११ २ हेढाई ११ २ हेणाई ११ २ हेताई ११

हेथाई ११ २ हेदाई ११ २ हेधाई ११ २ हेनाई ११ इति पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य ततः
कौलिनीकलशे तद्विद्यया तां सम्पूज्य । तत्परितः पञ्चदशकलशेषु क्रमेण

हेभाई ११ २ हेफाई ११ २ हेवाई ११ २ हेभाई ११ २ हेमाई ११ २ हेयाई ११ २ हेराई ११

हेलाई ११ २ हेवाई ११ २ हेशाई ११ २ हेषाई ११ २ हेसाई ११ २ हेहाई ११ २ हेलाई ११

हेक्षाई ११ इति विद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य ।
प्. २९अ)
मूलेन त्रिपुरासिद्धा चक्रेशी रूपिणीं देवीं पञ्चोपचारैः सम्पूज्य ।
नित्यपूजावत्समावरणपूजां निवेद्यं खेचरीमुद्रां प्रदर्शयेत् ॥
इत्यष्टमदिनकृत्यम् ॥
ततो नवमदिने स्वनित्यनैमित्तिक कर्मानन्तरं सर्वमाध्यस्थां प्रधानदेवीं
पञ्चोपचारैः सम्पूज्य गुरुमुखावगतस्थानकेशाक्तवाणकलशे तन्मन्त्रेण
तं सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु क्रमेण २ हैआई ११ २ हैकाई ११ २ हैखाई
११ २ हैगाई ११ २ हैघाई ११ २ हैङाई ११ २ हैचाई ११ २ हैछाई ११ २ हैजाई ११

हैझाई ११ २ हैञाई ११ २ हैटाई ११ २ हैठाई ११ २ हैडाई ११ २ हैढाई ११ इति
पञ्चदशविद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य । शैववाणकलशे तद्विद्यया तं
सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ हैणाई ११ २ हैताई ११ २ हैथाई ११ २ हैदाई
११ २ हैधाई ११ २ हैनाई ११ २ हैपाई ११ २ हैफाई ११ २ हैवाई ११ २ हैभई ११ २ हैमाई
११ २ हैयाई ११ २ हैराई ११ २ हैलाई ११ २ हैवाई ११ इति विद्याभिः पञ्चदशशक्तीः
सम्पूज्य शाक्तचापकलशे तद्विद्ययातां सम्पूज्य तत्परितह् पञ्चदशकलशेषु

हैशाई ११ २ हैषाई ११ २ हैसाई ११ २ हैहाई ११ २ हैलाई ११ २ हैक्षाई ११ २ होआई ११

होकाई ११ २ होखाई ११ २ होगाई ११ २ होघाई ११ २ होङाई ११ २ होचाई ११ २ होछाई ११

होजाई ११ इति विद्याभिः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य शैवचापकलशे
प्. २९ब्)
तद्विद्यया तस्यार्चन कर्मविधाय तत्पर्तिअः पञ्चदशकलशेषु २ होझाई ११

होञाई ११ २ होटाई ११ २ होठाई ११ २ होडाई ११ २ होढाई ११ २ होणाई ११ २ होताई ११

होथाई ११ २ होदाई ११ २ होधाई ११ २ होनाई ११ २ होपाई ११ २ होफाई ११ २ होवाई ११ इति
प्रत्येकं षोडशाक्षरीभिर्विद्याभिः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य
शाक्तपाशकलशे तद्विद्यया नमभ्यर्च्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ होभाई

२ होमाई ११ २ होयाई ११ २ होराई ११ २ होलाई ११ २ होवाई ११ २ होशाई ११ २ होषाई ११

होसाई ११ २ होहाई ११ २ होलाई ११ २ होक्षाई ११ २ हौआई ११ २ हौकाई ११ २ हौखाई ११ इति
विद्याभिः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य । शैवमाशकलशे तन्मन्त्रेण तं सम्पूज्य
तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ हौगाई ११ २ हौघाई ११ २ हौङाई ११ २ हौचाई ११

हौछाई ११ २ हौजाई ११ २ हौझाई ११ २ हौञाई ११ २ हौटाई ११ २ हौडाई ११

हौढाई ११ २ हौणाई ११ २हौताई ११ २हौथाई ११ इति विद्याभिः पञ्चदशशक्तीः
सम्पूज्य शाक्ताङ्कुशकलशे तन्मन्त्रेणतमभ्यर्च्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु
क्रमेण २ हौदाई ११ २ हौधाई ११ २ हौनाई ११ २ हौपाई ११ २ हौफाई ११ २ हौवाई

२ हौभाई ११ २ हौमाई ११ २ हौयाई ११ २ हौराई ११ २ हौलाई ११ २ हौवाई ११ २ हौशाई
११ २ हौषाई ११ २ हौसाई ११ इति पञ्चदशविद्याभिस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य ।
प्. ३०अ)
शैवाङ्कुशकलशे तन्मन्त्रेण नमभ्यर्च्य । तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ हौहाई
११ २ हौलाई ११ २ हौक्षाई ११ २ हंआई ११ २ हंकाई ११ २ हंखाई ११ २ हंगाई ११

हंघाई ११ २ हंङाई ११ २ हंचाई ११ २ हंछाई ११ २ हंजाई ११ २ हंझाई ११

हंञाई ११ २ हंटाई ११ इति पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य । कामेश्वरीकलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ हंढाई ११ २ हंडाई ११

हंढाई ११ २ हंणाई ११ २ हंताई ११ २ हंथाई ११ २ हंदाई ११ २ हंधाई ११

हंनाई ११ २ हंमाई ११ २ हंफाई ११ २ हंवाई ११ २ हंभाई ११ २ हमाई ११

हंयाई ११ इति विद्याभिः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य । ततो वज्रेशीकलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य । तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ हंराई ११ २ हंलाई ११

हंवाई ११ २ हंशाई ११ २ हंषाई ११ २ हंसाई ११ २ हंहाई ११ २ हंलाई ११

हंक्षाई ११ २ हःआई ११ २ हःकाई ११ २ हःखाई ११ २ हःगाई ११ २ हःघाई ११

हःङाई ११ इति विद्याभिःपञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य । ततो भगमालिनीकलशे
तद्विद्यया तामभ्यर्च्य । तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ हःचाई ११ २ हःछाई ११

हःजाई ११ २ हःझाई ११ २ हःञाई ११ २ हःटाई ११ २ हःठाई ११ २ हःडाई ११

हःढाई ११ २ हःणाई ११ २ हःताई ११ २ हःथाई ११ २ हःदाई ११ २ हःधाई ११

हण्नाई ११ इति विद्याभिःपञ्चदशशक्तीसम्पूय ।
प्. ३०ब्)
मूलविद्यया त्रिपुरांतां चक्रेशीरूपिणीं देवीं पञ्चोपचारैः सम्पूज्य ।
नित्यपूजावदष्टमावरणपूजां निवेद्यवीजमुद्रां प्रदर्शयेत् ॥ इति
नवमदिनकृत्यम् ॥
ततो दशमदिने स्वनित्यनैमित्तिक कर्मानन्तरं मूलविद्यया सर्वमध्यस्थ
विन्दुचक्रे त्रिकोणो परिगत प्रधानकलशे सम्विदासनायनमः इति संविद्रूपं
शिवमासनं ह्रीं श्रीं संविदासनाय नमः इति सम्पूज्य प्रधानदेवीं
पञ्चोपचारैः सम्पूज्य तत्परितः पञ्चदशकलशेषु २ हःपाई ११ २ हःफाई ११

हःवाई ११ २ हःभाई ११ २ हःमाई ११ २ हःयाई ११ २ हःराई ११ २ हःलाई ११

हःवाई ११ २ हःशाई ११ २ हःषाई ११ २ हःसाई ११ २ हःहाई ११ २ हःलाई ११

हःक्षाई ११ इति प्रत्येकं षोडशाक्षरीभिः पञ्चदशविद्याभिः
पञ्चदशतत्तच्छक्तीः सम्पूज्य । मूलविद्यया त्रिपुरसुन्दरीरूपिणीं चक्रेशीं
पञ्चोपचारैः सम्पूज्य नित्यपूजोक्त प्रकारेणैव नवमावरणपूजा निवेद्य
योनिमुद्रां प्रदर्शयेदिति द्वितीयादि दशमान्त नवमदिनैः स्वस्वावरणसहित
नवमावरणविशिष्टदेवी पूजांविधाय दशमएवदिने पञ्चदशनित्या
विद्यानां मध्ये स्वस्व नित्यविद्यया एकशः प्रधाननित्या शरीर एव
पञ्चदशनित्याः सम्पूज्य नाममन्त्रैश्चताः प्रत्येकं पञ्चोपचारैः
पूजयेदिति ततः स्तोत्रपाठरूपं चतुर्दशतपोपचारं कृत्वा तर्पणरूपं
पञ्चदशतमोपचारं
प्. ३१अ)
साङ्गमनुष्ठाय प्रणामरूपं षोडशतममुपचारं कल्पयेदिति ॥ इति
दशमदिनकृत्यम् ॥
तत एकादशतमेह्नि स्वनित्यादि कर्मानन्तरं प्रधाननित्यामध्ये मूलविद्यया
पञ्चोपचारैः सम्पूज्य चतुरस्र षोडशदलाष्टदलरूपं सृष्टिचक्रस्थापित
द्विसप्तत्पुत्तरषट्शतकलशेष्वणिमादि तत्तच्छक्त्यादि क्रमेण
पञ्चोपचारैस्तत्तच्छक्तीः पूजयित्वा पूर्ववदेव प्रथमद्वितीय
तृतीयावर्णपूजां निवेदयेत् ॥ इत्येकादशदिनकृत्यम् ॥
ततो द्वादशेह्नि स्वनित्यादिकर्मानन्तरं चतुर्दशारदशारद्वयरूप स्थिति
चक्रस्थापितश्चतुश्चत्वारिंशदुत्तरपञ्चशतशक्तीस्तत्तद्विद्याभिः सम्पूज्य ।
नित्यपूजोक्तप्रकारेण चतुर्थपञ्चमषष्ठावरणपूजास्तत्तदत्ते निवेदयेत् ॥
इति द्वादशदिनकृत्यम् ॥
तत्रस्त्रयोदशेह्रि आधारचक्र त्रिकोणचक्र विन्दुचक्रात्मक संहारचक्र
तदायुधचक्र स्थापितत्रिंशत्युत्तरत्रिशतसंख्यकलशशक्तीस्तत्तद्विद्याभिः
सम्पूज्य । सप्तमाष्टम नवमावरणपूजास्तत्रदन्नेनित्यपूजोक्तप्रकारेण
निवेदयेत् ॥
इति त्रयोदशदिनकृत्यम् ॥
ततश्चतुर्दशदिने स्वनित्यकर्मान्ने रात्रवेकान्तस्थाने सर्वावर्णसहितां
प्रधानदेवतां वक्ष्यमाण विधानेन तर्पणानासक पञ्चदशतमोपचारेण
तर्पयित्वा षोडशं नतिरूपोपचारं मर्पयेत् ॥
इति चतुर्दशदिनकृत्यम् ॥ ततः पञ्चदशेह्नि स्वनित्यादि
प्. ३१ब्)
कर्मानन्तरं काअनित्या विद्याभिः सर्वमध्यकलशमभिमन्त्र्य ।
सहस्रसंख्ययामूलविद्यामङ्गुष्ठादिन्यास हृदयादि न्यासवर्णान्यास
व्यापकन्यास संपुटितांञ्जप्त्वा तदभेदभावनात्मकं निवेदनं विधाय
नित्यहोमप्रकारेण हुत्वा ततोविन्दावेव वह्नि भावितं तेजः संयोज्य
पञ्चोपचारैः पूजयित्वा कुरूकुल्लविद्यया बलिं दत्वा
कपूरगर्भादिवर्त्त्यांनीराज्य क्षमापयेत् एतेषु सर्वेष्वपिदिनेषु
नृत्यगीतादिभिर्महोत्सवं कुर्यात् योगिनीत्वेनाध्यवसिताः
सुवासिनीर्योगित्वेनाध्यवसितां स्तांन्नियता भक्तांश्च वस्त्रभूषणा
भोजनादिभिस्तोषयेत् ॥ इति पञ्चदशदिनकृत्यम् ॥
ततः षोडशे हि स्वनित्यनैमित्तिक कर्मानन्तरं प्रधानदेवीं सर्वमध्यकल्शे
पञ्चोपचारैः सामान्यार्घ्यस्थापनपूर्वकमभ्यर्च्य सर्वमध्यकलशं
स्पृशन्नेव षडङ्गमन्त्राञ्जपन् कलशजलदेवतयोरैक्यं विभाव्य
शक्त्युत्थापनमुद्रया आवरणशक्तीः सर्वाः साक्षात्परम्परया वा
प्रधानदेवतायां विलीना विभाव्य खेचरीमुद्रया प्रधानदेवतामपि
स्वात्मन्यागतां विभाव्य न्यासत्रयान्ते गुरुस्तोत्र देवीस्तोत्रे पठेत् ततश्च
पूर्वदिन एवाधिवासित वाराही कलशजलेनाभिषेक पूर्वकं वाराही
विद्यामुपदिसेत् ॥
अथ तद्दीक्षाप्रसङ्गागतं तद्यंत्र नित्यकाम्यादिकं सर्वमभिधीयते ॥
प्. ३२अ)
इष्टमान कर्काटकभ्रामणेन वृत्तमेकं महाविशालं संपाद्य
तत्राग्निकोणतो वायुकोणान्त दशसूत्राणिदत्वां नैरृत्यमारभ्येशानान्तञ्च
दशसूत्राणि तत्संबिन्नानि पातयित्वा एकविंशत्युत्तरैकशतं कोष्ठानि
सम्पद्यन्ते तत्र सर्वमध्यकोष्ठे देवदत्तस्य कुरु वाराही
प्रप्रसादमित्यादिरूपं साधकादिनामलिखित्वा तदधस्त न कोष्ठमारभ्य
प्रादक्षिण्येन निर्गमक्रमेण दशसंख्यानि उ ऊ ओ ग ज ड द व ल ल स्वरूपाणि
अक्षराणि भूमिभूतस्य लिखित्वा तदन्ते ऐनमो भगवति वात्तालि वात्तालि वाराहि
वाराहि वराहमुखि वराहमुखि अन्धे अन्धिन्यै नमः स्त्धेरुन्धिन्यै नमः जम्भे
जम्भिन्यै नमः मोहे मोहिन्यै नमः स्तम्भे स्तम्भिन्यै नमः अमुकं
स्तम्भयस्तम्भयः सर्वदुष्टप्रदुष्टानां सर्वेषां सर्वजिह्वास्तम्भं
कुरुकुरु शीघ्रवश्यं कुरु कुरु ऐंग्लौठठ हुंफट् स्वाहेति लक्षणा
प्रस्तुतविद्यां लिखेदित्येकः प्रकारः अथवा पूर्वपश्चिमायता
दक्षिणोत्तरायताश परस्पर संभिन्नाः समान्तरालाश्च षोडश षोडशरेखाः
कृत्वा पञ्चविंशत्युत्तरशतद्वयकोष्ठानि निष्पाद्य तेषु पूर्वादि दिक्चतुष्टये
अष्टमं अष्ठमं कोष्ठं वाह्यवीथ्यां सर्वमध्यगतं परित्यज्य
द्वितीयवीथ्यां सप्तमाष्टमनवम तृतीयवीथ्यां षष्ठ
सप्तमाष्टमनवमदशमं
प्. ३२ब्)
चतुर्थवीथ्यां पञ्चमषष्ठ सप्तमाष्टम नवम दशमैकादश कोष्ठानि
परित्यज्य क्रमेण प्रथमवीथ्यां त्रयोदश द्वितीयवीथ्यां नव तृतीयवीथ्यां
पञ्चचतुर्थवीथ्यामेकमिति प्रतिकोणमष्टाविंशत्यष्टविंशति कोष्ठानि
मार्जयित्वा सम्भूय द्वादशाधिकैकं इति कोष्ठानि मार्जितानि भवन्ति अवशिष्टेषु
त्रयोदशाधिकैकशतकोष्ठेषु मध्ये चतुर्दिक्षु प्रत्येक मधोग्राणि कृत्वा
सर्वमध्यगतकोष्ठे सकर्मत्व निर्वाहकतया कर्मपदाभिर्लप्यं क्रियापदम् ।
तदूर्द्धूकोष्ठे षष्ठ्यन्नं साधकपदं तदधष्कोष्ठे द्वितीयान्तं
साध्यपदमिति शिष्टेषु त्रिकोणकोष्ठचतुष्केण सहदशाधिकैकशतकोष्ठेषु
अग्रत्रिकोणमारभ्य प्रादक्षिण्येन प्रवेशगत्याष्ठ समसंख्यानि विद्याक्षराणि
एकशोलिखेदिति द्वितीयः प्रकारः अथवा पूर्वपश्चिमायता दक्षिणोत्तरायताश्च
परस्पर संमिन्नाः समान्तरालाश्च द्वादशद्वादशरेखाः कृत्वा
एकविंशत्यधिकैकशतकोष्ठानि संपाद्य सर्वमध्यस्थ कोष्ठमध्ये
साधकादिनामलिखित्वा तदधः कोष्ठमारभ्य प्रादक्षिण्येन निर्गमगत्या
विद्याक्षराणि लिखित्वा शिष्टदशकोष्ठेषूक्त भूमि भूताक्षराणि लिखेदिति
तृतीयः प्रकारः एतेषां मध्ये स्वगुरूपदेशादेकस्मिन्कस्मिंश्चित्तद्यन्त्रे
दरदादिना भूमाबुद्वृतेव्रीहिभिः
प्. समाच्छादितमध्यभागके यथोक्तविधि कलशं स्थापयित्वा । तदन्तर्वाराह्या
नित्यपूजाचक्रं चिन्तयेत् तद्यथा सान्नरालंवृत्तद्वयं कृत्वा तदन्तर्वृत्ते
समानान्तरालानि षट्चिह्नानि कृत्वा तेषु चिह्नेषु एकैकमध्यस्थ मुक्त्वा
चिह्नाच्चिह्नान्तरं यावत् षट्सूत्र घातेन षट्कोणचक्रं सम्पाद्य
तदन्नर्वृत्तं षट्कोण कर्णिका स्पृष्टास्पृष्टिकया विधाय तदन्नस्त्रिकोणं
स्वाभिमुखं कुर्यादितिनित्यपूजाचक्रे वाराहीं प्रस्तुत देवीं पूजयेदिति
दीक्षानङ्गभूतातु कलशमनपेक्ष्यैवा व्यवहितोद्धृत्य नित्यार्चाचक्रे
तत्प्रकारोयथा सुगन्धि तैलाभ्यङ्गपुर्वकं सुगन्धिसलिलैः स्नात्वा
प्रातःकृत्यात्तरमपि विधाय अतएव विशुद्धदेह वदनो रक्तचन्दनं
मालाभूषितः साधको यागमण्डपमागत्य उक्तासनविद्याभ्यर्चितरक्त
कम्बलाद्यासनोपरि स्वस्तिक पद्मान्यतरासनमवलम्ब्य प्रस्तुतविद्ययोपविश्य
प्रस्तुतविद्यया तद्घाटक वाग्भववीजेन वाचमन
प्राणायामौविधाय षोडशाक्ष्र मन्त्रेण बलिं दत्वा स्वशिरसि स्वनाथ क्रमेण
तत्तन्मन्त्रैरेव नवाधिनाथानभ्यर्च्य गुरुस्तोत्रं पठित्वा तदाज्ञां
सम्प्रार्थ्य स्वनाथ प्रस्तुतोपास्यविद्या तद्देवता स्वात्मनामैक्यं विभाव्यः ।
स्वतन्त्रपूजायां ह्रीं वाराही चक्राय नमः इत्येकं ललिताङ्गपूजायां
ह्रींइक्षुसाडपतीरायनमः
प्. ३३ब्)
ह्रीं वाराही चक्राय नमः इति पीठदेवताद्वयं सिंहासनो परिसम्पूज्य ।
स्वात्मयन्त्रयोर्मध्ये साधारं गोरोचनादि मिश्रितजलपूर्णं
सुवर्णादिपञ्चकान्यतममयं सामान्यार्घ्यपात्रं निधाय
तदीयाधारपात्रजलानि कुलसुन्दरीवीजत्रयेण वह्निसूर्यचन्द्र

रूपतयारोचनादिपञ्चकं पृथिव्यादि पञ्चभूतात्मक तया च विभाव्य जलं
पूजाचक्ररूपतया प्रस्तुतदेवीरूपतया भावितं प्रस्तुत विद्यया
दशधाभिमन्त्र्य प्रस्तुतषडङ्गमन्त्रैस्तत्र षडङ्गदेवताः सम्पूज्य ।
संस्कृतेन तेनोदकेन प्रस्तुतविद्याया स्वात्मानं सामान्यार्घ्यपात्रत
उत्तरभागस्थित पाद्यादि चतुष्कं स्वतो दक्षिणभागगत वस्त्र भूषण
गन्धादिकञ्च सम्प्रोक्ष्य । पुनर्विद्यया विविद्याघटकवाग्भवबीजेन वा
प्राणानायम्य द(अ)र्च्यसामान्यार्घ्योदकमुपादाय देशकाल गोत्रराशि
कामनान्तमुल्लिख्य वाराह्याः पूजनं करिष्ये इति सङ्गल्य हस्तोदक मुत्सृजेत्
ललितापूजापूर्वाङ्गत्वेन पूजनेतु तथैव सङ्कल्यवाक्येप्युल्लेख्यं केचित्तु ललिता
पूजानुष्ठान प्रतिज्ञावाक्य एव विधिनेत्यनेन पूर्वाद्गोत्तरां मध्यानुष्ठेय
पदार्थ सार्थस्य सङ्कल्पवाक्ये प्रवेशितत्वान्न पुनः प्रतिज्ञाकरणीयेति वदन्ति ।
एतदवसरे प्रसङ्गादप्यकृत भूतशुद्ध्यादिक
तत्कर्मप्रधानभूतायामवश्यकं कुर्यात् । अङ्ग भूतायामप्ये
प्. ३४अ)
तदवसरएव तत्कृत्वा पुनस्तत्प्रधान सङ्कल्पानन्तरं तत्र कुर्यात् । ततश्च
मातृकाषडङ्गन्यासं कृत्वा प्रत्येकं प्रस्तुतविद्यां तस्य यदिबीजं वा आदितः
प्रत्येकमुच्चार्यं तत्ततृथानेषु तत्तन्मातृकां विन्यस्य । ऐं नमो भगवति
हृदयायनमः वात्तालिवात्तालि शिरसे स्वाहा वाराहि वाराहि शिखायै वषट्
वराहमुखि वराहमुखिक वचायहुं अन्धे अन्धिन्यै नमह् नेत्रत्रयायवौषट्
रुन्धेरुन्धिन्यै नमः अस्त्राय फडितिमन्त्रन्हवस्याङ्गुष्ठादिषु हृदयादिषु च
विन्यस्य उक्तदशोत्तरशताक्षरमन्त्रेण त्रिधा व्यापकन्यासं कृत्वा
आवाहनादिकमनुसरेत् । तद्यथा विरचित त्रिस्वराडामुद्राकपुष्पाभि पूर्णाञ्जलौ
मूलाधारादि ब्रह्मरन्ध्रान्त व्याप्त प्रस्तुतविद्या तेजो
वहन्नासाध्वनासंगतं तत्पुष्पाञ्जलि प्रक्षेपणतः प्रस्तुत चक्रेस्थ विन्दोः
संक्रान्तं विभावयन्नेव हींमायावीजान्ते भोवाराहि इह चक्रे आवाहिता भवेति
संप्रार्थ्य आवाहनक्रियां निष्पाद्य तत्तेजः किरणगणानेवपरितः
प्रसृतान्नाथयुधावरणरूपतया परिणतां विभाव्यः मध्यस्थतेजो ध्याना
वगतरूपकं विभाव्यं तच्च ध्यानेयथा । ध्यायेच्चदेवीं
कोलास्यांतप्रकाञ्चनसन्तिभाम् ॥ आकण्ठं वनितारूपां ज्वलत्पिङ्ग शिरोरुहाम्
॥ त्रिनेत्रामष्टहरुपं चक्रशङ्खमथाङ्कुशम् ॥
पाशञ्चमुशलंसीरमभयं वरदं तथा ॥ दधानागरुड स्कन्धे
समासीनां विचिन्तयेत् ॥ नित्यपूजा
प्. ३४ब्)
सु तच्छक्तीसहामानाः स्मरेच्छिवे इति नाथायुधावरणशक्तिनाममीदृशमेव
ध्यानम् ॥ आयुधांशे स्वस्वाकारलाञ्छित मौलिकत्वमधिकम् ॥ ततो मायाबीजान्ते
भोवाराहि इह चक्रे स्थापिता भव मायावीजान्ते भोवाराहि इह चक्रे सन्निरुद्राभव
मायाबीजान्ते भोवाराहि इह चक्रे अवगुण्ठिताभव मायावीजान्ते भोवाराहि इह
चक्रे सन्निधा पिताभवेत् तत्तन्मुद्रा प्रदर्शनपूर्वकं संप्रार्थ्य स्थापनादि
चतुष्कं निर्वर्त्य प्राणप्रतिष्ठाविद्यया कराङ्गन्यासौविधाय
अमुष्यावाराह्याः प्राणा इहचक्रै प्राणा इत्यादिरूपया प्राणप्रतिष्ठाविद्यया
नित्यपूजाचक्रे प्रस्तुतेवाराह्याः प्राणप्रतिष्ठां कृत्वा
पाद्यादिभिर्द्वादशोपचारैस्तामर्चयेत् । तन्मन्त्रा यथा सम्पूर्णविद्यां

तेवाराह्यै पाद्यं कल्पयामीति सामान्यार्घ्योदकेन पाद्यमुत्सृज्य सम्पूर्ण

विद्ययापदमोस्तन्निवेदयेत् एवमेव पाद्य पदाभिधिक्तार्घ्यादि पदक
तत्तन्मन्त्रैरर्घ्यादिक मुत्सृज्य शीर्षादिषु निवेद्य ताम्बूलान्तोपचारान्घकल्प्य
त्रयोदशोपचारमाक्षरेत् तद्यथा देवी पृष्ठभागे त्रिकोणवृत्तयोरन्तरालप्रकाश
विमर्शानन्द श्रीज्ञान श्रीसत्य श्रीपूर्णाः स्वभाव
प्रतिभसुभगाभिधानान्ननाथान्नाथ पदाभित्रिक शक्तिपदकैः
स्वस्वमन्त्रैरभ्यर्च्य । देवीमावदक्षिणाग्र कोणेषु क्रमेण क्रों क्रोधिनि
पादुकां पूजयामि ।
प्. ३५अ)
स्तंस्तम्मिनी पादुकां पूजयामि । क्षोंचण्डोच्चण्डापादुकां पूजयामीति
सम्पूज्य । त्रिकोणवृत्तयोरन्त(रा)ल भूत दक्षिणोत्तरवीध्योर्वाय व्यकोणादि
अप्रदक्षिणां ह्रीं अभयायनमः ह्रीं वरायनमः ह्रीं मुशलायनमः
ह्रींसीरायनमः ह्रीं अङ्कुशायनमः ह्रींपाशायनमः ह्रींचक्रायनमः
ह्रींशङ्खायनमः इत्यायुधाष्टकमभ्यर्च्य । सम्पूर्णमूलविद्यान्ते
वाराहीपादुकां पूजयामीति मध्यस्थ देवीमभ्यर्च्य ह्रीं एतावाराही
प्रथमावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति तत्पूजार्पणा पुष्पाञ्जलिं दत्वा
। षट्कोणेषु देव्ययाद्य प्रदक्षिणातो ह्रींव्राह्रीपादुकां पूजयामि । ह्रीं
माहेश्वरी पादुकां पूजयामि । ह्रीं कौमारीपादुकां पूजयामि । ह्रीं
वैष्णवीपादुकां पूजयामि । ह्रीं ऐन्द्री पादुकां पूजयामि । ह्रीं
चामुण्डापादुकां पूजयामीति मातृषट्कं संपूज्य । सम्पूर्ण
मूलविद्यात्तेवाराही पादुकां पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ह्रीं
एतावाराही द्वितीयावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति तत्पूजार्पणा पुष्पाञ्जलिं
दत्वा । वृत्तवीथ्यामयभागे ह्रीं महालक्ष्मी पादुकां पूजयामीति
महालक्ष्मीमभ्यर्च्य । सम्पूर्ण विद्यान्ते वाराही पादुकां पूजयामीति
मध्यस्थ देवीमभ्यर्च्य । ह्रीं एषा वाराही तृतीयावरणदेवता पूजां
गृह्णात्विति तत्पूजार्पण पुष्पाञ्जलिं दत्वा त्रयोदशोपचारं निर्वर्त्य
यत्किञ्चित्स्तोत्रपाठ तर्पण प्रणाम रूपम
प्. ३५ब्)
वशिष्टोपचार त्रयमपि निष्पाद्य षडङ्गयास व्यापक न्यास संपुटितं सहस्र
शतान्यतरसंख्यया नित्यजपान्ते तदभेद भावनात्मकं निवेदनं कृत्वा
यथोक्तविधिना षोडशाहुतिभिर्नित्य जपदशांशेन च हुत्वा वह्नि भावित
प्रस्तुतदेवी तेजोमूल भूते विन्दुस्थान एव पुनः संयोज्य तत्रागतां प्रस्तुतदेवीं
पञ्चोपचारैः सम्पूज्य षोडशार्णमन्त्रेण अन्नव्यञ्जनादिना बलिं दत्वा
कर्पूरगर्भादिवर्त्यानीराज्य क्षमाप्य शक्त्युत्थापन मुद्रयावरणी
भूतकिरणांस्तेजपुञ्जएव देवी मूतेन्नर्भाव्य खेचरीमुद्रया तेजः
पुञ्जमपिस्वात्मन्युद्वास्य पूर्ववदङ्गुष्ठादि न्यास हृदयादि न्यास व्यापक
न्यासान्विधाय गुरुस्तोत्र देवीस्तोत्रे पठित्वा देव्यात्मभूतोयथेच्छं विरहेदिति
दीक्षायां तु क्षमापनान्ता मुद्वासनादिवर्जिता मुक्तेति कर्तव्यता कामेवपूजा
मनुष्ठाय रात्रितां नृत्यगीतादिनाऽपनीय । प्रातर्नित्यकर्मान्ते पञ्चोपचारैः
प्रस्तुतदेवीमभ्यर्च्य उद्वासनादिकं विधाय मातृका मन्त्रगतं शिष्यं
कलशस्थपल्लवैः प्रस्तुतविद्ययाभिषिक्तं गन्धादिनवोपचारैः पूजितो दक्षिणादि
नापरितोषितो गुरुर्वेध विधिना वेधाख्यं संस्कारं कृत्व कलशाधस्तन
वाराहीचक्रे शिष्य सुपवेश्य त्रिःप्रस्तुत विद्यामुपदिशेदिति विशेषः ॥
श्रीसुन्दरीपूजापूर्वाङ्ग भूतायान्त्वेतत्पूजाया उक्त
प्. ३६अ)
प्रकारक देवीस्तोत्रपाठान्त पूजां परिसमाप्य प्रसादिताया
इक्षुसमुद्रतीरपालिकाया अस्या वाराह्या आज्ञां गृहीत्वा कुरुकुल्ला
प्रसादनार्थं येतेतेति विशेषः ॥
इत्थमुपलब्धदीक्षः प्रत्यहं नित्यनैमित्तिक कर्मानुष्ठाननिरतः प्रयोगतः
स्वपरसमीहितार्थ सार्थमाकांक्षमाणोविद्यासाधनमाचरेत् ॥ तत्प्रकारोपि
सामान्य प्रस्तावोक्त एव कश्चित्तु विशेषो यथा ब्रह्मचर्यपूर्वकं हविष्याश न
व्रतमवलव्य तिसृष्वपि सन्ध्यासु प्रत्येकं पूर्वोक्त प्रकारक पूजापूर्वकं
लक्षसंख्यया विद्यां जप्त्वा तद्दशांशेन तर्पणं पूजनं
तिलतण्डुलादिकरणक हवनं वेति त्रयमनुष्ठातव्यमिति अब्दमभिव्याप्यानवरत
क्रमेण पूर्वोक्त प्रकारक पूजानुष्ठानमपि विद्यासिद्धिकरं भवतीति ॥
अथैतद्देवी काम्यप्रयोगाः ॥ रक्तवर्णां रक्ताभरणां रक्तवर्ण
रक्तभूषणक स्वीयशक्तिभिः परितो वृतां वाराहीं ध्यायेत् तथाविध
ध्यानपूर्वकं प्रस्तुतविद्यां जपेच्च तेन नरनारी नृपादीनां वश्यत्वं
सिद्ध्यति । पीतवर्णां पीतवस्त्रां पीतभूषणा मालांनुलेपन मण्डितां
पीताभिरेव पीतवस्त्रालङ्कारादि भूषिताभिः शक्तिभिः संवृतां ध्यायेत्
प्रस्तुतविद्यां जपेच्च तेन विद्यादिवादे ऋणभूम्यादिविवादे रणो च रिपोः
क्रोधादेः स्तम्भन सिद्धिः दुर्गममार्गे जिगमिषु प्रस्तुत देवीं सिंहरूढां
प्. ३६ब्)
श्यामवर्णां परत्रासकारिं पराक्रमशालिनीं सिहारूढ
श्यामवणान्तशक्तिवृतां ध्यायन् प्रस्तुतविद्यां प्रजपन्नेव स्वात्मानं
प्रस्तुतदेवी शक्तीनां मध्यगतं भावयन्नेव व्रजेत् तेन सर्वतः सुखितः
सन्स्वमन्दिरं पुनः प्रत्यागच्छेत् दुर्गमत्वं च सिंहव्याघ्रादि भयाच्चौरादि
भयान्नानाशस्त्रधरादि भयाच्च भवति एवं मार्गलाभाभावात् महापर्वता
रोहणा सामर्थ्याच्च तथा तत्र सर्वत्रोक्त प्रकारतो गमनात्सर्वतः
सुखपूर्वकमुद्देश्य देशगमनं पुनः स्वगृहागमनञ्च सिद्ध्यति ।
सङ्ग्रामेष्वपि ध्यानेन विजयलाभः तद्यथा स्वयं गजारूढा
गजारूढादिभिरेवशक्तिभिः परिवृता षोडशहस्ता दक्षिणहस्तै ऊर्द्ध्वादि नस्वर
छुरिका खड्गबाण शूलगदाङ्क्वन्द्रा चक्राणि वामहस्तैस्तर्जनी खेटक चर्म
चाप डमरु गदापाश शङ्खान् विभ्राणा स्वयं नीलवर्णा समस्तां
वैरिसेनां परिघैर्भुवि निपात्य । तदुपरि कदली स्तम्भकृत ध्वजेन स्ववल
पराक्रमोद्रेक प्रभवाहङ्कारोहुताभिः शक्तिभिः सहसंचरन्ती वाराहीदेवी
ध्येयेति सूर्यमललगतां शूलप्रोत वैरिशरीरां वैरिशरीरगलदुधिराभ्यक्त
त्रिशूलां चित्तयन्नेव कण्ठमात्रेनद्यादिजलेस्थित्वा यदि सहस्रादि संख्यया
प्रस्तुतविद्यां जपति । तदा इत्थमेव सप्तरात्रमपि व्याप्यानुष्ठित
प्रयोगाद्वैरिणां मरणं स्यात् । सपरिवारायाः देव्या नस्वरादि
प्. ३७अ) शङ्खान्त षोडशायुधैः खण्डं खण्डंकृतां रिपुतनुं शृगाल
गृध्रक्रव्यादसारमेयैर्भक्षमाणां ध्यायन्नेव जले कण्ठमात्रेस्थित
स्त्रिदिनमभिव्याप्य । यदि प्रस्तुतविद्यां जपेत्तदा त्रिभिरेवदिनैर्वैरीहतः श्रूयेन ।
धूम्रवर्णां द्विभुजां प्रस्तुतदेवीमेकभुजेन वैरिणो जिह्वां द्वितीयभुजेन
वैरिणो हृदयकमलमुत्पाटयन्ती धूम्राङ्गीं स्मरन्नेव यदि प्रस्तुतविद्यां
जपति तदाशत्रुर्यमपुरमभिगच्छेत् । यदि गरुडा रूढां प्रस्तुतदेवीं
गरुडारूढशक्ति गणपरिवृतां नानागरुडपक्षपातनजनित महामारुत
सम्बन्ध प्रभव मूर्छाशालिनी वैरिसेनां च स्मरन् प्रस्तुतविद्यां जपति
तदाक्षणादेव सासेना विदुता भवति । तार्क्ष्यारूढां तार्क्ष्यरूप शक्ति
परिवृतां अष्टहस्तैः स्वीयैः खड्गाष्टकं धारयन्तीं प्रस्तुत देवीं स्मृत्वा
प्रस्तुतविद्यां जपन्तरिसेनां जपेदिति । हयारूढो हयैः परिवृतश्च नृपोरक्त
शङ्खबाणधरो भूत्वा केशान्विकीर्य स्वस्वत्रिशूलाग्रेषु प्रोता वैरिसेनागत
रथ पदाति तुरग गजायैरेवं भूतैः तरक्षु केसरि
कपिकोलभल्लूकगरुडेषुस्थितैः शक्तिसमूहैः परिवृतां
नानाविद्याभिर्धूतक्रीडा जलक्रीडा
तत्ततृकश्वाधिरोहणावरोहणादिभिर्विनोदायस्या एवं भूतां
माणिक्यमयेमण्डये वर्तमानस्य सिंहस्यो परिस्थितां प्रस्तुतदेवीं ध्यायन्
रातेः पृतनां स्वसेनया जपेत् ॥ इति ध्यानप्रयोगाः ॥
प्. ३७ब्)

पीतवर्णां प्रस्तुतदेवीं पीतैरेववस्त्रबुषणगन्धाद्यैर्मण्डलादि
कालमभिव्याप्य पूजयतः साधकस्य शत्रूणां मतिगति जिह्वारणोद्यम
मूत्रपुरीषादिरूप सर्वसाधकीय स्तम्भनेच्छा विषय भूतार्थ स्तम्भनं
भवति । अरुणवर्णामरुणैरेवपुष्पैर्मध्यरात्रे मण्डलान्तं पूजयतः
साधकस्य साधक मारणार्थं कृतोद्योगोपि वैरीशीघ्रमेव निश्चयेन वशी
भवति । विषनाड्यादिकाले कालयोगादौ च कृष्णवर्णां प्रस्तुतदेवीं मण्डलादि
कालमधिव्याप्य पूजयतः शत्रुर्यमपुरं गच्छेत् । श्यामवर्णां प्रस्तुतदेवीं
सुरभि कृष्णवर्ण पुष्पैर्मण्डलादि कालमभिव्याप्य । पूजयंस्तु साधको लक्ष्मी
वा नारोग्यवात् सुखवाञ्छतायुश्च भवति ॥ इति पूजा प्रयोगाः ॥ चतुरस्रे कुण्डे
अर्द्धरात्र समये हरिद्रारखण्डयुक्तैरोदनैः किं वा हरिद्वारखण्डयुक्तैतिलैः
किं वा हरिद्राखण्डयुक्तमाखैः किं वा हरिद्राखण्डमिश्रिततण्डुलैः किं वा
हरिद्रामिश्रित चम्पकादि पीतपुष्पैः किं वा हरिद्रामिश्रितपीतफलैर्मण्डलादि
काल मभिव्याप्य जुहुतः साधकस्य शत्रोर्मत्यादि स्तम्भन स्यात् । शतादि
संख्येषु ताडपत्रखण्डेषु अमुकस्य स्तम्भय स्तम्भय मतिमित्यादि
साध्यवर्णैर्हरिद्रमालिखितैर्युक्तेषु हरिद्रया सहितेषु शतादि संख्यया
मण्डलमबिव्याप्य हुतेषु सत्सु शत्रूणां मत्यादि स्तम्भो
प्. ३८अ)
वश्यं भवति हरिद्राचूर्णस्य घृताभ्यक्तस्य होमादपि मण्डलादि
कालमभ्यस्तादुक्तस्तम्भः स्यात् । वैरि नक्षत्र वृक्षकाष्ठ समेधित वह्नौ
वैरिनक्षत्र योनिभूत मांसैर्वैरिनक्षत्र योनि
सम्बन्धिवसास्नेहाभ्यक्तैर्मण्डलादि कालमभिव्याप्य प्रतिदिनमर्द्धरात्र
समये शतादि संख्यया हवनादवश्यं वैरिमरणं केनापि प्रकारेण भवति ।
धूम्रां कङ्कसमारूढां नखरादि पूर्वोक्तायुधधरां देवीं ध्यायन् ।
रिपोरष्ट मराशौ लग्ने सति छागघृताभ्यां सर्षप मरीचाभ्यां मण्डलादि
कालमभिव्याप्य होमं यदि करोति तदाति दुःस्वहदाह पीडितं विसंज्ञं
विकृतभूत करपादाद्यङ्गकं चरिपुंकृत्वा सरिपुर्मारितो भवति । बालार्क
प्रभा समानकान्ति षोडशभुजां नखरादि पूर्वोक्त षोडशायुधधरां
देवीं वराहीं ध्यायन्नेव मुकुलित भूमिपतित म्लान जन्तुदूषित घ्रात
निर्माल्यसङ्गतः पादाद्यङ्गस्पृष्ट पर्युषितत्वादि
दोषशून्यरक्तपुष्पैरक्तवत्सक रक्तवर्ण गोघृताभ्यक्तैर्मण्डलादि
कालमभिव्यप्य प्रतिदिनं मोहवनं करोति सोयं गजतुरगादि संपत्या
विविधनिरवधि धनैरव्याहता सत्वादिना च नृपतितुलः स्यात् रक्तवर्णां षोडश
भुजां नखरादि शङ्खान्न षोडशायुधधरां प्रस्तुतदेवीं ध्यायन्नेव
साध्यदिङ्मुखो भूत्वा अर्द्धरात्रसमये यो मण्डलादि
प्. ३८ब्)
कालमभिव्याप्य शतादिसंख्ययानुदिनं मरीचैर्जुहोति तस्य तु
नरानार्योनृपाश्च वशी भवति सम्पूर्णेपि भूतले कीर्त्ति लक्ष्मीभ्यां स एव
ज्यायान्यादिति ॥
इति होम प्रयोगः ॥
पूर्वमिच्छामानकं चतुरस्रं कृत्वा तद्वहिस्तत्कोणाय स्पृष्टास्पृष्टिक या
वृत्तमेकं कृत्वा ततो वहिः षडङ्गुलान्तरालकमपरं वृत्तं
कृत्वा षडङ्गुलान्तरालवीथ्यामष्टदलकं कमलं कृत्वा
तदग्रवृत्ताद्वहिरपि षडङ्गुलान्तरालकं वृत्तद्वयमपरं कृत्वा
तदन्तराले षट्कोणचक्रं विधाय षट्कोणायवृत्तादपि वहिरेकाङ्गुलान्तरालकं
वृत्तमेकं कृत्वा ततो वहिश्चतुरस्रं कुर्यादिति एवं संपादित रेखामययन्त्रे
वर्णानभिलिखेत् तथाहि सर्वमध्यस्थ चतुरस्रे पङ्क्ति त्रयंकृत्वा तत्रोर्द्ध्वादि
क्रमेण साधक नामक्रियापदा साध्यनामानि लिखित्वा
तद्वहिश्चतुरस्रवृत्ताभ्यां संपन्नवीथ्यामयमारभ्य रादक्षिण्येन
भूमिभूतवर्णान्दशसंख्यानभिलिख्य पद्मपत्रेष्वयादि
प्रतिपत्रं षट्क्रमेण मूलविद्याक्षराणि लिखित्वा तद्वहिर्वीथ्यां भौमाक्षर
दशकं पुनर्लिखित्वा तद्वहिः षट्कोणचक्रकोणेषु प्रतिकोणं षट्षट्क्रमेण
प्रस्तुत विद्या वर्णानेव एकोनपञ्चाशदादिका नालिख्य षट्कोणान्तरालेषु
प्रत्यन्तराले षट्षट्क्रमेण पूर्ववदग्र कोणोत्तरान्तरालमारभ्य
पञ्चाशीतितमाक्षरादि
प्. ३९अ)
मूलविद्याक्षराणि लिखित्वा पञ्चमान्तराले समवशिष्टं विद्याक्षरद्वयं
पूर्वतनं भूमिभूताक्षरचतुष्कं च लिखित्वा । षष्ठान्तरालेवशिष्ट
भौमाक्षरषट्कं लिखित्वा । तद्वहिर्गतवीथ्यां सविसर्गां प्रतिलोममातृकां
तद्वहिर्वृत्तभूपुरयोरन्तराले सविन्दु मनुलोममातृकामालिखेदिति इदं यन्त्रं
प्रस्तुतविद्यया पूजयन्निखिलं लोकं सम्मयेत्कोविचारः शत्रुसेनास्तम्भनस्य ॥
यन्त्रान्तरं यथा अभीष्टमानेन वृत्तद्वयं कृत्वा तत्सर्वमध्ये
नवयोनिकचक्रं विधाय तद्वहिर्दिग्विदिक्कोणक भूपुरद्वयेनाष्टकोणकचक्रं
विधाय तद्वहिः कोणाष्टकस्पर्शिवृत्तमेकमेकाङ्गुलान्तरालकमपरमिति
वृत्तद्वयं कृत्वा ततोपि वहिरेकाङ्गुलान्तरालक चतुरस्रं कृत्वा रेखामध्ये
यन्त्रं निष्पाद्य सर्वमध्यस्थ योनि तदग्रयोनि तत्प्रदक्षिणयोन्यादि क्रमेण
नवयोनिषु प्रत्येकं षट्षट्विद्याक्षराणि लिखित्वा तद्वहिरष्टकोणोष्वग्रादि
प्रादक्षिण्येन षट्षट्विद्याक्षराणि लिखित्वाष्टकोष्ठान्तरालेष्वेकैकमिति
सम्पूर्ण विद्याक्षर लिखनं परिसमाप्य । तद्वाह्य वृत्तद्वयकृतवीथ्यां विसर्ग
सहितां विलोममातृकां लिखित्वा । तद्वहिर्गतवृत्त चतुरस्र संपादित वीथ्यां स
बिन्दुमनुलोममातृकालिखेत् । सवेष्वपि नवयोन्यष्टकोणाष्टान्तराल
वीथिद्वयरूपेषु
प्. ३९ब्)
सप्तविंशति संख्येषु प्रोक्तलिखनस्थानेषु प्रत्येकं साधकक्रिया साध्यपदानि
विलिख्य तत्राष्टभुजां प्रस्तुदेवीमावाह्य नित्यपूजोक्त प्रकारेण पूजया
रिपूणां मतिगत्यादिकोक्त पदार्थ स्तम्भनं सिद्ध्यति ॥
यन्त्रान्तरं यथा सर्वमध्येवृत्तं तद्वहि स्त्रिकोणं ततोपि वहिर्वृत्तं
पुनःसान्तरालं वृत्तान्तरं तदन्तराले षट्कोणचक्रं तद्वहिर्वृत्तं ततोपि
वहिरष्टास्रं तत्कोणाग्र स्पर्शिवृत्तान्तरं ततोपि वहिरेकाङ्गुलान्तरालकं वृत्त.
कृत्वा सम्पादिते रेखामये चक्रे सर्वमध्ये साधक क्रिया साध्यनाम मण्डित
पङ्क्तित्रयगर्भितं प्रस्तुतविद्या प्रथमाक्षरभूतं वाग्भवं लिखित्वा
त्रिकोणेष्वग्रादि प्रदक्षिणविद्याया स्त्रित्रिवर्णान्प्रत्येमालिख्य तत्कोणान्तरालेष्वपि
त्रिक्रमेण पूर्वलिखितोत्तरोत्त्रविद्यावर्णानालिख्य तद्वहिः षट्कोणेष्वपि प्रत्येकं
त्रित्रिकमादुत्तरोत्तर वर्णानालिख्य तत्कोणान्तरालेषु त्रित्रिकमादुत्तरोत्त्र
वर्णानालिख्य तद्वहि इष्टास्रकोणेष्वपि त्रित्रिकमादुत्तरोत्तर वर्णान्प्रत्येकं
लिखित्वा तदन्तरालेषु त्रित्रिक्रमादेव तदुत्तराक्षराणि लिखित्वा
तद्वहिर्गतवृत्तद्वयान्तरालवीथां शिष्टानि विद्यायाः सप्ताक्षराणि
दशभौमाक्षराणीति संभूय सप्तदशाक्षराणि लिखेदिति संपन्ने यन्त्रे
आवाहनादि पूर्वकं देवीमभ्यर्च्य शतसहस्रादिसंख्यया
प्. ४०अ)
षडङ्गन्यास व्यापकन्यास अंपुटितं विद्या जपं कृत्वा । शरावे
तद्यन्त्रंनिधाय शरावान्तरेणपिधाय भित्यादिस्थाने स्थापयित्वा
तत्राभ्यर्च्य षोडशार्णमन्त्रेण वलिं दत्वा शत्रूणांमतिगत्यादि स्तम्भनं
साधकः कुर्यात् ॥
यन्त्रान्तरं यथा वाराही प्रस्तावोक्त प्रक्रम एव तृतीयं यद्यन्त्रमुद्धृतं तत्र
सर्वेषु रेखाग्रेषु परिस्त्रिशूलानिकृत्वा तत्र मध्यदक्षवामपार्श्वेण
स्तम्भयेत्यक्षरत्रयं सर्वेष्वपि त्रिमूलेषु प्रत्येकं लिखित्वा शरावे निधाय
शरावान्तरेणपिधाय भित्तिमध्ये एकान्तस्थाने भूमौवास्थापयेत् अत्र
भूर्जपत्रे कर्पट सुवर्णरजतताम्र स्फटिकादि शिलायन्त्रलिखनस्थानं गैरिकं
हरिद्रा हरितालान्यतमस्यलिखनद्रवत्वं तत्रापि गृहे नगरे वा तदथापनं लोह

शिलान्यतरस्यैव नियमो न तु भूर्जपत्रे कर्पटेवा तल्लेखः स्थापितं वेदं
यन्त्रमावाहन प्राणप्रतिष्ठादिपूर्वकं प्रातःकाले सन्ध्याकाले च यावत्फल
काले नित्यं पुष्पैः कर्पूरादि सुगन्धि द्रव्यैश्च पूजयेत् तेन शत्रूणां
मतिगत्यादि स्तंभनमवश्यं भवति ॥ शान्तियन्त्रं यथा । पूर्वं महावृत्तं
निर्माय तत्कर्णिकायां महाषट्कोणं निर्माय तस्य कर्णिकायां षट्सु कोणेषु
प्रत्येकं षट्कोणं विरच्य षट्कोण सप्तकं संपाद्य तद्वहिः कोणाग्र
स्पर्शिवृत्ततः सान्तरालं वृत्तान्तरं कृत्वा तदन्तराले
दिग्विदिक्कोणकभूपुरद्वयेनाष्टकोणकचक्रं
प्. ४०ब्)
निर्माय तत्कोणाग्रस्पर्शिवृत्ततोपि वहिरेकाङ्गुलान्तरालकं वृत्तान्तरं कृत्वा
संपन्नरेखामयचक्रे बाह्यतो मध्यान्तं प्रवेशगत्या विद्यावर्णानभिलिखेत् ।
तथाहि अष्टास्रचक्रस्य अग्रकोणमारभ्य प्रादक्षिण्येन विसर्गसहितान्मातृकाया
अष्टवर्णांल्लिखित्वा तेष्वेव प्रस्तुतविद्यावर्णा नष्टसंख्यानालिखेत् इत्थं च अः
ऐं इति । आः न इति इःमो इति ईः भ इति उः ग इति ऊः वं इति ऋः इति ॠ वा इति तत्कोणेषु
वर्णद्वयं वर्णद्वयं लिखितं भवति एव मुत्तरत्रापि योज्यम् । ततश्च
तत्कोणारालेषु मातृकाया विद्यायाश्च नवमादीनि षोडशान्तान्यक्षराणि
पूर्ववल्लिखित्वा । तदन्तर्गत षट्कोण सप्तकमध्ये अग्रभागगत षट्कोणमारभ्य
प्रादक्षिण्येन मध्यषट्कोणपर्यन्तं प्रतितत्तत्कोणऽम् प्रतिततत्कोणान्तरालं च
चतुरशीति स्थानेषु मध्ये मातृकाया विद्यायाश्च सप्तदशादीनि
पञ्चाशत्तमान्तानि चतुस्त्रिंशदक्षराणि प्रोक्त क्रमेण लिखित्वा एकावृत्य
अमापोनत्त्य एव चेति मध्ये अमापमतमवलंम्व्यपञ्चाशन्मातृकाः
परिसमाप्य शिष्टेषु पञ्चाशत्स्थानेषु पूर्ववत् स विसर्गमातृकैकाक्षरान्ते
एकैकविद्याक्षरं लिखित्वा । मातृकाया द्वितीयावृत्तिरपि समापिता विद्यायास्तु
दशाक्षरारायव शिष्टानि तानि भूताक्षराणि च दशेति संभूय
प्. ४१अ)
विंशत्यक्षराण्यवशिष्टवीथ्यामभिलिखेदिति । अत्र यद्यन्नक्षत्रयत्तिथियद्वारेषु
रोगशान्त्यादिक प्रयोगोनुष्ठेयस्तत्तन्नक्षत्र तिथिवाराद्यभिधानं
सप्तम्यन्तमुच्चार्यसाध्यकादिनाम तदपि केवलं सर्वमध्य एव । किन्तु
सप्तानामपि षट्कोणचक्राणां मध्यभागेषु तत्र क्रमस्त्वग्रकोणान्मध्यादि
प्रादक्षिण्येन सर्वमध्यान्तं तथा च देवदत्तस्य अश्विन्यां प्रतिपदिरवौ
एतच्छरीराविरोधेन शमयशमय सर्वरोगमित्यादिरीत्या
सप्तष्वपि षट्कोणमध्येष्वावृत्त्या साधकादिनाम एव मितरयन्त्रेषु
प्रतिपदीतिस्थाने द्वितीयायां तृतीयायामित्यादि पञ्चदश्यामित्यन्तमिति
पञ्चदशतिथिभेदेन पञ्चदशयन्त्राणि रविवार सम्बन्धीनि । एवं
सोमादि षट्वार सम्बन्धीन्यपि पञ्चदशयन्त्राणीति संभूय पञ्चोत्तरशतं
यन्त्राणि जातानि तान्येतान्यश्विनीघटिततया अश्विन्या एव यन्त्राणि अश्विनीस्थाने एक
शोबरण्यादिरेवत्यन्न षड्विंशति नक्षत्रप्रवेशे प्रत्येकं
पञ्चोत्तरशतयन्त्राण्यपरारायपीति संभूय
पञ्चत्रिंशदुत्तराष्टाविंशतिशतं यन्त्राणि सम्पद्यन्ते इदं चैकैक यन्त्रं
मायावीजस्य मध्येलेख्यं । ततः पूजा जपादिना संस्कृतस्य यन्त्रस्य
धारणात्तत्तन्नक्षत्रतिथिवारेषु सर्वरोगशान्तिः भूताद्युपद्वपरिहारो
गजाश्वादिरोगपरिभ्रंशश्च भवति ।
प्. ४१ब्)
तदयं सङ्ग्रह श्लोकः ॥ तत्तदृक्षतिथिवार संयुतं वाण वह्नि गजनेत्र
संमितं यन्त्रवृन्दमिहधारितं नृभिः सर्वभूतभयरोगभीहरमितिः ॥
अथ सर्वार्थसिद्धिदं वज्रयन्त्रं यथा । तत्स्वरूपमेतद्देवी प्रस्तावोपक्रम एव
द्वितीयप्रकार प्रदर्शनेनोपदर्शितं तत्प्रयोगा यथा । त्रिलोहेशिलायां वा लिखित्वा
प्रतिष्ठाप्य । गृहनगरादिषु स्थापितमिदं यन्त्रं चौर
भूतप्रेताद्युपद्वोपशामकं भवति । किञ्च गृहगतवास्तुदेवतानाराधन
प्रसक्तोपद्वोपशमोपि गृहे एतस्य यन्त्रस्य स्थापनाद्भवति । तद्गृहस्थितानाम
साधकानापि चौरादि विद्वेषणोच्चाटनादि भयं स्यात् । एतद्यन्त्राधिष्ठित
गृहवासिनां प्रतिदिनं संपद्वृद्धिरपि स्यात् । यन्त्रान्तरं यथा । वाराही
प्रस्तावोपक्रम एव प्रथमन उद्धृतं वज्रवज्राभिधं यन्त्रं
सुवर्णरौप्यताम्रान्यतमपत्रे समुत्कीर्य प्राणप्रतिष्ठादि पूर्वकं यत्र गृहे
स्थाप्यते तद्वासिनां रोगभूतग्रहोन्माद पिशाचापस्मारादिदुःखं न स्यात् ।
किञ्च भुविगैरिकैर्यन्त्रं वज्रवज्रंसंज्ञमिदं विरच्य तन्मद्ये
क्षीरदुमक्वाथपूरितं कुम्भं प्रतिष्ठाप्य तज्जले पूर्वोक्तदिशा
सर्वमङ्गलापूजनोद्वासनान्तकर्मकृत्वा तज्जले प्रस्तुतदेवी मावाहनादि
पूर्वकमभ्यर्च्य तज्जलस्पर्शपूर्वकं त्रिसहस्रप्रमाणेन प्रस्तुतविद्यां जप्त्वा
प्राप्तदक्षिणाद्यपरितुष्टोभिषेक्ता प्राङ्मुखं शिष्य प्रभृतिभिषिञ्चेत् । तेन
सर्वरोगविनिर्मुक्तः सुखपूर्वकं जीवत् ॥
प्. ४२अ)
सर्वकामकरं यन्त्रान्तरं यथा । चतुरङ्गुलान्तरालकं प्रथमतो वृत्तं
कृत्वा तद्वहिर्द्विद्व्यङ्गुलान्तरालकानि एकादशवृत्तान्तराणि निर्माय तत्र
कर्णिकावृत्तमारभ्य बहिर्वृत्तपर्यन्तं प्रतिवृत्तं कृत द्वादशद्वादशचिह्नेषु
रेखास्तावत्संख्याः कृत्वा एकविंशत्युत्तरैकशतकोष्ठानि सम्पाद्य
सर्ववाह्यगतरेखाग्राणि किञ्चिद्वहिर्निस्सार्य तत्रैक शस्त्रिशूलानिनिष्पाद्य
सर्वमध्यकोष्ठे साधकादिनामप्रोक्तदिशाभिलिख्य तदनन्तरवीथ्यां
प्राङ्मध्यकोष्ठमारभ्य निर्गमगत्या विरलक्रमेण प्रादक्षिण्येन
दशोत्तरशतसंख्येषु कोष्ठेषु तावत्संख्यानि विद्याक्षराणि लिखित्वा शिष्टेषु
दशकोष्ठेषु भौमाक्षराणि दशसंख्यान्यभिलिखेदिति संपादितं यन्त्रं
धारण पूजनस्थापन कलशाभिषेकादिना सर्वमपिकार्यं साधयेदिति ॥
इति यन्त्रप्रयोगाः ॥
एतैश्च ध्यानपूजन हवन यन्त्रानुसरणाद्युपायैः साधितानत्वसाधितापीयं
विद्या स्वोपासकानां सर्वेषामपि लोकानामव्यभिचारेण सर्वानप्यभीष्टार्थ
सार्थान्प्रयच्छति ॥
इति वाराही प्रस्तावः ॥
इत्थं नानाभीप्सित साधिकां वाराही विद्यामुपदिश्य पूर्वदिशि ईशान विदिशिवा
स्नानजलं यथा स्वयं गच्छति तथा भूते देशे चतुरस्रस्थाने
मातृकाचक्रमभिलिख्य तत्र पूर्वाभिमुख्येनशिष्यमुपवेश्य । अणिमाशक्ते एव
प्. ४२ब्)
रणभूत प्रथमशक्ति कलशमुद्धृत्य अभिषेकस्थाने नीत्वा
तन्मुखस्थमातुलुङ्गहलं शिष्याञ्जलौ तन्मुखस्थ पल्लवांस्तन्मूर्द्ध्नि
विन्यस्य तत्कलशपूजितदेवता विद्याभिस्तमभिषिञ्चेत् । एवमेवापर
चतुर्दशकलशैरबिषेकानन्तर मणिमाकलशजलेन तद्विद्यया तमभिषिञ्चेत् ।
एतादृश्यैव दिशाष्टावरणायुधाष्टक कलशैरभिषेकानन्तरं
प्रधानकलशस्यपरितः स्थितं पञ्चदशकलशैस्तत्तद्विद्याभिरभिषेकानन्तरं
सर्वमध्यस्थितप्रधाककलशमभिषेक स्थानमानीय तन्मुखस्थफलं शिष्या
अलौ निधाय तन्मुखस्थ पल्लवैः कामेश्वर्यादि चित्रात्त पश्चदशनित्याविद्याभिः
सकृत्सकृदभिषेकान्ते पल्लवांस्ताञ्छिष्य मूर्द्ध्नि स्थापयित्वा पूर्वमेववृत्त
वस्त्रभूषणादिदानसन्तोषितयोगिनी योगिसंवृतः पत्न्या स्वीययाचारब्धः
शृङ्गश्ङ्खघण्टादिवाद्यनृत्यगीताद्युत्सवपूर्वकं
गुस्त्प्रधानविद्ययाभिषिञ्चेत् शिष्यश्च रोमकूपरन्ध्रद्वाराभ्यन्तर गतमिदं
जलं सकलामपि चानादि संसारागतदुर्वासनांक्षाल यतीति
चिन्तयन्नेवावामनमात्रोपयोगि जलमवशेष्यापरसकलजलेन स्नायात् । एतस्य स्नान
जलस्य वह्निदिशि गमनेदाहः दक्षिणदिशिगमेनेमृतिः नैरृत्ये रोगः
पश्चिमेदारिद्र्यं वायव्ये देश भ्रंशः स्नानकर्तुर्भवति ततः शिष्यः शुद्ध
धौनोत्तरीय गन्धमाल्यादिकं
प्. ४३अ)
परिधाय अवशेषिन प्रधानकलशोदकेन मूलविद्यया त्रिवारमाचमेत् ततश्च

स्वगुरुमभिषेक्तारं नवोपचारैः पूजयेत् तत्प्रकारो यथा । सामान्यार्घ्यं गुरु
विद्यया स्थापयित्वा तेन गन्धादिकं सम्प्रोक्ष्य स्वगुरुविद्यान्ते
अमुकानन्दनाथाय गन्धमुपकल्पयामीति गन्धमुत्सृज्य नाथमन्त्रेण ललाटे
निवेदयेत् । पुष्पधूपदीपनैवेद्यताम्बूल यत्किञ्चित्स्तवपाठ प्रणाम
स्वात्मसमर्पणात्मकाष्टसंख्यानपरोपचारानप्येवमेवोपकल्प्य सर्वस्व
तदर्द्धतदर्द्धादि सर्वकालमधीनताकरणान्त दक्षिणाभिः परितोष्य त्रिवारं
नाथस्तोत्रं पठित्वा त्रिवारं पुष्पाञ्जलिं दत्वा त्रिवार. प्रणामं च कृत्वा
बद्ध्वाञ्जलिस्तूष्णीं तिष्ठेत् गुरुश्चवक्ष्यमाणप्रकारेण वेधकर्मकृत्वा
शिष्यजन्मलग्ने यथा श्रीचक्रं स्वीयप्रवहन्नासापुटभागे भवति तथास्थाने
समुपविश्य श्रीचक्रगतविन्दुस्थाने शिष्यं स्थापयित्वा तस्य ब्रह्मरन्ध्र
हृदयमूलाधारेषु प्रत्येकं श्रीचक्रं विभाव्य तत्र प्रधान्देवी सावाहन
प्राणप्रतिष्ठादिपूर्वकं मानसैर्गन्धपुष्पधूपदीपनैवेद्यात्मक
पञ्चोपचारैरभ्यर्च्य जीवहस्तं शिष्यशिरसि दत्वा जीवकर्णे त्रिवारं
प्रधानविद्यामुपदिशेत् हस्तकर्णयोर्जीवत्वं प्रवहन्ना सापुटभागगतत्वं
उभयत्र प्रवाहे अनुभयत्र
प्. ४३ब्)
प्रवाहे वा तत्समयमपहाय समयान्तरमन्वेषणीयं न तु तत्रोपदेशः कार्यः
ततश्च शिष्यः श्रीचक्र एवासीनः षडङ्गन्यास वर्णन्या स व्यापकन्यास
सम्पुटितां शतवारं प्राप्तविद्यां प्रजप्य तदभेदभावनात्मक
जपनिवेदनं कृत्वा गुरोराज्ञया श्रीचक्रादुत्थाय गुरोः सेवां कुर्वंस्तत्रैव
त्रिदिनं वसेत् ॥ इति षोडशदिनकृत्यम् ॥
इति मुख्यः पूर्णाभिषेकपक्षः ॥
अथ पञ्च्दिनसाध्योमध्यमः पूर्णाभिषेक पक्षः ॥
दीक्षानुष्ठानदिनात्पूर्वतन पञ्चमदिनतोपि पूर्वदिने प्रातह्कृत
नित्यनैमित्तिकादिक्रियः शिष्यो गुर्विष्टदेवते नमस्कृत्य विनायकपूजन
विष्णुस्मरणोच कृत्वा गुरोराज्ञां गृहीत्वा दक्षिणहस्तेन जलमादाय । देशकाल
गोत्रराशिनामकामनान्तमुल्लिख्य यथाबुद्धिनियोगं विधिना
अमुकगोत्रामुकराशिकामुकनामक श्रीगुरुद्वारा
मधमपूर्णाभिषेकपक्षपूर्वकं द्वितीयदीक्षां करिष्य इति संकल्प जलं
भूमावुत्सृजेत् । ततः पुनर्द्वितीयपदान्तं पूर्ववदेवोल्लिख्य
दीक्षापूर्वाङ्गत्वेन पूजनपूर्वकं श्रीगुरोर्योगिनीनां योगिनां च यथा
सम्पादित वरणसामययावरणं करिष्य इति संकल्प्य तत्तदुपदिष्ट
नवोपचारार्चन सामग्र्या श्रीगुरुं सम्पूज्य एभिरूर्मिका वस्त्रद्वय
कर्णाभरणाद्यैर्द्वितीय दीक्षां कर्तुं गुरुत्वेन अमुकवेदाध्यायिनं
अमुकगोत्रं
प्. ४४अ)
अमुकनामानं त्वां वृणे इत्युल्लिख्य वरणसामग्रीं श्रीगुरवेनिवेद्य
योगिन्यादिकमपि श्रीगुरुकर्तृकाभिषेक सहकारित्वार्थं वृणे इत्युल्लेखनान्ते
गन्धाक्षतपुष्पधूपदीपनैवेद्यैः पूजनपूर्वक
मूर्मिकावस्त्रभूषणैर्वृणुयात् वृतश्चगुरुर्यथायोग्यं वरणसामग्रीं
तत्तदङ्गेषु परिधाय तद्दिनोचित स्वनाथ जीवनाद्यवस्थोचितनाथ मण्डलेन
वनाथान्प्रत्येकं स्वनाथमारभ्य नवोपचारैः पूजयेत् तत उत्तरदिनभूते
दिनपञ्चकस्य प्रथमदिने नवहस्तायामादिशालिमसृणतरसमभूमौ
श्रीचक्रमुद्धृत्य सर्वमध्यत्रिकोणरेखा सुप्रत्येकं मध्येषु समान्तरालकं
हत्रयं कृत्वा चिह्नाच्चिह्नान्तरावधितिर्यरेखा निपातनात्त्रिकोणत्रयवेष्टितं
विन्दुस्थानं निर्मायः तदादिषणवतिस्थानेषु तेषु प्रत्येक मेकैकं कलशं
खारीमानक वनौषधी कषायादिकं षणवतिधा विभज्य एकैकभागेन
तान्सर्वानप्यभिपूर्य नवरत्नादि निक्षिपरक्तवस्त्रद्वयाभिवेष्टनान्नं
कर्मकृत्वा तत्र सर्वमङ्गलाचक्रचिन्तनादि तदुद्वासनान्तकर्मप्रान्ते
कुम्भस्पर्शपूर्वकं षडङ्गदेवतामन्त्रजपेन मन्त्रदेवताजलयोरैक्यं
विभावयेत् । एवमेवेतरपञ्चनवति कलशानपि संस्कुर्यात् ॥
इति प्रथमदिनकृत्यम् ॥ ततो द्वितीयदिने पूर्वोक्तदिशाऽन्यूनानतिरिक्तया
सर्वमध्यकलशे प्रधानदेवीं
प्. ४४ब्)
द्वादशोपचारैः सम्पूज्य । अणिमाकलशे पञ्चोपचारैस्तामभ्यर्च्य ।
तत्परितस्तदग्रादि प्रदक्षिणां ह्रीं श्रीं अ आ ई रूपशक्तिपादुकां
पूजयामीत्यादि मन्त्रैः पञ्चदशवर्णशक्तीः पूजयेत् । ततो
लघिमाकलशेतामभ्यर्च्य । अणाइ प्रभृति पञ्चदशशक्तीः पूजयेत् । ततो महिमा
कलशे मध्यतस्तामभ्यर्च्य । परितः अशाई प्रभृति पञ्चदशशक्तीः पूजयेत् । ततई
शित्वकलशे मध्येतामभ्यर्च्य । तत्परितः आझाई प्रभृति पञ्चदशशक्तीः पूजयेत्
। ततो वशित्व कलशे मध्ये तां तत्परितः आभाई प्रभृति पञ्चदशशक्तीः
संपूजयेत् । प्राकाम्याकलशे मध्ये तां परितः इगाई प्रभृति पञ्चदशशक्तीः
पूजयेत् । ततो वशित्वकलशे मध्येतां तत्परितः आभाई प्रभृति पञ्चदशशक्तीः
संपूजयेत् । प्राकाम्याकलशे मध्येतां परितः इगाई प्रभृति पञ्चदशशक्तीः
पूजयेत् । ततो भुक्तिकलशे मध्ये तां परितः इदाई प्रभृति पञ्चदशशक्तीः पूजयेत्
। तत इच्छाकलशे तद्विद्ययानामभ्यर्च्य तत्परितः इहाई प्रभृति पञ्चदशशक्तीः
संपूजयेत् । ततो रससिद्धिकलशे तद्विद्ययातां पञ्चोपचारैरभ्यर्च्य तत्परितः
प्रदक्षिणं ईढाई प्रभृतिपञ्चदशशक्तीः संपूजयेत् । ततः
सर्वकामसिद्धिकलशे मध्यभागे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य । तत्परितः प्रदक्षिणां
इराई
प्. ४५अ)
अभृति पञ्चदशशक्तीः पूजयेत् । अत्र सर्वत्र प्रथमं मायाबीज
श्रीवीजयोर्योगश्चरमेपादुकां पूजयामीत्येवं रूपसप्ताक्षरीयोगः प्रत्येकं
तथा रूपशक्तीति चतुरक्षिरीयोगः तेन सर्वविद्यानां षोडशाक्षरीत्वं सिद्ध्यति ।
ततो व्राह्मीककलशे तद्विद्ययातां सम्पूज्य । तत्परितः प्रादक्षिण्येन २ उचाई

इत्यादि २ उनाई ११ इत्यन्नं पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य । माहेश्वरी कलशे
तद्विद्ययातां सम्पूज्य । तत्परितः २ उपाई इत्यादि ३ उक्षाई ११ इत्यन्तं
पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य । कौमारीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य । तत्परितः २ ऊ
आई ११ २ उकाई ११ इत्यादि २ ऊढाई ११ इत्यन्न. पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य ।
वैष्णवीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य । तत्परितः २ ऊणाई ११ इत्यादि २ ऊवाई

इत्यन्तं पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य वाराही कलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य ।
तत्परितः २ ऊझाई ११ इत्यादि २ ऋजाई ११ इत्यन्ताः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य ।
ऐन्द्रीकलशे तद्विद्ययातामब्यर्च्य । तत्परितः २ ऋझाई ११ इत्यादि २ ऋवाई ११ इत्यन्ताः
पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य । चामुण्डाकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य । तत्परितः
२ ऋभाई ११ इत्यादि २ ॠखाई ११ इत्यन्ताः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य ।
महालक्ष्मीकलशे तद्विद्ययानामभ्यर्च्य । तत्परितः २ ऋगाई ११ इत्यादि २ ॠथाई

इत्यन्ताः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य ।
प्. ४५ब्)
ततो मूलविद्यया प्रथमचक्रेशीमभ्यर्च्य । प्रथमावरणपूजां पूर्ववदेव
समर्प्य क्षोभिणी मुद्रां प्रदर्शयेत् ॥ ततः कामाकर्षिणी कलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य । तत्परितः २ ऋदाई ११ इत्यादि २ ॠसाई ११ इत्यन्ताः
पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य । बुद्ध्याकर्षिणी कलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य ।
तत्परितः २ ऋहाई ११ इत्यादि २ ऌटाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य अहङ्काराकर्षिणी
कलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य । तत्परितः २ ऌठाई ११ इत्यादि २ ऌपाई ११ इत्यन्ताः
शक्तीः सम्पूज्य शब्दाकर्षिकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य । तत्परितः २ ऌराई

इत्यादि २ ऌङाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य । ततः स्पर्शाकर्षिणीकलशे
तद्विद्ययानामभ्यर्च्य । तत्परितः २ ऌचाई ११ प्रभृति २ ऌनाई ११ पर्यन्ताः शक्तीः
सम्पूज्य रूपाकर्षिणीकलशे तां तद्विद्ययाभ्यर्च्य तत्परितः २ ऌपाई ११ इत्यादि

ऌक्षाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य रसाकर्षिणी कलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य
तत्परितः २ ए आई ११ इत्यादि २ एठाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य गन्धाकर्षिणीकलशे
तद्विद्यया तां सम्पूज्य तत्परितः एणाई ११ इत्यादि २ एवाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः
सम्पूज्य चित्ताकर्षिणीकलशे तद्विद्ययातां सम्पूज्य तत्परितः एशाइ ११ इत्यादि

ऐजाई इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य धैर्याकर्षिणीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य
प्. ४६अ)
तत्परितः २ ऐझाई ११ इत्यादि २ ऐवाई ११ इत्यन्तं पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य
स्मृत्याकर्षिणीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ ऐभाई ११ इत्यादि २ ओखाई

इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य । नामाकर्षिणीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः

ओगाई ११ इत्यादि २ ओघाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य । वीजाकर्षिणीकलशे
तद्विद्ययाताभ्यर्च्य तत्परितः २ ओदाई ११ इत्यादि २ ओसाई ११ इत्यन्ताः पञ्चदशशक्तीः
सम्पूज्य आत्माकर्षिणीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ ओहाई ११ इत्यादि

औटाई १ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य शरीराकर्षिणीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य
तत्परितः २ औटाई ११ इत्यादि २ औयाई इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य अमृआकर्षिणीकलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ औराई ११ इत्यादि २ अंङाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः
सम्पूज्य । मूलविद्यया द्वितीयचक्रेश्वरी पूजान्ते नित्यपूजोक्त प्रकारेण
द्वितीयावरणपूजां निवेद्य द्राविणी मुद्रां प्रदर्शयेत् ॥
ततोल्लङ्गकुसुमाकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ अंचाई ११ प्रभृति

अंनाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य अनङ्गमेखलाकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य
तत्परितः २ अंपाई ११ इत्यादि २ अंक्षाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य ।
अनङ्गमदनाकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य २ अःआई ११ इत्यादि २ अःठाई ११ इत्यन्ताः
शक्तीः सम्पूज्य । अनङ्गमदनातुरा
प्. ४६ब्)
कलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ अःणाई ११ इत्यादि २ अःवाई ११ इत्यन्ताः
शक्तीः सम्पूज्य अनङ्गरेखाकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ अःशाई

इत्यादि २ सजाई ११ इत्यन्ताः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य । अनङ्गवेगाकलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ सझाई ११ इत्यादि २ सवाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः
सम्पूज्य अनङ्गाकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ समाई ११ इत्यादि

साखाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य । अनङ्गमालिनीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य
तत्परितः २ सागाई ११ इत्यादि २ साथाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य । मूलेन
त्रिपुरेशीरूपिणीं चक्रेशीं सम्पूज्य नित्यपूजावत्तृतीयावरणपूजां समर्प्य
सर्वाकर्षिणीमुद्रां दर्शयेत् ॥
ततः सर्वसंक्षोभिणीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ सादाई ११ इत्यादि

सासाई ११ इत्यन्तं पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य सर्वविद्राविणीकलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ सहाई ११ इत्यादि २ सिठाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः
सम्पूज्य । सर्वाकर्षिणी कलशे तद्विद्यया नामभ्यर्च्य तत्परितः २ सिठाई ११ इत्यादि
२ सियाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य । सर्वाह्लादिनीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य
तत्परितः २ सिहाई ११ इत्यादि २ सीङाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य ।
सर्वसंमोहिनीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ सीचाई ११ इत्यादि
प्. ४७अ)
२ सीनाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य । सर्वस्तम्भिनी कलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य
तत्परितः २ सीपाई ११ इत्यादि २ सीक्षाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य ।
सर्व्जम्भिनीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ सुआई ११ इत्यादि २ सुढाई

इत्यन्तं पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य । सर्वशङ्करीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य
तत्परितः २ सुणाई ११ इत्यादि २ सुवाई ११ इत्यन्ताः शक्तीह् सम्पूज्य । सर्वरञ्जिनीकलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ सुशाई ११ इत्यादि २ सुजाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः
सम्पूज्य । सर्वोन्मादिनीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ सूझाई ११ इत्यादि
२ सूवाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य । सर्वाथसाधनीकलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ सूभाई ११ इत्यादि २ सेखाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः
सम्पूज्य । सर्वसम्पत्तिपूरणीकलशे तद्विद्ययातामर्च्य तत्परितः २ सेगाई ११ इत्यादि
२ सेथाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य सर्वमन्त्रमयीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य
तत्परितः २ सदाई ११ इत्यादि २ सेसाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य
सर्वद्वन्वक्षयङ्करीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ सेहाई ११ इत्यादि

सैटाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य मूलविद्यया त्रिपुरवासिनी चक्रेशीं
पञ्चोपचारैः सम्पूज्य नित्यपूजावदेव चतुर्थावरणपूजां निवेद्य
सर्वावेषकरी मुद्रां प्रदर्शयेदिति ॥
प्. ४७ब्)
ततः सर्वसिद्धिप्रदाकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ सैठाई ११ इत्यादि

सैद्याई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य सर्वसपत्प्रदाकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य
तत्परितः २ सैहाई ११ इत्यादि २ सोङाई ११ इत्यन्ताः शकिः सम्पूज्य
सर्वप्रियङ्करीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ सोचाई ११ इत्यादि २ सोनाई

इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य सर्वमङ्गलकारिणीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य
तत्परितः २ सोपाई ११ इत्यादि २ सोक्षाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य
सर्वकामप्रदाकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ सौआई ११ इत्यादि २ सौढाई
११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य सर्वदुःखविमोचनीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्य
तत्परितः २ सौणाई ११ इत्यादि २ सौवाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य
सर्वमृत्युप्रशमनीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ सौशाई ११ इत्यादि

संजाई ११ इत्यन्तः विद्याभि सम्पूज्य सर्वविघ्नविनाशिनीकलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ संदाई ११ इत्यादि २ संवाई ११ इत्यन्तं शक्तीः
सम्पूज्य सर्वाङ्गसुन्दरीकलशे तद्विद्ययानामभ्यर्च्य तत्परितः २ संभाई

इत्यादि २ सःखाई ११ इत्यन्तं शक्तीः सम्पूज्य सर्वसौभाग्यदायिनीकलशे
तद्विद्ययानामभ्यर्च्य तत्परितः २ सःमाई ११ इत्यादि २ सःथाई

प्. ४८अ)
इत्यन्तं पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य । मूलविद्यया त्रिपुरश्रीरूपिणीं चक्रेशिं
सम्पूज्य नित्यपूजावत्पञ्चमावरणपूजां निवेद्य सर्वोन्मादिनी मुद्रां
प्रदर्शयेत् ॥
ततः सर्वज्ञाकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ सःदाई ११ इत्यादि २ सःसाई
११ इत्यन्ताः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य सर्वशक्तिकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य
तत्परितः क्रमेण २ सःहाई ११ इत्यादि २ हटाई ११ इत्यन्ताः पञ्चदशशक्तीः
सम्पूज्य सर्वैश्वर्यप्रदाकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः क्रमेण

हठाई ११ इत्यादि २ हयाई ११ इत्यन्ताः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य सर्वज्ञाकलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः क्रमेण २ हराई ११ इत्यादि २ हाङाई ११ इत्यन्ताः
पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य सर्वव्याधिविनाशिनीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य
तत्परितः २ हाचाई ११ इत्यादि २ हानाई ११ इत्यन्ताः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य । ततः
सर्वाधारस्वरूपाकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ हापाई ११ इत्यादि

हाक्षाई ११ इत्यन्ताः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य सर्वपापहराकलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ हिआई ११ इत्यादि २ हिढाई ११ इत्यन्ताः
पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य सर्वानन्दमयीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः
२ हिणाई ११ इत्यादि २ हिवाई ११ इत्यन्ताः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य
सर्वरक्षास्वरूपिणीकलशे
प्. ४८ब्)
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ हिशाई ११ इत्यादि २ हीजाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः
सम्पूज्य सर्वेप्सितफलप्रदाकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ हीझाई

इत्यादि २ हीवाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य मूलविद्यया त्रिपुरमालिनी रूपिणीं
चक्रेशीमभ्यर्च्य नित्यपूजावदेव षष्ठावरणपूजां निवेद्य
महाङ्कुशमुद्रामुपदर्शयेत् ॥
ततो वशिनीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ हीभाई ११ इत्यादि २ हुखाई

इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य कामेश्वरीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः

हुगाई ११ इत्यादि २ हुथाई ११ इत्यन्ताः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य मोदिनीकलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ हुदाई ११ इत्यादि २ हुसाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः
सम्पूज्य विमलाकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परित. २ हुहाई ११ इत्यादि २ हूढाई
११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य अरुणाकलशे तद्विद्मयातामब्यर्च्य तत्परितः २ हठाई
११ इत्यादि २ हूयाई ११ इत्यन्ताःशक्तीः सम्पूज्य जयिनीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य
तत्परितः २ हूराई ११ इत्यादि २ हेङाई ११ इत्यन्ताशक्तीः सम्पूज्य सर्वेशीकलशे
तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः २ हेवाई ११ इत्यादि २ हेनाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः
सम्पूज्य कौलिनीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य
प्. ४९अ)
तत्परितः २ हेपाई ११ इत्यादि २ हेसाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य मूलेन
त्रिपुरसिद्धारूपिणीं चक्रेशीं पूजयित्वा नित्यपूजावत्सप्तमावरणपूजां
निवेद्य खेचरीमुद्रां प्रदर्शयेत् ॥
ततो गुरुमुखावगतस्थानकेशाक्त वाणकलशे तन्मन्त्रेण तामभ्यर्च्य तत्परितः

हैआई ११ इत्यादि २ हैढाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य शैववाणकलशे
तानप्यभ्यर्च्य तत्परितः २ हैणाई ११ इत्यादि २ हैवाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य ।
शैववाणकलशे तानप्यभ्यर्च्य तत्परितः २ हैणाई ११ इत्यादि २ हैवाई ११ इत्यन्ताः
शक्तीः सम्पूज्य शाक्तधापकलशे तन्मन्त्रेण तमभ्यर्च्य तत्परितः २ हैशाई

इत्यादि २ होजाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य शैवचापकलशे तन्मन्त्रेण
तमभ्यर्च्य तत्परितः २ होझाई ११ इत्यादि २ होवाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य
शाक्तपाशकलशे तन्मन्त्र्ण तमभ्यर्च्य तत्परितः २ होभाई ११ इत्यादि २ हौखाई

इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य शैवपाशकलशे तन्मन्त्रेणतमभ्यर्च्य तत्परितः

हौगाई ११ इत्यादि २ हौथाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य
शाक्ताङ्कुशकलशेतन्मन्त्रेणतमभ्यर्च्य तत्परितः २ हौदाई ११ इत्यादि २ हौसाई

इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य शैवाङ्कुशकलशे तन्मन्त्रेण तमभ्यर्च्य तत्परितः

हौझाई ११ इत्यादि २ होवाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य शाक्तपाशकलशे
तन्मन्त्रेण तमभ्यर्च्य तत्परितः २ होभाई ११ इत्यादि २ हौखाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः
सम्पूज्य शैवपाशकलशे तन्मन्त्रेणतमभ्यर्च्य तत्परितः २ हौगाई ११ इत्यादि

हौथाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य शाक्ताङ्कुशकलशेतन्मन्त्रेणतमभ्यर्च्य
तत्परितः २ हौदाई ११ इत्यादि २ हौसाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य
शैवाङ्कुशकलशे तन्मन्त्रेण तमभ्यर्च्य तत्परितः २ हौहाई ११ इत्यादि २ हंटाई
११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य कामेश्वरीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य तत्परितः

हम्ठाई ११ इनकलशमभिमन्त्र्य
प्. ४९ब्)
सहस्रमूलविद्या जपतद्दशांशहोम वलिदाना निविदध्यात् ॥
इति चतुर्थदिनकृत्यम् ॥
ततः शिष्यस्य जन्मदिनभूते पञ्चमदिने पूर्वोक्तदिशावाराहीविद्यां
चतुर्थदिनाधिवासित कुम्भजलाभिषेक वेधपूर्वकमुपदिश्यानन्तरं
पूर्वादिग्निप्रदेशाभिलिखितमातृकामन्त्रेस्थापितं शिष्यं
क्रमादणिमादिकलशैरणिप्रादिविद्याभिः
स्वपञ्चदशपञ्चदशशक्तिविद्याकरणकाभिषेक पूर्वकं समभिषिच्य
रूपत्न्यान्वारब्धोगुरुः प्रधानकलशेन पूर्ववदेवाभिषिञ्चेत् शिष्यश्च
पूर्ववकात्वा शुद्ध धौतोत्तरीय गन्धमाल्यादिकं परिधाय शिष्यः
प्रधानोदकेनाचमेच्छत्रिवारं विद्यया ततो गुरुं नवोपचारैः सम्पूज्य
सर्वस्वादिस्वाधीनी भवनान्न दक्षिणाभिः सन्तोष्य त्रिवारं नाथस्तोत्रं
पठित्वा त्रिवारं पुष्पाञ्जलिं दत्वा त्रिवारं प्रणम्य बद्धाञ्जलिस्तूष्णीं
तिष्ठेत् गुरुश्च वक्ष्यमाण प्रकारेण वेधकर्मानुष्ठाय श्रीचक्रं यथा
स्वीयप्रवहन्नासापुटभागे भवति तथास्थाने उपविश्य श्रीचक्रगतबिन्दुस्थाने
शिष्यमुवेश्य ब्रह्मरन्ध्रादिस्थानत्रये प्रत्येकं तत्तच्चक्र चिन्तनपूर्वकं तत्र
मानसैः पञ्चोपचारैः प्रधानदेवतां सम्पूज्य जीवहस्तं शिरसिदत्वा
जीवकर्णे त्रिंशः प्रधानविद्यामुपदिशेत् शिष्यश्च श्रीचक्र
एवासीनः षडङ्गन्यास वर्णन्यास व्यापक न्यास पुटितं शतसंख्ययात्यादि
प्. ५०अ)
२ हंयाई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज वज्रेशीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्च्य
तत्परितः १ हंराई ११ इत्यादि २ हःङई ११ इत्यन्ताः शक्तीः सम्पूज्य
भगमालिनीकलशे तद्विद्ययातामभ्यर्यच तत्परितः २ हःचाई ११ इत्यादि २ हःनाई

इत्पन्नाः शक्तिः सम्पूज्य त्रिपुरां वारूपिणीं चक्रेशीं पूजयित्वा
नित्यपूजावदष्टमावरणपूजां निवेद्य बीजमुद्रां प्रदर्शयेत् ।
ततो बिन्दु चक्रस्थित त्रिकोणनिहितप्रधानकलशे मूलविद्यया ललितामभ्यर्च्य
तत्परितः २ हःपाई ११ इत्यादि २ हःसाई ११ इत्यन्ताः पञ्चदशशक्तीः प्रत्येक
मुक्त षोडशाक्षरविद्याभिः पूजयित्वा मूलविद्यया त्रिपुरसुन्दरीरूपिणीं
चक्रेशीं पञ्चोपचारैः पूजयित्वा प्राग्वन्नवमावरणपूजां निवेद्य
योनिमुद्रां प्रदर्श्य चतुर्दशतममुपचारं स्तोत्रपाठरूपं कुर्यात् ॥
इति द्वितीयदिनकृत्यम् ॥ तृतीयदिने स्वनित्यकर्मान्ते प्रधानदेवीं
पञ्चोपचारैरभ्यर्च्य पूर्वदिनपूजित षणवतिशक्तीश्च तत्तद्विद्याभिः सम्पूज्य
एकं योगिनमेकां योगिनीं चेत्येवं रूपमेकं मिथुनं मूलविद्याभिः
पञ्चोपचारैः सम्पूज्य रहस्य पूजापूर्वकं सावरणायैदेव्यै
पञ्चदशतमनर्पणाख्यमुपचारं निवेदयेत् ॥
इति तृतीयदिनकृत्यम् ॥
ततश्चतुर्थदिनेकालनित्याभिः प्रधाप्रधानविद्याया जपं विधाय
प्. ५०ब्)
तदभेदभावनात्मकं निवेदनं च कृत्वा गुरोराज्ञया श्रीचक्रादुत्थाय गुरोः
सेवां कुर्वंस्तत्सदन एव त्रिदिनवसेत् ॥
इति पञ्चमदिनकृत्यम् ॥
मध्यमपूर्णाभिषेक विधिश्चसम्पूर्णः ॥
अथ द्विदिनेसाध्यः कनिष्ठः पूर्णाभिषेकपक्षः सांप्रतमेतदधिकारि
वाहुल्यात् प्रचरदवस्थो विशदीकृत्य प्रदर्श्यते ॥ स च सामग्र्यधीन इति तत्साअयी
तत्पूर्वोत्तरकरणीयदीक्षा सामग्री च प्रथममुपवर्ण्यते ॥
पूर्वनाथ मण्डलोद्धारार्थं हस्तमात्रं पलाशपीठादिस्थानं
श्रीखण्डकर्पूरकुङ्कुम कस्तूरीणां पङ्कस्तल्लिखनद्रवः
श्रीचक्रोद्धारार्थं त्रिहस्तदैर्घ्य विस्तारासु समाभूमिः
श्रीखण्डरक्तचन्दनाभ्यां मिलिताभ्यां काश्मीरसिन्दूरगैरिक
लाक्षादरदन्यतमद्रव्य संमेल्यसम्पादितपङ्केनतल्लेखः ॥ प्रतिदीक्षं
पलाशपीठाद्युद्धृतमेकैकं मातृकाचक्रं प्रतिदीक्षं
पलाशपीठाद्युद्धतं वेधचक्र प्रप्येकैकं दीक्षणीयविद्या
नित्यपूजाचक्रमययेकैकमिति समय प्रतिदीसं नाथचक्रेण सह चत्वारि चत्वारि
चक्राणि संपाद्यानि तदुद्वारद्रव्यं श्रीचक्रवदेव सुवर्ण रजत ताम्र
मूणमयनां पञ्चकलशानां पूर्वतो मुख्यभूतानां मध्ये स्वशक्ति
शाध्य मनति क्रम्यकल्पितः प्रतिदीक्षमेकैकः कलशः दीक्षाचैक विंशति
संख्या ।
प्. ५१अ)
तत्र शिष्यपरीक्षार्थं नियमिता नित्यादीक्षा प्रथमावेधयायोग्यतासिद्ध्यै
ज्वालामालिनीदीक्षाद्वितीया मुख्यविद्यायामलापकर्षार्थक प्रथमदीक्षा
तृतीया पूर्णाभिषेकानन्तर भाविमुख्यविद्याद्वितीयोपदेशत. पूर्वकाला
वरणीया वाराहीदीक्षा तुरीया ततः षोडशानित्यादीक्षाः क्रमतः षोडश ततः
कुरुकुल्लादीक्षा एक विंशति संमिता । यद्यपि चाग्रेपि चतुर्दशमन्त्रदीक्षा
अपरानिर्वक्तव्यास्तथापि चासामभिषेक निरपेक्षित्वेन न कलक्षापेक्षा
इत्येकविंशतिकलशाः प्रत्येकं खारीप्रमाण जलस्थापन समर्था अर्जनीयाः
प्रतिकलशं सुवर्णं ताम्रं नवरत्नानि व्रीह्यादि धान्यं चन्दनं
इन्द्रवल्लीवद्धाम्रपनसाश्वत्थपल्लवाः मातुलुङ्गफलं रक्तवस्त्रद्वयं
कलशाधोनिधानार्थ द्रोण प्रमाणा व्रीहयः गुरोर्वरणार्थं
प्रतिदीक्षमूर्मिकावस्त्र कर्ण भूषणांदीनि पूर्णाभिषेकपूर्वक दीक्षा
दक्षिणाया-इव तदर्थक वरणसामग्र्यामपि चाधिक्य मनुसर्त्तव्यम् । ओगिनी
योगिनामपि ऊर्मिकावस्त्रादिनावरणं गुरुतः परेषां वरणे मूल्यादिना
तारतम्यं करणीयं बलिद्रव्यं प्रतिपूजं द्विवारं प्रायः प्रतिदीक्षं
द्विधाद्विधावस्त्रभूषरागन्धाक्षत पुष्पदीप नैवेद्य ताम्बूलादि पूजा
सामयी प्रतिपूजं सामान्यार्घ्यपात्र माद्यार्घ्या च
प्. ५१ब्)
मनस्नानीय जलपात्राणि प्रेत्येकं साधाराणि पञ्चपञ्च गोरोचना कर्पूर
कुङ्कुमागुरु कस्तूरीरूप पञ्चद्व्याणि प्रतिसामान्यार्घ्यपात्रं प्रतिक्षेप्याणि ।
प्रतिपूजं होमद्रव्यं यज्ञवृक्षे वनं कुशाः
अग्न्यानयनतत्पिधानार्थकपात्रं । होमार्थपिप्पलपलाशपत्रान्पतरत् । कुराड्
स्थण्डिलओरन्यतरत् । सर्वस्वं तदर्द्धं तच्चतुर्थांशोवा एवं दातुमधेर्यै
गजवाजि महिषी गोमेप्रदक्षिभूमीनां सप्तपदार्थानां समस्तं व्यस्तं वा
वित्तशाद्यमपहायोपकल्पितैर्युक्तं सुवर्ण भूषणं वासो गृहं
नगस्यामादिकं श्रींगुरोरीच्छामनतिक्रस्य गुरुदक्षिणाः सम्पाद्याः
पूर्णाभिषेके कष्टाधिक्याद्दक्षिणाधिक्यं । गुरुपत्नी योगिनी योगिनामपि पृथक्
पृथक् दक्षिणाभूयसी मिथुन भोजन ब्राह्मणभोजनसामग्र्यपि यथा शक्ति
सम्पाद्या इत्थं सामग्र्य सम्पन्नौ तु नात्र कर्मणिसन आघेयं नहीदं
सन्ध्याग्निहोत्रादि वन्निसंयेन यथा तथा मिलित सामग्र्यापीदमाद्रियेत किंतु
तुलापुरुषदानाश्वमेधादिवत्काम्यं न हि काम्यकर्मणमुपक्रमो यथा
कथञ्चित् स्यापि मते । मुख्य सामग्र्यैवोपकमेदैवानाध्ये मुख्यसामययलाभे
तु केषाच्चिताते प्रतिनिधद्रव्यमुपादय केषाश्चित्तुमते तादृश कर्मलोप एवेति न
कापिफलप्रत्याशेत्यन्यत्र विस्तरः ॥ ततश्च विद्यासासाधनप्रकारोक्तरीत्या ।
दरदलाक्षादि रञ्जिता
प्. ५२अ)
गुर्वादि धूपसुवासित दीपमालोद्दीपितवितानादि मण्डित स्वगुर्वागारादौ
प्रथमाभिषेको पदेशाभ्यां सञ्जात नैर्मल्यकस्यशिष्यस्य जन्मतिथि
नक्षत्रवारान्यतमविशिष्टसावनदिनादनुष्ठेयोपदेशविधिकात्पूर्वतन
तृतीयादिवसे प्रातःकृत्याद्यनन्तरं विनायकपूजन विष्णुस्मरणे कृत्वाअ
गुर्विष्टदेवते नमस्कृत्य तदाज्ञां गृहीत्वा । करेण जलमादाय देशकाल
गोत्रराशि स्वनाम कामनान्तुमुल्लिख्य यथाबुद्धि नियोगं विधिना
अमुकवेदाध्यायिकामुकगोत्रामुकराशिकामुकनामक श्रीगुरुद्वारा
कनिष्ठपक्षेण पूर्णाभिषेक पूर्वक द्वितीयदीक्षां करिष्ये इति प्रधान
सङ्कल्पान्ते पूर्ववद्द्वितीयेत्पन्नमुल्लिख्य दीक्षापूर्वाङ्गत्वेन
श्रीगुरोर्योगिनीनां योगिनां च अनया यथाबुद्धि नियोग सम्पादित
सामग्र्यावरणं पूजापूर्वकं करिष्ये इति सङ्कल्प्य ।
नवोपचारैर्गन्धपुष्पधूपदीपनैवेद्यताम्बूलैर्यत्किञ्चित्स्तवपाठप्रणाम
स्वात्मसमर्पणात्मकैर्गुरुत्वेनाध्यवसितं ब्राह्मणं सम्पूज्य
एभिरूर्मिकाभरणवस्त्राद्यैः कनिष्ठपक्षपूर्णाभिषेकपूर्वक
द्वितीयदीक्षां कर्तुं गुरुत्वेन त्वां वृणे इत्युल्लिख्य वरङ्सामग्रीं गुरवे
निवेद्य । योगिन्यादिकमपि श्रीगुरुकर्तृकाभिषेक सहकारित्वेन त्वांवृणे इत्युल्लिख्य
गन्धादि पञ्चोपचारैः पूजनपूर्वक मूर्मिकावस्त्राद्यैश्वरीद्वितीया
प्. ५४)
उपाई प्रभृतयस्तस्याः शक्तयः कौमारी तृतीया ऊआई प्रभृतयस्तस्याः शक्तयः
वैष्णवी चतुर्थी ऊसाई प्रभृतयस्तच्छक्तयः वाराही पञ्चमी ऊशाई
प्रभृतिकास्तच्छक्तयः ऐन्द्री षष्ठी ऋझाई प्रभृतयः शक्तयस्तस्याः
चामुण्डासप्तमी ऋभाई प्रमृतयोस्याः शक्तः अष्टमी तु महालक्ष्मीः ऋगाई
प्रभृतयोस्याः शक्तयः इति स्वस्व पञ्चदश पञ्चदश शक्तिसहिता अणिमादि
महालक्ष्म्यान्नाष्टादश प्रथमावरणदेवताः सम्पूज्य । मूलविद्या
खण्डत्रयांते त्रिपुरापादुकां पूजयामीति मन्त्रेण प्रधानदेवी
पञ्चोपचारैः सम्पूज्य । ह्रीं श्रीं एताः प्रकटयोगिन्यस्त्रैलोक्य मोहनपूजां
गृह्णन्त्विति प्रथमावरणपूजां तद्देवताभ्यः समर्प्यद्धमित्युच्चरन्
क्षोभिणीमुद्रां प्रदर्शयेत् ॥ इति प्रथमावरणे ॥ अष्टाशीत्यधिकद्विशत

संख्याः शक्तयोणिमादयः पूजिताः ॥
ह्रीं श्रीं अंकामाकर्षिणी नित्याकलापादुकां पूजयामीति
देव्यग्रदले षोडशदलकमलसम्बन्धिनितामभ्यर्च्य । तत्परितोयादि ह्रीं
श्रीं ऋदाई रूपशक्ति पादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैः पञ्चदश तच्छक्तीः
पूजयेत् । एवमुत्तरत्रापिवामक्रमप्राप्त तत्रद्दलेषु वीजद्वयैकैकोत्तरोत्तर
स्वरतत्तन्नामनित्याकलापदसप्ताक्षरीयोग सम्पन्नमन्त्रैस्तांतामभ्यर्च्य ।
प्रत्येकं तत्तदन्ते सम्पूज्य । प्राकाम्यास्थाने ह्रीं श्रीं
प्राकाम्यासिद्धिपादुकां पूजयामीतितामभ्यर्च्य । तत्परितः ह्रीं श्रीं इगाई
रूपशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादिमन्त्रैः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य ।
भुक्तिस्थाने ह्रीं श्रीं भुक्तिसिद्धिपादुकां पूजयामीति नामभ्यर्च्य । तत्परितः
ह्रीं श्रीं इदाई रूपशक्ति पादुकां पूजयामीत्यादिमन्त्रैः पञ्चदशशक्तीः
सम्पूज्य इच्छास्थाने ह्रीं श्रीं इच्छासिद्धिपादुकां पूजयामीतितामभ्यर्च्य
तत्परितः ह्रीं श्रीं इ हाई रूपशक्ति पादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैः
पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य रसस्थाने ह्रीं श्रीं रससिद्धिपादुकां पूजयामीति
तामभ्यर्च्य । तत्परितः ह्रीं श्रीं ईठाई रूपशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि
मन्त्रैः पञ्चदशभिः शक्तीः पञ्चदशसंख्याः सम्पूज्य सर्वकामास्थाने
ह्रीं श्रीं सर्वकामासिद्धिपादुकां पूजयामीति तामभ्यर्च्य तत्परितः ह्रीं
श्रीं ईराई रूपशक्ति पादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैः
पञ्चदशशक्तीरभ्यर्च्य उत्तरत्रापिवीजद्वय सप्ताक्षर्योर्मध्येब्राह्मीत्यादिनाम
प्रवेश्य सम्पन्नैकादशाक्षरादिमन्त्रैः स्वस्वस्थानेषु
ब्राह्माद्यष्टमातृणां स्वस्वपञ्चदशपञ्चदश संख्य वीजद्वयसप्ताक्षरी
मध्यपाति रूपशक्त्यात्मक चतुरक्षरचरमक त्र्यक्षरनामक
मन्त्रकरणीयाभ्यर्चनकशक्तीनां पूजनमनुसर्त्तव्यं । इत्थं च
मन्त्रस्योद्धृतत्वान्नाममात्रं प्रदर्श्यते । ब्राह्मी प्रथमा तस्या ऊवाई
प्रभृतयः शक्तयः माहेर्वृणुयात् । वृतश्च गुरुर्वरणासामग्रीर्यथायोग्यं
तत्तदङ्गेषु परिदध्यात् । ततो गुरुः पलाशादिपीठे मसृणतरसमभूमौवा
पर्वविशेष गुरुव्याप्तव्या व्याप्तत्वाभ्यां नियमितस्वरूपभेदकं
नाथमण्डलमुद्धृत्य । तत्र सामान्यार्घ्यस्थापनपूर्वकं
गन्धादिनवोपचाराणां प्रत्येकमुत्सर्गनिवेदनाभ्यां प्रत्येकं
स्वनाथमुपक्रम्य नवापिनाथानभ्यर्च्य गुरवेदक्षिणां दत्वा क्षमापयेत् ॥
ततो दीक्षादिनात्पूर्वदिने प्रातः कृत्यानन्तरं
श्रीखण्डादिकोक्तद्रव्यैस्त्रिहस्तदैर्घ्यविस्तारक श्रीचक्र विन्दुमध्ये
द्रोणप्रमाणक धान्यराशिं निधाय तत्र सुवर्ण रजत ताम्रका च
मृत्तिकान्यतममयमुत्तरोत्तरमध्यमतामापन्नं स्वारी
प्रमाणवर्णौषधीक्वाथादि जलपूर्णं मूलकण्ठयोरेकैक रक्तवस्त्रवेष्टितं
नवरत्न सुवर्णताम्रव्रीह्यादि धान्यं चन्दनगर्भं मुखे इन्द्रवल्लीवद्धपन
साश्वत्थ सहकारपल्लवोपेतं मातुलुङ्गफलयुक्तं च कलशंस्थापयित्वा तत्र
सर्वमङ्गला नित्यपूजा चक्रचिन्तनादिक सप्नावरणकं सर्वमङ्गला
पूजामध्यक तदुद्वासन गुरुदेवी स्तोत्र युगल पाठान्तक
सर्वमङ्गलाप्रस्तावोक्त पूर्वापरी भावापन्न सकलकर्मान्ते अधोलिखितमपि
श्रीचक्रं बिन्दुरूप मुख्यदेवतास्थानस्य कलशाक्रान्ततया कलशान्तः पुनः
सञ्चिन्त्य आसनोप
प्. ५३अ)
वेशनाचमनप्राणायामेत्यादि कुर्यादित्यन्तमुख्यपूर्णाभिषेक पक्षोपक्रमोक्त
सूत्रस्मारितपदार्थसार्थाननुष्ठाय । प्रधानदेवीपाद्यादिताम्बूलान्त
द्वादशोपचारैः समभ्यर्च्य । प्रत्यक्षसिद्ध एवाधोलिखित
श्रीचक्रीयाणिमाद्यावरणस्थानेषु स्वस्वपञ्चदशपञ्चदशावरणसहिता
अणिमादिकाः षणवत्यावरणदेवताः पूजयेत् तथाहि अणिमास्थाने ह्रीं श्रीं
अणिमासिद्धिपादुकां पूजयामीति पञ्चोपचारैरणिमासिद्धिमभ्यर्च्य ।
तत्परितस्तत्किरणरूपाः पञ्चदशशक्तीः ह्रीं श्रीं अ-आई रूपशक्तिपादुकां
पूजयामीत्यादि षोडशाक्षरमन्त्रैरभ्यर्च्य । लघिमास्थाने ह्रीं श्रीं
लघिमासिद्धिपादुकां पूजयामीति तां पञ्चोपचारैरभ्यर्च्य । तत्परितः ह्रीं श्रीं
अणाई रूपशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य
महिमास्थाने ह्रीं श्रीं महिमाशक्तिपादुकां पूजयामीतितामभ्यर्च्य ।
तत्परितः ह्रीं श्रीं अशाई पादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैः पञ्चदशशक्तीः
सम्पूज्य । ईशित्वस्थाने ह्रीं श्रीं ईशित्वसिद्धिपादुकां पूजयामीति तामभ्यर्च्य
तत्परितः ह्रीं श्रीं आझाई रूपशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैः
पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य । वशित्वस्थाने ह्रीं श्रीं वशित्वसिद्धिपादुकां
पूजयामीति तामभ्यर्च्य । तत्परितः ह्रीं श्रीं आभाई रूपशक्ति पादुकां
पूजयामीत्यादि मन्त्रैः पञ्चदशशक्तीः
प्. ५३ब्)
वीजद्वय स्वस्वनाम रूपशक्तीति चतुरक्षर सप्ताक्ष्री संयोग
सम्पन्न षोडशाक्षरमन्त्रैः प्रत्येकं तत्तच्छक्तीः पञ्चदशपञ्चदश
संख्याः पूजयेत् । इत्थंरीत्या मन्त्राणामुपदर्शितत्वाद्विभिन्नं
नाममात्रमभिधीयते । बुद्ध्याकर्षिणी द्वितीया । ऋहाई प्रभृतयः पञ्चदश
तच्छक्तयः । अहङ्काराकर्षिणीतृतीया ऌठाई प्रभृतयः पञ्चदशतच्छक्तयः
शब्दाकर्षिणी चतुर्थी ऌराई प्रभृतयः शक्तयः स्पर्शाकर्षिणी पञ्चमी ऌचाई
प्रभृतयस्तच्छक्तयः रूपाकर्षिणीषष्ठी ऌपाई प्रभृतयस्तच्छक्तयः
रसाकर्षिणीसप्तमी एआईप्रभृतयस्तच्छक्तयः गन्धाकर्षिणी अष्टमी एगाई
प्रभृतयस्तच्छक्तयः चित्ताकर्षिणी नवमी एशाई प्रभृतिकास्तच्छक्तयः
धैर्याकर्षिणीदशमी ऐझाई प्रभृतिकास्तच्छक्तयः स्मृत्याकर्षिणीत्वेकादशी
ऐभाई प्रभृतयस्तच्छक्तयः नामाकर्षिणीद्वादशी ओगाई प्रभृतयस्तच्छयः
वीजाकर्षिणी त्रयोदशी ओदाई प्रभृतिकास्तच्छक्तयः आत्माकर्षिणी चतुर्दशीः ओहाई
प्रभृतयस्तच्छकयः अमृताकर्षिणी पञ्चदशीः औटाई प्रभृतिकाः शकयः
शरीराकर्षिणी षोडशी औराई प्रभृतयः पञ्चदशतच्छक्तयः । इति
पञ्चदशपञ्चदशस्वस्वशक्ति सहिता. कामाकर्षिण्याद्याः
शरीराकर्षिण्यन्ताः षोडशनित्या
प्. ५५अ)
कलाः सम्पुज्य सम्पूर्ण त्रिकूटमूलविद्यान्ते त्रिपुरेशी पादुकां पूजयामीति
मन्त्रेण पञ्चोअचारैर्मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य ह्रीं श्रीं एताः गुप्तयोगिन्यः
सर्वाशापूरकपूजां गृह्णन्त्विति पुष्पाञ्जलिदानेन द्वितीयावरणपूजां
समर्प्यद्रीमित्युच्चरन्द्राविणीमुद्रां प्रदर्शयेत् ॥
इति द्वितीयावरणे षट्पञ्चाशदुत्तरदिशत २५६ संख्याः शक्तयः
कामाकर्षिण्याद्याः पूजिताः ॥ ततोष्ठदलेकमले प्रागादिदिग्दलेषु
वह्न्यादिविदिग्दलेषु च प्रादक्षिण्येन ह्रीं श्रीं अनङ्गकुसुमापादुकां
पूजयामीति मन्त्रेण पञ्चोपचारैस्तामभ्यर्च्य तत्परितः प्रादक्षिण्येन ह्रीं
श्रीं अंवाई रूपशक्ति पादुकां पूजयामीत्यादि षोडशाक्षरमन्त्रै रंवाई
प्रभूति पञ्चदशशक्तीः संपूजयेत् एवमुत्तरत्रापि वीजद्वययोग आदौ मध्ये
नामयोगः अन्ते सप्ताक्षरीयोग इति निष्कृष्ट मन्त्रैस्तां नामभ्यर्च्य
तत्परितस्तत्रच्छक्तीरपि वीजद्वय सप्ताक्षरी मध्यप्रविष्ट रूपशक्त्यन्तक
तत्तन्नाममन्त्रैः पूजयेदिति नाममात्रं तु भिद्यते तदुपदर्शयामः अनङ्ग
मेखला द्वितीया अंपाई प्रभृतयस्तस्याः शक्तयः अनङ्गमदनातृतीया अःआई
प्रभृतयः शक्तयः अनङ्गमदनातुराचतुर्थी अःणाई प्रभृतयः शक्तयः
अनङ्गरेखा पञ्चमीः अःशाई प्रभृतिकास्तच्छक्तयः अनङ्गवेगाषष्ठी
प्. ५५ब्)
सझाई प्रभृतयस्तच्छक्तयः अनङ्गाङ्कुशामप्तमी सभाई
प्रभृतिकास्तच्छक्तयः अनङ्गमालिनीत्वष्टमी सागाई प्रभृतिका अस्याः शक्तयः इति
पञ्चदशपञ्चदश स्वस्वशक्ति सहिता अनङ्गकुसुमादिकाष्टशक्तीः सम्पूज्य

सम्पूर्णत्रिकूटमूलमन्त्रान्ते त्रिपुरसुन्दरीपादुकां पूजयामीति मध्यस्थ
देवीमभ्यर्च्य ह्रीं श्रीं एता गुप्ततरयोगिन्यः सर्वसंक्षोभणपूजां
गृह्णन्त्विति पुष्पाञ्जलिदानेन तृतीयावरणपूजां समर्पयेत् । ततः
क्लीमित्युच्चरन्नाकर्षिणीमुद्रां प्रदर्शयेत् ॥ इति तृतीयावरणे
अष्टाविंशत्त्युत्तरैकशतं १२८ शक्तयः पूजिता ॥
ततश्चतुर्दशारचक्रे अग्रकोणादि वामक्रमेण ह्रीं श्रीं
सर्वसंक्षोभणीशक्तिपादुकां पूजयामीति मन्त्रेण पञ्चोपचारैस्तामभ्यर्च्य
तत्परितः ह्रीं श्रीं सादाई रूपशक्ति पादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैस्तस्याः
पञ्चदश शक्तीः संपूजयेत् एवमग्रेपि वीजद्वयमादौ अन्ते सप्ताक्षरी मध्ये
शक्त्यन्तं तत्तन्नाम इति निष्कृष्ट मन्त्रैस्तां तामभ्यर्च्य तत्परितस्तत्तच्छक्तीरपि
वीजद्वय सप्ताक्षरी मध्यप्रवेशित नामान्ते रूपशक्तीति चतुरक्षरीं दत्वा
निष्पन्नमन्त्रैः ताः पूजयेत् नाममात्रंभिन्नं भिन्नमिति तदुपदर्शयामः
सर्वविद्राविणी द्वितीयाः साहाई प्रभृतयस्तच्छक्तयः सर्वाकर्षिणी तृतीया
प्. ५६अ)
सिठाई प्रभृतयस्तच्छक्तयः सर्वाहादिनी चतुर्थी सिराई प्रभृतयस्तच्छक्तयः
सर्वसंमोहिनी पञ्चमी प्रभृतयः पञ्चदशतच्छक्तयः सर्वस्तम्भिनी षष्ठी
सीपाई प्रभृतयस्तच्छक्तयः सर्वजम्भिनी सप्तमी सुआई प्रभृतयस्तच्छक्तयः
सर्ववशङ्करी अष्टमी सुणाई प्रभृतयस्तंच्छक्तयः सर्वरञ्जिनी नवमी सुशाई
प्रभृतयस्तच्छक्तयः सर्वोन्मादिनी दशमी सूझाई प्रभृतयस्तच्छक्तयः
सर्वार्थसाधनीत्वेकादशी सूभाई प्रभृतयस्तच्छक्तयः
सर्वसम्पत्तिपूरणीद्वादशी सेगाई प्रभृतिकास्तच्छक्तयः सर्वमन्त्रमयी
त्रयोदशी सेदाई प्रभृतयस्तच्छक्तयः सर्वद्वन्द्वक्षयङ्करी चतुर्दशी सेहाई
प्रभृतिकास्तच्छक्तयः इति पञ्चदश पञ्चदशप्रमितस्वस्वशक्ति सहिताः
सर्वसंक्षोभिण्यादि चतुर्दशशक्तीः सम्पूज्य त्रिखण्ड सम्पूर्ण मूलविद्यान्ते
त्रिपुरवासिनीपादुकां पूजयामीति मन्त्रेण मध्यदेवीमभ्यर्च्य ह्रीं श्रीं
एताः संप्रदाययोगिन्यः सर्वसौभाग्यपरिदायक पूजां गृह्णान्त्विति
पुष्पाञ्जलिना चतुर्था वरणपूजां समर्प्य क्लूमित्युच्चरन्नावेशिनी मुद्रां
प्रदर्शयेत् ॥
इति चतुर्थावरणे चतुर्विंशत्युत्तरद्विशत २२४ सम्मिताः शक्तयः पूजिताः ॥
ततो वहिर्दशारचक्रे अग्रकोणमारभ्य नैरृत्यमारभ्या
वायव्यान्तरूपवामक्रमेण ह्रीं श्रीं सर्वसिद्धिप्रदादेवी
प्. ५६ब्)
पादुकां पूजयामीति मन्त्रेण पञ्चोपचारैः सर्वसिद्धिप्रदां देवीमभ्यर्च्य ।
तत्परितः श्रीं सैठाई रूपशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैः सैठाई
प्रभृति पञ्चदशशक्तीः संपूजयेत् एवमग्रे वीजद्वयमादितः अन्ते सप्ताक्षरी
मध्ये देव्यन्तं तत्तन्नाम इति निष्पन्नमन्त्रैस्तां तां देवीमभ्यर्च्य
तत्तच्छक्तीरपि वीजद्वय सप्ताक्षरी मध्यप्रवेशित नामान्तेरूपशक्तीति
चतुरक्षरीं दत्वा सम्पन्नमन्त्रैः पूजयेत् । नाममात्रं भिन्नमिति
तदुपदर्शयामः सर्वसम्पत्प्रदाद्वितीया । सैराई प्रभृतयस्तच्छक्तयः
सर्वप्रियङ्करी तृतीया सोचाई प्रभृतयस्तच्छक्रयः सर्वमङ्गलकारिणी चतुर्थी
सोपाई प्रभृतिकास्तच्छक्तयः सर्वकामप्रदापञ्चमी सौआई
प्रभृतिकास्तच्छक्तयः सर्वदुःखविमोचनीषष्ठई सौणाई प्रभृतस्तच्छक्तयः
सर्वमृत्युप्रमोचनी सप्तमी सौशाई प्रभृतिकास्तच्छक्तयः सर्वविघ्नविनाशिनी
अष्टमी संझाई प्रभृतिकास्तच्छक्तयः सर्वाङ्गसुन्दरी नवमीं संभाई
प्रभृतिकास्तच्छक्तयः सर्वसौभाग्यदायिनी दशमी सःगाई
प्रभृतयस्तच्छक्तयः इति पञ्चदशपञ्चदश स्वस्वशक्तिसहिताः
सर्वसिद्धिप्रदाप्रभृति दशशक्तीः सम्पूज्य सम्पूर्ण त्रिखण्ड मूलविद्यान्ते
त्रिपुरश्रीपादुकां पूजयामीति मध्यस्थ देवीमभ्यर्च्य ह्रींश्रीं एताः
कुलकौलयोगिन्यः सर्वाथसाधक पूजां गृह्णन्त्विति मन्त्रेण पुष्पाञ्जलिना
प्. ५७अ)
पञ्चमावरणपूजां समर्प्य सःइति मन्त्रमुच्चरन्सर्वोन्मादिनी मुद्रां
प्रदर्शयेत् ॥
इति पञ्चमावरणोषष्युत्तरैकशत १६० सम्मिताः शक्तयः पूजिताः ॥ तत्तोत्तर्दशारे
देव्यग्रकोणमारभ्य वायव्य कोणान्तं ह्रीं श्रीं सर्वज्ञादेवीपादुकां
पूजयामीति विद्यया पञ्चोपचारैस्तां सर्वज्ञादेवीमभ्यर्च्य ह्रीं श्रीं
सःदाई रूपशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैस्तत्परितः सःदाई
प्रभृतिपञ्चदशशक्तीः पूजयेत् एवमग्रे वीजद्वय सप्ताक्षयोर्मध्यप्रविष्ट
स्वस्वदेव्यन्तनामभिः सम्पन्नमत्त्रैस्तां तां देवीमब्यर्च्य तत्तच्छक्तीरपि
वीजद्वय सप्तार्योर्मध्यप्रविष्ट स्वस्वदेव्यन्तनामभिः सम्पन्नमत्त्रैस्तांतां
देवीमभ्यर्च्य तत्तच्छक्तीरपि वीजद्वय सप्ताक्षर्योर्मध्यप्रविष्टरूपशक्त्यन्तक
स्वस्वनाममन्त्रैः पूजयेत् नाम्नां भेदात्तन्युपदर्शयामह् सर्वशक्तिर्द्वितीया
सःहाई प्रभृतयस्तस्याः शक्तयः सर्वैश्वर्यप्रदातृतीयाः हठाई
प्रभृतिकास्तच्छक्तयः सर्वज्ञा चतुर्थी हराई प्रभृतयस्तच्छक्तयः
सर्वव्याधिविनाशिनीपञ्चमीः हाचाई प्रभृतिकास्तच्छक्तयः
सर्वाधारस्वरूपाषष्ठीः हापाई प्रभृतयस्तच्छक्तयः सर्वपापहरासप्तमी हि
आई प्रभृतिकास्तच्छक्तयः सर्वानन्दमयीत्वष्टमी हिणाई प्रभृतिकाः शक्तयः
सर्वरक्षास्वरूपिणी नवमी हिशाई प्रभृतिकास्तच्छक्तयः
सर्वेप्सितफलप्रदादशमी हीझाई प्रभृतिकास्तच्छक्तयः । इति
पञ्चदशपञ्चदशस्वस्वशक्तिसहिताः सर्वज्ञादि दशशक्तीः सम्पूज्य
प्. ५७ब्)
सम्पूर्ण त्रिखण्डमूलान्ते त्रिपुरमालिनीपादुकां पूजयामीति
विद्ययामध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य ह्रीं श्रीं एतानि गर्भयोगिन्यः
सर्वारक्षाकरपूजां गृह्णन्त्विति मन्त्रेण पुष्पाञ्जलिना षष्ठावरणपूजां
समर्प्य क्रोमित्युच्चरन्महाङ्कुशमुद्रां प्रदर्शयेत् ॥
इति षष्ठावरणेपि षष्द्युत्तरैकशत १६० सम्मिताः शक्तयः पूजिताः ॥
अष्टारचक्रे देव्यग्रादि पूर्ववद प्रदक्षिणं अ आ इ ई उ ऊ ऋ ॠ ऌ ॡ ए ऐ ओ औ अं अः
रचलऊं वशिनी वाग्देवतापादुकां पूजयामीति मन्त्रेणतामभ्यर्च्य तत्परितः
ह्रीं श्रीं हीभाई रूपशक्ति पादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैः पञ्चदशभिः
हीभाई प्रभृतिपञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य कखगघङ कलहीं कामेश्वरी
वाग्देवता पादुकां पूजयामीति मन्त्रेण तामभ्यर्च्य ह्रीं श्रीं हुगाई
रूपशक्ति पादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैर्हुगाई प्रभृति पञ्चदशशक्तीः
सम्पूज्य च छ ज झ ञ न व ल ई मोदिनी वाग्देवतापादुकां पूजयामीति मन्त्रेण
पूजयित्वा तत्परितः ह्रीं श्रीं हुदाई रूपशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि
मन्त्रैर्हुदाई प्रभृति पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य ट ठ ड ढ ण हूं विमला
वाग्देवतापादुकां पूजयामीति मन्त्रेणतामभ्यर्च्य तत्परितः ह्रीं श्रीं हु हा
ई रूपशक्ति पादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैर्हुहाई प्रभृतिपञ्चदशशक्तीः
सम्पूज्य तथदधनजमरईं अरुणा वाग्देवतापादुकां पूजयामीति मन्त्रेण
प्. ५८अ)
तां पञ्चोचारैः सम्पूज्य तत्परितोग्रतः प्रादक्षिण्येन ह्रीं श्रीं हूठाई
रूपशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैर्हूठाई प्रभृति पञ्चदशशक्तीः
सम्पूज्य प फ ब भ म ह स ल व पूजयिनी वाग्देवता पादुकां पूजयामीति
मन्त्रेण तामभ्यर्च्य तत्परितः ह्रीं श्रीं हूराई रूपशक्तिपादुकां
पूजयामीत्यादि मन्त्रैर्हूराई प्रभृति पञ्चदशशक्तीरभ्यर्च्य य र ल व श ऊ
मं र यूं सर्वेश्वरी वाग्देवता पादुकां पूजयामीति मन्त्रेण तामभ्यर्च्य
तत्परितः ह्रीं श्रीं हेवाई रूपशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैः
पञ्चदशशक्तीरभ्यर्च्य ष स ह लक्षक्ष्मी कौलिनी वाग्देवता पादुकां
पूजयामीति तामभ्यर्च्य तत्परितः ह्रीं श्रीं हेपाई रूपशक्ति पादुकां

पूजयामीत्यादि मन्त्रैर्हेपाई प्रभृति पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य
स्वस्वशक्तिसंहित वशिन्यादि वाग्देवताष्टक पूजां निष्पाद्य सम्पूर्ण त्रिखन्ड
मूलविद्यान्ते त्रिपुरसिद्धापादुकां पूजयामीति मन्त्रेण मध्यस्थ
देवीमभ्यर्च्य ह्रीं श्रीं एता रहस्य योगिन्यः सर्वरोगहर पूजां गृह्णत्विति
मन्त्रेण पुष्पाञ्जलिना सप्तमावरणपूजां निवेद्य हसखफरेमिति
मन्त्रमुच्चरन् खेचरीमुद्रां प्रदर्शयेत् ॥
इति सप्तमावरणे अष्टविंशत्युत्तरैकशतं १२८ शक्तयः पूजिताः ॥ सर्वमध्य
त्रिकोणीय पार्श्वद्वयगतवीथीद्वयेव्युत्क्रमेण वायव्य नैरृत्यादि कोणचतुष्कं
द्विधाद्विधाविभज्य देवीभुज स विधस्थानत्वेन
प्. ५८ब्)
च प्रकल्प्य यां रां लां वां वाणेभ्यो नमः इति पञ्चोपचारैः
शाक्तवाणानभ्यर्च्य तत्परितोग्रादि ह्रीं श्री है आई रूपशक्ति पादुकां
पूजयामीत्यादि मन्त्रैर्है आई प्रभृति पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य द्रां द्रीं
क्लीं व्लूं सः बाणेभ्यो नमः इति पञ्चोपचारैः शैववाणानभ्यर्च्य तत्परितः
ह्रींश्चीहैणाई रूपशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैर्हैणाई
प्रभृतिपञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य थं चापायनमः इति पञ्चोपचारैः
शाक्तचापमभ्यर्च्य तत्परितः ह्रीं श्रीं हैशाई रूपशक्तिपादुकां
पूजयामीत्यादि मन्त्रैर्हैशाई प्रभृति पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य
धंचापायनमः इति पञ्चोपचारैः शिवचापमभ्यर्च्य तत्परितः ह्रीं श्रीं
होझाई रूपशक्ति पादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैर्होझाई प्रभृति
पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य हींपाशायनमः इति पञ्चोपचारैः
शाक्तपाशमभ्यर्च्य तत्परितः ह्रीं श्रीं होभाई रूपश्क्ति पादुकां
पूजयामीत्यादि मन्त्रैर्होभाई प्रभृति पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य
आंपाशायनमः इति पञ्चोपचारैह् शैवपाशमभ्यर्च्य तत्परितः ह्रीं श्रीं
हौराई रूपशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैर्हौगाई प्रभृति
पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य क्रों अङ्कुशायनमः इति पञ्चोपचारैः
शाक्ताङ्कुशमभ्यर्च्य तत्परितः ह्रीं श्रीं हौदाई रूपशक्तिपादुकां
पूजयामीत्यादि मन्त्रैर्हौदाइप्रभृति
प्. ५९अ)
पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य क्यें अङ्कुशायनम इति पञ्चोपचारैः
शैवाङ्कुशमभ्यर्च्य तत्परितः ह्रीं श्रीं हौहाई रूपशक्तिपादुकां
पूजयामीत्यादि मन्त्रैर्हौहाई प्रभृति पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य
स्वस्वपञ्चदशपञ्चदशशक्ति सहिता युधाष्टक
रूपप्रधानसमकक्षदेवतानां विशेषवचनादे तदवसरे सम्पूजनेन
अष्टाविशत्युत्तरैकशतं १२८ शक्तयः पूजिताः ॥ इत्यायुधपूजनम् ॥ सर्वं
मध्यत्रिकोणस्याग्रमारब्य वामक्रमेण ह्रीं श्रीं कामपीठे कामेश्वरी देवी
पादुकां पूजयामीति मन्त्रेण पञ्चोपचारैः सम्पूज्य तत्परितः ह्रीं श्रीं
हठाई रूपशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि पञ्चदशमन्त्रैः हंटाई प्रभृति
पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य ह्वीं श्रीं पूर्णपीठे वज्रेशीदेवीपादुकां
पूजयामीति पञ्चोपचारैस्तामभ्यर्च्य तत्परितः ह्रीं श्रीं हंराई
रूपशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य ह्रीं
श्रीं जालश्वरपीठे भगमालिनी देवी पादुकां पूजयामीति
मन्त्रेणनामभ्यर्च्य तत्परितः ह्रीं श्रीं हाचाई रूपशक्तिपादुकां
पूजयामीत्यादि पञ्चदशमन्त्रैर्हःधाई प्रभृति पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य
स्वस्वपञ्चदशशक्तिसहिता शक्तित्रिकमभ्यर्च्य सम्पूर्ण त्रिखण्ड मलविद्यान्ते
त्रिपुरावा पादुकां पूजयामीति मन्त्रेण पञ्चोपचारैर्मध्यस्थदेविमभ्यर्यच
ह्रीं श्रीं एताः परापर रहस्य योगिन्यः सर्वसिद्धिप्रदपूजां
गृह्णन्त्वितिमन्त्रेण पुष्पाञ्जलिनाष्टमावरणपूजां समर्प्य ह्मौं इति
वीजमुच्चरन् वीजमुद्रामुपदर्शयेत् ॥
प्. ५९ब्)
इत्यष्टमावरणे अष्टचत्वारिंश ४८ च्छक्तयः पूजिताः ॥ ततश्च त्रिकोणान्तर्गत
विन्दुमध्ये ह्रीं श्रीं संविदासनाय नमः इति श्रीशिवमेवासनत्वेन
परिकल्पितमभ्यर्च्य सम्पूर्ण त्रिखण्डविद्यान्ते ह्रीं श्रीं उद्यानपीठे
श्रीमहात्रिपुरसुन्दरी देवी श्रीपादुकां पूजयामीति मन्त्रेण पञ्चोपचारैः
सम्पूज्य तत्परितः ह्रीं श्रीं हःपाई रूपशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि
पञ्चदशमन्त्रैः पञ्चदशशक्तीः सम्पूज्य
स्वीयपञ्चदशशक्तिसहितैकशक्तिमभ्यर्च्य सम्पूर्ण त्रिखण्ड विद्यान्ते
श्रीमहात्रिपुरसुन्दरीपादुकां पूजयामीति मध्यस्थ देवीमभ्यर्च्य ह्रीं श्रीं
एषा अतिरहस्य योगिनी सनन्दमयपूजां गृह्णन्त्विति मन्त्रेण पुष्पाञ्जलिना
नवमावरणपूजां समर्प्य ऐमिति मन्त्रमुच्चरन् योनिमुद्रां प्रदर्शयेत् ॥
इति नवमावरणे षोडश १६ शक्तयः पूजिताः ॥
तदयं सङ्ग्रहः आद्येहस्ति गजाश्वि २८८ संमितिमिताशक्ति द्वितीये रसेष्वक्ष्यु

छन्मानवती परत्र गजदम्भूसं १२८ मितासोदिता । तुर्येवेद मानास्मृता
सम्भूयर्त्वनलेषु भू १५३६ परिमिता प्रोक्तावृतीनांगणे इति ॥ ततो
यत्किञ्चित्स्तवपाठतर्पण नमस्कारात्मकमवशिष्टमुपचार त्रयं यथाविधि
निर्वर्त्य नित्यजपं षडङ्गन्यास वर्णन्यास व्यापकन्यास सम्पुटितं विधाय
तदभेद
प्. ६०अ)
भावनात्मकं निवेदनं च कृत्वा यथाविधि हुत्व वह्ह्नि भावित देवी तेजोविदावेव
संयोज्य पुनरागतां देवीं पञ्चोपचारैः सम्पूज्य कुरुकुल्लाविद्यया बलिं
दत्वा कर्पूरगर्भादिवर्त्यानीराज्यक्षमाप्य कालनित्याविद्यानां षडङ्गन्यास
ध्यानपूर्वकं कलशं जीवकरणे स्पृशन्नेव कालनित्याविद्याः सर्वा अभिजपेत्
तस्यां रात्रौ नृत्यगीतादि महोत्सवं कुर्यात् यथाशक्तिषणवत्यादि
संख्ययामिथुनानि चात्र वस्त्रभूषणादिना तोषयेत् ॥
इति प्र्थमदिनकृत्यम् ॥
द्वितीयदिने च शिष्यस्य जन्मतिथि नक्षत्र वारान्यतम सम्बन्धिनि प्रातरावश्यक
कर्मान्ते देवीपञ्चोपचारैः सम्पूज्य सहस्रसंख्यया षडङ्गन्यासादिपुटितं
जपं कृत्वा उक्तरीतिकं निवेदनं च कृत्वा नित्यहोमविधिना घृतादिना सहस्रं
हुत्वा ततो विन्दावेव देवी मानीय नीराजनं क्षमापनं च कृत्वा
प्रधानदेवी षडङ्गमन्त्रं जपन् जलप्रस्तुत देवतयोरैक्यं विभाव्यः
शक्त्युत्थापिनी मुद्रा अणिमाद्यावरणशक्तीरणिमादिरूपासु
स्वस्वप्रधानशक्तिषुविलीनाः ताश्च प्रधान देवताः मुख्यप्रधानभूतायां
देव्यां विलीना इति विभाव्य खेचरीमुद्रया देवी संलग्न
यत्किञ्चित्पुष्पाघ्राणनेन नासाध्वना स्वात्मनि प्रविष्टां च प्रधान देवतां
विभाव्य गुरुस्तोत्र देवीस्तोत्रे पठित्वा पूर्वदिन एव
प्. ६०ब्)
यथाविधिकृत समधिवासनकस्य तद्दिने पञ्चोपचार
पूजादितदुद्वासनान्तकलापशालिनो वाराही कलशस्य जलाभिषेकपूर्वकं
वेधपूर्वकं च वाराही विद्यामुपदिशेत् ॥ ततश्च
पूर्वेशानोत्तराख्यासुतिसृषुदिक्षु यथास्नानजलं स्वयमेव प्रवहेत्तथा
भूतेदेशे मातृकाचक्रदर्शितलक्षणकं लिखित्वा तदुपरि पूर्वाभिमुखेन
शिष्यमुपवेश्य प्रधानकलशमभिषेकस्थानमानीय तन्मुखस्थफलं
शिष्याञ्जलौ निधाय तन्मुखस्थपल्लवैरणिमादिरूपमुख्यावरण
भूतसकलदेवतामन्त्रैः सकृत्सकृदभिषेकं कृत्वा पञ्चदशनित्याविद्याभिरपि
सकृत्सकृदभिषेकं विधायपल्लवांस्ताञ्छिष्य मूर्ध्निस्थापयित्वा
पूर्वमेववृत वस्त्रभूषणान्नादिदानसन्तोषितयोगिसंवृतः
स्वपत्न्यान्वारब्धः शृङ्गशङ्ख घण्टादिवाद्य नृत्यगीताद्युत्सवपूर्वकं
गुरुः प्रधानविद्यया त्रिवारमभिषिञ्चेत् ॥ शिष्यश्च
रोमकूपरन्ध्रद्वाराशरीरान्तः प्रविष्टमिदं जलं मम सर्वमप्यनादि
जन्मपरम्परायातदुर्वासनामलंक्षालयतीति मावयन्नेव
किञ्चिन्मात्रावशेषितापराखिलजलेन स्नायात् ततः शुद्धधौतोत्तरीय
गन्धमाध्याघलङ्कृतो भूत्वा अवशेषितकलशं जलेनाचम्य
गुरुमभिषेक्तारं नवोपचारैः पूजयेत् गुरुविद्याया
प्. ६१अ)
अद्याप्यनुपदिष्टतया । अज्ञानतिमिरान्धस्य ज्ञानाञ्जनशलाकया ।
चक्षुरुन्मीलितं येन तस्मैश्रीगुरवे नमः इत्यन्ते अमुकानन्दनाथाय नमः इति
मन्त्रेण सामान्यार्घ्य पूर्वकं गन्धपुष्पधूपदीपनैवेद्यताम्बूल
स्तोत्रपाट प्रणाम स्वात्मसमर्पणात्मक
नवोपचारैरुत्सर्गनिवेदनाभ्यामभ्यर्च्य सर्वस्वतदर्द्ध तच्चतुर्थांश
सार्वकालिकस्वाधीनी भवनान्तदक्षिणाभिः स्वगुरुं परितोष्य त्रिवारं
स्तोत्रपाठं त्रिवारं पुष्पाञ्जलिं त्रिवारं प्रणामं च कृत्वा
वद्धाञ्जलिस्तूष्णीं तिष्ठेत् । ततो गुरुर्वेधाख्य संस्कारं शिष्यस्य कुर्यात् ।
तत्प्रकारो यथा ज्वालामालिन्याः पूजाचक्रदशकेष्वन्यतमतन्त्रापि
मातृकाविद्याभ्यां घटितत्वादधिकफलदेषु नवयन्त्रेष्वन्यतमयन्त्रं
वक्ष्यमाणरीत्योद्धृत्य तत्र शिष्यमुपविश्य निजमूलाधारशक्तिं
प्रवहन्नासाध्वनावहिर्निः सार्य अन्तःश्वासेन शिष्यसम्बन्धिना शिष्यात्मनि
प्रविष्टां भावयन् शिष्या धारशक्त्यासंयोज्य पुनश्च शिष्यस्य श्रोत्रादीनि
पञ्चज्ञानेन्द्रियाणि मनश्चेति षडिन्द्रियाणि समाकृष्य शिष्यात्मानं स्वात्मनि
समानयन्तीमाधारशक्तिं भावयित्वा शिष्यस्य मूलाधारादि षट्चक्र
ब्रह्मरन्ध्रान्त सप्तस्थानेषु प्रस्तुतविद्याया जपहोमादिकोक्त
प्. ६१ब्)
प्रकारेण गुरुशिष्याभ्यामुभाभ्यामपि साधितायाः घटकं रेफ सप्तकं
क्रमेण चिन्तयित्वा तदुद्भूत ज्वालामाला व्याप्त शरीरकत्वं शिष्यस्य ध्यात्वा ।
तेन तद्गतां दुर्वासनां सकलामपि दग्धां विचिन्त्य विसंज्ञत्वं शिष्येविचिन्त्य
पुनरर्घ्यांवुमुखे दत्वा सञ्जात संज्ञं विभाव्य उपदेश्यविद्ययातं गुरुः
कृपादृष्ट्यावलोकयेदिति इत्थं वेधाख्य संस्कारं निर्वर्त्य श्रीचक्रं
यथास्वीयप्रवहन्नासापुटभागे भवति तथास्थाने गुरुरूपविश्य
श्रीचक्रगतविन्दोरुपरि शिष्यं निवेश्य तस्य ब्रह्मरन्ध्रहृदयमूलाधारेषु
प्रत्येकं श्रीचक्रं विभाव्य तेषु प्रत्येकमावाह न प्राणप्रतिष्ठादिपूर्वकं
मानसैः पञ्चोपचारैः सम्पूज्य जीवहस्तं शिष्यस्य शिरसिदत्वा जीवकर्णे नदत्सु
शङ्खमृङ्गकाराटादिवाघेषु सत्सु त्रिवारं प्रधानविद्यामुपदिशेत् । जीवत्वं
च नासापुटक भागगतत्वं ततश्च शिष्यः श्रीचक्र एवासीनः षडङ्गन्यास
वर्णन्यास व्यापक न्यास सम्पुटितं प्राप्तमन्त्रं शतवारं जप्त्वा
तदभेदभावनात्मकं निवेदनं कृत्वा श्रीगुरुं प्रणम्यस्तुत्वा तदाज्ञया
श्रीचक्राद्वहिर्निर्गच्छेत् श्रीचक्रं सकलविद्योपदेशकालान्तं संरक्षेत् गुरोः
सेवामनुपदमनुपदं कुर्वंसु शिष्यस्तत्सदनएव त्रिदिनं वसेत् ॥
प्. ६२अ)
इति द्वितीयदिनकृत्यम् ॥ इति कनिष्टः पूर्णाभिषेकप्रकारः ॥ इति
श्रीत्रिपुरसुन्दर्यादीक्षाप्रस्तावः ॥ अथ हृदय निविष्ट श्रीरमानाथनुन्नो
गुरुमतिविदित श्रीतन्त्रराजानुसारात् ।
तिथिमिततिथिनित्यानित्यनैमित्तिकाद्यान्सकलजनसमीहाकृत्प्रयोगान्वदामः ॥
तिथिनित्याऽनित्यनित्यविधिर्यस्तन्त्रराजतः ॥ सामान्यतो विशेषाच्चवुद्धः सोयं
प्रदर्श्यते ॥ तिथिनित्योपासनं द्विविधं अङ्गतयाप्राधान्ये न च
तत्राद्यमुपासनं श्रीललितापूजामध्ये वक्ष्यमाणकाले
स्वस्वविद्याभिर्नवनाथमन्त्रैश्च पूजनस्वरूपमग्रे स्पष्टी भविष्यति ॥ द्वितीयं
तु सविस्तरमुपदर्शयामः उपासनं चेदं दीक्षाधीनमिति तद्विचिरादौ वक्तव्यः
॥ प्रतिपदिकामेश्वरी नित्याया दीषायाः आम्रातत्वेन ततः पूर्वदिने
नाथमण्डलमुद्धृत्य तन्त्रोक्त प्रकारेण नवापिनाथान् स्वगुरुक्रमेण
नवोपचारैः सम्पूज्य तत्स्तोत्रं पठित्वा तदाज्ञां गृहीत्वा कामेश्वर्या
नित्यपूजा चक्रं भूमौ रक्तचन्दन दरदादिनोद्धृत्य तदुपरि सुवर्ण रजत
ताम्रका च मृत्तिका न्यतममयं वर्णौषधि तत्तद्विद्यावर्णौषधि
केवलविसर्गौषधि गङ्गादितीर्थाद्यन्यतमजलाभिपूर्णं नवरत्न सुवर्ण ताम्र
व्रीह्यादि धान्य चन्दन गर्भकं मातुलुङ्गफल
प्. ६२ब्)
इन्द्रवल्लीनिवद्धाश्वत्थाम्रपनसपल्लवाच्छादितमुखकं
मूलकण्ठयोरारक्तवस्त्रद्वयसंवृतं स्वारीप्रमाणक जलाभिनिवेश समर्थं
च कलशे निधाय तदन्तर्जले सर्वमङ्गलानिर्यार्चनचक्रं चिन्तयेत् द्वितीमायां
भगमालिनी दीक्षायाः तृतीयायां नित्यक्लिन्ना दीक्षायाः चतुर्थ्यां भेरुण्डा
दीक्षायाः पञ्चम्यां वह्निवासिनी दीक्षायाः षष्ठ्यां
महावज्रेश्वरीदीक्षायाः सप्तम्यां शिवदूती दीक्षायाः अष्टम्यां त्वरिता
दीक्षायाः नवम्यां कुलसुन्दरी दीक्षायाः दशम्यां नित्यानित्यादीक्षायाः
एकादश्यां नीलपताकादीक्षायाः द्वादश्यां विजया दीक्षायाः त्रयोदश्यां
सर्वमङ्गलादीक्षायाः चतुर्दश्यां ज्वालामालिनीदीक्षायाः पञ्चदश्यां

चित्रादीक्षाया आम्रातत्वेन तत्र पूर्वदिने प्रतिपद्द्वितीयादि रूपे नवनाथ
मण्डलाधिकरणकतत्तन्मन्त्रकरणक सकलनाथकर्मक स्वनाथोपक्रमकं
पूजां ते तदाज्ञाप्रार्थनान्ते तत्र नित्यपूजाचक्रमुद्धृत्य तदीय बिन्दोरुपरि
पूर्वोक्त सकलविशेषणविशिष्टकलशं निधाय तदन्तः सर्वमङ्गलानित्याया
नित्यपूजाचक्रं चिन्तयेदिति सर्वोपदेशाधारणं तत्र च सर्वमङ्गलापूजयेत् ।
तत्प्रकारो विशेषरूपस्तत्प्रस्ताव एव प्रकटनीयः तदुद्वासन गुरुस्तोत्र
देवीस्तोत्रपाठान्तं कर्मकृत्वा यद्यन्नित्यादीक्षाचिकीर्षिता
तत्तन्नित्यानित्यपूजाचक्रं कलशाधोलिखितमपि
प्. ६३अ)
प्रधानीकृततत्तन्नित्यास्थान भूतविन्दूनां कलशैराक्रान्ततया तत्पूजार्थं
पुनश्चिन्तयित्वा वक्ष्यमाणप्रकारेण तत्तन्नित्यां देशकालादि
प्रभृतिकाष्टत्रिंशत्पीठदेवतापूजनं सामान्यार्घ्यादिस्थापन
पूजासामग्रीप्रोक्षण प्रधानसङ्कल्प भूतशुद्ध्यादि स्वसंस्कारान्त
मातृका षडङ्गन्यास पूर्वकतन्यास तत्तत्कल्पोक्त षडङ्गन्यास वर्णन्यास
व्यापकन्यासान्ते आवाहनादि प्राणप्रतिष्ठान्ते च द्वादशोपचारैः सम्पूज्य
स्वस्वावरणपूजादिकं च कृत्वा नित्यजपहोमत आषुषलापन पुनःपूजन
बलिदान नीराजनक्षमापनान्तकर्माणि पूर्वदिनेनुष्ठाय योगिनो योगिभिः
पूर्वं गुरुवरणोत्तरमेवोर्मिकावस्त्राद्यैर्वृतैः परिवृतो गुरुस्तांरात्रिं
नृत्यादिनापनयेदिति तत्र कस्याकस्यानित्यायाः कुत्रकुत्रकाले
कस्मिन्कस्मिन्वादेशेऽवस्थितिरितिशङ्कापनिनीषया तत्तद्देशकालावदत्रोपदर्श्यते
सर्वेष्वपियुगेषु प्रथमप्रथमवर्षे षट्सप्तत्यधिक पञ्चशत ५७६ संख्य
सावनदिनं निर्वर्त्ये ललिताया मेरुदेशे चन्द्रकक्षाभुवोरन्तरालात्मक काले
चावस्थितिरिति तद्वर्षे कामेश्वरीनित्या जम्बूद्वीपरूपदेशे चन्द्रकक्षारूपकाले च
तिष्ठति भगमालिनीलवर्ण समुद्रचन्द्रबुधकक्षान्तरालयोः
नित्यक्लिन्नाप्लक्षद्वीपबुधकक्षयोः
भेरुण्डाश्क्षुसमुद्रबुधशुककक्षात्ररालयोः
प्. ६३ब्)
वह्निवासिनीशाल्मलिद्वीपशुक्रकक्षयोः
वज्रेश्वरीसुरासमुद्रशुक्ररविकक्षान्तरालयोः शिवादूतीकुशद्वीपरविकक्षयोः
त्वरिताघृत समुद्र रविभौमकक्षान्तरालयोः कुलसुन्दरी क्रौञ्चद्वीप
भौमकक्षयोः नित्यानित्यादधिसमुद्रभौमगुरुकक्षान्तरालयोः
नीलपताकाशाकद्वीपगुरुकक्षयोः विजयाक्षारसमुद्र गुरुभौमकक्षान्तरालयोः
सर्वमङ्गलापुष्करद्वीपशनिकक्षयोः ज्वालामालिनी
जलसमुद्रशनिनक्षत्रकक्षान्तरालयोः चित्रापरव्योमनक्षत्रकाक्षयोः स्थितेति
तत्तद्युगप्रथमवर्षे तत्तन्नित्या पूजायां प्रथमतः साधकेन स्वाधोदिशि ह्रीं
श्रींजम्बूद्वीपायनमः ऊर्द्ध्वदिशि ह्रीं श्रीं चन्द्रकक्षायैनमः इति
मन्त्राभ्यां देशकालावभ्यर्च्यौ एवं वर्षान्तरेष्वपि षोडशवर्षान्तेषु
स्वस्वोत्तरदेशकालौ स्वसम्बन्धिनौ ज्ञात्वा बीजद्वयादिक चतुर्थी नमोन्तक नाम
मन्त्राभ्यां देशकालावभ्यर्चनीयौ ॥ षोडशवर्षान्तरं तु
पुनरपरषोडशकान्तमुक्तवदेव देशकालावनुसन्धातव्यै । एवं युगान्तं
वर्षसंख्याधिगमप्रकारमग्रे वक्ष्यामः केषु चित्तन्त्रेषु तत्रन्मथुरायोध्या
माहिष्मत्यादि स्थानाधिष्ठितेष्ठदेवतां मन्त्रबलात्स्वावस्थितिस्थानएवा
बाह्यपूजनमास्तातं प्रस्तुतेतु मन्त्रे स्वेष्टदेवतास्थान एव स्वयं गत्वा
पूजाकार्येत्युपदिष्टं
प्. ६४अ)
तत्र गमनं तु तद्रक्षकाणामाज्ञां विना न सम्भवतीति । तत्प्रसादाय
तत्पूजनमावश्यकं । तस्मादिक्षुसागरतीरमनसा गत्वा तीरपालिकां वाराही
मुक्तरीत्याभ्यर्च्य । तत्प्रसादप्राप्ताज्ञया इक्षुसागरसमीपे गत्वा । तत्र
सागरपालिकां ध्यानपूर्वकं मनसोपचारैर्गन्धादिपञ्चकैरभ्यर्च्य ।
तत्प्रसादप्राप्ताज्ञयायोतमारुह्य । तत्र तत्पूजां कृत्वात्त्यन्तं
प्रसन्नतामुपगतयातया पूर्वपश्चिमदेशावस्थितद्राविणी भ्रामणी
शक्तिद्वाराचालिते पोते मार्गमध्येमिलितेक्षु सागरादि चतुष्कमभ्यर्च्य रत्नद्वीपं
प्राप्य पद्मरागरत्नभूमाववरोहेत् । ततो रत्नद्वीपादिकं तत्तत्षोडशनित्या
वस्थानदेशाभिवेष्टकं सर्वमपि पूजाभिः प्रसादयेत् । अन्तरेण तत्तत्प्रसादं
पाद्याद्युपचार निवेदनं तावद्देवताभि संवृत देव्यै कथं निर्वहेत्
। षोडशसंख्येष्वपि देशेषु सर्वेष्वपि वर्षेषु रत्नद्वीपादि समस्तगुप्त
प्रकटयोगिन्यन्ता देवतास्तिष्ठन्ति प्रत्येक देवतानां ध्यानस्य चाद्भुत
महिमत्वान्नात्र किञ्चिदप्य सम्भवदुक्तिकं । तथा च सर्वासामपि नित्यानामेताः
पीठदेवता इति फलितं एकत्रैव मेर्वादिदेशेतत्सत्वेतु द्वितीयादि वर्षेषु तासां
ललिता पीठदेवतात्वमपि कथं स्यात् न हि वर्षभेदेन देशकालयोरिव पीठदेवता
भेदोप्युक्तः तस्मात् सर्वत्रैव देशेरत्न
प्. ६४ब्)
द्वीपादि सकलं । नित्यामात्रं विभिन्नं विभिन्नं वर्षभेदात् पूजायन्त्रं तु
विभिन्नमेव सिंहासनोपरि तत्र तत्र विभिन्न पूजा चक्राम्बान सामर्थ्यादिति
सर्वासामपि षोडशनित्यानां तत्तद्देशेषु स्वयं गत्वा सपरिकरां सपर्यां
स्वस्व चिकीर्षितां परिसमाप्य पुनः स्वावस्थान देश एव समागतत्वं स्वस्य
परिचिन्तयेदिति सकलवुधाभिप्राय विषयभूत रहस्यम् ॥ तत्पूजा मन्त्रा यथा ह्रीं
श्रीं क्षुसागरायनमः ह्रीं श्रीं इरासागराय ह्रीं श्रीं घृतसागराय ह्रीं
श्रीं दुग्धसागराय ह्रीं श्रीं अ आ इ ई उ ऊ ऋ ॠ ऌ ॡ ए ऐ ओ औ अं अः क ख ग घ
ङ च छ ज झ ञ ट ठ ड ढ ण त थ द ध न प फ व भ म य र ल व श ष स
ह ल क्ष रत्नद्वीपायनमः ह्रीं श्रीं कल्पकोद्यानायनमः ह्रीं श्रीं
नीलरत्नाय ह्रीं श्रीं नीलरत्नाय ह्रीं श्रीवैडूर्यरत्नाय ह्रीं श्रीं
विन्दुमरत्नाय ह्रीं श्रीं मौक्तिकरत्नाय ह्रीं श्रीं मरकतरत्नाय ह्रीं श्रीं
वज्ररत्नाय ह्रीं श्रीं गोमेदरत्नाय इत्यष्टरत्नान्यष्ट दिक्षु मध्ये ह्रीं श्रीं
पद्मरागरत्नायनमः पद्मरागरत्नस्योपर्युपरि ह्रीं श्रीं
कालचक्रेश्वरीपादुकां पूजयामि । ह्रीं श्रीं मुद्राचक्रेश्वरीपा । ह्रीं श्रीं
मातृकाचक्रेश्वरीपा । ह्रीं श्रीं रत्नचक्रेश्वरीपा । ह्रीं श्रीं
देशचक्रेश्वरीपा । ह्रीं श्रीं गुरुचक्रेश्वरीपा । ह्रीं श्रीं तत्वचक्रेश्वरीपा ।
ह्रीं श्रीं तत्वचक्रेश्वरीपा । ह्रीं श्रीं ग्रहचक्रेश्वरीपा । ह्रीं श्रीं
मूर्तिचक्रेश्वरीपादुकां पूजयामीति
प्. ६५अ)
नवचक्रेश्वरीः सम्पूज्य । परितः ह्रीं श्रीं करुणातोय परिखायै नमः
तन्मध्यभागे ह्रीं श्रीं माणिक्यमण्डपायनमः तन्मध्ये ह्रीं श्रीं
आकाररूपिणीशक्तिपा । ह्रीं श्रीं शब्दरूपिणी शक्तिपादुकां पूजयामीति
शक्तिचतुष्कमभ्यर्च्य । अग्रभागे ह्रीं श्रीं सङ्गीतयोगिनी पादुकाः पूजयामि ।
अभितः ह्रीं श्रीं समस्तगुप्तप्रकट सिद्धयोगिनि चक्रपादुकाः पूजयामीति
मन्त्राभ्यामेताः शक्तयः पूज्या इति सम्भूयं । देशादि सिद्धयोगिन्यन्ताष्ट
त्रिंशत्पीठदेवताः सर्वनित्यासाधारणाः ॥ अथ सर्वसाधारणसामान्यार्घ्य
स्थापनविधिः ॥
तत्तत्पूजायन्त्र स्वात्मनोर्मध्ये साधारं गोरोचना कर्पूर
कुङ्कुमागुरुकस्तूर्यात्मक पञ्चसु गन्धिवासित जलपूर्णं । सुवर्ण रजत
ताम्रका च मृदन्यतमघटितं सामान्यार्घ्यपात्रं निधाय ।
आधारपात्रजलानि कुलसुन्दरीवीजत्रयेणोच्चरितेन क्रमाद्वह्नि सूर्य चन्द्र मयानि
ध्यात्वा तज्जलगतवस्तुपञ्चकं क्रमेण पृथिवी जल तेजो वायवाकाशात्मकं
ध्यात्वा । तत्तन्नित्यानित्यपूजाचक्रजलयोरैक्यं च ध्यात्वा प्रस्तुत देव्यभेदं
जलेविभाव्य षडङ्गमन्त्रैस्तत्तन्नित्या सम्बन्धिभिस्तज्जले षडङ्गदेवताः
सम्पूज्य । दशवारं तत्तद्विद्याभिस्तज्जलमभिमन्त्रयेत् पूजयेद्वा ।
सामान्यार्घ्यपात्रा
प्. ६५ब्)

उत्तरभागे साधारमेवपाद्यपात्रं ततोप्युत्तरभागेर्घ्यपात्रं
ततोप्युत्तरभागे आचमनीयपात्रं ततोप्युत्तरभागेस्नानीयजलपात्रं इति
पाद्यादिचतुष्कं स्वात्मानं स्वतो दक्षिणभागगत गन्धाक्षत
पुष्पधूपदीपनैवेद्यताम्बूलादिकं आवरणपूजा सामग्रीं होमसामग्रीं च
प्रत्येकं तत्तद्विद्यया सामान्यार्घ्योदकेन देव्या दक्षिणहस्ते गृहीतेन प्रोक्षयेत् ।
ततो विद्यया तत्रत्कालोपास्यया तद्विघाघटकाद्यवीजेन वा प्राणानायम्य ।
उपदेशविधेर्नित्यपूजायाः काम्यपूजाया वा प्रधानसङ्कल्पः
तत्तद्देशकालगोत्रराशिनाम कामनान्त मुल्लिख्य ।
अमुकगोत्रामुकराशिकामुकनामक ब्राह्मणस्य यथाबुद्धि नियोगं विधिना
अमुकनित्याविद्यपदेशं करिष्ये । इत्यादि रीतिकः करणीयः ॥ ततो भूतशुद्ध्यादिकं
देवतान्तरोपासनाप्रसङ्गादनुष्ठितत्वे आत्मसंस्कारस्यानुदिनं करणीयत्वे
नोक्तस्य निर्वृतत्वान्नाधुना पुनरनुष्ठेयं । सर्वथावाननुष्ठितत्वे तु एतदवसरे
तदनुष्ठेयं । अतएव देवतान्तर साधारणमुखप्रक्षालन स्नान
भूतशुद्ध्यादीनां पृथगुपादानमकृत्वा विशुद्धदेहवदन इत्यादिना यथा
कथञ्चित्तदनुष्ठानमात्रमभ्यनुज्ञातं भगवता । तत्प्रकारो यथा । पादतो
जानु पर्यन्तं चतुरस्रं सवज्रकं पीतवर्णालं बीजयुतं भूमण्डलं स्मरेत् ।
जान्वोरानाभि चन्द्रार्द्धनिभं पद्मेनलाञ्छितं
प्. ६६अ)
शुक्लवर्णं वंवीजयुक्तं ध्यायेदपांस्थलं नाभितः कण्ठपर्यन्तं
त्रिकोणं रक्तवर्णकम् सस्वस्तिकरं वीजेन युक्तं वह्नेस्तुमण्डलम्
कण्ठाद्भूमध्यपर्यन्तं कृष्णं वायोस्तु मण्डलम् षट्कोणं
बिन्दुभिः षड्भिर्युक्तं वीजेन येन च भ्रूमध्या ब्रह्मरन्ध्रान्तं वर्तुलं
ध्वजलाञ्छितम् धूम्रवर्णं हंवीजेन युक्तं ध्यायेन्नभस्तलमितिरीत्या
पञ्चापि भूतानि स्वशरीरे ध्यात्वा । मूलाधारात् कुण्डलिनीमुत्थाप्य हृदय
संगतं प्रदीपकलिकाकारं जीवात्मानमादाय ब्रह्मरन्ध्रगते परमात्मनि
प्रस्तुतविद्यया संयोज्य । स्वयमपि संगताविभाव्य भूतान्यपि पृथिवी जले जलं
तेजसि तेजो वैवायौ वायुमाकाशे आकाशं परमात्मनीतिरीत्या परमात्मलीनानि
विभाव्य क्षं ले ल हे सकार हं सं षे षं शे ष वर्णकं वेवंलेरेल
मित्यादिरीत्याऽकारमवर्णके । अंपरात्मनिलीनं भावयेदिति । ततः
स्ववामकुक्षिभागे पापपुरुषं ब्रह्महत्या शिरस्कं च सुरासस्तेय भुजद्वयं ।
सुरापानहृदायुक्तं गुरुतल्पकटिद्वयम्
तत्संसर्गिपदद्वन्द्वमङ्गप्रत्यङ्गपातकम् उपपातक रोमाणं
रक्तभ्रूश्मश्रुलोचनम् खड्गचर्मधरं
पापपुरुषंकज्जलप्रभमितिरित्यासञ्चिन्न्य । प्रस्तुतविद्योद्भूतवायुना
पापपुरुषं स्वशरीरं च शुष्कं विभाव्य । प्रस्तुत विद्योद्भूत वह्निना
तदुभयं दग्धं विचिन्त्य । प्रस्तुतविद्योद्भूतवायुना पापपुरुष
भस्मवहिर्निःसार्य । प्रस्तुत
प्. ६६ब्)
विद्योद्भूतामृतेन शरीरभस्माप्लाव्य । शुद्धस्पटिकसंकाशं
शरीरान्तरमुत्पन्नं भावयित्वा । भूतान्यपि परब्रह्मसंयोगतः
शुद्धतामापन्नानि । परमात्मनः सकाशादाकाशं आकाशाद्वायुः
वायोस्तेजः तेजसोजलं जलात्पृथिवीति क्रमेणोत्पाद्य । स्वस्वस्थानेषु स्थितानि विभाव्य
कुण्डलिनीं च स्वयं शुद्धां शुद्धतामापन्नमेव जीवात्मानं
प्रस्तुतविद्यया हृदये स्थापयित्वा मूलाधारे संगतां भावयेत् । ततः
स्वप्राणप्रतिस्ठां कुर्वीत तत्प्रकारो यथा । परहृदयायनमः रलशिरसे स्वाहा ।
लवशिखायै वषट् । वशकवचायहुं । शषनेत्राय वौषट् । ष स अस्त्राय फडिति
मन्त्रान्स्वस्याङ्गुष्ठादिषु हृदयादिषु च विन्यस्य हृदिहस्तं दत्वा । ह्रीं यं
ह्रीं ह्रीं रं ह्रीं ह्रीं लं ह्रीं ह्रीं वं ह्रीं ह्रीं शं ह्रीं ह्रीं षं
ह्रीं सं ह्रीं इति रीत्यायादि सान्त सप्ताक्षराणि प्रत्येकं मायावीजपुटितानि
विन्यस्य । सम्पूर्णवक्ष्यमाणप्रतिष्ठामन्त्रेण त्रिधाव्यापकन्यासं कृत्वा ।
हृदये जीवकरणाय । अमुष्यदेवदत्तस्य प्राणा इह देवदत्तेप्राणाः अमुष्य
देवदत्तस्य जीवद्वह देवदत्तेस्थितः अमुष्य देवदत्तस्य सर्वेन्द्रियाणि अमुष्य
देवदत्तस्य वाङ्मनःपाणा इहदेवदत्ते आयान्तु स्वाहेति मन्त्रमं ततस्त्रिवारं
जप्त्वा । तत्तद्विद्याप्रस्तुतामेकैकवारं जप्त्वा गर्भाधानादिकमेकैकं
संस्कारं जातं भावयेत् ॥ ततो मातृका षडङ्गन्यास
प्. ६७अ)
व्यापकन्यासपूर्वकं मातृकां न्यसेत् ॥ तत्प्रकारो यथा । अं कं खं गं
घं ङं आं हृदयायनमः इं चं छं जं झं ञं ईं शिरसे स्वाहा
उं टं ठं डं ढं णं ऊं शिखायै वषट् एं तं थं दं धं नं
ऐंकवचाय हुं ओं पं फं वं भं मं औं नेत्राय वौषट् अं यं र. लं
वं शं षं सं हं लं क्षं अः अस्त्राय
फडिति षडङ्गमन्त्रान्वस्याङ्गुष्ठादिषु हृदयादिषु च विन्यस्य । प्रस्तुत
सकलविद्यान्ते महामन्त्रस्थले तद्घटक प्रथमवीजन्ते प्रत्येकमेकैक
मातृकावर्णमुच्चार्य । तत्तत्स्थानेषु न्यसेत् । तथाहि अललाटे । आमुखवृत्ते । इ ई
नेत्रयोः उ ऊ कर्णयोः ऋ ॠ नासा पुटयोः । ऌ ॡ कपोलयोः । ए ऐ ओष्टयोः ओ
औदन्तपङ्क्त्योः । अंशिरसि । अःजिह्वायाम् । क दक्षकरस्यमूले । स्वप्रथमसन्धौ ।
गद्वितीय सन्धौ । घतृतीयसन्धौ । ङ दक्षकराये । च वामकरस्यमूले । छ
प्रथमसन्धौ । जद्वितीयसन्धौ । इ तृतीयसन्धौ । अ वामकराये । ट
दक्षपादस्यमूले । ठ प्रथमसन्धौ । ड द्वितीयसन्धौ । ढ तृतीयसन्धौ । ण
दक्षपादाग्रे । त वामपादस्यमूले । थ प्रथमसन्धौ । द द्वितीयसन्धौ । ध
तृतीयसन्धौ । नवामपादाग्रे । पदक्षपार्श्वे । फवामपार्श्वे । व पृष्टे ।
भनाभौ । महृदये । विन्यस्य हृदयेकरमाधायत्व चं स्मरन् । य असृजं स्मरन् ।
र मांसं स्मरन् । ल भेदः स्मरन् । व अस्थीनि स्मरन् । श मज्जां स्मरन् । ष
शुक्रं स्मरन्
प्. ६७ब्)
स प्राणान्स्मरन् । ह शक्तिं स्मरन् । ल आत्मानं स्मरन् । क्ष इति विन्यसेत् । यादीनां
न्यासेस्ति प्रकारान्तरमपि । य हृदये र दक्षस्कन्धे लवामस्कन्धे । वककुदि ।
शदक्षकुक्षौ । षवामकुक्षौ । स हृदयादि दक्षकरायान्तं
वामकरायान्तमावृत्या । ह हृदयादि दक्षपादायान्तं वामपादाग्रान्तं वा
वृत्या । लजठरे । क्षमुखे विन्यसेत् । अत्र न विसर्ग सहितानां नापि बिन्दु सहितानां
सुतरामुभयसहितानां न प्रणवादि नमोन्तकानां नवाप्रणवपुटितानां
मातृकावर्णानां न्यासः किन्तु यथोक्तानां केवलानामेव ॥ तत्रापि ललाटे
मुखवृत्ते इत्यादि सप्तम्यन्नं तत्स्थान स्मारकमात्रं न प्रयोगेन्तर्भाव्यम् ॥
द्वितीयपक्षे हृदयेमकार पकारयोर्द्वयोर्न्यासेपि शास्त्रप्रामारायान्नकार्यो
व्याकुलीभावः ॥ तत्रान्तरसम्वादे नमकारस्थान समर्पक हृत्पदस्योदरपरत्वेपि
। इलापदार्थं लकारस्थान समर्पक जठरं पदेन स्थानैक्यमेव ।
हृदयेचोदरेनाभावित्यादि श्रीराजराजेश्वरकवचीयवने
यथानाभेरूर्द्ध्वभागाधोभागपातया उदरदजठरपदयोर्वाच्यभेद
आम्रातस्तथात्रापि हृत्पदं नाभेरूर्द्धूभागोदरपरं जठरपदं च
तदधोभाग परमितिरीत्या स्थान्भेदोपपादनं तु मूलशब्दास्वारस्यकरं
दृश्यते । हि एक त्राप्यङ्गे दक्षवाममध्येभेदेन वस्तु त्रयस्यापिन्यासः
प्. ६८अ)
इति वर्णद्वयस्य दक्षिणवामाङ्गभेदेन न्यासेन काम्यपूर्वकल्पना नवा
मूलशब्दासौरस्यं । इत्येतपारीत्या स्वस्व गुरुपरम्परोपदेश
व्यवस्थितैकतरपक्षकं मातृकान्यास मनुष्ठाय । स्वस्वकल्पोक्त षडङ्गन्यास
वर्णन्यास व्यापक न्यासानां चरेत् । अत्र करन्यासे अं अङ्गुष्ठाभ्यां नमः
तर्जनीभ्यां स्वाहेत्यादिर्नप्रयोगः मूलानापातत्वात् । किन्तु हृदयायनमः शिरसे
स्वाहेत्यादिरेव । अत्र हि हृदयादिपदं अङ्गदेवताविशेषपरं न तु देवतायाः
साधकस्य वाङ्गविशेषपरं । तेनाङ्गुष्ठादौ तन्न्यसनेन

काप्यनुचितत्वशङ्केत्यादिकमस्मत्कृत भक्तितरङ्गिरायां विस्तृतमवलोकनीयं ।
नेत्राय वौषट् नेत्रत्रयाय वौषडिति प्रयोगयोरेकतरत्रापि नास्माक माग्रहः
ततश्च अङ्गुष्ठतर्जन्योरग्रयोगेन स शब्द छोटिकानां स्वस्याष्ट दिक्षु ऊर्द्ध्व
मधश्चकरणाद्भौमान्तरिक्ष दिव्यभेदेन त्रिविधानपि विघ्नानपसारयेत् ।
ततस्त्रिखण्डामुद्रान्वितकराञ्जलौ रक्तपुष्पाभिपूर्णे मूलाधारादि
ब्रह्मरन्ध्रान्त व्याप्तविघातेजोवहन्नासाध्वना संक्रान्तं । तत्पुष्पाञ्जलि
प्रक्षेपेण चकगत विन्दुगतं विभाव्य । तत्किरणानि त*(?)तः प्रसृतान्नाथायुधा
वरणरूपतया परिणतान्विभाव्य । मध्यस्तं तेजश्च ध्यानाक्तोकावगत
स्वरूपकं ध्यात्वा । नाथायुधावरणदेवताश्च प्रस्तुत
प्. ६८ब्)
प्रधानदेवता समानाकारा आयुधांशे स्वस्वाकारलाञ्छितमौलिकत्वमधिकं
ध्यात्वा । स्थापनादिचतुष्कं तत्तन्मुद्राप्रदर्शनपूर्वकमनुष्ठाय ।
पूर्ववदङ्गुष्ठादिन्यासहृदयादिन्यासयादि सप्ताक्षरन्यास
व्यापकन्यासानामन्ते जीवक्रेण तत्तन्नित्याचक्रं स्पृशन् । अमुष्या अमुकनित्यायाः
प्राणा इह अमुकनित्यानित्य पूजाचक्रे प्राणाः अमुष्या अमुकनित्यायावाङ्मनः
प्राणाः इह अमुक नित्यानित्यपूजाचक्रे आयान्तु स्वाहेति प्राणप्रतिष्ठामन्त्रं इति
संख्यया दशसंख्यया मातृकाचक्रगतं अन्ततस्त्रिसंख्ययाजपेत् । यत्र तु
चक्रं श्रीचक्रोक्त प्रतिष्ठाप्रकारेण प्रतिष्ठितं तत्र न पुनः प्रतिष्ठा ।
नाप्युद्वासनं । क्षौद्रघृतदुग्धनारिकेलजलवर्णौषधिकषायैअः पञ्चभिः
पूर्णैः ॥ सुवर्ण रजत ताम्रका च मृदन्यतमघटितैः पञ्चभिः कलशैः
तत्तच्चक्रं संस्नाप्य । आवाहनादि पूर्वक प्राणप्रतिष्ठामस्त्रेण
सहस्रसंख्यजपेन तत्तच्चक्रस्पर्शपूर्वकेण प्राणान्प्रतिष्ठाप्य । तत्तन्नित्यां
पञ्चोपचारैः सम्पूज्य । कालनित्याविद्याभिः सर्वाभिरभिमन्त्र्य पूजयित्वा
वा षणवतिमिथुनानि तावद्ब्राह्मणानेकां सुवासिनीं वाकिम्वा एकं
ब्राह्मणं षणवति सुवासिनीः अथवा तांवत्संख्याः कुमारीर्भोजयेत् ।
इत्थमेवकलशजलाभिषेकादि मिथुनादि भोजनान्तं सर्वमपि कर्म । पूर्वदिनेन
सह त्रिदिनमभिध्याप्य समाचरेत् ।
प्. ६९अ)
नत्वेक दिन एव । ततः श्रीगुरुतः प्राप्ते चक्रे । आवाहनादि प्राणप्रतिष्ठोद्वासन
कर्म विनिर्मोकेन प्रतिदिनं नित्यपूजामाचरेत् । निधिकृतस्तु
कालनित्याविद्याभिर्नाभिमन्त्रणं पूजावाऽपवनित्याचक्राणां किन्तु सहस्रादि
संख्यया तत्तन्नित्याविद्याभिदेवेत्युपदिशन्ति तत्रेदं वक्तव्यं
तत्तच्चक्राणामीदृशदिशा प्रतिष्ठापने किं प्रमाणं नेदं तन्त्रं
अन्यनित्याचक्रप्रतिष्ठाया अत्रानुक्तेः न तन्त्रान्तरं अन्यतन्त्रा नपेक्षित्वकथन
व्याकोपप्रसक्तेः ॥ अथ गुरुमण्डलपूजादि साधारणमुदीरितम् सर्वासामपि
नित्यानां यदाद्यास्पन्दगाश्माः साधनं च तथा प्रोक्तं तदङ्ग हवनं
तथेत्याद्यति देशवचनात्तत्रन्नित्या चक्रप्रतिष्ठा विधिर्ललिताचक्र प्रतिष्ठाविधि
समान एवेति प्रकृततन्त्रादेवबुद्ध्यते इति चेत् । तर्हि तत्प्रतिष्ठाविध्यंतः प्रतिष्ठ
नित्यातत्वाप्तिकालोत्थविद्ययाभ्यर्च्य ताः क्रमात् स्पृशञ्जपेत्कराग्रेणश्रीचक्रं
पूजयेदर्मित्येतत्तन्त्रबोधितकालनित्याविद्याकरणकाभिमन्त्रणादौ कुतस्ते
विद्वेषः ॥ इतोपि स्पष्टतरस्तत्रन्नित्या चक्र प्रतिष्ठाविधिः श्रीचक्रप्रतिष्ठा
प्रस्तावेनुसन्धेयः ततः सम्पूर्ण तत्तदुपास्यनित्या विद्यान्ते चतुर्थ्यन्त
नित्यापदान्तक तत्रन्नामोल्लिख्य । द्वितीयान्तं तत्रदुपचार समर्पक
प्रकृततन्त्रोक्तनामान्ते कल्पयामीति पदं प्रक्षिप्य ।
प्. ६९ब्)
निष्पन्नमन्त्रैः पाद्यादिताम्बूलान्त द्वादशोपचारैः सम्पूज्य । सम्पूजित
तन्नित्यापृष्ठभागे पङ्क्तित्रयं कल्पयित्वा देवीनिकट पङ्क्त्यादि ईशानादि
क्रमेण क्रमेण प्रकाश विमर्शानन्दनाथान् दिव्यान् श्रीज्ञान
श्रीसत्यश्रीपूर्णानाथात्सिद्धान्स्वभावप्रतिम
सुभगनाथान्मानवान्संभूयनवसंख्यान् ॥ ह्रीं श्रीं
प्रकाशानन्दशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि षोडशाक्षरमन्त्रैः पूजयेत् ॥
एकैकावरणसमाप्तौ तत्तत्प्रधानविद्यान्ते अमुकनित्यापादुकां पूजयामीति
मन्त्रेण मध्यस्थदेवीं पञ्चोपचारैरभ्यर्च्य । तत्तत्कल्पोक्तानुसारेण
बीजद्वयमेकं वा वीजमादौ दत्वा घृताः अमुकनित्या प्रथमावरणदेवता ।
अमुकनित्या द्वितीयावर्णदेवता । अमुकनित्यातृतीयावरणदेवता इत्यादि ।
तत्तन्नित्यावरणदेवता संख्यानुरोधादुच्चार्य पूजां गृह्णन्त्विति मन्त्र
शेषमुल्लिख्य पुष्पाञ्जलिना पूजासमर्पयेत् । ततो यत्किञ्चित्स्तोत्रं पठित्वा
चतुर्दशोपचारान्निर्वर्त्य पञ्चदशं तर्पणाख्यमुपचारमनुसरेत् ॥
तत्प्रकारपद्धतिः श्रीविद्यया प्रस्ताव एव
प्रकटितापितद्गतपदार्थानुसन्धानार्थं स्मरणसूत्रं लिख्यते ।
स्वासनसंलग्नदेश एव स्वाग्रभागे आसनद्वयस्थानसुपकल्प्य तद्वयं
सम्पूज्य । तयोरुपरि प्रकाशं शिवरूपं विमर्शशक्ति रूपं विभाव्य
प्. ७०अ)
तत्र प्रकाशस्य पुंरूपस्याङ्गेषु शुक्लपक्षे प्रतिपदि दक्षपादाङ्गुष्ठादि
तदन्तं षोडशस्वरयुक्तामृतेश्वरी तृतीयवीजपूर्वक कामकलाः षोडशविन्यस्य
। द्वितीयायां पादपृष्ठादिस्वान्तं । तृतीयायां दक्षपाद गुल्फादि तदन्तं ।
एवमुत्तरोत्तरतिथिषूत्तरोत्तराङ्गादि स्वान्तं विन्यस्य । कृष्णपक्ष एव प्रतिपदि
वाममूर्द्ध्वभागादि स्वान्तमुक्तवीज पूर्वा एव कामकलाविन्यस्य । द्वितीयायां
वामशंखादि । तृतीयायां वामभ्रुवमारभ्यस्वान्तं । एव
मुत्तरोत्तरतिथिषूत्तरोत्तराङ्गादि तत्र दन्तं विन्यस्य । विमर्शस्य शक्तिरूपस्याङ्गे
तु शुक्लपक्षस्य प्रतिपदि वामपादाङ्गुष्ठादि अमृतेश्वरी तृतीयवीज
सम्बद्ध षोडशस्वरसहिताश्चन्द्रकलाः पूषादिकाविन्यन्यस्य । तद्द्वितीयायां
वामपादं पृष्ठादि । तत्तृतीयायां वामगुल्फादि तत्तदन्तं । एवं
चतुर्थ्यादिषूत्तरोत्तराङ्गमारभ्य स्वस्वान्तं विन्यस्य । कृष्णपक्षस्य प्रतिपदि
मूर्द्धदक्षभागादिस्वान्तं द्वितीयायां दक्षशङ्खादि । तृतीयायां
दक्षध्रुवमारभ्य । एवं चतुर्थ्यादिषूत्तरोत्तराङ्गमारभ्य स्वान्तं विन्यस्य ।
शुक्लपक्षकृष्णपक्षीयत्तत्तिथिभेदेनामृतस्थानभूतेषु पुरुषाङ्गेषु
कामकलाःश्वद्वादि षोडशामृतेश्वरी वीजयुक्ताः शुक्लपक्षकृष्णपक्षीय
तत्तत्तिथिभेदेनामृतस्थान भूतेषु स्त्रीणामङ्गेषु चन्द्रकलाः
पूषादिकाः षोडशस्वरसम्बद्धामृतेश्वरी
प्. ७०ब्)
तृतीयवीजं सहिताविन्यसेदितिपर्यवसितमूलार्थमुपकल्प्य । प्रकाशविमर्शयोः
प्रत्येकं भालवक्त्र हृदयाभिमूलाधारेषु स्वस्वबीजयुक्त पञ्चकामान्तयोरेव
मूलाधार नाभिहृदयवक्त्रभालेषु स्वस्वबीजयुक्तान् पञ्चवाणान् विन्यस्य ।
तयोर्मालयोर्भागषट्कं प्रत्येकं प्रकल्प्य । तेषु महाशक्त्यादि देवताषट्कं
विन्यस्य । स्तनयोर्वसन्तमदनौ मुखे चन्द्रं तयोः प्रत्येकं विन्यस्य । तद्दिने
विमर्शस्ययदमृताङ्गं तत्स्वमनसाद्रामिति मन्त्रोच्चारणपूर्वकं
द्राविणीमुद्वारचनपूर्वकं च संस्पृश्य । उभयोरपि प्रकाश
विमर्शयोर्दक्षवामश्रोत्र मुख दक्षवामनेत्र । गुह्यं दक्षवामनासापुट ।
गुदाख्यस्थाननवके नवनाथान् ऽऽअस्रीरस्य भाग शरीर पृष्ठभागयोः द्राविणी
भ्रामण्यौ दक्षपादस्फिक् पार्श्वपाणि वामपाणि पार्श्व स्फिक् पाद पृष्ठ
वंशाख्येषु नवस्थानेषु सूर्यादिपक्षिण्यन्त तारातिरिक्त नवशक्तीर्विन्यस्य ।
मूलविद्यया व्यापक न्यासं विधाय । श्रोओत्रत्वक् चक्षुर्जिह्वा घ्राणेषु
व्योमरूपिणी शब्दशक्त्यादिकं विन्यस्य । द्वयोः प्रत्येकं कटिद्वये प्राणशक्तिं

हृदयेबुद्धि शक्तिं गुह्ये शक्तिशक्तिं विन्यस्य मूलेन व्यापकन्यासं कृत्वा ।
गुह्य पश्चिमभाग नाभिवामभाग हृदयवामभाग कण्ठवामभाग
प्. ७१अ)
चिबुक कण्ठदक्षभागे । हृदयदक्षभागे । नाभिदक्षभागेषु
मनसास्पर्शपूर्वकं वाग्देवताष्टकं विन्यस्य । नेत्रभ्रूकर्णनासासु
चायुधचतुष्कं विन्यस्य । मूलेन व्यापक न्यासं विधाय
प्रकाशविमर्शयोर्मूलाधारगत त्रिकोणात्वग्रिकोण वामकोण दक्षकोणेषु
इच्छादिशक्तित्रयं विन्यस्य । मूलेन व्यापक न्यासं विधाय । सम्विदासनं
विन्यस्य । तदुपरिद्रामिति मन्त्रेण द्राविणी मुद्रा प्रदर्शन पूर्वकं मदकलां
भावयित्वा पुनर्मूलेन व्यापकन्यासंविधाय ।
सम्विद्रूपविष्टरमदकलयोरेकात्मतां विभाव्य । तेजस्त्रयवर्णामिश्रित
मन्त्रानं ततः षोडशसंख्यान्सकृत्सकृज्जप्त्वा स्वस्ववर्णयोग्यतर्पणद्रव्यं
ताराविद्यया उपायनत्वेन देव्याः पुर-आनीयः । सामान्यार्घ्यपात्रे प्रक्षिप्य ।
तेन तत्तन्मूलविद्यान्ते अमुलविद्यां तर्पयामीतिमन्त्रेण त्रिवारं तत्तन्नित्यां
संतर्प्य गुरवेनिवेद्य । गुरोराज्ञया स्वात्प्रानमपि तर्पयेदिति ॥
ततस्तत्रन्नित्याविद्यान्ते अमुक नित्यायै नमस्कारं कल्पयामीति मन्त्रमुल्लिख्य
दण्डवन्निद्यतेदिति षोडशोपचारान्कल्पयित्वा । षडङ्गन्यास वर्णन्यास
व्यापकन्यास सम्पुठितं तत्तत्कल्पोक्त संख्यया तदभावे
सहस्रैकविंशोत्तरशतशतान्यतम संख्यया मूलविद्यां जप्त्वा
तदभेदभावनात्मकं निवेदनं कुर्यात् ॥ ततो नित्यहोममाचरेत् ॥ तत्रानुष्ठेय
प्. ७१ब्)
पदार्थ सार्थ स्मरणसूत्रं यथा हस्तमात्रं समचतुरस्रं स्थण्डिलं
वालुकाभिर्विधाय तत्तन्नित्याविद्यया सामान्यार्घ्योदकेन संप्रोक्ष्य ।
एकैकाङ्गुलं परितस्त्यक्त्वा मध्ये नवकोणं चक्रं विधाय
पात्रान्तरपिहितवह्निं श्रोत्रियागारादितः पात्रेणानीय क्रव्यादेभ्योनमः इति
मन्त्रेण एकमङ्गारखण्डेन्नैरृत्यदिशिक्तिव्यादेभ्य उत्सृज्य ।
समाजनंशेषमग्निं स्थण्डिलं त्रिःपरिषिञ्च्य । प्रागग्रैसदगग्रैर्वाकुशैः
प्रागादितः परिस्तीर्य । तत्तन्नित्यातोऽभिन्नत्वेन विभावितं वह्निं तत्तत्कल्पे
आवरणपूजासूदितं वीजद्वयमेकं वा वीजमादिभागे संयोज्य ।
चतुर्थ्यन्तनमोन्त वह्निनाम मन्र्त्रेण ह्रीं श्रीं वह्नये नमः ऐं वह्नयेनमः
ह्रीं वह्नयेनमः ह्रींः वह्नयेनमः इत्यन्यतमरूपेण सम्पूज्य ।
स्वाग्रकोष्ठरूपं पश्चिमकोष्ठं परित्यज्य । प्रागादि सप्तकोष्ठेषु क्रमेण
वहुरूपा हिरण्या कनका रक्ता कृष्णा सुप्रभा असिरक्ताभिधासप्तजिह्वाः
वह्निमन्त्रपरिष्कार प्रकारेण परिष्कृतमन्त्रैः ह्रीं श्रीं हिरण्यायै नमः ऐं
हिरण्यायै नमः ह्रीं हिरण्यायै नमः ह्रीः हिरण्यायै नमः इत्येवमादिरूपैः
सम्पूज्य आज्यहोमे पलाशपत्राश्वत्थपत्रान्यतरेण तदितरचर्वादिहोमे करेणैव
प्रत्येकं नव नव संख्यया स्वाहान्तैः पूजामन्त्रैरेव वह्नेः सप्तजिह्वानां
च पूजा क्रमेणैव होमं विधाय । पूजाक्रमप्राप्तानां
प्. ७२अ)
नाथायुधतत्तदावरणदेवतानां प्रत्येकं
स्वाहान्ताभिस्तत्तद्विद्याभिरेकामेकामाहुतिं दत्वा । नित्यजपदशांशसंख्यया
हुत्वा । भूत मन्त्रात्म मन्त्रैरपि सकृत्सकृद्धुत्वा । षोडशसंख्यया
तत्तन्नित्याविद्याभिः स्वाहान्ताभिर्जुहुयात् । स्वाहान्तमन्त्रेपि स्वाहा पदान्तरं
प्रक्षेप्यं । ततश्च स्वपूजा चक्रगत विन्दावेव वह्न्यभिन्नत्वेन भावितां देवीं
संयोज्य परिस्तरणदर्भानग्नौ प्रक्षिप्य । प्रस्तुत नित्या विद्यया पूर्ववत्
परिषिञ्च्य । ह्रीं श्रीं वह्नयेनमः इत्यादिकोक्त मन्त्रेण पुनर्वह्निमभ्यर्च्य ।
तद्भस्मना तत्तन्नित्याविद्यया तिलकं कृत्वा षडङ्गन्यास वर्णन्यास
व्यापकन्यास संपुटितं होमसंख्यया पुनह् प्रस्तुतविद्यां प्रजप्य । तदभेद
भावनात्मकं निवेदनं च कृत्वा यागस्थानमागच्छेत् ॥ ततस्तत्तन्नित्यायाः
पञ्चोपचारैः पूजनं च कृत्वा तदन्ते तत्तत्कल्पोक्त मन्त्रेण विशेषानुक्तौ । ओं
कुरुकुल्ले स्वाहेति सप्ताक्षर्या कुरुकुल्लायाः ओं कुरुकुल्ले ह्रीं स्वाहेति
त्रयोदशाक्षर्याः कुरुकुल्लायाः ओं कुकुल्ले ह्रीः मम सर्वजनं वशमानय हो
स्वाहेति पञ्चविंशाक्षर्या च अन्नव्यञ्जनपुष्पाम्बुरूपं वलिद्रव्यं
स्थानत्रयेस्थापित मुत्सृजेत् । ततः कर्पूरगर्भादिवर्त्तिभिर्नीराज्य क्षमाप्य । तां
रात्रिं नृत्यगीतादिनानीत्वा । प्रातःकाले नित्यनैमित्तिकादिककर्मान्तं
प्. ७२ब्)
नाथायुधतत्तदावरणदेवतानां प्रत्येकं
स्वाहान्ताभिस्तत्तद्विद्याभिरेकामेकामाहुतिं दत्वा । नित्यजपदशांशसंख्यया
हुत्वा । भूतमन्त्रात्ममन्त्रैरपि सकृत्सकृद्धुत्वा । षोडशसंख्यया
तत्तन्नित्याविद्याभिः स्वाहान्ताभिर्जुहुयात् । स्वाहान्त मन्त्रेपि स्वाहा पदान्तरं
प्रक्षेप्यं । ततश्च स्वपूजाचक्रगतविन्दावेव वह्न्यभिन्नत्वेन भावितां देवीं
संयोज्य । परिस्तरणदर्भानग्नौ प्रक्षिप्य । प्रस्तुतनित्या विद्यया
पूर्ववत्परिषिञ्च्य । ह्रीं श्रीं वह्नयेनमः इत्यादिकोक्त मन्त्रेण
पुनर्वह्निमभ्यर्च्य । तद्भस्मना तत्तन्नित्याविद्यया तिलकं कृत्वा षडङ्गन्यास
वर्णन्यास व्यापक न्यास संपुटितं होमसंख्यया पुनः प्रस्तुतविद्यां
प्रजप्य । तदभेद भावनात्मकं निवेदनं च कृत्वा यागस्थानमागच्छेत् ॥
ततस्तत्तन्नित्यायाः पञ्चोपचारैः पूजनं च कृत्वा तदन्ते तत्तत्कल्पोक्तमन्त्रेण
विशेषानुक्तौ । ओं कुरुकुल्ले स्वाहेति सप्ताक्षर्या कुरुकुल्लायाः ओं कुरुकुल्ले ह्रीं
स्वाहेति त्रयोदशाक्षर्याः कुरुकुल्लायाः ओं कुरुकुल्ले ह्रीः मम सर्वजनं
वशमानय हो स्वाहेति पञ्चविंशाक्षर्या च अन्नव्यञ्जन पुष्पाम्बुरूपं
वलिद्रव्यं स्थानत्रयेस्थापितमुत्सृजेत् । ततः कर्पूरगर्भादिवर्त्तिभिर्नीराज्य
क्षमाप्य । तां रात्रिं नृत्यगीतादिना नीत्वा । प्रातःकाले
नित्यनैमित्तिकादिककर्मान्तं
प्. ७२ब्)
पुनरुपदेश्यविद्यां नित्यां पञ्चोपचारैः सम्पूज्य । शक्त्युत्थापिनीमुद्रया
चक्रस्थाः सर्वा आवरणदेवताः प्रस्तुत प्रधानदेवतायां विलीना विभाव्य ।
तच्च प्रस्तुत प्रधाननित्या तेजः स्वाङ्ग संलग्न यत्किञ्चित् पुष्पसंगतं विभाव्य
खेचरीमुद्रया तत्पुष्पाधाणनेन अन्तःश्वासेन नासारन्ध्रद्वारास्वस्वयृदये
प्रविष्ठं ध्यात्वा । स्वात्मानं तत्तन्नित्यास्वरूपंत्वेन भावयेत् । ततो गुरुस्तोत्र
देवीस्तोत्रे पठेत् । इत्थंरीत्या तत्तन्नित्यापूजां दीक्षाङ्गभूतां परिसमाप्य ।
प्रतिपदादिरूप तत्तन्नित्यातिथौ पूर्वेशानोत्तरदिग्निक्षेदेशे मातृकाचक्र मालिख्य ।
तत्कर्णिकावीजोपरि प्राङ्मुखं शिष्यमुपवेश्य ।
कुम्भमुखस्थमातुलुङ्गफलं शिष्यकराञ्जलौ निधाय ।
पल्ल्वान्कांश्चित्तन्मुखस्थानशिष्यशिरसिनिधायावशेषित कुम्भीय पल्लवैः
प्रधानतत्तन्नित्यायाः नाथायुधावरणदेवतामन्त्रैः सकृत्सकृत् समभिषिञ्च्य ।
प्रधानतत्तन्नित्याविद्यया त्रिवारमभिषिञ्चेत् स्वपत्न्यान्वारब्धो योगिनी
योगिसंवृतो गुरुः शिष्यश्च धौतेनवे शुक्ले च वा ससीपरिधाय । अवशेषित
कलशजलेनाचम्य नवोपचारै गुरुपादयोरभ्यर्च्य । सर्वस्वादिना गजाश्व
महिष्यादिसहितस्वर्णादिना वा दक्षिणया परितोष्य पञ्चश्लोकैस्त्रिधास्तुवन्नेव
त्रिवारं प्रणम्य उत्थाय बद्धाञ्जलिकरो भवेत् । गुरुश्च शिष्यमाहूयवेधचक्रे
प्. ७३अ)
निवेश्य वेधसंस्कारं कृत्वा । पुनस्तत्तदुपवेश्य विद्यानित्यार्चाचक्रे तमुपवेश्य
। देवतारूपतया स्वात्मानं भावयित्वा प्रतिपदादितिथियुशिष्यस्य
ब्रह्मरन्ध्रहृदयमूलाधारेषु ध्यात तत्तन्नित्यापूजाचक्रे आवाहन

प्राणप्रतिष्ठादि पूर्वकं मानसैः पञ्चोपचारैरभ्यर्च्य गीतवाद्यादि
पुरःसरं त्रिंशस्त्रत्तन्नित्याविद्यां जीवकर्णे समुपदिशेत् । अथ शिष्यः
प्राप्तविद्योनित्याचक्र एव तत्र तत्रासीनः शतवारं तां विद्यां जप्त्वा
तदभेदभावनात्मकं निवेदनं च कृत्वा । गुरोराज्ञां गृहीत्वा
तच्चक्रादुत्थाय पुष्पैर्गुरुमभ्यर्च्य गुरुस्तवं पठन्नेव पुनस्त्रिवारं
प्रणम्य त्रिदिनं गुरुगृहेनीत्वा मूर्ध्नि बद्धाञ्जलिः सदा तत्कालमारभ्य
गुरुं तत्तदुपदेशाल्लब्धविद्यां तन्नित्यां च सेवेतेति सामान्यदीक्षाविधिः ॥
इत्थं प्राप्तदीक्षोभ्यस्तपूजादिप्रकारकश्च साधको जपहोम
पूजनाभेदभावना विशेष तर्पणाभिषेक यन्त्रपुत्तलादिप्रकारैः स्वीयं
परकीयं वा भीष्ठं साधयितुं विद्यासाधनमाचरेत् । सामान्यतस्तत्प्रकारो
यथा । मुख्ये गौणो वा वसन्त ग्रीष्मान्यतरकाले पूर्णिमामारभ्य प्रारम्भेत् ।
तत्र दुग्धेनैव केवलेन यावदनुष्ठान समाप्तिकालं वर्तनं मुख्यः पक्षः
फलमूलाभ्यां वर्तनं मध्यमः पक्षः हविष्याशनं गौणः पक्षः अत्र
सर्वेष्वपि पक्षेषु द्वितीयभोजनाभावरूपमेकभक्तं वन्द्यात्वेन
प्. ७३ब्)
निश्चितेतरस्वपत्नीषु ऋतुकालावच्छिन्नगमनातिरिक्त गमनशून्यत्वं च
सर्वथानुष्ठेयं गुरोर्जीवनावस्थायां दूरतरे विदेशे गत्वा एतावति
धनेवितीर्णे महाकुटुम्बिनो ममकथं जीवनं स्याद्वितिशङ्कां स्वप्नेप्य कृत्वा
। वित्तशाठ्यमपहाय धनवस्त्र भूषणादिना गुरुं परितोष्य । तदाज्ञयाः
गुरोर्व्याप्तत्वदशायां तत्पत्नीपुत्रादिकं तथैव परितोष्य तदाज्ञयाषा
पूर्वपूर्णिमातो परपूर्णिमान्तं तिथिवृद्ध्यापदा द्वात्रिंशत्सावनदिनानि
भवन्ति । तत्काले सुगन्धि तैलाभ्यङ्गपूर्वकं सुगन्धिसलिलैः प्रस्तुतविद्यया
मार्जनाघमर्षणपूर्वकं स्नात्वा । रक्ते शुद्धे नवे धौतोत्तरीयरूपे वाससी
परिधाय । चन्दन कर्पूर कुङ्कुमाद्यनुलेपनो रक्तचन्दन चर्चितो
मूलाधारहृदय ब्रह्मरन्ध्रेषु लोहितवर्णामुपास्यविद्यां ध्यात्वा
तत्प्रभामसर्गतश्च स्वात्मानं लोहितं भावयन् कज्जलाञ्चित नेत्रो भवं
स्ताम्बूल मक्षणाभ्या सवश सञ्जातारुण्यक मुखकः कर्पूर स्वराडार्पण
सुवासित वदनश्च साधको लाक्षादिरञ्जितवितानादि मण्डित कर्पूरागुर्वादि
सुधूपित दीपमालोद्दीप्तागांरस्य कूर्मचक्र विशुद्धे स्थाने प्रातर्मध्याहन्
सायमात्मक त्रिसन्ध्यासु प्रत्येकं ततत्काल सन्ध्या । पूजा नित्यजपहोम वलिदान
नीराजनक्षमापनान्त सकलकर्मान्ते प्रातर्मध्याह्नकालयोः प्रत्येकं
प्. ७४अ)
मौनपूर्वकमेव चत्वारिंशदुत्तरैकसहस्रं । सायङ्काले
त्रिचत्वारिम्शदुत्तरैकसहस्रसंख्ययाजप्त्वा । प्रत्यहं
पञ्चविंशत्युत्तरैकशताधिक त्रिसहस्ररूपसमसंख्यया पूर्णिमामारभ्य
पूर्णिमान्तं लक्षसंख्यां पूरयेत् । प्रात्यहिकसाधनजपान्ते च तदृशांश
संख्यया घृतैस्त्रिमधुराभ्यक्ता एवधादिपुष्पैस्तत्तत्कल्पोक्त
विशेषद्रव्याभावे हुत्वा । कर्पूरकुङ्कुमकस्तूरी श्रीखण्डवासित
शुद्धोदकैर्जपदशांशसंख्ययैवतर्पयेत् । आरम्भदिनमारभ्य
तत्समाप्तिदिनान्तं स्वशक्त्या बहुत्व संख्याविशिष्टान्सति सम्भवे
तन्नित्योपासकानन्यथाग्निहोत्रित्वादिगुणयुक्तांस्तदलाभेगर्हितभिन्नान्मधुरप्रा
यैरन्नैर्भोजयेत् । भक्तिपूर्वकमभ्यर्चनपूर्वकं च भोजयित्वा प्रणम्य
विसर्जयेत् । गुरुं गुरुस्थानीयं वा प्रतिदिनं विशेषतोभ्यर्चयेत् स्वयं च
दिनस्याष्टमभागशेषकाले पुर्वोक्तद्रव्यं तदानीमुपास्य देवतायै विनिवेदितं
तद्धुतशेषं च भुञ्जीत । इत्थं समाप्य च चरमदिने वित्तशाद्यमपहाय
धनाम्बर भूषणैर्गुरुं सन्तोष्य गुरुस्तोत्रं पठित्वा ।
साधनकर्मसाङ्गतासिद्ध्यर्थंक ब्राह्मणभोजन भूयसीदीनानाधादि
तोषणाच्युत स्मरणान्ते स्वयं पारणा मनुसरेत् । साधन जपसंक्या तु विशेषतो
नुक्ति स्थले त्रिविधाः नववर्णान्त. प्रत्यनावृत्तवर्णं लक्षत्रयं ।
प्. ७४ब्)
विंशत्यक्षरपर्यन्तं प्रत्यनावृत्तवर्णमेकं लक्षं । तत ऊर्ध्वं
सर्वमन्त्राणां लक्षमात्रमिति । एषा च संख्या कलियुगे चतुर्गुणाः इत्थं
भूतस्यसाधनस्य स्वयमेवं कर्तु मशक्यत्वे तत्तद्विद्योपासक गुरुशिष्य
भ्रातृद्वारा वा वरणप्रात्यैकाशन द्रव्यदान दक्षिणादानैस्तोषणपूर्वक
मनुष्ठेया ब्राह्मणद्वाराहोमप्रयोगमुपदिशता भगवता । परतोपि साधन
जपाचरणस्य फलाधायकत्वध्वननादिति सामान्यो विद्यासाधनविधिः ॥
प्राधान्येन तत्तन्नित्योपासकानां प्रातः कृत्यं यथा । ब्राह्मे मुहूर्तं
समुत्थाय ब्रह्मरन्ध्रे ज्योतीरूपं स्वगुरुगताकार शालिननाथं ध्यात्वा
मनसा नवोपचारैः सम्पूज्य । गुरुस्तोत्रं नमस्तेनाथं मगन्नित्यादि पञ्च
श्लोकात्मकं पठित्वा । तत्तन्नित्याषडङ्गुन्यास वर्णन्यासव्यापकन्यास
मन्त्रांस्तत्तदङ्गेषु ध्यायन् स्वात्मानं तेजस्त्रयरूप तत्तन्नित्या स्वरूपं
ध्यात्वा । अन्न व्यञ्जन पुष्पाम्बुरूपं बलिद्रव्यं पश्यन्
नानावर्नायुधाकार वाहनाभरणास्त्रियः सर्वगाः सर्वसिद्धिदा वलिदानांत
इति प्रार्थयित्वा स्वीयाहोत्रोद्भवश्वासानां षट्शताधिकैकविंशति
सहस्रसंमितानां कालनित्याविद्या २०७३६ पूर्णमण्डल ५७६ सन्ध्यादेवता

घटिकार्ण ६० मेषादिराशि १२ सूर्यादिग्रह ९ व्योमादि भूत ५ मातृका ५० रूपव
मनुसन्धाया
प्. ७५अ)
वशिष्टैक नवतिश्वासानां यथाभा *(?) स्वस्वावरणदेवतारूपत्वं
समस्तानामपि श्वासानां तत्तन्नित्यास्वरूपत्वं च ध्यायेत् । ततः
स्वस्वोपास्यनित्याविद्ययानुक्तमन्त्रकं मुखप्रक्षालनाचमनस्नानादिक
मनुष्ठायः कालत्रये प्रातर्मध्याह्नसायमात्मके उक्तप्रकारकमेव
सन्ध्यात्रयमाचरेत् । नामपारायणं षष्टि जपः
पूर्णमण्डलमन्त्रजपश्चेत्त्येतेपदार्था एतन्नित्या
न्यतमोपासकानामप्यवश्यं करणीयाः ॥ एवं घटिका चक्रोपासनमपि
चावश्यकं । तत्र षोडशनित्यानामप्यभिलेखयत्वेन
पूजनीयत्वात्तदपूजनप्रत्यवायशास्त्रेणैकैकनित्या साधकस्यापि क्रोडीकृतत्वात्
प्रतिदिनं तदधिकरणक नित्यापूजनं मुख्यः पक्षः प्रतिपर्वपूजनं
मध्यमः षट्त्रिंशत् सावनदिनात्मक मासमध्ये तत्पूजन मधमः पक्षः
तस्यापि व्यतिक्रमे नित्यकर्मव्यक्तिक्रम प्रायश्चित्तं कृत्वा
पुनस्तदारंभरणीयं नान्यथा प्राधान्येनैक नित्योपासनेप्यङ्गतया
सकलनित्योपासनमावश्यकमेव षोडशनित्याजपघटित सायं
सन्ध्याविधिनैवैतदर्थस्य ज्ञापितत्वात् ॥ न च प्रधानमात्रपरह्
सन्द्याविधिरितिशंक्यं । यन्त्रातिरिक्तं सर्वं सर्वविषयमिति । मूलसिद्धसिद्धान्त
व्याकोपप्रसक्तेः अङ्गित्वेन एकनित्यापूजनेऽन्यासामङ्गत्वेन पूजोक्तेर्व्याकोपश्च ।
न च सकलनित्यासाधारणयन्त्राधिकरणक पूजनविषंयकमेवेदमिति वाच्यम् ॥
प्. ७५ब्)
अङ्गाङ्गित्वे एतासां सिद्धे तद्यन्त्रावकाशद्वतितद्यन्त्राम्नानसामर्थ्योदेव
तथात्वस्याऽप्रत्यूहादात् । एवं मिथुन देवतोपासनमप्यावश्यकमेवैकैक
नित्योपासकानामपीति संक्षेपः ॥ तत्र च मिथुनार्चा यन्त्रस्य काम्यकमलाया
मूर्द्धर्त्तव्यत्वात्क्वाप्यनुद्धृतं घटिकाचक्र मधुनोपदर्श्यते ॥ अमीष्टमाने
भ्रामणं कर्काटकस्य परितोविधाय वृत्तं निष्पाद्य प्राक्प्रत्यगायतं
ब्रह्मसूत्रं दत्वा तन्मध्यावष्टम्भेन वृत्तरेखावधि दक्षिणोत्तरायतं
सूत्रं दत्वा । तदग्र द्वयमारभ्य ब्रह्मसूत्रः वृत्त पश्चिमसन्धिभागान्तं
सूत्रद्वयमास्फाल्य । अधोग्रं त्रिकोणं निष्पाद्य । तद्योनि वामभाग
दक्षभागरेखा मध्यभागगताग्रद्वयकं ब्रह्मसूत्र वृत्तपूर्व
सन्धिभागान्तं सूत्रद्वयदानेन ऊर्द्ध्वाग्रं त्रिकोणं निष्पाद्य ।
दक्षिणोत्तररेखा त-ऊर्द्ध्वभागगतरेखाद्वय मध्यभागतः
पार्श्वद्वयगतात्सर्वपश्चिमभागगततिर्यग्रेस्वा ब्रह्मसूत्रयोः
सन्धिस्थानपर्यन्त सूत्रद्वयमपरं दत्वा । योनिपदाभिधेयमपरामयधोग्रं
त्रिकोइणं विधाय । ब्रह्मसूत्रं वृत्तरेखां च मार्जयित्वा घटिकाचक्रं
रेखामयं निष्पद्य । तत्र बाह्यगत योनित्रये अग्रादि वामक्रमेण
पर्यायनित्यायास्त्र्यर्णायावर्णत्रयं लिखित्वा । ऊर्ध्वाग्र त्रिकोणे पूर्व
त्रिकोणमारभ्य वामक्रमेण त्र्यक्षर्यास्तत्रद्दिननित्याया
प्. ७६अ)
वर्णत्रयं लिखित्वा । सर्वमध्यगतयोनेः क्रमेण वामपार्श्वे अधोदेशादि
पञ्चस्वरान् ऊर्ध्वरेखायामश्रीशानादि पञ्चस्वरान् । दक्षपार्श्वे
ऊर्द्ध्वाधः । क्रमेण पञ्चस्वरानभिलिखेत् । मध्यमभागे च
असितिप्रस्तुतयुगार्णं लिखित्वा तदन्तः अकारादेः स्वरस्य घटिकार्णत्वे
विन्द्वाकारकत्वेन न तु प्रसिद्धाकारत्वेन तं लिखेत् । वहिश्च दीर्घाकारादयः
पञ्चदशप्रसिद्धाकारत्वेनैव न तु विन्द्वाकारत्वेन आकारस्य घटिकाक्षरत्वे ।
इकारादि लिखित्वान्ते ह्रस्वाकारो लेख्यः एवमग्रेष्यूह्यम् ॥ ककारादि व्यञ्जनस्य
घटिकार्णत्वे । युगार्णघटिकार्णयोः सन्धिं कृत्वा मध्येलेख्यं तेन
कामिनिमध्ये लिखित्वा । काकिकीकुकू इत्यादि पञ्चदशवर्णा बहिर्लेख्याः ॥
खकारस्य घटिकार्णत्वे खमिति मध्ये खखिखीखुखू इत्यादि पञ्चदशवर्णा
वहिर्लेख्याः । अत्र स्वराणां व्यञ्जनानां च स बिन्दु त्वमेव न केवलत्वं ।
इत्थं च मध्यादि पञ्चाशद्घटिकार्णविन्यास भेदेन एकस्मिन्नपिदिने
पञ्चाशत्प्रमितानिषटिकाचक्राणि भवति । एकैकस्मिन्काल नित्यानां तत्तद्दिन
नित्यास्वरूपाणां पर्याये । व्योमगजर्तुरामस्वधरा १०३६८०० मानानि यन्त्राणि ।
चरमेतु तत्पर्याये केषाञ्चिदन्तिमदिनानां द्विद्विदिननित्या स्वामिकत्वेन प्रोक्त
संख्यातो ह्रासो वधेयः ॥ अत्र प्रधानत्वेन
प्. ७६ब्)
स्वाभिप्रेता नित्या सर्वमध्यगतवर्णरूपेतितां तत्प्रधानविद्यया सम्पूज्य ।
तत्परितः पञ्चदशाक्षरेषुं पञ्चदशनित्याः सम्पूज्य । ह्रीं श्रीं
इशक्तिपादुकां पूजयामि । ह्रीं श्रीं डाशक्ति पादुकां पूजयामि । ह्रीं श्रीं
ई शक्तिपादुकां पूजयामि । ह्रीं श्रीं ठा शक्ति पादुकां पूजयामि । ह्रीं
श्रीं आशक्ति पादुकां पूजयामि । ह्रीं श्रीं ईशक्तिपादुकां
पूजयामीत्यादिरीत्या तत्तत्पर्यायनित्यावर्णशक्ति तद्दिननित्यावर्णशक्तीः पूजयेत् ।
ईडाई इति पर्यायनित्या । ईठाई इति दिननित्या यदा भवति तदभिप्रायेणेदमुक्तम् ॥
अन्यदातु तत्तत्कालानुसारेण स्वयमूह्यम् ॥ मध्ये प्रधान नित्या पूजापि
मध्यलिखित वर्णघटितविद्ययैव । ह्रीं श्रीं अंशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि ।
ह्रीं श्रीं कं शक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि रूपाइव प्रधाननित्या विद्यया
कार्या । परितः पञ्चदशनित्यानामपि तत्र यद्वर्णघटितविद्ययैव । ह्रीं श्रीं
आंशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि । ह्रीं श्रीं कां शक्तिपादुकां
पूजयामीत्यादि रूपयैव पूजा कार्या । यद्यप्येवमेकघटिकाक्षरविद्याया
एकघटिकाक्षरपूजैव संवृत्ताः न षष्ठिघटिकाक्षर पूजा । तथापि यद्यद्दिने
यद्यदुदयाक्षरं तदेव मध्ये लिखित्वा तदादि पूर्ववच्छेषाक्षराणि लिखित्वा
तद्घटितविद्ययापूजनात् सर्वघटिका नित्यापूजनं सिद्ध्यतीति
सम्प्रदायसिद्धोर्थ
प्. ७७अ)
इति निधिकारः घटिकाचक्रेत्यभिधानाद्युगार्णं घटिकार्णेनेति
मूलसौरस्याच्चनादेय मात्राक्षरलेखः शास्त्रार्थः किन्तु
तत्तहूठिकाक्षरपञ्चाशच्चक्रेषु तद्घटिकाक्षर सम्बद्धोक्तरीतिक
पञ्चाशन्मन्त्रैः षष्ठिघटिकादेवताः एक काल एव पूजयेत् । एवं च
सर्वाक्षरलिखनं पूर्वोक्त संगतं भवति । नवा सर्वघटिकाणां घटिकाचक्र
पूजनकर्माक्रान्तत्वापत्याकर्मान्तर विलोपप्रसङ्गः इति तु प्रतिभाति ॥
इत्थं सामान्य प्रस्तावे कथितोप्यर्थो यदि विशेष प्रस्तावे दृश्येत । तर्हि
दृढतरस्मरणार्थं तदिति नपौनरुक्तकरं
तत्रानुक्तस्तत्रोक्तार्तोग्रन्थगौरवभयादनुक्त इति न न्यूनताकरः
ग्रन्थलाघवार्थमेव सामान्य प्रस्तावः पृथग्भवति ॥ इति सामान्यप्रस्तावः ॥
अथ कामेश्वरी नित्याया उपदेश प्रकारपूर्वकाः प्रयोगा लिख्यन्ते ॥ श्रीचक्र
वद्धिरेखयाभूपुरं निर्माय । तदन्तः षट्कोणं तदन्तः षोडशदलं
ततोप्यन्तः पुनः षोडशदलं तदन्तरष्टदलं तस्याप्यन्तः पञ्चदलं कमलं
कुर्यात् । अत्र सर्वत्र सर्वमपि कमलं कर्णिकावृत्त केसरवृत्त दलाग्रवृत्त रूपैः
सम्भवदपि केसरवृत्तस्य मार्जनोपदेशाद्विद्विवृत्तैः कार्यं । इत्थं च
नैरन्तर्येण तदनुवृत्तानि भूपुरान्तः कार्याणि । तत्र सर्वाभ्यन्तर स्थित
वृत्तयोश्चतुरङ्गुलान्नरालकयोर्मध्ये पञ्चदलं
प्. ७७ब्)
कमलं तद्वहिस्तनयोश्चतुरङ्गुलान्तरालकयोर्वृत्तयोर्मध्येष्टदलं कमलं
तद्वहिस्तनयोश्चतुरङ्गुलान्तरालक वृत्तयोर्मध्ये षोडशदलं कमलं
तद्वहिस्तनयोश्चतुरङ्गुलान्तरालकयोर्द्वयोर्वृत्तयोर्मध्ये पुनः षोडशदलं
कमलं पूर्वपूर्वकमलाग्रवृत्तोत्तरोत्तर कमलमूलवृत्तयोस्त्वेकैक
कालमात्रमन्तरालं । तद्वहिश्चतुरङ्गुलान्तरालकयोर्वृत्तयोर्मध्ये षट्कोणमिति
सम्पन्नं तदिदं पूजाचक्रं क्वचिच्छुद्धायां समभूमावुद्धृत्य ।

तत्रोक्तरीया कलशं स्थापयित्वा । कलशाम्बु मध्यचिन्तित सर्वमङ्गलापूजाचक्रे
सावरणां सर्वमङ्गलां षोडशोपचारैः सम्पूज्योद्वास्य । पुनस्तत्रैव चिन्तित
प्रस्तुत पूजाचक्रे कामेश्वरी नित्यामर्चयेत् । नित्यपूजा तु केवलं चक्र एव ।
तत्प्रकारो यथा । प्रस्तुत विद्यया प्राणानायम्य षोडशार्णमन्त्रेण बलिं दत्वा ।
स्वशिरसि गुरुक्रमेण न वापिनाथांस्तत्तन्मन्त्रैरभ्यर्च्य । नाथस्तोत्रं पठित्वा
तदाज्ञां गृहीत्वा पूजामारभेत स्वनाथ प्रस्तुत नित्यामयं स्वात्मानं
गुरुस्वरूपं ध्यात्वा । तत्तद्वर्षभेद नियमित देशकालादि समस्तगुप्त प्रकट
सिद्धयोगिनी चक्रान्ताष्ट त्रिंशत्पीठदेवताः स्वस्वमन्त्रैः सम्पूज्य
यन्त्रस्वात्मनोर्मध्ये गोरोचना कर्पूरकुङ्कुमागुरुकस्तूरीवासित जलपूर्णं
साधारं सामान्यार्घ्यपात्रं संस्थाप्य तदाधारपात्र
प्. ७८अ)
जलानि क्रमेण कुलसुन्दरीवीजैर्वह्नि सूर्यचन्द्ररूपाणि भावयित्वा
तङ्गतरोचनादिपञ्चकं पृथिव्यादि पञ्चकमिति विभाव्य तज्जलं
प्रस्तुतनित्यापूजाचक्रयोरैक्यं विभाव्य प्रस्तुतनित्याया अभिन्नत्वेन भावितजलं
प्रस्तुतविद्यया दशवारमभिमन्त्र्य पूजयित्वावा
तदीय षडङ्गमन्त्रैः षडङ्गदेवताश्च सम्पूज्य तदुदकेन प्रस्तुतविद्यया
स्वात्मानं पाद्यार्घ्याचमन स्नान पात्रजल वस्त्र भूषण गन्धाक्षत
पुष्पं धूपदीपनैवेद्य ताम्बूलान्त द्वादशोपचार सामग्रीं च प्रत्येकं
सम्प्रोक्ष्य पुनर्विद्यया प्राणानायम्य हस्तेन सपुष्पाक्षतं जलमुपादाय
देशकालगोत्र राशिनामान्तमुल्लिख्य श्रीकामेश्वरीनित्याप्रीतये यथा बुद्धि
नियोगं विधिना श्रीकामेश्वरी नित्याया नित्यपूजां करिष्ये इति संकल्प्यः कार्यः
दीक्षापूजायान्तु गुरुकर्तृकोयं संकल्पस्तदङ्ग भूतसर्वमङ्गला
पूजोपक्रम एव कृतत्वान्नेदानीं कर्तव्यः विधिनेत्यनेनैव पूजादि
सकलार्थसार्थ सङ्ग्रहात् मातृका षडङ्गन्यासं अं कं खं गं घं ङं
आं हृदयायनम. इं चं छं जं झं ञं ईं शिरसे स्वाहा
उं टं ठं डं ढं णं ऊं शिखायै वषट् एं तं थं दं धं नं
ऐं कवचाय हुं । ओं पं फं वं भं मं औं नेत्राय वौषट् अं यं रं
लं वं शं षं सं हं ल. क्षं अः अस्त्राय पट् । इति मन्त्रान्स्वस्याङ्गुष्ठादिषु
हृदयादिषु
प्. ७८ब्)
च विन्यस्य । सम्पन्नं निर्माय प्रस्तुत विद्योपेताकारादितत्तन्मातृकां
तत्तन्मातृकास्थानेषु विन्यस्य । ऐं हृदयाय नमः सकलह्रींशिरसेस्वाहा ।
नित्यशिखायै वषट् । क्लिन्नेकवचाय हुं । मदद्रवे नेत्राय वौषट् स्वाहा अस्त्राय
फडिति मन्त्रान् स्वस्याङ्गुष्ठादिषु हृदयादिषु च विन्यसेत् । अत्र सर्वत्र नेत्रमन्त्रे
नेत्रत्रयायवौषडितिप्रयोगेपिनकापिशास्त्रार्थ हानिरितिस्वस्वगुरुसम्प्रदायतः
पक्ष द्वयव्यवस्थितिः ॥ करन्यासे अङ्गुष्ठाभ्यां नम इत्यादि प्रयोगस्तु
प्रस्तुतशास्त्रवहि भूत एव । ततः सशब्द छोटिकाभिर्दशदिक्षु विघ्नानां
मौमान्तरिक्षदिव्यानामुत्सारणं कुर्यात् । ततश्च ऐं इति दक्षनेत्रे सकल ह्रीं इति
वामनेत्रे नि इति दक्षश्रोत्रेत्थ इति वामश्रोत्रेक्ति इति दक्षनासापुटेन्ते इति
वामनासापुटे म इति जिह्वायां दृ इति हृदयेद् इति नाभौ वेइति गुह्ये सौः इति
मूर्द्धादिपादान्तं व्यापकत्वेनविन्यस्य । पुनः ऐ सकलह्रीं
नित्यक्लिन्नेमदद्वेसौरिति सम्पूर्ण मन्त्रेणत्रेधा व्यापक न्यासं कुर्यात् ।
कलशान्तश्चिन्तितविन्दुमध्ये दीक्षाङ्गपूजाया मन्यत्र
पञ्चदशात्मकमलकर्णिकाशविन्दुमध्य एव ।
त्रिखण्डामुद्राप्रदर्शनपूर्वकमञ्जलिनापुष्पाण्यादाय । मूलाधारादि
ब्रह्मरन्ध्रान्तविभावित प्रस्तुत विद्या तेजोवहन्नासमार्गेण पुष्पाञ्जलि
संक्रान्तं विभाव्यः तत्प्रक्षेपिण संक्रान्तं विभाव्य पूर्ववद्विद्यान्ते
प्. ७९अ)
इभो कामेश्वरी नित्ये इह चक्रे आवाहिता भवेति सम्प्रार्थ्य । तत्तेजः किरणानितस्ततो
वक्ष्यमाणस्थानेषु प्रसृतां स्तत्तदावरणनाथायुध देवतारूपतया
परिणतान् विभाव्य ध्यायेत् । अथवा ध्यानानन्तरं
पुष्पाञ्जलिप्रक्षेपेणावाहनं ध्याने यथा बालार्क कोटिसंकाशां
माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् । हारयैवेयकाञ्चीभिरूर्मिकानूपुरादिभिः । मण्डितां
रक्तवसनां रक्ताभरणभूषिताम् । षड्भुजांत्रीक्षणामिन्दुः
कलाकलितमोलिकाम् । पञ्चाष्टषोडशद्वन्द्वषट्कोणचतुरस्रगाम् ।
मन्दस्मितलसद्वक्तांदयामन्थरवीक्षणाम् । पाशाङ्कुशौचमुद्रेक्षुचापं
पुष्पशिलीमुखान् । रत्नपात्रंसीधुपूर्णं वरदं विभ्रतीं करैरिति
शक्तयस्तत्समाकारा वस्त्रभूषायुधादिभिरिति शक्तिध्यानं आ अधेषु सर्वत्र
स्वस्वलाञ्छित मौलिकत्वमधिकं ततश्च विद्यान्तेमोकामेश्वरीनित्ये इहचक्रे
स्थापिता भव विद्यान्ते मोकामेश्वरीनित्ये इहचक्रे सन्निरुद्वाभव विद्यान्ते
भोकामेश्वरीनित्ये इहचक्रे अवगुण्ठिताभव विद्यान्ते मोकामेश्वरीनिये इहचक्रे
सन्निधापिता भवेति तत्तन्मुद्राप्रदर्शनपूर्वकं सम्प्रार्थ्य
प्राणप्रतिष्ठा षडङ्गमन्त्रैः कराङ्गन्यासौविधाय । प्राणप्रतिष्ठाविद्यया
अमुष्याः कामेश्वरीनित्यायाः प्राणा इह यन्त्रे प्राणा इत्यादि रूपया
प्राणप्रतिष्ठां कृत्वा द्वादशोपचारैः पूजां कुर्यात् । तन्मन्त्रा यथा
मूलविद्यान्ते कामेश्वरी
प्. ७९ब्)
नित्ययैपाद्यं कल्पयामीति सामान्यार्घ्योदकेनपाद्यमुत्सृज्य ।
मूलविद्ययापदयोर्निवेदयेत् । एवमेवपाद्यपदस्थाने अर्घ्या च मनस्नान
वस्त्रभूषणं गन्धपुष्पधूपदीपसाचमनं नैवेद्यताम्बूलपदानामेकशो
निवेशेन निष्पन्न मन्त्रैस्तत्तदुपचार वस्तून्युत्सृज्य । विद्यया प्रतिव्यक्ति आवृत्तया ।
शिरो मुख सवाङ्गो धाङ्गोपर्यङ्ग यथायोग्याङ्ग ललाट पादवक्षः
स्थलशीर्य नाभिदेश नेत्रदेश मुखेषु यथायोग्यं निवेदयेत् ॥
ततस्त्रयोदशोपचारः । तत्प्रकारो मयथा देव्याः पृष्ठभागे ऊर्द्ध्वाधः
क्रमेण पङ्क्तित्रये देवी निकटपङ्क्तिमारभ्य त्रित्रिक्रमेण ह्रीं श्रीं
प्रकाशानन्दशक्तिपादुकां पूजयामि । ह्रीं श्रीं विमर्शानन्दशक्तिपादुकां
पू० ह्रीं श्रीं आनन्दशक्तिपा० ह्रीं श्रींज्ञानानन्दशक्तिपा० ह्रीं श्रीं
सत्यानन्दशक्तिपा० ह्रीं श्रीं श्रीपूर्णानन्दशक्तिपा० ह्रीं श्रीं
स्वभावानन्दशक्तिपा० ह्रीं श्रीं प्रतिभानन्दशक्तिपा० ह्रीं श्रीं
सुभगानन्दशक्तिपादुकां पूजयामीति मन्त्रैः सम्पूज्य देवी
वामाधरहस्तान्तिक देशमारभ्य देवीदक्षाधरहस्तान्तिक देशान्तं
ऐंवरदायनमः ऐंपुराड्नेक्षु चापायनमः ऐंपाशायनमः ऐं
अङ्कुशायनमः ऐंपुष्पशिलीमुखेभ्यो नमः ऐंसीधुपूर्णरत्नपात्रायनमः
इति प्रधान समकक्ष देवताः सम्पूज्य । पञ्चदलकमले अग्रदलमारभ्य
ऐंद्रांमानदवाणायनमः ऐंद्रीं उन्मादनवाणायनमः
प्. ८०अ)
ऐंक्लीं दीपनवाणायनमः ऐंव्लूं मोहनवाणायनमः ऐंसः
श्षणवाणायनमः इति पञ्चबाणान्सम्पूज्य । सम्पूर्णविधान्ते कामेश्वरी
नित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ऐं एताः कामेश्वरी
नित्याप्रथमावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति तत्पूजा मर्पयेत् । ततोष्टदले
देव्यग्रदलमारभ्य प्रादक्षिण्येन ऐंअनङ्गकुसुमापादुकां पूजयामि । ऐं
अनङ्गमेखलाया । ऐं अनङ्गमदनाया । ऐं अनङ्गमदनातुरापा ।
ऐंमदवेगिनीपा । ऐंभुवनपालायाः ऐंशशिरेखापा । ऐगगनरेखापादुकां
पूजयामीत्यष्टशक्तीः सम्पूज्य । विद्यान्ते कामेश्वरी नित्यापादुकां पूजयामीति
मध्यस्थ देवीं मभ्यर्च्य । ऐं एताः कामेश्वरी नित्या द्वितीयावरणदेवताः
पूजांगृह्णन्त्विति तदर्पयेत् ॥ ततः षोडशदलकमले ये दलमारभ्य प्रादक्षिण्येन
ऐं अं श्रद्धाकलापादुकां पूजयामि । ऐं आं प्रीतिकलापा० ऐं इंरति कलापा

। ऐं ईं धृति कलापा । ऐं उं कीर्तिकलापा । ऐं ऊं मनोरमाकलापा । ऐं ऋं
मनोहराकलामा । ऐं ॠं मनोहराकलामा । ऐं ॠं मनोरथाकलापा । ऐं ऌं
मदनोन्मादिनीकलापा । ऐं ऌं मोहिनीकलापा । ऐं एं शङ्खिनीकलापा । ऐं ऐं
शोषिणीकलापा । ऐं ओं वशकारीकलापा । ऐं औं सिञ्जिनीकलापा । ऐं
अंसुभगाकलापा । ऐं अः प्रियदर्शनिका कलापादुकां पूजयामीति मदनकलाः
सम्पूज्य । विद्यान्ते कामेश्वरी
प्. ८०ब्)
नित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थ देवीमभ्यर्च्य । ऐं एताः कामेश्वरी नित्या
तृतीयावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति तत्पूजामर्पयेत् । ततो वहिस्तन षोडशदले
अग्रादि प्रादक्षिण्येन ऐं अंपूषाकलापादुकां पूजयामि । ऐं आं
इच्छकलापा० ऐं ई सुमनसाकलापा० ऐं ईं रतिकलापा० ऐं उं प्रीतिकलापा० ऐं
ऊ० धृतिकलापा० ऐं ऋं ऋद्धिकलापा० ऐं ॠं सौम्याकलापा० ऐं ऌं
मरीचिकलापा० ऐं ऌं अंशुमालिनीकलापा० ऐं एं शशिनीकलापा० ऐं ऐं
अङ्गिराकलापा० ऐं ओंछायाकलापा० ऐं औं सम्पूर्णमण्डलाकलापा० ऐं
अंतुष्टिकलापा० ऐं अः अमृताकलापादुकां पूजयामीति चन्द्रकलाः सम्पूज्य ।
विद्यान्ते कामेश्वरी नित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थ देवीमभ्यर्च्य । ऐं
एताः कामेश्वरीनित्या चतुर्थावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति तत्पूजामर्पयेत् ।
ततः षट्कोणचक्रे निरृतिकोणे ऐंडाकिनीपादुकां पूजयामि । वायुकोणे ऐंराकिनी
पादुकां पू० पूर्वकोणे ऐंलाकिनीपादुकां पू० अग्निकोणे ऐकाकिनीपा

ईशानकोणे ऐंसाकिनीपा० पश्चिमकोणे ऐंहाकिनीपादुकां पूजयामीत्यभ्यर्च्य
। सम्पूर्णविद्यान्ते कामेश्वरी नित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थ
देवीमभ्यर्च्य । ऐं एताः कामेश्वरी नित्या पञ्चमावरणदेवताः पूजां
गृह्णन्त्विति तत्पूजामर्पयेत् । ततश्चतुरस्रे पूर्वस्य दक्षिणवीथ्यां
प्. ८१अ)
ऐं इं शक्तिपादुकां पूजयामि । अग्निकोणे ऐं अग्निशक्तिपा० दक्षिणवीथ्यां ऐं
यमशक्तिपा० निरृतिकोणे ऐं निरृतिशक्तिपा० पश्चिमस्योत्तरवीथ्यां ऐं
वरुणशक्तिपा० वायुकोणे ऐं वायुशक्तिपा० उत्तरवीथ्यां ऐं सोमशक्तिपा

ईशानकोणे ऐं ईशानशक्तिपा० पश्चिमस्य दक्षिणवीथ्यां ऐं अनन्तशक्तिपा

पूर्वस्योत्तरवीथ्यां ऐं ब्रह्मशक्तिपादुकां पूजयामीति लोकपालात्मकशक्तीः
सम्पूज्य । सम्पूर्णविद्यान्ते कामेश्वरीनित्यां पूजयामीति मध्यस्थ देवीं
सम्पूज्य । ऐं एताः कामेश्वरी नित्या षष्टावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति
तत्पूजामर्पयेत् ॥ ततश्चतुरस्र षट्कोणवाह्यवृत्तयोरभ्यन्तरवीथ्यामाग्नेयादि
कोणचतुष्टये अप्रादक्षिण्येन ऐं वटुकशक्तिपादुकां पूजयामि । ऐं
गणपशक्तिपा० ऐं दुर्गाशक्तिपा० ऐंक्षेत्रपालशक्तिपादुकां
पूजयामीत्यभ्यर्च्य । विद्यान्ते कामेश्वरीनित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थ
देवीमभ्यर्च्य । ऐं एताः कामेश्वरी नित्या सप्तमावरणदेवताः पूजां
गृह्णन्त्विति पुष्पाञ्जलिदानेन पूजामर्पयेत् । ततः स्तोत्रपाठ
तर्पणप्रणामात्मकं शिष्टमुपचारत्रयं कृत्वा
कराङ्गभूताङ्गुष्ठादिन्यास हृदयादिन्यास वर्णन्यासपुटितं यथस्यात्तथा ।
सहस्रैकविंशतिशतैक शतान्यतमसंख्यया नित्यजपं विधाय निवेद्य
तद्दशांशेन घृतत्रिम
प्. ८१ब्)
धुरान्यतराभ्यक्त रक्तपुष्पैः केवलान्तेन केवलघृतेन वा हुत्वा
कुरुकुल्लाविद्यया वलिं दत्वा नीराज्य प्रधान विद्योपासनावच्छेसं समापयेत् ।
दीक्षायातु सामान्य प्रस्तावोक्तं शेषमाचरेत् ॥
एवं प्राप्तविद्यः शिष्यो गुरुप्रसाद प्राप्त तत्साधनप्रकारस्तां विद्यां
साधयेत् तत्प्रकारो यथा अनुपदमेवोपदर्शनीय कामयन्त्राष्टके मध्ये
एकस्मिन्कस्मिंश्चिद्यन्त्रे वाहनादिपूर्वकं पूर्वोक्त दिशापूजां कृत्वा तदन्ते
समसंख्यं यथा भवति तथा लक्षं जपेत् । लक्षजपसमाप्तिपर्यन्तं
दुग्धाहार एव स्यात् । तेन सर्वेषामपि पापानां क्षयः स्यात् । काकथा
प्रयोगसिद्धि प्रतिबन्धक पापक्षयस्य इतो
विद्यासिद्ध्यभावेष्टचत्वारिंशल्लक्षजपस्तथा इत्थं साधितविद्यः
प्रयोगानाचरेत् ॥ तत्रादौ कामपञ्चयन्त्रप्रयोगोयथा ॥ ह्रीं क्लीं ऐं हुं स्त्रीं
इति पञ्चकाममन्त्राः तत्रहकाररकार ककारलकारा ऐकारवकार
सकारतकाराश्चेत्पष्ठा च पुनरुक्तवर्णाः तेषु प्रत्येकं षोडशस्वरयोगे
हहाहिहीत्येव मादयः पर्यवसन्ताः ॥ स्वरेषोडशस्वरयोगेतु अ आ इ ई उ ऊ इत्येव
मादयः पर्यवस्यन्ति ॥ पूर्व षट्कोणं निर्माय तद्वहिर्वृत्तरे स्वात्रयेण वीथी
द्वये सम्पाद्य तत्र कर्णिकायां मायाबीजमालिख्य तन्मध्यभागे पङ्क्तित्रयं
परिकल्प्य प्रथमपङ्क्तौ देवदत्तस्येत्यादिरूपं षष्पन्तं
प्. ८२अ)
साधकनाम । सर्वाधः पङ्क्तौ यज्ञदन्तमित्यादिरूपं द्वितीयान्तं
साध्यनामं मध्यमपङ्क्तौ वशंकुरु कुर्वित्यादि रूपं कर्मपद विवक्षितं
लिखित्वा षट्कोणस्याधस्तनकोणत्रयं विन्दुयुक्तं तदेव कर्णिकास्वितं
वीजमालिख्य पुनस्तदेववीजं विन्दुमपहाय विसर्गयुक्तं कृप्त्वा ऊर्ध्वभागगत
कोणत्रयेलिखेत् । ततो विसर्ग युक्ता हः हाः हिः हीः हुः हूः हृः हॄ. हॢः हॣः हेः
हैः होः हौः हः हः इत्यादि पूर्वोक्ताक्षरचुतुष्क विकृत
चतुःषष्टक्षराण्याभ्यन्तरवीथ्यामालिख्य । ऐकारादि चतुष्कीय
विकृताक्षरवणान् अः आः इः ईः इत्यादिक पः पाः विः वीः स्रुः वुः ऌः ॡः चेः
चैः चोः चौः चंः चः इत्यादि सः साः इत्यादि तः ताः तिः तीः इत्यादि ततः स विसर्ग
चतुःषष्ट्यक्षराणि वाह्यवीथ्यां लिखेदिति प्रथमं यन्त्रं । अत्रैव
मायावीजस्थाने कामबीजं लिखित्वोक्तः सर्वोपिविधिर्यद्यनुष्ठीयते तदा द्वितीयम् ॥
अथ मायावीजस्थाने वाग्भववीजं लिख्यते परस्तु विधिः पूर्वोक्त एव तदा तृतीयं
यन्त्रम् ॥ अथ मायास्थाने ब्लूमिति लिख्यते शेषं सर्वं पूर्ववत् तदा चतुर्थं
यन्त्रम् । अथ मायास्थाने वधूबीजमभिलिख्यते तदपरं सर्वं
पूर्ववत्तदापञ्चमं यन्त्रम् ॥ एतानि पञ्चयन्त्राणि क्रमेण कामराज मन्मथ
कन्दर्प मकरकेतन मनोभव नामक काममन्त्र घटित स कर्णिक षट्कोणकत्वेन
प्. ८२ब्)
तत्तत्कामयन्त्राणीत्युच्यते । एतेषां भालमुख हृदय नाभिमूलाधारेषु
क्रमेण न्यासं कृत्वा । मूलाधारादि ललाटान्तपञ्चस्थानेषु पूर्वोक्त
स्वस्वमन्त्रसहितानां मदनोन्मादनोद्दीपन मोहन शोषणाभिधानानां
पञ्चवाणानां न्यासमात्रादपि सर्वाङ्गनानां मोहकस्तृप्तिकरश्च भवति
॥ षष्ठं यन्त्रं यथा पूर्वोक्तस्यैव षट्कोणस्य विशालकर्णिकायां कामबीजं
लिखित्वा तदन्तर्मायाबीजं तस्याप्यन्तः साध्यसाधकादिनामलिखित्वा
कर्णिकायामेव तद्वीजद्वयस्य वहिर्भागे तद्वीजद्वयमन्तःस्थीकृत्य ईशानाग्नेय
पश्चिमकोणक पश्चिमाधः पुच्छक वाग्भवः नैरृत्यवायव्य पूर्वकोणक
पूर्वाध पुच्छक वाग्भवयोः पुटनेन षट्कोणमपरं निर्माय
एतदीय षट्कोणेषु प्लूमिति चतुर्थकामबीजमावृत्यालिखित्वा । द्वितीयवीजेन
कामबीजरूपेण अध ऊर्ध्वाधो देशयोः क्रमेण बिन्दु विसर्गाभ्यां
युक्तेन षट्कोणा षडावृत्यासंपूर्य । पूर्ववद्वीथीद्वयं पञ्चमकामबीजेन
स्त्रीमित्येवं रूपेणवेष्टयेत् । न तूक्तवर्णैरिति । सप्तमयन्त्रं यथा
पूर्वोक्तवीथीद्वयतः पुनर्वहिर्वृत्तद्वयं कृत्वा पूर्वविन्यस्तवृत्त साहाययेन
वीथीद्वयं निर्माय तदुभयं चतुःषष्ठि संख्य पूर्वोक्त विकृताक्षरैः
पूरयित्वा शेषं षष्ठयन्त्रवदेव कुर्यात् ॥ अष्टमयन्त्रं यथा पूर्वोक्तं
प्. ८३अ)
सप्तमयन्त्रेति कर्तव्यतां सर्वमप्यनुष्ठाय । एकं वृत्तं सर्वतो वहिरपरं
कृत्वा पूर्ववृत्तसाहाययेन वीथीमन्यां सम्पाद्यतां मातृकया शुद्ध्या
वेष्टयेदिति ॥ एतैश्चयन्त्रैः सर्वैरपि प्रत्येकं धारणपूजनादिभिरूपायैः
सर्वकार्यसिद्धिर्भवति । वशीकरणीयं मनुजमुक्तान्यतमयन्त्रमध्यगतं
स्वकीय मूलाधारहृदयमूर्द्ध्वगत तेजस्त्रय व्याप्तं च ध्यात्वा ।
पूर्वोक्ताष्टाविंशत्त्युत्तरैकशतविकृताक्षराणि पञ्चसंख्या विकृताक्षराणि च
जपतः साधकस्य स साध्यो यावज्जीवं वशगःस्यादित्येकः प्रयोगः ॥
उक्ताष्टमयन्त्रमध्ये गतं जपाकुसुममिवारक्तं मन्त्रवर्णतेजः
किरणैर्व्याप्तं स्वतेज सापि व्याप्तं स्वसाध्यं भावयन्नेव यो खिला
निविकृताक्षराणि पञ्चकामबीजानि च जपेन्नस्य वशमापन्ना नृपति
वनिताट्योधनानि सर्वाणि प्राणानपिदद्युरितिद्वितीयः ॥ अष्टमयन्त्रे कलशं
स्थापयित्वा । तत्र पूर्ववत् सर्वमङ्गलाचक्र चिन्तनादितदुद्वासनान्तकर्मकृत्वा ।
तत्र कलशे पुनर्देव्या वाहनादि पूर्वकं प्रस्तुत देवीमभ्यर्च्य । तज्जलं
सहस्रादि संख्यया प्रस्तुत विद्ययाभिमन्त्र्य । दत्त दक्षिणं यमभिषिञ्चेत्सोयं
दुर्भगत्वरोगदारिद्र्यैर्निमुक्तः स्यादिति तृतीयः ॥
रक्तचन्दनसिन्दूरगैरिकदरदान्यतम वस्तुभिरुक्ताष्टयन्त्रान्यतमयन्त्रं
भूमिफलक शिलान्यतमस्थाने लिखित्वा । मध्यस्थबीजं सर्वं प्रस्तुतमन्त्रेण
वेष्टनीयमिति लिखने
प्. ८३ब्)
विशेषमनुसृत्य । सिद्धे यन्त्रे आवाहनं प्राणप्रतिष्ठादि पूर्वकमभ्यर्च्य ।
तदग्रे जपतः साधकस्य पूर्वजन्मार्जितपापक्षयः एतज्जन्मनि अनिन्दित
सकलजनस्पृहणीय लक्ष्मीलाभ पूर्वकसुखवृद्धिः स्यादिति चतुर्थः ॥ यस्यैव
वशीकरणमुद्देश्यं तस्यनाम मध्यबीजान्तलेख्यं । कुङ्कुममय एव गन्धः
रक्तान्येव पुष्पाणि कदलीफलदुग्धशर्करापायसगुडानां नैवेद्यं
मण्डलावधिपञ्चर्विशतिदिनान्तं सप्तदिनान्तं वा कार्यस्य गुरुतरत्व गुरुत्व
लघुत्वान्यवेक्ष्यकालोव्यवस्थाप्यः ॥ षष्ठयन्त्रे षट्कोण कर्णिकालिखित
मायाबीज कामबीजात्मकं बीजद्वयं मन्तर्वहिर्भावयन्तं
प्रस्तुतनित्याविद्ययाभिवेष्य शेषं पूर्ववन्निर्माय । एतद्यन्त्रमध्यगतं
साध्यं मूलाधारादि ब्रह्मरन्ध्रान्तं सुषुम्णामार्गेण
गमनागमनानिकुर्वन्तं भावयेन्नेन ससाध्यो वशी भवतीति पञ्चमः
प्रयोगः ॥ इति कामयन्त्रप्रयोगः ॥ अथ कामेश्वरीयन्त्र प्रयोगः ॥ एतद्विद्यायाः

सर्वेष्येकोनविंशतिर्वर्णाः तत्र द्वादशस्वर सकार ककारलकार हकार नकार
तकार पकार मकार दकार वकारात्मक द्वादशवर्णाः अनावृत्ताः
परेककारलकार तकारद्वय मकार दकारद्वयरूपाः सप्तवर्णाः पुनरावृत्ताः
तत्रानावृत्तद्वादशवर्णेषु प्रत्येकं षोडशस्वरयोगे अ आ इ ई इत्यादि
प्रथम षोडशकं सप्तासिसी
प्. ८४अ)
इत्यादिकं द्वितीय षोडशकं । क का कि की इत्यादि तृतीय षोडशकं ॥ ल ला लि ली
इत्यादिकं चतुर्थ षोडशकं ह हा हि हीत्यादि पञ्चम षोडशकं ।
अनयारी षोडशकं द्वादशसंख्यं भवतीति सर्वेपि वर्णा
मन्त्रसम्बन्धिनोद्विनवत्युत्तरैकशतं १९२ भवन्ति तैर्वर्णैर्द्वात्रिंशन्मितानि
यन्त्राणि सिद्ध्यन्ति ॥ तत्प्रकारो यथा । पूर्वं षट्कोणं तद्वहिः सान्तरालं
वृत्तद्वयं कृत्वा कर्णिकायां मायाबीजं तदन्तः साध्यसाधक
कमारायालिख्य । षट्सुकोणेषु प्रत्येकमेकैकाक्षरं विकृताक्षर सम्बन्धि
प्रथमतः क्रमेण अ आ इ ई उ ऊ इत्येवं रूपमालिख्य ॥ वीथीं मातृकाक्षरैः
पूरयेत् इदं प्राथमिकं यन्त्रं तदुत्तराक्षरषट्कं
पूर्वाक्षरस्थाने षट्कोणेषु लिखित्वा शेषं पूर्ववद्यदि क्रियते तदा द्वितीयं
अथोक्ताक्षरस्थाने ओ औ अं अः स सा इत्यक्षर षट्कं लिख्यते तदा तृतीयं ।
अनयारीत्योत्तरोत्तरषडक्षरीलिखने सर्वोपि विकृतवर्णाह् पूर्णाभवन्ति ।
द्वात्रिशत्संख्यानि च यन्त्राणि सिद्ध्यन्ति । तत्र प्रथमयन्त्रतः सुवर्णलाभः
द्वितीयतो भूषणावाप्तिः तृतीयतः कन्यालाभः चतुर्थयन्त्रतो भूपतीनां
द्वषणोच्चाटनादिसिद्धिः पञ्चमतोश्वादि वाहनं लाभः षष्ठतः स्त्रीवश्यता
सप्तमतो गृहलाभः अष्टमतो धेनुलाभः नवमतो भूपतीनां वश्यता
दशमयन्त्रतो गजतुरगाणां वशीभावः
प्. ८४ब्)
एकादशतो युद्धेषु जयः द्वादशतो वा देषु ऋणभूम्यादि व्यवहारेषु
पणमकृत्वा कृत्वा वा प्रवृत्तेष्वत एव द्विविधेष्वपिद्यूतेषु जयरूपे क्षितप्राप्तिः
त्रयोदशतमयन्त्रेण शत्रुविनाशः गजतुरगखरोष्ट्रनरगोमृगपक्षि
भुजङ्गमेष महिषगो निवहति वास स्थान भूतव्रजानां च
द्वादशसंख्यानांनाशः चतुर्दशतमेन यन्त्रेण वृष्टिः पञ्चदशसंख्येन
यन्त्रेण रिपु सम्बन्धिनां क्रोध शत्रुमारणोद्योगगमनवचन मूत्र पुरीषोत्
सर्गाणां स्तम्भनं भवति । व्याघ्र सर्प गजमहिषादीनां येषां स्तम्भनं
विवक्षितं तत्सजातीयस्य त्वचित इक्तेन **(?) ऋ ॠ ऌ ॡ इत्येवं रूप षट्वर्ण
सम्बद्ध षट्कोणकयन्त्रमालिख्य तत्तन्मार्गे स्थापितं मण्डलान्मा
समात्रात्सप्रवासरतो वा तत्तद्विवक्षितस्तम्भनक व्याघ्रादेः स्तम्भनं
कुर्यादिति पञ्चदश यन्त्रस्य प्रयोगन्नरम् ॥ षोडशेन यन्त्रेणरेरैरोरैरंरः
इति षट्वर्णयुक्तषट्कोणकेन भूतप्रेतादि वाधा निवृत्तिः सप्तदश यन्त्रेण
बूमितलेनिस्वातेन तत्रस्थितानां सर्वेषाम पित्राणिनां रक्षा भवति ।
अष्टादशैकोनविंशति यन्त्रयोः पलाशादि निर्मित फलकद्वये लिखित्वा भूमौ
निखननात्तद्भूमिगतशस्यनाश्यः भूरुहस्थाने
निखननात्तद्भूरुहाणांनाशः तद्देशनाशमुद्दिश्य तत्र
निखननाद्भूपतिद्वय कलहात्तद्देशनाशः स्यात् ।
प्. ८५अ)
विंशतितमयन्त्रेण नृपतिद्वयसन्धिदेशोनिखातेन स्वल्पकालत एव भूभुजां
परस्परं विरोधः स्यात् । एकविंशति संख्य यन्त्रेण वैरीणां योगः द्वाविंशति
संक्येन गवाम् । त्रयोविंशेन गजानां । चतुर्विंशेन हयानां पञ्चविंशेन
नृपाणां षड्विंशेन नृपामात्यानां रोगो भवति ।
सप्तविंशतितमयन्त्रोपासनाद्वैर्यादि षट्करोगनाशः
अष्टाविंशतितमयन्त्रात्स्वाङ्गे धारितात् किं वा स्वावासस्थाने खानितात् किं वा
स्वनिकटस्थ वृक्षवद्धात्तडागकूपवाप्यादिषु
निक्षेपिताद्वाषरकृतकृत्यानाशः एकोनत्रिंशत्संख्ययन्त्रेण
मूकोपिस्वीयोवाग्मी भवति । त्रिंशत्तमयन्त्रेण वैरिणां वाक् स्तम्भः
एकत्रिंशत्तमयन्त्रेण गजानां हयानां चरला द्वात्रिंशत्तमयन्त्रेण
समुद्रगतनौकानां वाताद्युपद्रवपरिहारपूर्वकं पारगमनं स्यात् । स्वल्पे
नैव तु कष्टेन महत्तर फलोदय कथं स्यादिति नाशङ्कम
मणिमन्त्रुषधादीनामचिन्त्यमहिमत्वत इति संक्षेपः ॥ इति कामेश्वरी
नित्याप्रयोगाः ॥ अधभगमालिनी नित्या प्रस्तूयते ॥ दीक्षाविधिरुक्तप्राय एवेति
नित्यपूजादिका प्रयोगान्ताः पदार्था एवाभिधेयाः प्रथमत आसन चतुष्क
विद्याभिरासने उपविश्य विद्यया आचम्य गुरुं प्रणम्य तदाज्ञां गृहीत्वा पूजा
चक्रोद्धारपूर्वकं भगमालिनी नित्यामर्चयेत्
@@@@
प्. ८५ब्)
तत्प्रकारो यथा क्वचित् सममसृणाहस्तप्रमाणाभूमौ चतुरस्रं कृत्वा
तदन्नश्चतुरङ्गुलान्तरालकमपरं चतुरस्रं कृत्वा तस्य पश्चिमभागे
शाखाद्वयोपेतं द्वारमेकं कृत्वा तदन्तराभ्यन्तररेखास्पृष्टास्पृष्टिकया
वृत्तमेकं कृत्वा तदन्तद्व्यङ्गुलान्तरालकमपरंवृत्तं निर्माय
तद्वृत्तद्वयान्तरालवीथ्यां पञ्चदलं कमलं निर्माय तत्कर्णिकायाम्
एकाङ्गुलान्तरालकमेकमपरंवृत्तं कृत्वा । तत्कर्णिकावृत्ते
तद्वृत्तयोरन्तरालवीथ्यां कर्णिकावृत्त स्पृष्टाग्रभागकं स्वाभिमुखं
त्रिकोणकं कृत्वा । एतत् त्रिकोणास्यरेखात्रयं प्रत्येकं चतुविंशतिधा विभज्य ।
तद्विभागान्तदेशेषु त्रयोविंशति चिह्नानि कृत्वा
तदेकांशमानमभ्यन्तरेभितस्यक्त्वा स्वाभिमुखत्रिकोणान्तरं कृत्वा ।
तदेखात्रयमपि प्रत्येकं द्वाविंशतिधा विभज्य । तदेकांशमानमभितस्यक्त्वा
एकविंशति चिह्नानि कुर्यात् । ततश्च
वाह्यत्रिकोणीयप्रथमचिह्नादाभ्यन्तरत्रिकोणारेखाग्रान्तं
प्रथमांतिर्यग्रेखां नियात्य । पुनस्तदेव प्राथमिक बाह्यचिह्नमारभ्य
आभ्यन्तरप्रथमचिह्नान्तं द्वितीयां निपात्य तत आभ्यन्तर प्रथमचिह्नाद्वाह्य
द्वितीय चिह्नान्तंन् त्रितीयामिति क्रमेण चिह्नाद्वाह्यादाभ्यन्तरचिह्नं
यावदितीरीत्या एकविंशतितनाधस्तनचिह्नान्तं द्विचत्वारिंशद्रेखानिपात्य । ततो
धस्तनैक विंशतितमचिह्नाद्वाह्यगतद्वाविंशतितमचिह्नान्नमेकामित
एवाभ्यन्तरत्रिकोणाग्रान्तमपरामितएवाग्रतो
प्. ८६अ)
कोणाग्रान्तमपरामित एवाग्रतो वाह्यचरमचिह्नान्तमपरां रेखां कृत्वा
पञ्चचत्वारिंशद्रेखाः सम्पात्य चतुश्चत्वारिंशत्त्रिकोणानि सम्पादयेत् ।
एवंविधेः पार्श्वद्वयेपिकरणे सम्भूय । द्वात्रिंशदुत्तरैकशतसंख्यानि
वाह्याभ्यन्तराग्राणि त्रिकोणानि सम्पन्नानि । कोणत्रयगतं चैकैक त्रिकोणमिति
सम्भूय । पञ्चत्रिंशदुत्तरैकशतं त्रिकोणानि पर्यवसितानि ।
ततश्चान्तस्त्रिकोणरेखास्पृष्टास्पृष्टिकयावृत्तमपरां निर्माय । तदन्तरमपि
पूर्ववृत्त व्यासपञ्चमीशांतरालेवृत्तान्तरं लिखित्वा । एतयोवृत्तयोर्मध्ये
बाह्यवृत्ते समानान्तरालानि दशचिह्नानिविधाय । एवमन्तर्वृत्तेपि यथा
वहिश्चिह्नान्तश्चिह्नयोर्मिलनेन तिर्यग्रेखाः सिध्यन्ति तथास्थाने दशचिह्नानि कृत्वा
। बायादाभ्यन्तर चिह्नमाभ्यन्तरचिह्नाद्वाह्यचिह्नं यावदिति गोमूत्र क्रमेण
विंऽऽअस्तितिर्यग्रेखाभिविंशति त्रिकोणानि कुर्यादिति । प्रस्तुतनित्ययां वाग्भवेन वा
प्राणानायम्य षोडशाक्षर मन्त्रेण पूजापूर्वाङ्ग वलिं दत्वा । स्वशिरसि
नवापिनाथान् स्वगुरु क्रमेण तत्तन्मन्त्रैरभ्यर्च्य नाथस्तोत्रं पठित्वा
तदाज्ञां गृहीत्वा पूजामारभेत स्वनाथं प्रस्तुत नित्यारूपं स्वात्मानं
स्वनाश्राभिन्नं विभाव्य । तत्तद्वर्षेभेदनियमितदेशकालादि
समस्तगुप्तप्रकटसिद्धयोगिनिचक्रान्ताष्टत्रिंशत्पीठदेवताः सम्पूज्य ।
यन्त्रस्वात्मनोर्मध्येसाधारमर्घ्यपात्रं
प्. ८६ब्)
गोरोचन्प्रदिपञ्चकयुक्तजलपूर्णं संस्थाप्य कुलसुन्दरीबीजत्रयेण वह्नि
सूर्यचन्द्ररूप तेजस्वग्ररूपतयाधारादित्रिकं भावयित्वा । पृथिव्यादि
पञ्चभूतात्मकतया गोरोचनादि पञ्चकं भावयित्वा । तज्जल

प्रस्तुतनित्याचक्रयोरैक्यं विभाव्य प्रस्तुतनित्यातोनतिरिक्तत्वेन ध्यातजलं
प्रस्तुतनित्याविद्यया दशवारमभिमन्त्र्य पूजयित्वावा । वक्ष्यमाणै
तद्विद्या षडङ्गमन्त्रैः षडङ्गदेवताश्च तत्र सम्पूज्य । तदुदकेन स्वात्मानं
पाद्यार्घ्याचमनस्नानीयजलानि भिन्नभिन्नपात्रस्थानि
नित्यामान्यपात्रस्योत्तरोत्तरभागे स्थापितानि च सम्प्रोक्ष्य गन्धपुष्पादिकमपि
स्वदक्षिणभागे स्थापितं संप्रोक्ष्य
पुनर्विद्याघटकवाग्भवबीजेनप्राणानायम्य हस्तेन स
तिलपुष्पाक्षतजलमुपादाय देऽसकालगोत्रराशिनामकामनान्तमुत्कीर्त्य
श्रीभगमालिनीनित्याप्रीतये यथा बुद्धिनियोगं विधिना
श्रीभगमालिनीनित्यापूजनं करिष्य इति संकल्प्यः कार्यः ततो
मातृका षडङ्गन्यासान्ते प्रस्तुतविद्याघटक वाग्भवपुर्वक
तत्तन्मातृकावर्णैस्तत्तन्मातृकास्थानेषुन्यासं कृत्वा । ऐं हृदयायनमः
भगभुगेशिरसे स्वाहा । भगिनिशिखायै वषट् । भगोदरिकवचाय हुं । भगावहे
नेत्राय वौषट् । भगमाले अस्त्राय फडिति मन्त्रान्स्वस्याङ्गुष्ठादिषु
प्. ८७अ)
हृदयादिषु च विन्यस्य । ऐं भगभुगे । भगिनि । भगोदरि । भगमाले । भगावहे ।
भगगुह्ये । भगयोनि । भगनिपाती । सर्वभगवशंकरि । भगरूपे । नित्यक्लिन्ने ।
भगस्वरूपे । सर्वाणि भगानि मेह्यानय । वरदे रेते सुरेते । भगक्लिन्ने । क्लिन्नद्रवे ।
क्लेदय । द्रावय । अमोघे । भगविच्चे । क्षुभ । क्षोभय सर्वसत्वान्भगेश्वरि ऐं
ब्लूं अंब्लूं भेंब्लूं हें ब्लूं हें क्लिन्ने । सर्वाणि भगानिमेवशमानय ।
स्त्रींह्रे ह्रीं इति पञ्चत्रिंशदुत्तरैकशतवर्णक सम्पूर्णमूलमन्त्रेणत्रेधा
व्याअकन्यासं विधाय । त्रिखण्डा मुद्राप्रदर्शनपूर्वकमञ्जलिगृहीतपुष्पेषु
मूलाधारादि ब्रह्मरन्ध्रान्तविभावित प्रस्तुत
विद्यातेजोवहन्नासारन्ध्रमार्गेण संक्रान्तं विभाव्य । तत्पुष्पाञ्जलि
प्रक्षेपणेसकर्णिकान्तर्गतविन्दुमध्ये संक्रान्तं विभाव्य । पूर्ववत्
सर्वविद्यान्ते भोभगमालिनीनीत्ये इह चक्रे आवाहिताभवेत्यावाह्य । तत्तेजः
किरणानितस्ततो वक्ष्यमाणस्थानेषु प्रसृतां
स्तत्तदावरणदेवतानाथायुधदेवतारूपतया परिणतान्विभाव्य । तत्तेजो
वक्ष्यमाण ध्यानोक्त प्रकारेण परिणतं ध्यायेत् ॥ ध्यानप्रकारो यथा ।
अरुणामरुणाकल्पां सुन्दरीसुस्मिताननाम् । त्रिनेत्रां वाहुभिः षड्भिरूपेतां
कमलासनाम् । कह्लारपाशपुराड्नेक्षुकोदण्डान्वामवाहुभिः दधानां
दक्षिणैः पद्ममङ्कुशं पद्मसायकान् ।
प्. ८७ब्)
तथा विद्याभिः परितो वृतां शक्तिगणैस्तुतैः अक्षरोत्थाभिरन्याभिः
स्मरोन्मा*(?)मदात्मभिरिति ॥ ततो विद्यान्ते भो भगमालिनीनित्ये इहचक्रे स्थापिता
भव । सम्पूर्णविद्यान्ते भो भगमालिनीनित्ये इहचक्रे सन्निवद्धाभव ।
सम्पूर्णविद्यान्ते भो भगमालिनी नित्ये इहचक्रे अवगुण्ठिताभव ।
सम्पूर्णविद्यान्ते भो भगमालिनीनित्ये इहचक्रे सन्निधापिता भवेति
तत्तन्मुद्राप्रदर्शनपूर्वकं संप्रार्थ्य । प्राणप्रतिष्ठा मन्त्रस्य
कराङ्गन्यासौ विधाय । अमुष्या भगमालिनी नित्यायाः प्राणा इहचक्रे प्राणा
इत्यादिरूप प्राणप्रतिष्ठामन्त्रेण प्राणात्प्रतिष्ठाप्य । द्वादशोपचारैः
पूजांविदध्यात् । तन्मन्त्रा यथा । वाग्भवीजस्य केवलस्यान्ते भगमालिनी नित्यायै
पाद्यं कल्पयामीति सामान्यार्घ्योदकेन पाद्यमुत्सृज्य । वाग्भववीजेनैव
पूर्णविद्यास्थानाभिषिक्तेन पदयोर्निवेदयेत् । एवमेव पाद्यपदस्थानप्रक्षिप्त
तत्तदुपचार समर्प्यकार्ध्यादिपदकोक्तमन्त्रेण
ताम्बूलान्तद्वादशोपचारानुत्सृज्य यथोचितस्थानेषु निवेदयेत् ।
ततस्त्रयोदशोपचारः तत्प्रकारो यथा । देव्याः पृष्ठभागे
देवीपृष्ठनिकटदेशादि ह्रीं श्रीं प्रकाशानन्दशक्तिपादुकां
पूजयामीत्यादितत्तन्मन्त्रैः
प्रकाशविमर्शानन्दश्रीज्ञानश्रीसत्यश्रीपूर्णस्वभावप्रतिभसुभग-
संज्ञकान्नवनाथान् सम्पूज्य ।
प्. ८८अ)
द्वारदक्षिणपार्श्वे । ऐंरागशक्तिपादुकां पूजयामि । द्वारवामपार्श्वे
ऐंद्वेषशक्तिपादुकां पूजयामीति तद्वयमभ्यर्च्य । सम्पूर्णविद्यायाः
पञ्चत्रिंशदुत्तरैकशताक्षर्या अन्तर्भगमालिनी नित्यापादुकां पूजयामीति
मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ऐं एते भगमालिनी नित्याप्रथमावरणदेवते
पूजांगृह्णत इति तत्पूजामर्पयेत् । ततः पञ्चदलेष्वग्रदलमारभ्य ऐं ऐं
हृदयायनमः हृदयशक्तिपादुकां पूजयामि । ऐं भगभुगेशिरसे स्वाहा ।
शिरः शक्तिपादुकां पूजयामि । ऐ भगिनि शिकायै वषट् । शिखाशक्तिपादुकां
पूजयामि । ऐं भगोदरि कवचाय हुं । कवचशक्तिपादुकां पूजयामि । ऐं
भगमाले नेत्रायवौषट् । नेत्रश्क्तिपादुकां पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य ।
ऐं भगमालिनीनित्याद्वितीयावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति पुष्पाञ्जलिं दत्वा
तत्पूजामर्पयेत् । ततश्च योनिद्वयमध्यस्थ त्रिकोणेष्वग्रादिकाऽप्रादक्षिण्येन ऐं
ऐं रूपिणी शक्तिपादुकां पूजयामि । १ ऐं भरूपिणी शक्तिपादुकां पूजयामि
२ ऐगरूपिणी० ३ ऐं भुरुपिणी० ४ ऐंगेरूपिणी० ५ ऐं भरूपिणी० ६ ऐंगिरूपिणी०

ऐंनिरूपिणी० ८ ऐं भरू० ९ ऐंगोरू० १० ऐंदरू० ११ ऐंरिरू० १२ ऐंभरू०

ऐंगरू० १४ ऐंभारू० १५ ऐंलेरू० १६ ऐंभंरू० १७ ऐंगारू० १८ ऐंवरू०

ऐंहेरू० २० ऐंभरू० २१ ऐंगरू० २२ ऐंगुरू० २३ ऐंह्येरू० २४ ऐंभरू०

ऐंगरू०

प्. ८८ब्)
ऐंयोरू० २७ ऐंनिरू० २८ ऐंभरू० २९ ऐंगरू० ३० ऐंपारू० ३२ ऐंतिरू०

ऐंनिरू० ३४ ऐंसरू० ३५ ऐंर्वरू० ३६ ऐंभरू० ३७ ऐंगरू० ३८ ऐंवरू०

ऐंशरू० ४० ऐंकरू० ४१ ऐंरिऊ० ४२ ऐंभरू० ४३ ऐंगरू० ४४ ऐंरूरूपिणी०

ऐंपेरू० ४६ ऐंनिरू० ४७ ऐंत्यरू० ४८ ऐंक्लिरू० ४९ ऐंन्नेरू० ५० ऐंमरू०

ऐंगरू ५२ ऐंस्वरू० ५३ ऐंरूरूपिणी० ५४ ऐंपेरू० ५५ ऐंसरू० ५६ ऐंर्वारू०

ऐंणिरू० ५८ ऐंभरू ५९ ऐंगारू० ६० ऐंनिरू० ६१ ऐंमेरू० ६२ ऐंह्यारू०

ऐंनरू० ६४ ऐंयरू० ६५ ऐंवरू० ६६ ऐंररू० ६७ ऐंदेरू० ६८ ऐंरेरू०

ऐंतेरू० ७० ऐंसुरू० ७१ ऐंरेरू० ७२ ऐंतेरू० ७३ ऐंभरू० ७४ ऐंगरू०

ऐंक्लिरू० ७६ ऐंन्नेरू० ७७ ऐंक्लिरू० ७८ ऐंन्नरू० ७९ ऐंद्ररू० ८० ऐंवेरू०

ऐंक्लेरू० ८२ ऐंदरू० ८३ ऐंपुरू० ८४ ऐंद्रारू० ८५ ऐंवरू० ८६ ऐंपरू०

ऐंअरू० ८८ ऐंमोरू० ८९ ऐंघेरू० ९० ऐंभरू० ९१ ऐंगरू० ९२ ऐंविरू०

ऐंच्चेरू० ९४ ऐंक्षुरू० ९५ ऐंभरू० ९६ ऐंक्षोरू० ९७ ऐंभरू० ९८ ऐंयरू०

ऐंसरू० १०० ऐंसरू० १०२ ऐंत्वारू० १०३ ऐंमो(भ)रू० १०४ ऐंगेरू०

ऐंस्वरू० १०६ ऐंरिरू० १०७ ऐंऐंरू० १०८ ऐंक्लूंरू० १०९ ऐंजंरू०

ऐंक्लूंरू० १११ ऐंभेंरू० ११२ ऐंक्लूंरू० ११३ ऐंमोंरू०

ऐंब्लूंरू० ११५ ऐंहेरू० ११६ ऐंब्लूरू० ११० ऐंहेरू० ११८ ऐंक्लिरू०

ऐंन्नेरू० १२० ऐंसरू० १२१ ऐंर्वारू० १२२ ऐंणिरू०

प्. ८९अ)
ऐंभरू० १२४ ऐंगारू० १२५ ऐंनिरू० १२६ ऐंमेरू० १२७ ऐंवरू० १२८ ऐंसरू

१२९ ऐम्मारू० १३० ऐंनरू० १३१ ऐंपरू० १३२ ऐंस्त्रीरू० १३३ ऐं हरवले (ह्रें)
रूपिणी शक्तिपादुकां पूजयामि १३४ ऐं रीं रूपिणी शक्तीपादुकां पूजयामि ।
१३५ इत्येतैमन्त्रैस्तन्मन्त्रवर्णशक्तीः संम्पूज्य । सम्पूर्णविद्यान्ते भगमालिनी
नित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थ देवीमभ्यर्च्य । ऐं
एताभगमालिनीनित्यातृतीयावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति तत्पूजनंन्
पुष्पाञ्जलिनासमर्प्य ॥ तदन्तर्गतवृत्तद्वयवीथीकृतत्रिकोणेषु
देव्यग्रत्रिकोणमारभ्य वामावर्त क्रमेण ऐंमदनापादुकां पूजयामि १ ऐं
मोहिनीपा० २ ऐंलोलापा० ३ ऐंजम्भिनीपा० ४ ऐंउद्यमापा० ५ ऐंशुभापा०

ऐंह्लादिनीपा० ७ ऐंद्राविणीपा० ८ ऐंप्रीतिपा० ९ ऐंरतिपा० १० ऐंरक्तापा०

ऐंमनोरमापा० १२ ऐंसर्वोन्मादापा० १३ ऐंसर्वसुखापा० १४ ऐंअभगापा०

ऐंअमितोद्यमापा० १६ ऐंअनल्यापा० १७ ऐंअव्यक्तविभवापा०

ऐंविविधविग्रहापा० १९ ऐंक्षोभविग्रहापादुकां पूजयामीति मन्त्रैर्मदनादि
विंशतिशक्तीः सम्पूज्य । देव्यावामाधरहस्तसमीपदेशमारभ्य
दक्षिणाधरहस्तसमीपप्रदेशान्तं वामक्रमेण । ऐंपुण्ड्रेक्षुचापायनमः
ऐंपाशायनमः ऐंकह्लारायनमः ऐंपद्मायनमः ऐंअङ्कुशायनमः
ऐंपुष्पसापकायनमः
प्. ८९ब्)
इत्यायुधषट्कं सम्पूज्य । सम्पूर्णविद्यान्ते भगमालिनी नित्यापादुकां
पूजयामीति मध्यस्थ देवीमभ्यर्च्य । ऐं एता भगमालिनी नित्या
चतुर्थावरणदेवता पूजां गृह्णन्त्विति पुष्पाञ्जलिं दत्वा तत्पूजांन् समर्प्य ।
स्तोत्रपाठतर्पणप्रणामरूपं शिष्टमुपचारत्रयं कृत्वा अष्ठोत्तरशतं
मूलमन्त्रं जप्त्वा तद्दशांशेन घृतादिना पूर्ववत्संस्कृत वह्नौ हुत्वा
कराङ्गन्यासं संपुटितं यथास्यात्तथा वह्नौ भावितं तेजो देवीचक्ररूपे
विन्दौ वह्नितः संयोज्य सम्पूर्णमूलेन तु प्राग्वद्वाग्भवेन
पञ्चोपचारैश्चक्रगतां देवीमभ्यर्च्य । कुरुकुल्लाविद्ययावलिं दत्वा
कर्पूरगर्भादिवर्तिभिनीराज्य क्षमाप्य । स्वात्मन्युद्वास्यं
पूर्ववत् षडऽऽण्गन्यासान्ते गुरुस्तोत्रं देव्या द्वादशश्लोकात्मकस्तोत्रं पठेदिति
नित्यं कर्मकुर्वतः साधकस्य अन्यायासेन नरानार्यो नराधिपाश्च भवन्ति । अस्य
मन्त्रस्य कलियुगे लक्षचतुष्कं जपः तद्दशांशतः प्रत्येकं होमतर्पणे
पुरश्चर्या भवति इत्थं साधितविद्यो गुर्वाज्ञातः काम्यकर्माणि कुर्वीत ॥ तत्र
काभ्यहोमोयथा । त्रिमधुराभ्यक्तैः पुण्डरीकैर्होमाद्विप्रावशी भवन्ति ।
त्रिमधुराक्तैरारग्वधैर्होमतः क्षत्रियावशीभवन्ति । त्रिमधुराक्तैः
करवीरपुष्पैर्वैश्यंवशीभवन्ति । त्रिमधुराक्तैरुत्पलैः शूद्रावशी भवन्ति ।
त्रिमधुराक्तैर्जपापुष्पैर्होमतः स्त्रियोवशी भवन्ति ।
विल्वफलैस्त्रिमध्वक्तैर्होमान्महालक्ष्मीलाभः
प्. ९०अ)
त्रिमध्वक्तकमलहोमतो भूमिलाभः कैरवैस्त्रिमधुराभ्यक्तैर्होमतो
वाहनलाभः शङ्खपुष्पैस्त्रिमध्वक्तैर्होमान्महायशोलाभः
चम्पकपुष्पैस्त्रिमध्वक्तैर्होमात्सौभाग्यलाभः
त्रिमध्वक्तैरक्तसौगन्धिकैहोमतोविशेषतोनुक्त सकलकाम्यार्थसिद्धिः
रक्तोत्पलैरपि त्रिमधुराप्लुतैरेवं त्रिमधुराप्लुतानां
तगरपुन्नागमधुकपलाशकिंशुकपाटलपुष्पाणां होमतः क्रमेण
वस्त्रभूषणवधूस्वर्णपट्टवस्त्रपशुलाभो भवति । क्षौद्राज्य दुग्धानि
मधुशर्कराघृतानि मधुदधिदुग्धानि वा त्रिमधुराणि
सर्वत्रनाथानामावरणदेवतानां चैकैकावृत्याहोमः प्रधानहोमः सहस्रं
शतं वा कालोपि मण्डलान्तं तदर्द्धं सप्तवासहान्नं वा होमान्ते
होमसंख्यया होककरणविद्याजपः शेषं प्रधानविद्याहोमवत् ॥
अथैतन्नित्यायन्त्रप्रयोगाः ॥ अत्र सुवर्णरजतताम्रवस्त्रं
भूर्जपत्रान्यतमस्थाने चन्दनागुरुकर्पूरकस्तूरीकुङ्कुमाख्यैः
समुच्चितपञ्चद्रव्यैः सर्वाण्यष्ये तत्प्रकरणवक्ष्यमाणयन्त्राणि सर्वास्वपि
कामना सुलिखेत् । लिखित्वा मूर्ध्नि किं वा पुरुषस्त्रीभेदेन दक्षिण वामवाह्वोः
अथवा कण्ठे किं वा कद्यां किं वा प्रकोष्ठके धार्यम् ॥ अथवा
क्वचिच्छुद्धस्थले स्थापयित्वा पूजनमनिशं तेन वक्ष्यमाण यन्त्रफलं
सिद्ध्यति ॥
प्. ९०ब्)
यन्त्रस्वरूपं यथा । पूर्वमधोग्रकं त्रिकोणं तद्वहिः षट्कोणं ततोपि
वहिर्वृत्तत्रयेण सान्तरालेन वीथी द्वयं कर्तव्यं । तत्र कर्णिकायां मायावीजं
तदन्तर्वाग्भववीजं तदन्तः साध्यसाधककर्मक्रियापदान्यालिख्य ।
त्रिषुकोणेषु अग्रतो वामावर्तक्रमेण भकारगकारभुकारानालिख्य
। षट्कोणेष्वप्यग्रतो वामक्रमेण गे भगिनि भगोरूपान्मूलविद्यायाः
पञ्चमादिदशमान्तषड्वर्णानानिख्य । प्रथमवीथीं
मन्त्रसम्बन्धिपञ्चविंशत्युत्तरैकशतंसंख्यैर्लिखितावशिष्टवर्णैः
सम्वेष्टा बहिर्गतवीथी स बिन्दुमातृकावर्णैवेष्टयेदिति प्रथमयन्त्रं ।
यदिदरिभगावहे भगमाले इत्येवं दशवर्णानुक्तवाग्भवादि
गोकारान्तदशवर्णस्थानेषु प्रक्षिप्य ।
स्वलिखितदशाक्षरावशिष्टपञ्चविंशत्युत्तरैकशतवर्णैः प्रथमवीथीं
पूरयित्वा पूर्ववन्मातृकाभिर्द्वितीयावीथीपूर्यते तदा द्वितीयं यन्त्रं । अथ यदि
पूर्वोक्त दशवर्णस्थाने परापरवर्णानुपन्यस्य शिष्टापूर्वरीतिरेव गृह्यते तदा
चतुर्थपञ्चमादियन्त्राणि भवन्तीति त्रयोदशयन्त्रैस्त्रिंशदुत्तरैकशतं
मन्त्रवर्णा लिखिता भवन्ति । पञ्चवर्णारुववशिष्टाः तैश्चतुर्दशयन्त्रस्य
कर्णिका कोणत्रयं षट्कोणस्याग्रकोणरूपं प्रथमं कोणं च पूरयेत् ।
शेषंन् कोणपञ्चकं जंः झंः ठंः वंः संः इत्येवं
रूपैरमृतार्णेरेकैकक्रमेण पूरयेत् । वहिर्वीथीं
प्. ९१अ)
तु जकार झकार तकार सकाराणां प्रत्येकं
नपुंसकातिरिक्तद्वादशस्वरयोगसम्पन्नषष्टिसंख्यामृतवर्णाविकृताक्षरैः
सविन्दुबिर्वेष्टयेत् । सर्ववहिर्वीथीं तु सविन्दुमातृकाक्षरैः पूर्ववद्वेष्ठनीयाः
। अमीषामेवामृतार्णानां प्रत्येकं षोडशस्वरयोगे अशीतिर्भेदाः
तत्रैकशोविन्दुयोगेविन्दुमपास्यविसर्गयोगेवाशीतिद्वयमितिषष्ट्यधिकैकशतं
भेदाः एतेषां तु विनियोगो यन्त्रान्तरे भविष्यति । वश्ये आकर्षणे स्तम्भने आरोग्ये
विजये लक्ष्मीलाभे गजरक्षणेश्वरक्षणे गोरक्षणे मेषरक्षणे महिषरक्षणे
नराणां नृपातितिक्तानां रक्षणे नारीरक्षणो नृपाणांचरक्षणे
क्रमादेषां चतुर्दशयन्त्राणां विनियोगः ॥ अथ त्रयस्त्रिंशद्यन्त्राणि ॥
तत्र षष्ट्युत्तरैकशतममृतार्णभेदा. पूर्वमुद्धृताः
प्रस्तुतनित्याविद्यावर्णाः पञ्चत्रिंशदुत्तरैकशतं वर्णाः पर्यवसिताः तेषां
च वक्ष्यमाण यन्त्रेषु विनियोगः कार्यः तथाहि पूर्वं त्रिकोणं
तद्वहिरष्टदलं ततोपि वहिर्वृत्तमेकं कृत्वा । तेन दलाग्रवृत्तसाहाययेन एकां
वीथीं कृत्वा । त्रिकोणकर्णिकायां मायावीजं तन्मध्ये पूर्ववत्
साध्यसाधकादिनाम । त्रिकोणस्य कोणत्रयेग्रमारभ्य
प्. ९१ब्)
प्रादक्षिण्येन जंजांजिमित्येवं वर्णत्रयं लिखित्वा
तदन्तरालत्रयेग्रान्तरालमारभ्य जींजुंजूमिति वर्णत्रयं लिखित्वा ।
अग्रदलमारभ्य प्रादक्षिण्येन जृं जॄं जॢंन्तृं जें ज्रैं जों जौमिति
वर्णाष्टकं लिखित्वा । मातृकाभिर्वीथीमभिपूरयेत् । इति सिद्धं प्रथमं
यन्त्रं । यदि तु जं जः झमित्यक्षरत्रयं कोणत्रये त्रिकोणस्य लिखित्वा । तदन्तराले
झां झिं झींमिति वर्णत्रिकं लिखित्वा । दलाष्टकेग्रतः प्रदक्षिणं झुं झूं
झॄं झॄं जॢं झे झैमिति वर्णाष्टकं लिखित्वा ।
मातृकाभिर्वृत्तपूरणांक्रियेत । तदा द्वितीयं यन्त्रं । अनयादिशा
पूर्वपूर्वलिखित चतुर्दश चतुर्दशामृताक्षर विकृताक्षरोत्तरोत्तर
चतुर्दशचतुर्दशविकृताक्षरैर्द्वात्रिंशद्यन्त्राणि सिद्ध्यन्ति ।
अष्टचत्वारिशदुत्तरचतुःशतसंख्याश्च वर्णाविनियुक्ताः अष्टौचावशिष्टाः
तेषां लिखनेन त्रिकोण तदन्तरालदलद्वयान्तं पूरयित्वा शिष्टं
दलषट्कममृताक्षरपञ्चक मायावीजैः पूरयेदिति त्रयस्त्रिंशत्तमयन्त्रं
समुद्धरेत् । ज्वरसामान्यशीतज्वरचातुर्थिकज्वरविस्फोटमसूरिका
नेत्ररोगकुक्षिरोगक्षयरोगराक्षसपीडा गन्धर्वपीडा
पिशाचपीडासर्पपीडाबालग्रहपीडा दुर्भाग्यता वन्ध्यात्व दैवपीडा
वादप्रशक्ति समुन्माद राजक्रोधप्रसक्तिं
चौरभयकाकिनीभयसाकिनीभयहाकिनीभयलाकिनीभयकाकिनीभयराकिनीभय
ब्रह्मराक्षपीडा
प्. ९२अ)
प्रमेह कामलारोग छर्दिरोग वातपीडा पित्तपीडा कफपीडात्मक
त्रिंशत्कर्मोपशमनकामना सु चैतानि यन्त्राणि क्रमेण नियोज्यानि ॥ अथ
पञ्चदशनित्यानामेकं काम्ययन्त्रं लिख्यते । पूर्वपश्चिमायता
दक्षिणोत्तरायताश्च परस्परसंभिन्नाः समान्तराला विंशति विंशतिरेखाः
कृत्वा चतुरस्राकाराणि एकषष्ट्युत्तरत्रिशतसंख्यानि कोष्ठानि निर्माय । तत्र

सर्वतः षट्षट्कोष्ठानि परित्यज्य मध्यस्थ सप्तपङ्क्तिगतैकोनपञ्चाशत्कोष्ठेषु
प्रतिपङ्क्तिकोष्ठविभाजक षट्षट्रेखामार्जनादेककोष्ठतामानी तेषु सान्तराले
चतुर्दशदलं कमलं कृत्वा । तस्य पूर्वादि
चतुर्दिक्षु षष्ठपङ्क्तिगतकोष्ठत्रयपञ्चमपङ्क्तिगतैककोष्ठात्मककोष्ठचतुष्
कैरूर्द्ध्वाभिमुखं त्रिकोणं कुर्यादिति सम्भूय पञ्चषष्ठिकोष्ठानि विनियोज्य
। शिष्टेषु तेषु ईशानकोष्ठमारभ्य कामेश्वर्यादि
चित्रान्तपञ्चदशनित्याविद्यार्णात्परितोगतवाह्यवीथ्यां
द्विसतिकोष्ठात्मिकायामालिख्य । पुनरीशानतो मंत्रिगति
प्राप्तकोष्ठमारभ्यपरितश्चतुःषष्ठिकोष्ठात्मकपङ्क्तिमापूर्य ।
पुनःप्रक्रान्तचाशकोष्ठमारभ्य परितः षट्पञ्चाशत्कोष्ठात्मक
वीथ्यामापूर्य । पुनःप्रक्रान्तकोष्ठतो
मन्त्रगतिप्राप्तकोष्ठमारभ्याष्टचत्वारिंशत्कोष्ठात्मकवीथीमापूर्य ।
प्. ९२ब्)
पुनरूपक्रमकोष्ठतो मन्त्रिगतिप्राप्तकोष्ठमारभ्य
परितश्चत्वारिंशत्कोष्ठकवीथीं प्रतिदिशं दशमदशमकोष्ठस्य त्रिकोणे
विनियोजितत्वेन तदन्यकोष्ठेषु समापूर्य । पुनरूपक्रमकोष्ठतो
मन्त्रिगतिप्राप्ताधस्तनकोष्ठमारभ्य परितो द्वात्रिंशत्कोष्ठकवीथ्याः
प्रतिदिशं त्रित्रिकोष्ठानां त्रिकोणे विनियोजितत्वेन शिष्ठविंशतिकोष्ठेषु
विद्यावर्णानभिलिखेदिति षणवत्यधिकद्विशतसंख्यविद्याक्षराणि लिखितानि
भवन्ति । ततश्चतुर्दशदलकमलकर्णिकायां स्वाभिमुखं त्रिकोणं कृत्वा तत्र
मायावीजं लिखित्वा भगमालिनीमर्चयेत् । दलेष्वपि चतुर्दशसंख्येषु प्रत्येकं
त्रिकोणान्तर्गतमायाबीजं लिखित्वा तत्र क्रमेण नित्यक्तिन्नादि कामेश्वरी
नित्यान्तचतुर्दशनित्याः पूजयेत् । त्रिकोणेषु तु चतुर्षु प्रत्येकमायावीजमालिख्य
तदन्तः साध्यसाधककर्माण्यभिलिखेत् । अत्र मध्ये भगमालिन्या एव पूजेति न
नियमः किन्तु मध्येयां कांचिन्नित्यां स्वाभिलषितामभिपूज्य । पश्चिमतो
वायवन्तरूपवामक्रमेण तदपरनित्याः पूजयेदिति
पूर्वोक्तयन्त्राद्वहिश्चरेखाद्वयेन चतुर्दिक्षु प्रत्येकं द्वारयुतभूपुरं कुर्यात्
। तत्र पूर्वं पश्चिमक्रमेण ब्राह्मी माहेश्वरी द्वयं कौमारी वैष्णवी
द्वयं सौम्ये वाराही
प्. ९३अ)
माहेन्द्री द्वयं पूर्वे चामुण्डा महालक्ष्मीति द्वयं दक्षिणे प्रतिद्वारं
सम्पूज्य । चतुरस्रकोणेषु वायव्येदेशं ईशानेकालं आग्नेये आकारं नैरृत्ये
शब्दं च कथितैरेव मन्त्रैः पूजयित्वा । ततोत्र लिखितमन्त्रवर्णानां ऐं रूपिणी
वर्ङशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि मन्त्रैः पूजां कृत्वा ।
दिक्चतुष्टयगतवाञ्छादिगर्भितमायासु प्रत्येकं प्रधानत्वेनाभिमतनित्यां
चतुर्धाभ्यर्च्य । चतुर्दशदलेषु अपरनित्या अभ्यर्च्य । पुनर्मध्यमायायां
प्रधानदेवतामर्चयेदिति केचित् । प्रोक्तरीत्या मध्यऽसक्त्या
प्रधानत्वेनाभिमतामभ्यर्च्य । पश्चिमादि वायवन्नमपरनित्यादलेषु अभ्यर्च्य ।
ब्राहयादि द्वादशदेवताश्चतुरस्रे पूजयेदिति मूलसिद्धोर्थः ॥ एतच्च
क्राधिकरणक पायसापूपकदलीफलपनसादि फलनैवेद्यपूर्वकं
चम्पकाशोक मल्लिकादि पुष्पपूर्वक पञ्चदशनित्या पूजा कार्य लघुगुरु
भावेन एकरात्रत्रिरात्रपञ्चरात्रसप्तरात्रपक्ष षड्त्रिंशद्दिनात्मक मास
कृणपक्षादि पूर्णिमान्तमासशुक्लप्रतिपदादिदर्शान्तमासचैत्रादिफाल्गुनान्न
वर्ष षट्सप्तत्युत्तरपञ्चशतसावनदिनात्मकवर्षाअन्यतमकालमभिव्याप्यकृता
। ग्रप्रातिकूल्यभौमदिव्यान्तरिक्षोत्पात । देवताष्टतेनभङ्गोत्पात ।
दारिद्र्यशमनकर्त्त्रीदुर्भिक्षशत्रुपीडयोरपि क्षयकरी भवति ।
प्. ९३ब्)
चक्रनिर्माणं तु पलाशादिं पीठेषु समभूमण्डलेवापूर्वोक्त
रक्तचन्दनादिनाकार्यं । यद्यप्यत्रमूले रागान्धानां शूद्राणां
चानुष्ठेय पूजाया सिद्धद्रव्यं तत्स्वरूपं
तन्निर्माणप्रकारंवोपदिश्योक्तपूजाद्रव्यैः समुच्चय उक्तस्तथापि
वैदिकब्राह्मणाद्युपकारकत्वाभावान्नात्र तद्दर्शितम् ॥ अथ
स्त्रीणामाकर्षणषन्त्रं । षड्विंशाङ्गुलप्रमाणकं
समत्रिरेखेस्वाभिमुखं त्रिकोणं । क्वचित्सममसृणभूमितलेनिर्माय ।
तत्रोत्तरदक्षिणरेकायासुभयपार्श्वयोश्च द्विद्व्यङ्गुलान्तरालानि
रेखाप्रान्तद्वयनिहितचिह्नाभ्यां सहत्रयोदऽसचिह्नानि कृत्वा ।
रेखाप्रान्तचिह्नमगणप्य । दक्षिणोत्तररेखायाः प्रथमं चिह्नमुत्तरगतं
रेखाप्रान्तद्वयनिहितचिह्नाभ्यांन् सहत्रयोदशचिह्नानि कृत्वा ।
रेखाप्रान्तचिह्नमगणप्य । दक्षिणोत्तररेखायाः प्रथमं चिह्नमुत्तरगतं
रेखाया ईशाननिकठस्थ प्रथमचिह्नेन
दक्षिणांरेखास्थनिरृतिनिकटस्थप्रथमचिह्नेन च सहेति चिह्नद्वयेनमेलयित्वा ।
एवमेवद्वितीयं द्वितीयद्वयेन तृतीयं तृतीयद्वयेनेतिपर्यन्ते
तिर्यग्रेखैकादशतमचिह्नं पार्श्वरेखाद्वयगतैकादशतमचिह्नद्वयेन मेलयेत्
। तत्ः पार्श्वरेखाद्वयचिह्नानि प्रथमं प्रथमेण द्वितीयं द्वितीयेनेत्यादिरीत्या
योजयेत् । तेन चतुश्चत्वारिंशदुत्तरैकशतं त्रिकोणानि सम्पाद्यन्ते । तत्रस्वाग्र
प्. ९४अ)
त्रिकोणमारभ्य प्रादक्षिण्येन प्रवेऽसक्रमेण परितः प्रस्तुतविद्यायाः
पञ्चत्रिंशदुत्तरैकशतवर्णानभिलिख्य । पूर्वभागगतपूर्वतोगणनया
चतुर्थदक्षिणोत्तरायतरेखातोधः पञ्चत्रिकोणानि तदधस्त्रिकोणत्रयं ततोध
एकं त्रिकोणमिति सम्भूयावशिष्टनवत्रिकोणेषु
स्वस्ववर्गयुक्तनवनाथमन्त्रानभिलिख्य । सर्वेष्वपि चक्रकोष्ठेषु प्रत्येकं
यज्ञदत्तस्यपुरत आकर्मयाकर्षयदेवदत्तमित्यादिरूपं
साधककर्मसाध्यनामाभिलिखेदिति । इत्थं सिद्धे चक्रे दिगम्बरां देवीं
ध्यात्वा । अर्द्धरात्रसमये जपादाडिमवन्धूकादिपुष्पैरन्यैश्च सुगन्धिपुष्पैः
पूजयेत् । साध्यां च स्त्रियं मदनाग्निना दह्यमानांगतमनस्कां
विवेकशून्यां मानलज्जाभयशून्यां वेषमानशरीरां मौलिवद्धाञ्जलिं
च यावत्प्रयोगसमान्तिकालं ध्यायन् । साध्यसाधकः छायेव
स्वानुगतांनामाकृष्यं कुर्यात् । नतु दासीवन्नापिपत्नीवत्स्वायत्तामात्रमिति
संक्षेपः ॥ इति भमालिनी नित्याप्रयोगाः ॥ अथ नित्यक्लिन्ननित्या प्रस्तूयते ॥
दीक्षाविधिरस्या अप्युक्तप्रायएवेति नित्यपूजादिप्रयोगान्ताः पदार्था अभिधीयते ।
प्रथमत आसने कम्बलादिमये आसनविद्याचतुष्काभिपूजिते
स्वस्तिकपद्यान्यतरासनमुपाश्रितः साधकः
प्रस्तुतनित्याविद्ययाचमनप्राणायामौ विधाय ।
प्. ९४ब्)
षोडशाक्षरमन्त्रेण वलिं दत्वा स्वशिरसि नवापिनाथांस्तत्तन्मन्त्रैरभ्यर्च्य ।
नाथस्तोत्रं पठित्वा तदनुज्ञां गृहीत्वा पूजामारेभेत तत्र पूर्वं
पूजाचक्रमुद्धरेत् । तद्यथा पूर्वं मध्यविन्दुकं त्रिकोणं
स्वाभिमुखाग्रकं निर्माय । तद्वहि स्त्रिकोणाय स्पृष्टास्पृष्टिकयावृत्तंविधाय ।
ततो वहिश्चतुरङ्गुलान्तरालकं वृत्तान्तरं कृत्वा । सम्पन्नवीथ्यामष्टदलं
कमलं कुर्यात् । ततोपि वहिः पूर्वपश्चिमदिशोर्द्वारशाखायुतं चतुरस्रद्वयं
रचयेदिति । ततः स्वनाथं प्रस्तुतनित्यामयं स्वात्मानंनाथा भिन्नं ध्यात्वा ।
तत्तद्वर्षभेदनियमितदेशकालादि समस्तगुप्त प्रकटसिद्धयोगिनि
चक्रान्ताष्टत्रिंशत्पीठदेवताः सम्पूज्य । उद्धृत
नित्यपूजायन्त्रस्वात्मनोमध्ये साधारं गोरोचना
कर्पूरकुङ्कुमागुरुकस्तूरीवासितजलपूर्णं सामान्यार्घ्यपात्रं संस्थाप्य ।
तदीयाधारपात्रजलानि क्रमेण कुलसुन्दरी वीजत्रयेण वह्निसूर्यचन्द्रमयानि
गोरोचनादिकं पृथिव्यादि पञ्चभूतमयमिति विभाव्य । तज्जल
प्रस्तुतपूजाचक्रयोरैकां विभाव्य तत्र जले प्रस्तुतनित्यातोऽभेदं विभाव्य ।
प्रस्तुतविद्यया दशवारमभिमन्त्र्यपूजयित्वा वा वक्ष्यमाणौ
तद्विद्याषडङ्गमन्त्रैः षडङ्गदेवताः सम्पूज्य । तदुदकेन प्रस्तुतविद्यया

स्वात्मानं पाद्यार्घ्याचमन जलवस्त्रं भूषणगन्धासतपुष्पादिरूपपूजा
सामग्रीं च सम्प्रोक्ष्य ।
प्. ९५अ)
पुनर्विद्ययाप्राणानायम्य हस्तेन जलाक्षतादिकमुपादाय
देशकालगोत्रनामान्तमुत्कीर्त्य श्रीनित्यक्लिन्नानित्याप्रीत्यर्थं यथाबुद्धिनियोगं
विधिना नित्यक्लिन्नानित्यायाः पूजनं करिष्ये इति संकल्प्य । उक्तप्रकारकं मातृका
षडङ्गंन्यासं विधाय प्रस्तुतविद्यया प्रत्येकमुपेतामकारादि
मातृकामेकशो ललाटादि तत्तत्स्थानेषु न्यसेत् । ततः प्रस्तुत विद्यान्यासः स यथा
ह्रीं हृदयायनमः नित्यशिरसे स्वाहा । क्लिन्ने शिखायै वषट् । मदकवचायहुं ।
द्वेनेत्रत्रयायवौषट् स्वाहा अस्त्राय
फडिति षडङ्गदेवतामन्त्रांन्स्वस्याङ्गुष्ठादिषु हृदयादिषु विन्यस्य ।
ह्रींहृदये । निदक्षकर्णेत्यवामकर्णे क्लिदक्षनेत्रेन्नेवामनेत्रमदक्षनासापुटे
दवामनासापुटे द्रत्वगिन्द्रिये वेलिङ्गे स्वागुदे हापादयोर्मन्त्रवर्णान्विन्यस्य
पुनस्त्रिवारं सम्पूर्ण मन्त्रेण ह्रीं नित्यक्लिन्नेमद्द्वे स्वाहेत्येवं रूपेण
व्यापकन्यासं कृत्वा त्रिखण्डामुद्वारचनपूर्वकमञ्जलौपुष्पाण्यादाय
मूलाधारादि ब्रह्मरन्ध्रान्तविभावितप्रस्तुतविद्यातेजोवहन्नासामार्गेण
पुष्पाञ्जलौ संक्रान्तं । तत्प्रतिक्षेपतस्त्रिकोणान्तर्गतविन्दौ संक्रान्तमिति
विभाव्य । सम्पूर्णविद्यान्तेमोनित्यक्लिन्नानित्ये इहचक्रे आवाहिता भवेति संप्रार्थ्य
तत्तेजः किरणानि
प्. ९५ब्)
तस्ततो वक्ष्यमाणस्थानेषु प्रसृतांस्तत्तन्नाथायुधावरणदेवतात्वेन परिणतान्
विभाव्य तत्तेजो विन्दुस्थितमेवं ध्यायेत् ।
अरुणामरुणाकल्पामरुणांशुकधारिणीम् । अरुणस्रग्विलेपाड्यां
चारुस्मेरमुखाम्बुजाम् । नेत्रत्रयोल्लसद्वक्त्रां भालाघर्माम्बुमौक्तिकैः
विराजमानां मुकुटंलसदर्द्धेन्दुशेखराम् । चतुर्भिर्वाहुभिः
पाशमङ्कुशंपानपात्रकम् । अभयं विभ्रतीं पद्ममध्यासीनां
मदालसामिति ॥ शक्तयस्तत्समाकारावस्त्रभूषायुधादिभिरितिशक्तीश्च ध्यात्वा ।
आयुधेषु तत्तल्लाञ्छितमौलिकत्वमधिकं ध्येयं । अत्र सर्वत्रनाथानामपि
तत्तन्नित्या समाकारत्वमेव । ततश्च विद्यान्ते भोनित्यक्लिन्नानित्ये इह चक्रे स्थापिता
भव । विद्यान्ते भोनित्यक्लिन्नानित्ये इहचक्रे सन्निरुद्धाभव । विद्यान्ते भो
नित्यक्लिन्नानित्ये इहचक्रे अवगुण्ठिताभव । विद्यान्ते भो नित्यक्लिन्नानित्ये इह चक्रे
सन्निधापिता भवेति तत्तन्मुद्राप्रदर्शनपूर्वकं संप्रार्थ्य ।
प्राणप्रतिष्ठाविद्याया उक्तप्रकारेण कराङ्गन्यासौ विधाय ।
प्राणप्रतिष्ठाविद्यया अमुष्यानित्यक्लिन्नानित्यायाः प्राणा इहचक्रे प्राणा इत्यादि
रूपया प्राणप्रतिष्ठां कृत्वा द्वादशोपचारैः पूजयेत् । तन्मन्त्रा यथा ।
सम्पूर्ण विद्यान्ते नित्यक्लिन्नानित्यायैपाद्यंन् कल्पयामीति मन्त्रेण
सामान्यार्घ्योदकेन पाद्यमुत्सृज्य । प्रस्तुतनित्या
प्. ९६अ)
विद्यया पदयोः पाद्यं निवेदयेत् । एवमेवपाद्यपदस्थाने
अर्घ्यादिकोपचारसमर्पकपदं प्रत्येकं प्रक्षिप्य ।
सम्पन्नमन्त्रैस्तत्तदुपचारमुत्सृज्य । मूलविद्यया शिरोमुखादिस्थानेषु निवेदयेत् ।
ततस्त्रयोदशोपचारः तत्प्रकारो यथा । प्रस्तुतनित्यायाः पृष्ठभागे ह्रीं
श्रींप्रकाशानन्दशक्तिपादुकां पूजयामि । २ विमर्शानन्दशक्तिपा०

आनन्दानन्दशक्ति० २ श्रीज्ञानानन्दशक्ति० २ श्रीसत्यानन्दशक्ति०

श्रीपूर्णनन्दशक्ति० २ स्वभावानन्दशक्ति० २ प्रतिभानन्दशक्ति०

सुभगानन्दशक्तिपादुकां पूजयामीति मन्त्रैर्नवनाथानभ्यर्च्य । चतुरस्रे
पश्चिमद्वारस्य दक्षिणवीथ्यां ह्रीं श्रीं श्रीमदोविलापादुकां पूजयामि ।
तस्यैवोत्तरवीथ्यां ह्रीं श्रीं मङ्गलापादुकां पूजयामि । वायुकोणे

मन्मथार्तापा० उत्तरवीथ्यां २ मनस्विनीपा० ७ ईशानकोणे २ मोहापा०

पूर्वद्वारस्योत्तरवीथ्यां २ आमोदाया० ७ तस्य दक्षिणवीथ्यां २ मानमयीपा०

अग्निकोणे मायापा० ७ दक्षिणवीथ्यां २ मन्दापा० निरृतिकोणे २ मितावतीपादुकां
पूजयामीति मन्त्रैस्तत्तद्वशशक्तीः सम्पूज्य । सम्पूर्णविद्यान्ते
नित्यक्लिन्नानित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ह्रीं श्रीं
एतानित्यक्लिन्नानित्या प्रथमावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति पूजार्पण
पुष्पाञ्जलिं कुर्यात् । ततोष्टदलकमलेदेव्यग्रदलादि प्रादक्षिण्येन ह्रीं श्रीं
नित्यापादुकां
प्. ९६ब्)
पूजयामि० २ निरञ्जनपा० ७ क्लिन्नापा० २ क्लेदिनीपा० ७ २ मदनातुरापा० ७

मदद्रवापा० ७ २ द्राविणीपा० ७ २ द्रविणीपादुकां पूजयामीति
मन्त्रैस्तत्तदष्टशक्तीः सम्पूज्य । देव्यादक्षिणहस्तसन्निहितभागादि ह्रीं श्रीं
अभयायनमः २ पानपात्रायनमः २ पाशायनमः २ अङ्कुशायनमः इति
मन्त्रैरायुधानि सम्पूज्य । सम्पूर्णविद्यान्ते नित्यक्लिन्नानित्यापादुकां
पूजयामीति मध्यस्थ देवीमभ्यर्च्य । ह्रीं श्रीं एता नित्यक्लिन्नानित्या
द्वितीयावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति मन्त्रेण तत्पूजार्पण पुष्पाञ्जलिं
दद्यात् । ततश्च त्रिकोणपाश्वयोर्वायव्ये ह्रीं श्रीं ह्रीं हृदयायनमः
हृदयशक्तिपादुकां पूजयामि । ईशाने ह्रीं श्रींनित्यशिरसे स्वाहा शिरः
शक्तिपादुकां पूजयामि । आग्नेये ह्रीं श्रीं क्लिन्ने शिखायै वषट्
शिखाशक्तिपा० नैरृत्ये ह्रीं श्रीं मदकवचायहुं कवचशक्तिपा० देव्याः
पुरोभागे ह्रीं श्रींद्रवे नेत्रायवैषट्नेत्रशक्तिपा० पूर्वादि चतुर्दिक्षु ह्रीं
श्रीं स्वाहा अस्त्रायफट् अस्त्रशक्तिपादुकां पूजयामीति मन्त्रैरङ्गस्देवताः
सम्पूज्य । ह्रीं नित्यक्लिन्नेमदद्रवे स्वाहा नित्यक्लिन्नानित्यापादुकां पूजयामीति
प्रकृतप्रधानदेवीमभ्यर्च्य । ह्रीं श्रीं
एतानित्यक्लिन्नानित्यातृतीयावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति पूजार्पण
पुष्पाञ्जलिं दत्वा । त्रिकोणे देव्यग्रकोणादि प्रदक्षिणं ह्रीं श्रीं
क्षोभिणीपादुकां पूजयामि । ह्रीं श्रीं लोलापादुकां पूजयामि ।
प्. ९७अ)
ह्रीं श्रीं मोहिनीपादुकां पूजयामीति शक्तित्रयमभ्यर्च्य ।
प्रोक्तस्वरूपविद्यान्ते नित्यक्लिन्नानित्यापादुकां पूजयामीति
मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ह्रीं श्रीं एतानित्यक्लिन्नानित्या चतुर्थावरणदेवताः
पूजां गृह्णन्त्विति पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दत्वा ।
यत्किञ्चित्स्तुतिपाठतर्पणप्रणामात्मकं शिष्टमुपचारं निर्माय सहस्रं
शतं वा नित्यजपं कृत्वा षोडऽससंख्यं तद्दशांशेन च दुग्धमिलितोदकेन
किम्वाघृतैरथवासुरभिपुष्पैर्हुत्वा । देवी तेजो वह्नौ भावितं
देवीचक्रगतविन्दावेव संयोज्य । चक्रगतां देवीं पुनः पञ्चोपचारैरभ्यर्च्य ।
कुरुकुल्लाविद्ययावलिं दत्वा कर्पूरगर्भवर्तिभिर्नीराज्यक्षमाप्य
शक्त्युत्थापनमुद्रया चक्रगता परशक्तीः प्रधानदेव्यांविलीनाविभाव्य ।
खेचरीमुद्रया प्रस्तुत प्रधाननित्यां स्वात्मनिचक्रेतदुद्वास्य ।
पूर्वोक्त षडङ्गन्यास वर्णन्यासयोरन्ते
गुरुस्तोत्रद्वादशश्लोकात्मकदेवीस्तोत्रपाठौकुर्यादिति दीक्षाङ्गपूजासुविशेषः
सामान्यप्रस्तावादवधेयः ॥ इत्थं प्राप्तविद्यः स्वस्य फलोपधायक
विद्याप्रयोगकत्वसिद्धयेविद्यासाधनं कुर्यात् । तत्प्रकारो यथा ।
पूर्ववद्रक्तागारे रक्ताम्वरादि भूषितः प्रतिसन्ध्यं स्वनित्यपूजान्ते नित्यजपं
सहस्रसंख्यंविधाय पञ्चविंशदुत्तरैकशताधिक सहस्रत्रयसंख्यया
पौरश्चरणिक जपं कुर्वन् पूर्णिमादि पूर्णिमान्त
मध्यभागवृद्धैकसावनदिनकद्वात्रिंशद्दिनककालविशेषेलक्षसंख्यामेका.
म् प्रपूर्य ।
प्. ९७ब्)
परत्राप्येवं विधद्वात्रिंशद्दिनककालेलक्षान्तरं पुनरेवंविध एव
द्वात्रिंशद्दिनककालेलक्षान्तरमितिरीत्या
कलियुगेष्टचत्वारिंशत्संख्यलक्षजपाद्विद्यासिद्धिः सम्पूर्ण जपसंख्यान्ते
लक्षसंख्यजपान्ते प्रात्यहिकजपान्ते वा
जपदशांशतोमधूउकवकुलान्यतरपुष्पैस्त्रिमध्वक्तैर्होममनुष्ठाय ।
श्रीखण्डकर्पूरकस्तूरीवासितजलेन जपदशांशसंख्ययैव
होमसंख्यादशांशेन तर्पणं कुर्यात् । ब्राह्मण्भोजनं गुरुदक्षिणादिना
गुरुतोषणं च कृत्वा विद्यासिद्धास्यात् ॥ इत्थं साधितविद्यः प्रयोगानाचरेत् तेचात्र
होमप्रयोगपुत्तलीप्रयोगतर्पणप्रयोगयन्त्रप्रयोगभेदाच्चत्वारः तत्र होमो यथा ।
त्रिमधुराभ्यक्तपद्मानां होमाल्लक्ष्मीलाभः
रक्तकैरवहोमतोङ्गनावशीभवन्ति । स्वयंवत्सश्च यस्याः शुक्लस्तस्यागोः
पयसाप्लुतानां मल्लिकामालतीजातीशतपत्राणामेकतरस्य होमात्कीर्ति विद्या
धनारोग्य सौभाग्य विजयस्तम्भनाकर्षणसिद्धिः ॥
आरग्वधसमिधांमध्वभ्यक्तानां होमात्स्वर्णलाभः शत्रूणां राज्ञां
वादिनां क्रोधस्तम्भनं च भवति ।
घृताक्तरक्तकरवीरपुष्पैर्हवनाद्रक्ताम्बराणां वा घृताक्तानां
होमात्साधकस्यवनिता नृपति तदमात्यानां वश्यता ।
प्. ९८अ)
भूषणप्राप्तिरश्वादिवाहनप्राप्तिर्वाणिज्यसिद्धिश्च स्यात् ।
शर्षपतैलाभ्यक्तानां लवण
गौरशर्षपकृष्णशर्षपाणामन्यतमहोमादभिवाञ्छितस्त्रीसमाकृष्टिर्भवति ।
तैलाभ्यक्तकृष्णशङ्खपुष्पैर्रर्द्धरात्रे होमान्मासाभ्यन्तरे
शत्रोर्ज्वरप्रयोज्य पीडावश्यं भवति

अरूष्करघृताभ्यक्ताऽरूष्करवीजैर्होमतः
शत्रोर्वैद्यैरप्यप्रतीकार्यव्रणपीडा भवति तत्पीडा त एव मरणमपि तस्य
अङ्कोलतैलाभ्यक्ताङ्कोलवीजैर्होमादपिव्रणपीडापूर्वकं मरणं ।
शर्षपतैलाभ्यक्तमरीचानामर्द्धरात्रे मासममिव्याप्य
होमाद्वाञ्छितस्त्रीसमाकृष्टिः
शर्षपसहितमरीचानांशषंपतैलाभ्यक्तानां सप्तरात्रमभिव्याप्य
होमात्स्वतो धनप्रतिष्ठापरपर्यायमानकुलैरधिकतयादुःप्राप्यां स्त्रियं
स्वविवाहफलककन्यां वालभेतं । आज्यसंसृष्टान्ततोमित्थं
शताष्टोत्तरशतान्यतरसंख्ययाहोमादन्नपूर्णभवनकतां तद्भोक्तृता च
किञ्चिद्विलम्बशैघ्र्याभ्यां क्रमेण भवति । घृताक्तशालीहोमतः
शालीधान्यपूर्णता मुद्गहोमतो मुद्गपूर्णतो घृतहोमाद्धृतपूर्णता
शर्करादिमिष्टद्रव्य होमाच्छर्करादिमिष्टद्रव्यलाभः इति ॥ अथ पुत्तलीप्रयोगाः
वश्यादि विषय पुरुषजन्मनक्षत्रवृक्षकाष्ठकृतां किं वा
साध्यपादरजोमिश्रितशालीपिष्टकृतां किं वा मरीचलवणाभ्यां
प्. ९८ब्)
युक्तेन राजीपिष्ठेन कृतां पुत्तलींकृतप्राणप्रतिष्ठामर्द्धरात्रे प्रस्तुतविद्यया
द्वादशधा जुहुयात् । तत्र पार्ष्णि सन्धिदेशमारभ्य
छिन्नपादाग्रद्वयेनाहुतिद्वयं । जान्वोरधस्ताच्छिन्नाभ्यां
जङ्घाभ्यामाहुतिद्वयं । जानुसन्धिमारभ्यछिन्नाभ्यां
जानुभ्यामाहुतिद्वयं । कठितोधस्ताच्छिनाभ्यामूरुभ्यामाहुतिद्वयमिति
मिलित्वा हुत्यष्टकं । नाभित ऊरुपर्यन्तं छिन्नेनस्वराडेनैकाहुतिः हृदयतो
नाभ्यन्तं छिन्नखण्डेनैकाहुतिः हृदयतः कण्ठमभिव्याप्य छिन्नखण्डेन
चैकाहुतिः शिरःपर्यन्तशिष्टभागेनचैकेति सम्भूय द्वादशाहुतयः सम्पन्नाः
एवं होमतः साध्यस्य वश्यता भवति । ज्वरादिकार्तिकरणेच्छायां
सप्ताहमध्ये ज्वराद्यार्तिस्यात् । निधनेच्छायांतदपीतो होमतो पूर्वशक्तिकतः
स्यात् । प्रयोगान्तरं मरीचजीरकगुडमिश्रितशालीपिष्टेन पुत्तलिकां निर्माय । तस्या
हृदयभागेदेवदत्तस्य वशंकुरु कुरु यज्ञदत्तमित्यादिरूपं
साध्यनामलिखित्वा । एवंभूत साध्यनामोत्तरक प्रस्तुतनित्याविद्यया घृतेन
सहस्रशतान्यतरसंख्ययाहुत्वा । तत्संपाताज्यं क्वचित्पात्रेस्थापयित्वा
तेनतां पुत्तलीं पाचयित्वा । तांजीवकराग्रेण स्पर्शपूर्वकं
सहस्रसंख्ययाभिमन्त्र्य । साध्यप्राणप्रतिष्ठापूर्वकमभ्यर्च्य ।
पुनर्घृताभ्यक्तांतां साध्यरूपैवेयं पुत्तलीति मनसाभावयन्नेव ।
प्रस्तुतनित्या
प्. ९९अ)
विद्यायाभक्षयेदिति कृते यावज्जीवं नृपादयोवशी भवन्ति । प्रयोगान्तरं
पूर्वोक्तद्रव्यैर्वृत्ताकारमपूपं कृत्वा तन्मध्यभागरूपेहृदये
साध्यनामप्रोक्त स्वरूपकं लिखित्वा पूर्ववत्सम्पातघृतेन तंविपाच्य ।
साध्यभेदभावनया प्रस्तुतविद्यया तदपूपभक्षणाद्वर्षमेकमभिव्याप्य
नरावशी भवन्ति । प्रयोगान्तरं पूर्वोक्तपिष्टएवनामपूर्वोक्तस्वरूपं लिखित्वा
संपातघृतेन तत्पिष्टजापूपंपाचयित्वा भक्षयन्
साधकोनरान् षण्मासपर्यन्तं वशयेत् ।
सहस्रवारमभिमन्त्रणाभावान्मध्यमेपूर्वतः फलह्रासः ।
पिष्टतादशायां नामलिखनाद्वाचनिकोमध्यमतश्चरमेफलह्रासः ।
साध्यप्राणप्रतिष्ठातदभेदभावनाप्रस्तुतविद्याकरणकभक्षणानि तु सर्वत्र
समानि ॥ अथ तर्पण प्रयोगाः नारिकेलोदकेन तर्पणतो वनिता वशे भवन्ति ।
कर्पूरवासिततोयैस्तर्पणतः पुमांसो वशे भवन्ति । लवणसमुद्रजलेन तर्पणतो
नरानार्यश्चवशे भवन्ति । लवणयुक्ते न तोयेन वनितावशे भवन्ति । मासं
पक्षं सप्तरात्रं वाभिव्याप्य शुद्धतोयैस्तर्पणेन प्रस्तुतविद्यान्ते देवदत्तस्य
वशं कुरु कुरु यज्ञदत्तमित्येवं मन्त्रकरणकेन
यत्राममन्त्रेद्वितीयान्तयोल्लिखितं ते सर्वेपि वशे भवन्ति ।
केतकीपुष्पकर्पूरवासितनारिकेलोदकैस्तर्पणतोवशीभूय प्राणान्धनानि च
प्. ९९ब्)
वनिताः प्रयच्छन्ति का कथा तेन सहरत्यादेः
रुद्राक्षपासितजलैस्तर्पणान्नृपावशी भवन्ति ।
चम्पकवासितजलैस्तर्पणतोखिलजनरञ्जकत्वशक्तिर्भवति ।
पाटलीपुष्पशतपत्राभ्यां वासितजलैर्नित्यतर्पणं
सर्वलोकचमत्कारकारकशक्तिकरं । कस्तूरीवासिततोयैस्तर्पणं सकलसिद्धिकरं ।
कर्पूरश्रीखण्डवासितजलतोमण्डलमभिव्याप्य तर्पयतः सर्वथा
सर्वकार्यसिद्धिर्भवति । सक्तुमिश्रितजलतर्पणतो वहुकालव्यापि
धनधान्यगजाश्वादि समृद्धिः स्यात् । गुडमिश्रितजलैरात्रावनुष्ठितं तर्पणं
विघ्ननाशकरं । तिंतिणीमिश्रितेनकृतं तर्पणं परस्परं स्निग्धानां
विद्विषां द्वेषकरं समरीचैरुष्णोदकैस्तर्पणं वैरिमृत्युकरं ।
केवलोष्णोदकैस्तर्पणतोतीसारादिकोदरव्यथाभिर्वैरिनाशः स्यात् होमतर्पणयोः
संख्या तु
सहस्रशतान्यतररूपाकालस्त्वेकरात्रत्रिरात्रपञ्चरात्रसप्तरात्रपक्षमास-
मण्डलान्यतमः अथ यन्त्रप्रयोगाः ॥ पूर्वमेकं वृत्तं कृत्वा
तद्वहिः षट्कोणं ततोपि वहिर्वृत्तत्रयेण वीथीद्वयं निर्माय सर्वमध्ये
साध्यसाधकादिनामयुक्तं मायावीजरूपं मन्त्रादिमाक्षरं लिखित्वा
। षट्कोणेष्वेकशो द्वितीयादि सप्तान्तषट्वर्णानालिख्य । वहिर्वृत्तान्तरालदेशस्य
चतुर्दिक्षु विद्यावऽसिष्ठ वर्णचतुष्कं लिखित्वा । तत्कोणचतुष्के प्रथमं
प्. १००अ)
वह्निकोणे वायुभूतस्य वर्णद्वयण्म् अ आ रूपं । नैरृत्ये एक च रूपं
वर्णत्रयं वायव्येरतरूपं वर्णद्वयं ईशाने पयषरूपं
वर्णत्रयमितिरितिया दशापिवर्णानभिलिख्य । वहिर्वृत्तं
मातृकयावेष्टयेदितिसिद्धं प्रथमं यन्त्रं । अथ यदि मायास्थाने मध्यरूपे
द्वितीयाक्षरं माया तु सर्वान्ते आभ्यन्तरवीथ्या उत्तरदिशिलिख्यते तदा द्वितीयं
यन्त्रं । तृतीयादि वर्णानां मध्य निवेशेन पूर्वपूर्वपरित्यक्त वर्णानां
मन्न्यात्त्यस्थानेषु निवेशान्नवान्यानीतिसम्भूयैकादऽसयन्त्राणि सिद्धानि । एतानि
च सर्वाण्यपि वा पर्णघटितानि वश्यप्रयोगोपयोगीनि जानानि । यदि तु रत्थाशान्ति
जपाद्युपयोगीनि भूमिप्रभृतिभूतवर्णान्यालिख्यन्ते । तदात्वेकादशोक्त
यन्त्राणां प्रत्येकं पञ्चभूतवर्णघटनयातत्तत्कामना वलप्राप्तया
पञ्चपञ्चाशद्यन्त्राणि सम्पद्यन्ते । तत्र नरनारी नृपाणां वश्यकर्मणि
प्रथमतः क्रमप्राप्तानित्रीणियन्त्राणि । आकर्षणे स्त्रीपुरुषविषयतया
द्विविधेचतुर्थपञ्चमयन्त्रे रोगादिशान्ति । त्रिविधोत्पातशान्तिभेदेन
द्विविधायांशान्तौ क्रमेण षष्ठसप्तमयन्त्रेस्तम्मनं मोहन
विद्वेषणोच्चाटनमारण व्याधिप्रयोज्य क्लेशकुलोच्छेदन गजरक्षा वाजिरक्षा
उष्ट्ररक्षा स्वररक्षा महिषरक्षा मेषरक्षा गोरक्षा नररक्षा नारीरक्षा
रणागतशत्रुजय द्वन्द्वयुद्धजयव्यवहारजयद्यूत
प्. १००ब्)
जयनगररक्षा ग्रामरक्षा मण्डलरक्षेति चतुर्विंशति कर्मसु
स्त्रीपुरुषभेदान्नृपतितन्महिषीभेदात्स्त्रीपुरुषस्वामिकत्वभेदाच्चद्विविधता
मायाद्याष्टचत्वारिंशत्संख्यायां पर्यवसितायामुक्तं सप्तसंख्यामिलने
पञ्चपञ्चाशत्संख्यानिफलानि पञ्चपञ्चाशत्संख्ययन्त्राणां क्रमतो
योज्यानि । इदममन्त्ररहस्यं गजादिद्वादशरक्षाणां स्त्रीपुरुषविषयतया
द्वैविध्यमापन्नानां चतुविंशतिसंख्यानां यन्त्रेषु भूवर्णाः रोगशान्ति
त्रिविधोत्पातशान्तिषु स्त्रीपुरुषभेदाङ्कैविध्यवत्सु चतुसुपत्रेषुजलवर्णाः वश्ये
नरनारीनृपभेदात्त्रिविधे स्त्रीपुरुषभेदाद्द्विविधे मोहने चेति पञ्चसु
वासुवर्णाः रणगतशत्रुजय द्वन्द्वयुद्धजयवादजयऋणादिव्यवहारजय
द्यूतजयेषु स्त्रीपुरुषभेदात्प्रत्येकं द्विविधेषु सम्भूय दशविधेषु
वह्निवर्णाः स्तम्भन विद्वेषणोच्चाटनमारणव्याधिक्लेश वैरिकुलोच्छेदनेषु
पूर्ववद्द्वैविध्याद्द्वादशविधेषु व्योमवर्णालेख्या इति तु
यन्त्रक्रमाद्भूतवर्णक्रमः नवा एकादशैकादशयन्त्रेषु एकैक
भूतवर्णलेखनियम इति । अथ विकृताक्षर यन्त्राणि पौरश्चरणिकविधौ

स्वातन्त्र्येण वा शुतस्वरस्यगणनेपि
यन्त्रनिर्माणेत्रप्रकरणेतादृशस्वरोनगराषत इति हकार रकार नकार तकार
यकार ककार लकार
प्. १०१अ)
मकार दकार वकार सकारात्मकापुनरावृत्तैकादशवर्णानां
प्रस्तुतविद्यासम्बन्धिनां प्रत्येकं षोडशस्वरयोगेन षट्सप्तत्युत्तरैकशतं
विकृताक्षराणि सिद्धानि । तेषु एकं वर्णं हकारं
साध्यसाधकादिनामगर्भितं पूर्वोक्त एव रेखाविशेष विशिष्टयन्त्रे
कर्णिकायां लिखित्वा । षष्टकोणेष्वेकशो हा हि ही हु हू हृ इति वर्णषट्कं लिखित्वा
। तद्वाह्यवीथ्यां चतुदिक्षु हृ हॢ हॣ हे इति वणचतुष्कं क्रमाल्लिखित्वा ।
मन्त्रविकृताक्षराण्येकादऽस संख्यानि विनियोज्य । सर्ववाह्यवीथी मातृकाभिः
पूरयेदिति प्राथमिकं यन्त्रं । यदि हैकारमध्ये हो हौ हं हःररा
इत्यक्षर षट्कं षट्कोणेषु रि री रु रू इति प्राथमिक वीथ्यां चतुर्दिक्षु
वहिर्वीथ्यां मातृकेति लिख्यते तदा द्वितीययन्त्रं ।
एवमेवोत्तरोत्तरैकादशैकादऽसवर्णनेकैकयन्त्रे लिखित्वा पराणि
चतुर्दशयन्त्राण्युद्वर्तव्यानीति सम्भूय षोडश यन्त्राणि सिद्धानि तत्र
प्रथमयन्त्रफलं यथा यन्त्रे यथोक्तविधि कलशस्थापन सर्वमङ्गलापूजन
तदुद्वासनान्तकर्मकृत्वा । पुनस्तत्र प्रस्तुत नित्यामावाह्य कथितदिशा सम्पूज्य ।
सहस्रशतान्यतरसंख्यया प्रस्तुत व्द्यया तज्जलमभिमन्त्र्य ।
तज्जलाभिषेकतस्तादृऽसाभिषेकपूर्वकतद्यन्त्रधारणत **(?)स्तात्
समुच्चितद्वाकन्याः स्ववशे भवन्ति कन्यागत रोगादि क्लेशोनाशोप्युक्त
प्रकारकाभिषेक तद्यन्त्रधारणाभ्यां
प्. १०१ब्)
भवति किं च भूमौ यन्त्रमिदं लिखित्वा मनसा तद्विद्या जपं कुर्वन्नेव
साधकः कांचित्कन्यां प्रस्तुतवित्यामयीं ध्यात्वा । सर्ज्जरसे न च
धूपमाविसर्जनं कुर्वन् । स्तन्त्रप्रस्तुतनित्यामावाह्य प्राणप्रतिष्ठां कृत्वा
पाद्यादिभिः षोडशोपचारैः पूजां कृत्वा । स्वाभीष्टकार्यं मोनित्यक्लिन्ना
नित्येमदीयमिदं कार्यं कदाकथं वा भविष्यतीत्यादि प्रकारेण पृच्छेत् ।
पृष्टाच सायथार्थमुत्तरं दद्यात् । लब्धे चोत्तरे पुनः पञ्चोपचारैस्तत्र
प्रस्तुतनित्यामभ्यर्च्य । स्वात्मनि तामुद्वासयेत् । अपि च कन्यानां
भूतप्रेताद्यावेशेसति कथितरीत्या यन्त्राधिष्ठित कलशाभिषेक तद्यन्त्र धारणे
कारणीयेतेन तासां स्वास्थ्यं स्यात् । द्वितीययन्त्रफलं यथा ।
कर्षटेगैरिकद्रवेण यन्त्रं द्वितीयं साध्यादिगर्भितकर्णिकावीजकमालिख्य ।
वादि प्रतिवादिनोर्मध्यदेशे स्थापयेत् । तेनाति प्रौढोपि वादी तत्कालं स्तब्ध जिह्वः
शुष्कास्यश्चपललोचनोदशदिशो विलोकपन्यलापितः स्यात् । किं वात्वयाजितोहमिति
वदन्यादयो. प्रतितः स्यात् तृतीययन्त्रफलं यथा । कर्पटे खर्परे वा हरिद्वारसेन
कामनागर्भित मध्यवीजक तृतीययन्त्रं लिखित्वा
वह्नितापितयोष्ठतरभूतलेचुल्ल्याःपाकस्थान भूताया अधोवानिखनेत् । तेन
द्वित्रैदिनैररयोर्दृढमपि क्रोधं गतिं बुद्धिं जिह्वां समरोद्योगं
गमनागमन
प्. १०२अ)
क्रियादिकमपि स्तम्भयेत् । किं च सेनयासहितं स्वसमुन्मुखंमायान्तं शत्रुं
श्रुत्वा । रात्रौ तदागमनमार्गमध्ये पूर्वोक्त यन्त्रं खनित्वा ।
शत्रुनामनक्षत्रयोनेर्वलिं दद्यात् । तेन सा सेनापतस्तताः पलायिता
पुनरागमनोद्योगशून्या स्यात् । वरातीसारादि पीडा च सेनायाः स्यात् ।
चतुर्थयन्त्रफलं यथा । स्वीयारिनक्षत्रवृक्षकाष्ठकृतफलकातले चतुर्थं
यन्त्रं शुनगरे निखनेत् । तेन परस्पर प्रजां वैर ज्वरादि जन्यक्लेशैः शत्रूणां
नाऽसः स्यात् । पञ्चमादि नवमान्त पञ्चयन्त्रफलं यथा ।
पञ्चमषष्ठसप्तमाष्ठम यन्त्राणि ताम्रपचेषु द्विद्विक्रमेणोत्कीर्य
अष्टसंख्यानि निर्माय नवमं च यन्त्रमेकत्रैव ताम्रपत्रे उत्कीर्य
प्राणप्रतिष्ठा पूजनविधिना संस्कृत्य रक्षणीयस्य
राष्ट्रनगरग्रामगृहाणामन्यतमस्य तत्प्रान्त चतुर्दिक्षु तत्कोणेषु
चाष्टयन्त्राणि मध्ये च नवमं यन्त्रं खनित्वा तत्र पूजयेत् । तेन वैरिकृता
कृत्याः स्वोद्देश्यस्य यन्त्रैरेतैरक्षिततया भक्षणस्य च
मन्त्रप्रभावजनितानामवऽस्यापेक्षिततया उदासीन भक्षणेनिरपराधतया
सामथ्या भावेन स्वोत्पादन रूपापराधवन्तं प्रयोक्तारमेव भक्षयन्ति ।
दशमयन्त्रफलं यथा । रौप्यपत्रे दशां यन्त्रं लिखित्वा स्वकवचे
निधायरणभूमौ प्रविष्टो वीरः शत्रुं जयेत्सेनांविद्रावयेच्च ।
प्. १०२ब्)
एकादश यन्त्रफलं यथा । हरिद्रारसघृष्टगैरिकेण कर्पटे एकादशतमयन्त्रं
लिखित्वा शत्रुसेनाया आगममार्गे निखनेत् । तेन शत्रोर्भूतोरणोद्योगः शान्तो
भवति । द्वादशयन्त्रफलं यथा । कुङ्कुमेन स कर्पूरेण भूर्जपत्रे पटे वा
लिखितमिदं यन्त्रं कृत प्राणप्रतिष्ठादि संस्कृतिकं धारयतः साधकस्य
सर्वतो रक्षा भवति । त्रयोदऽस यन्त्रफलं यथा । तालपत्रे
कुङ्कुमकर्पूराभ्यां यन्त्रमिदं लिखित्वा हरितालेन वहिरूपलिप्य कुड्यान्तः
स्थापयेत् । तेन नानाविध रोगचौरग्रह सर्पराज
वैरिव्याधव्याघ्रादितस्तत्कुड्यसम्बन्धि गृहरक्षा भवति । चतुर्दऽस यन्त्रफलं
यथा । भूर्जपत्रे कुङ्कुमकपूराभ्यां लिखित्वा प्रतिष्ठा पूजादिभिः संस्कृत्ये
धारयन्तीनां नारीणामतुलं सौभाग्यं भवति । पञ्चदऽस यन्त्रफलं यथा
। स्वर्णपदे समुत्कीर्य लिखितमिदं यन्त्रं धारयन्ती वन्ध्यापि नारी चिरजीवनं
सकलश्लाघ्यगुणवन्तं पुत्रं जनयति । षोडशयन्त्रफलं यथा । स्वर्णपत्रे
समुत्कीर्ण सुप्रतिष्ठे तमिदं यन्त्रं भूमिलिखिते तद्यन्त्रापरि यथाविधि स्थापित
कलशे पूजितो द्वासित सावरण सर्वमङ्गलानित्याके पुनः प्रस्तुत नित्यामभ्यर्च्य
पूर्ववत् साधित जलेनाभिषेकपूर्वकं धारयन्तीनारी स्वपति प्रेमवाहुल्येन
सर्वस्व सपत्नीषु आधिक्यं लभेत ।
प्. १०३अ)
किं च पूर्वोक्ताभिषेकपूर्वकं भूर्जपत्रलिखिते
तद्यन्त्रधारणाद्राजचौरभूतप्रेतादिभ्यो रक्षा भवति ॥
इति नित्यक्लिन्ना नित्याप्रस्तावः ॥
अथ भेरुण्डा नित्याप्रस्तूयते ॥
प्रत्येकं चतुर्दिक्षु द्वारशाखोपेतं रेखाद्वयेन भूपुरं कृत्वा ।
तदन्तराभ्यन्तर भूपुररेखा स्पृष्टास्पृष्टिकया वृत्तमेकं कृत्वा ।
तदन्तश्चतुरङ्गुलान्तरालकं वृत्तान्तरं कृत्वा तद्वीथ्यां चतुरस्रद्वयेन
दिग्विदिक्कोणकमष्टास्रं निर्माय । तदन्तर्वृत्तद्वयंसान्तरालं निर्माय ।
तदन्तराले षट्कोणचक्रं कृत्वा । तदन्तः पुनः सान्तरालं वृत्तद्वयं कृत्वा
तदन्तराले त्रिकोणस्वाभिमुखं कृत्वा अष्टदलकमलं कृत्वा तदन्तरपि
चतुरङ्गुलान्तरालकं वृत्तद्वयं कृत्वा तद्वीथ्यां त्रिकोणान्तर्विन्दुरचयेदिति ।
तदिदं पूजाचक्रं क्वचिच्छुद्धायां समभूमावुद्धृत्य तत्र दीक्षायां
कलशस्थापन सर्वमङ्गलार्चादुद्वसनान्तकर्माधिकं कृत्वा प्रस्तुतनित्यां
पूजा पुनस्तत्रैवकलशे अन्यदातु चक्रे एवं पूजा । तत्प्रकारो यथा । प्रथमत
आसनविद्याभिरासनपूजानान्ते विद्यया तत्रोपविश्य ।
विद्याकरणकाचमनप्राणायामौविधाय । षोडशार्णमन्त्रेण वलिं दत्वा ।
स्वगुरुक्रमेण नवनाथांस्तन्मन्त्रैः स्वशिरसि पूजयित्वा तत्स्तोत्रं पठित्वा
तदनुज्ञां प्राप्य पूजामारभ्य । स्वनाथं प्रस्तुतनित्यामयं स्वात्मानं
नाथ स्वरूपं ध्यात्वा ।
प्. १०३ब्)
तत्तद्वर्णभेदनियमित देशकालादि समस्तगुप्तप्रकटसिद्धयोगिनि
चक्रान्ताष्टत्रिंशत्पीठदेवताः सम्पूज्य यन्त्रस्वात्मनोर्मध्ये गोरोचना
कर्पूरकुङ्कुमागुरुकस्तूरीवासितजलपूर्णं साधारं सुवर्णाद्यन्यतमघटित
सामान्यार्घ्यपात्रं तदाधारपात्रजलानि क्रमेण कुलसुन्दरी वीजत्रयेण
वह्निसूर्यसोमात्मकानि तद्गतरोचनादिपञ्चकं पृथिव्यादि पञ्चभूतात्मकमिति

च विभाव्य । तज्जलप्रस्तुतनित्यापूजाचक्रयोरैक्यं विभाव्य । प्रस्तुत नित्या
स्वरूपत्वेन ध्यातजल. प्रस्तुतविद्यया दशवारमभिमन्त्र्य पूजयित्वावा ।
तदीय षडङ्गदेवतास्तन्मन्त्रैरभ्यर्च्य । तदुदकेन प्रस्तुतविद्यया स्वात्मानं
सामान्यार्घ्यपात्र्यदुत्तरोत्तरभागस्थापित पाद्यार्घ्या चमनस्नान जलानि
विभिन्नपात्रगानि । स्वदक्षिणभाग स्थापित वस्त्रभूषण गन्धाक्षत
पुष्पधूपदीपनैवेद्यताम्बूलानि तत्तत्पात्रोपरिस्थापितानि च प्रत्येकं संप्रोक्ष्य
। पुनर्विद्यया प्राणानायम्य । हस्तगृहीत सपुष्पाक्षतजलेन
देशकालगोत्रराशिनामकामनान्तमुल्लिख्य । भेरुण्डानित्याया यथा
बुद्ध्न्नियोगं विधिना पूजां करिष्य इति सङ्कल्प्य
मातृकाषडङ्गन्यासपूर्वकं प्रस्तुतविद्योपेत तत्तन्मातृकां
तत्तन्मातृकास्थानेषु विन्यस्य । ओं क्रों स्वाहा हृदयायनमः ओं म्रों स्वाहा
शिरसे स्वाहा ।
प्. १०४अ)
ओं क्रौंस्वहा शिखायै वषट् । ओं ह्रों स्वाहा कवचाय हुं । ओं छ्रौं नेत्रत्रयाय
वौषट् । ओं ज्रौं स्वाहा अस्त्राय फडिति मन्त्रान्स्वस्याङ्गुष्ठादिषु हृदयादिषु च
विन्यस्य । ओं ब्रह्मरन्ध्रे । क्रों भ्रूमध्ये । भ्रों मुखे । क्रौं कण्ठे । ह्रौं
हृदये । छ्रौं नाभौ । ज्रौं मूलादारे । स्वादक्षपादे । हावामपादे । इति
मन्त्रवणान्विन्यस्य । पुनः ओं क्रों क्रौं ह्रौं छ्वौं ज्रौं स्वाहेत्येवं रूप
सम्पूर्णविद्यायात्रेधा व्यापकन्यासंविधाय त्रिखण्डा
मुद्राप्रदर्शनपूर्वकमञ्जलिगृहीत रक्तकरवीरादिपुष्पवृन्दे मूलाधारादि
ब्रह्मरन्ध्रान्तविभावितप्रस्तुतनित्यां विद्या तेजोवहन्ना सामार्गेण संक्रान्तं
विभाव्य । त्रिकोणकर्णिकान्तर्गतविन्दौ तत्पुष्पाञ्जलि प्रक्षेपेण तत्रापातं
विभाव्य । सम्पूर्णोक्त विद्यान्ते भो भेरुण्डानित्ये इहचक्रे आवाहिता भवेति
संप्रार्थ्य । तत्तेजः किरणान्वक्ष्यमाणतत्तत्स्थान
प्रसृतान्नाथायुधावरणदेवतारूपतया परिणतान्विभाव्य । तत्तेजः पुञ्जं
मध्यगतं ध्यानावगतस्वरूपेण परिणतं विभावयेत् ॥ ध्यानं यथा
तप्तकाञ्चनसंकाशदेहां नेत्रत्रयाञ्चिताम् । चारुस्मिताञ्चितमुखीं
दिव्यालङ्कारभूषणम् । ताटङ्कहारकेयूररत्नस्तवकमण्डिताम् ।
रत्नादिनिर्मितोर्म्यादिभूषणै इति सुन्दरीम् । पाशाङ्कुशौ चर्मखड्गौगदा वह्नि
धनुःशरान् । करैर्दधानामासीनां पूजायामन्यदास्थिताम् ।
प्. १०४ब्)
शक्तीश्चतत्समाकारतेजोहेतिभिरन्विताः पूजयेदभितस्तद्वत्स्मितसौम्यमुखाः
सदेति । नानायुधादिध्यानमपि स्वतुल्यमेव आयुधध्याने
स्वस्वाञ्चितमस्तकत्वमधिकं सर्वत्रेति नविस्मर्त्तव्यम् ॥ ततश्च प्रस्तुतविद्यान्ते भो
भेरुण्डानित्ये इहचक्रे स्थापिता भव । पूर्वोक्तैकोनविंशतिवर्णान्ते
सन्निरुद्धाभव । पुनस्तावद्वर्णान्ते अवगुण्ठिताभव पुनस्तावद्वर्णान्ते
सन्निधापिता भवेति तत्तन्मुद्राप्रदर्शनपूर्वकं सम्प्रार्थ्य ।
प्राणप्रतिष्ठाविद्यायाः कराङ्गन्यासौविधाय । अमुष्या भेरुण्डानित्यायाः
प्राणा इहचक्रे प्राणा इत्यादि रूपप्राणप्रतिष्ठाविद्यया प्राणप्रतिष्ठां कृत्वा
द्वादशोपचारैः पूजां कुर्यात् । तन्मन्त्रा यथा नवार्णोक्तविद्यान्ते भेरुण्डा
नित्यायै पाद्यं कल्पयामीत्येकविंशत्यर्णमन्त्रेण सामान्यार्घ्योदकेन
पाद्यमुत्सृज्य । उक्तनवार्णविद्ययापदयोः पाद्यं निवेदयेत् । एवमेव
पाद्यपदस्थाने अर्घ्यादि ताम्बूलान्तोपचारपदानिप्रत्येकं प्रक्षिप्य ।
सम्पन्नमन्त्रैस्तत्तदर्घ्यादिकमुत्सृज्य । मूलविद्यया शिरोमुखादिषु निवेदयेत् ।
ततस्त्रयोदशोपचारः तत्प्रकारो यथा । देव्याः पृष्टभागे प्रकाश विमर्शानन्द
श्रीज्ञान श्रीसत्य श्रीपूर्ण स्वभाव
प्रतिभसुभगनामकनवनाथान्नाथपदस्थानप्रक्षिप्तशक्तिपदकस्वस्वमन्त्रैः
सम्पूज्य
प्. १०५अ)
पश्चिमद्वारादि चतुर्द्वारपार्श्वस्थाष्टवीथीषु प्रादक्षिण्येन
ह्रींश्रींब्राह्मीपादुकां पूजयामि २ माहेश्वरी ७ २ कौमारी ७ २ वैष्णवी ७

वाराही ७ २ ऐन्द्री ७ २ चामुण्डा ७ २ महालक्ष्मी ७ कोणेषु वायव्यादि प्रदक्षिणं

कृतयुगशक्ति ७ २ त्रेतायुगशक्ति ७ २ द्वापरयुगशक्ति ७ २ कलियुगशक्तिपादुकां
पूजयामीतिमन्त्रैर्द्वादशशक्तीः सम्पूज्य । विद्यान्ते भेरुण्डानित्यापादुकां
पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ह्रींश्रीं एताभेरुण्डा नित्या
प्रथमावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति तत्पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दद्यात् । अष्ट
दलेषु देव्यग्रदलादि प्रदक्षिणं ह्रीं श्रीं विजयापादुकां पूजयामि

विमलापा० ७ २ वि३भा७ २ विश्वा ७ २ विभूति ७ २ विनता ७ २ विटविधा

विमतापादुकां पूजयामीति मन्त्रैर्विकारादिनामकाष्टशक्तीसम्पूज्य ।
सम्पूर्णविद्यान्ते भेरुण्डानित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थ देवीमभ्यर्च्य
। ह्रीं श्रीं एताभेरुण्डा नित्या द्वितीयावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति
तत्पूजार्पण पुष्पाञ्जलिं दद्यात् । अष्टकोणेषु देव्यग्रकोणादि प्रादक्षिण्येन
ह्रीं श्रीं कमलापादुकां पूजयामि । २ कामिनीपा ७ २ किरातीपा ७ २ कीर्तिसहितापा
७ २ कुण्डिनीपा ७ २ कुलसुन्दरीपा ७ २ कल्याणीपा ७ २ कालकालापादुकां पूजयामीति
ककारादिनामकाष्टशक्तीः सम्पूज्य ।
प्. १०५ब्)
अष्टकोणान्तरालेषु देवीवामाधोहस्तान्तिकदेशमारभ्य वामक्रमेण ह्रीं
श्रीं धनुषे नमः २ गदायै नमः २ चर्मणे २ पाऽसायं २ अङ्कुशाशाय

खड्गाय २ वह्नये २ शरेभ्यो नमः इत्यायुधाष्टकमभ्यर्च्य । विद्यान्ते
भे**(?)डा नित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थनित्यामभ्यर्च्य । ह्रीं श्रीं एता
भेरुण्डा नित्या तृतीयावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति
तत्पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दद्यात् । ततः षट्कोणचक्रे नैरृत्यकोणे ह्रीं
श्रीं डाकिनी शक्तिपादुकां पूजयामि । वायुकोणे ह्रीं श्रीं राकिनीशक्तिपा०

पूर्वकोणे ह्रीं श्रीं लाकिनी शक्तिपा० अग्निकोणे ह्रीं श्रीं काकिनी शक्तिपा

ईशकोणे ह्रीं श्रीं साकिनी शक्तिपा० ७ पश्चिमकोणे ह्रीं श्रीं हाकिनी
शक्तिपादुकां पूजयामीति मन्त्रैस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य । विद्यान्ते भेरुण्डा
नित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ह्रीं श्रीं एता
भेरुण्डानित्याचतुर्थावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति त्त्पूजार्पण
पुष्पाञ्जलिं दद्यात् । ततो वशिष्टं
यत्किञ्चित्स्तोत्रपाठतर्पणप्रणामरूपमुपचारत्रयं निर्वर्त्य सहस्रैकं
विंशत्युत्तरैकशतान्यतमसंख्यया नित्यजपं कृत्वा तदभे**(?)वनात्मकं
निवेदनं च कृत्वा प्रोक्तविधिना देव्यभिन्नत्वेनभावित वह्नौ ललिता
प्रस्तावोक्तविधिना घृतादिना षोडशाहुतिभिर्दशांशसंख्यया च हुत्वा ।
देवीस्थानभूतविन्दावेव
प्. १०६अ)
तत्तेज उद्वास्य विन्दुचक्रगतां देवीं पुनः पञ्चोपचारैः सम्पूज्य
। षोडऽसार्णमन्त्रेणैवपूर्ववदधुनापि वलिं दत्वा
कर्पूरगर्मादिवर्त्तिभिर्नीराज्यक्षमाप्य शक्त्युत्थापनमुद्रया
चक्रगतापरशक्तीः प्रस्तुतप्रधानदेव्यामुद्वास्य खेचरीमुद्रयां स्वात्मनि
प्रधानदेवतामुद्वास्य पूर्ववत् षडङ्गन्यास वर्णन्यासौ कृत्वा गुरुस्तवपाठ
द्वादशश्लोकात्मक स्तोत्रपाठौ कुर्यादिति । दीक्षाङ्गपूजासु विशेषः सामान्य
प्रस्तावादवधेयाः ॥ इत्थं प्राप्तविद्यः स्वस्य हलोपधायक विधायक
विद्याप्रयोगकत्वसिद्धये विद्यासाधनं कुर्यात् । तत्प्रकारो यथा । सुगन्धि
सलिलस्नानपूर्वकं दुग्धमात्राहारपूर्वकं पूर्ववद्रक्तांगारे
विनानादिशोभिते कूर्मचक्र शुद्धेस्थाने स्वस्तिकाद्यासनमवलम्व्यं स्थितः
साधकोदिनवृद्धिजातद्वात्रिंशद्दिनके पूर्णिमादिपूर्णिमान्तकाले त्रिसन्ध्यं
पूजान्ते पञ्चविंशत्युत्तरत्रिसहस्रजपं नित्यजपापेक्षयातिरिक्तं कुर्वन् ।
द्वात्रिंशद्दिनैरेकलक्षसंख्यां पूरयेत् । एवं नवधा
करणान्नवलक्षसंख्यापूर्त्तिः कलियुगे
तु षड्त्रिंशल्लक्षजपमेवंरीत्याविधाय पौरश्चरणिक जपसिद्धिः
स्वस्यैवमसामर्थ्ये गुरुशिष्यद्वारा तदुपासक ब्राह्मणान्तरद्वारावानिर्वाह्य
जपान्ते त्रिमधुराभ्यक्त कुशेशयैर्जपदशांश वलिं च षोडशार्णेन
दद्यादाद्यं तथोक्तता होमः जपदशांशत एव
कर्पूरचन्दनवासितजलैसर्पणां कार्यं । त्रिसन्ध्यं पूजायामसामर्थ्ये
प्. १०६ब्)
नित्यमेकामेवपूजां कस्याञ्चित् सन्ध्यायामाचरेत् । एकपूजापक्षे
पुरश्चरणदिनेषु नित्यजपः सहस्रसंख्ययैवकार्योनोक्तान्यतमसंख्यया
इत्थं विद्यासाधनोत्तरमपि गुरूपदिष्टानेव प्रयोगानाचरेत् । नान्योपदिष्टान्
नवापुस्तकदृष्टान् अन्यथाकृत प्रयोगैर्नकेवलं कार्यानिष्पत्तिमात्रं
किंत्वनिष्टमपीति सर्वथैवप्रयोगविषयोपि गुरूपदेश आवश्यकः ॥
अथैतन्नित्याप्रयोगाः ॥ तत्रादौ निग्रह यन्त्राणि । षट्कोणं तद्वहिर्वृत्तद्वयेन
सात्तरालेन वीथीमेकां निर्माय । सिद्धिमिदं रेखामययन्त्रं मार्जार
मूषकयोरुवचिनिम्बरसपिष्टश्मशानाङ्गारद्रवेण द्विधा लिखित्वा ।
कर्णिकायामुभयत्रापि प्रत्येकं चैत्र मैत्रयोर्विद्वेषणं
कुर्वित्येवमादिस्वरूपसाध्यादिनामगर्भद्वितीयवीजं लिखित्वा । उपरितनेषु
ईशपूर्वाग्रेयकोणेषु तृतीय चतुर्थषष्ठवीजानि सविन्दूनिलिखित्वा अधस्तनेषु
वायु पश्चिमनैरृत्यकोणेषु विन्दुमद्यहाय तत्स्थाने विसर्गयोजनेन
तृतीयचतुर्थषष्ठवीजानि लिखित्वा पवन भूतवर्णैरन्त्यभागे पूर्वोक्त
साध्यादिनामवर्णैर्युक्तैर्वीथीवेष्टयेदिनिसिद्धं यन्त्रं प्राणप्रतिष्ठा युक्तं
कृत्वा । महस्रद्वयसंख्यया मन्त्रवीजानि द्वितीयतृतीयचतुर्थषष्ठवीजानि
प्रस्तुतमन्त्रसम्बन्धीनि जप्त्वा । श्मशानस्थाने रिपोरष्टमराशिलग्ने लिखनेत्
प्. १०७अ)
तेन लिखितनामकयोर्वैरिणोः परस्परमवश्यं विद्वेषः स्यात् । अत्र विद्वेषणं
जपादिकर्मतयाकाश वह्न्यादिवर्णप्राप्तावपि पवनार्णकैरिति
विशेषविधादेतत्प्रकरणोक्तनिग्रहयन्त्राणि सर्वाण्यपि पवनवर्णघटितान्येव
कार्याणि । पवनमण्डल एव पूजाकार्येति प्रतीमः ॥ इति द्वेषणयन्त्रं ॥
व्याघ्रमुखचर्मणि हरिद्रारसघृष्टहरितालद्रवेण स्वनामषष्ट्यन्तं लिखित्वा ।
गोचर्मणिरिपुनामादि यज्ञदत्तजयं कुरुकुर्वित्यादिरूपं विलिख्य ।
गोचर्मयन्त्रमधोव्याघ्रचर्मयन्त्रमुपरिकृत्वा क्वचिदेकान्तेनिधाय
महागरीयस्याशिलायापिधाय तच्छिलायामुपविश्य प्रातःसन्ध्यायां सहस्रं
सायं सन्ध्यायां सहस्रमुक्तवीजचतुष्टयं प्रजपेत् । तेनावश्यं विजयः
स्याद्व्यदिनः किं वहुना तद्देशात्पलायित एव स्यात् । अथवा त्वयाजितोहमस्मीति वदेत्
। इति वादि जयमन्त्रं । रुरुनामकमृगविशेषस्य चर्मणि रुरुरक्तेनैव प्रोक्तयन्त्रं
लिखित्वा प्राणप्रतिष्ठापूर्वकं सम्पूज्य । सहस्रद्वयसंख्यया
प्रोक्तवीजचतुष्कं जप्त्वा रिपोरष्टमराशिलग्रेरिपोर्गृहे निखनेत् । तेन मासाभ्यन्तर
एव यन्त्रसामर्थ्य विशेषाद्रिपुरुच्चटितो भवति सर्वथा इत्युच्चाटनयन्त्रं । नरस्य
यस्य कस्यापि चर्मणि यस्यापि नरस्य रुधिरेण लिखित मुक्तयन्त्रं
प्राणप्रतिष्ठापूर्वकं संपूज्य ।
प्. १०७ब्)
सहस्रद्वय संक्यया वीजचतुष्कमभिजप्य । श्मशाने रिपोरष्टमराशिलग्ने
निखनेत् । तेन मासाभ्यन्तरेदाहज्वरपीडयामरणं प्राप्नुयात् । इति
ज्वरद्वारकोनिधनप्रयोगः स्वमारणीषस्य पुंसो नक्षत्रयोनेरुवचि
नक्षत्रयोनिरक्तेन पूर्वोक्त रेखामययन्त्रे कर्णिकायां द्वितीयवीजस्थाने
तृतीयवीजं साध्यादिगर्भलिखित्वा । द्वितीयचतुर्थषष्ठवीजानि
पूर्ववदावृत्याभिलिख्य । पवनार्णैरन्त्यभागे साध्याक्षरयुतैरावेष्ट्य ।
सिद्धमिदं यन्त्रं वहिर्यमनेन यथान्तर्यन्त्रेण सहजलसम्बन्धो न भवति तथा
क्षम्यगावेष्ट्य श्मऽसानभस्मना वहिरुपलिप्य । नष्टजलाहरणादि
व्यवहारकेसजलेकूपे रिपोरष्टमराशि लग्ने निक्षिपेत् । तेन जलान्तः पातेन
रिपोर्मृत्युः स्यात् । इति जलद्वारकोनिधनप्रयोगः पूर्वोक्तमेवयन्त्रं गोचर्मणि
मनुष्यरुधिरेणपिष्टचित्रकेण लिखित्वा चुल्ल्या अधः क्षिप्त्वा तदुपरि मासमात्रं
निरन्तरमपि ज्वालयेत् । तेनारेरग्निमूलकं तरणं स्यात् । इति
वह्निद्वारकोनिधनप्रयोगः ॥ गर्दभत्वचि मनुष्यरुधिरघृष्टचित्रकमूलचूर्णेन
काकोलूकपक्षाभ्या. प्रोक्तयन्त्रं लिखित्वा कुण्डस्यान्तर्निखन्य ।
तत्पुनर्मृदापूरयित्वा तदुपरिमारणीयस्य साध्यस्य नक्षत्रकाष्ठैर्वह्निं
प्रज्वाल्य तत्र कटुतैलाभ्यक्तधत्तूरवीजैर्होमादुन्मत्रतां
प्राप्तोरिपुर्मृत्युमाप्नुयात् ।
प्. १०८अ)
इति उन्मत्तता द्वारको निधनप्रयोगः ॥ साध्यस्य नक्षत्रकाष्ठस्य कीलं कृत्वा
तत्रोक्तं गर्दभत्वचिलिखितं यन्त्रं
गर्दभस्मायुभिरावेष्ट्यरात्रावरेरष्टमराशौलग्ने तत्पुरे निखनेत् । तेन तत्पुरं
मासाभ्यन्तरे श्मशानतुल्यमगम्यत्वभयानकत्वादिना स्यात् । इति
नगरोद्वासनकरसकीलयन्त्रं प्रयोगः । प्रेतचारै उक्तमेव यन्त्रं विलिख्य
काकोलूकवकश्येन कङ्कतित्तिराणामन्यतमस्य द्वयोरपि पादयोर्निवध्य ।
मङ्गलवारे रिपोरष्टमराशिलग्ने चतुष्पथे निखनेत् तेनैकाविंशतिदिनाभ्यन्तरे
रिपुर्दशदिक्षु उन्मत्तो भवन्व्रजेत् । नत्वेकत्रापि स्थिरः स्यात् ।
इत्युच्चाटनकरयन्त्रप्रयोगः ॥ पूर्वोक्तानां यन्त्राणां मध्ये एकं
किञ्चिद्यन्त्रं गजाश्वमर्त्यगोगर्दभोष्ट्रमेषमहिषाणां मध्ये
यस्यत्वचियदुधिरेण लिखित्वा यदा वा सस्थाने निखन्यते तस्यावश्यं सप्ताह
यक्षमासान्यतमकाले नाशः स्यात् । अत्र प्रकरणे पूर्वोक्त यन्त्रेषु
पवनार्णयुक्त साध्यवर्णाः सर्वत्रलेख्याः इति नाशकयन्त्रं ॥ अथ शान्तियन्त्रं
अष्टदलं कृत्वा तद्वहिर्वृत्तद्वयेनैकांवीथीं निर्माय कर्णिकायां
देवदत्तस्यैतच्छरीराविरोधेन अमुकं रोगं शमय शमयेत्यादि रूप

साध्यादिनामगर्भितं प्रणवं लिखित्वाऽग्रदलमारभ्याष्टयन्त्रेषु
पञ्चमसप्तमाष्टमनवमाक्षराणि द्विरावृत्या लिखित्वा मातृत्कीर्वीथीं
प्. १०८ब्)
वेष्टयेदिति यन्त्रमिदं श्वेतचन्दनकर्पूरकुङ्कुमैर्लेख्यं धारणार्थं
भूर्जपत्रे अभिषेकार्थं भूमौ लिखित्वा तदधिष्ठितपूर्वोविधिक
कलशजलाभिषेकतः सकलपूर्वोक्त दुःखशान्तिर्भवति ॥
अथ विजययन्त्रं ॥
पूर्वपश्चिमायता दक्षिणोत्तरायताश्च परस्परं
संभिन्नास्त्रयोदशत्रयोदशरेखाः कृत्वा चतुश्चत्वारिंशदुत्तरेकेशतकोष्ठानि
निष्पाद्य । तद्वाह्ये भूपुरद्वयेनाष्टास्रं कृत्वा तद्वहिः सान्तरालरेखाद्वयेन
वीथीमेकां निष्पाद्य । तेषु ईशान कोष्ठमारभ्याग्निकोष्ठान्तं विकृताक्षरा.इ
लिखित्वा पुनस्तदधोप्युक्तरीत्यालिखित्वा विकृताक्षराणि सर्वाणिलिखितानि भवन्ति ।
नवानां मन्त्राक्षराणां प्रत्येकं षोडशस्वरयोगेन हि तावन्त्येव
विकृताक्षरराणि सम्पद्यन्ते । षोडशस्वरयोगश्चरकारादि सम्बद्ध ककारादिना
सह विवक्षितो न ककारादि मात्रेण तथा च क्र क्रा क्रि क्रो क्रु क्रू इत्यादि भ्र भ्रा
भ्रि भ्री भ्रु भ्रू इत्यादि क्रोकारक्रौकारयोस्तुल्यान्येव विकृताक्षराणि द्विधा
लेख्यानि । प्रणवश स्वररूपयोगे स्वररूपतयैव पर्यवस्यति । अत्र यत्रस्थाने बिन्दु
विनाकृतमन्त्राक्षरं ओं क्रोधो क्रौ हौ छौ जौ स्वाहेत्येवं रूपमेकं
विकृताक्षर लिखने क्रियमाणे सति पतति तत्र तत्तन्मन्त्रवर्णान्तः
साध्यसाधकादिलेख्यं चन्द्रकोष्ठे

प्. १०९अ)
नवनेत्र २९ कोष्ठे पञ्चाब्धि ४५ कोष्ठेभुशास्त्र ६२ कोष्ठेगजाद्रि ७८ कोष्ठे
श्रुतिनन्द ९४ कोष्ठे स्वक्ष्माकु ११० कोष्ठे विधिभूकु ११४ कोष्ठे खाग्नीन्दु

कोष्ठेपि च साध्यवर्णास्तत्कोष्ठमन्त्रार्णहृदिप्रवेश्य इति सिद्धं ।
तद्वहिर्गताष्टारे पञ्चमसप्तमाष्टम नवमवर्णानाग्नेयादि कोणेषु
द्विरावृत्या लिखित्वा । प्रणतरूपं प्रथमवर्णमष्टकोणान्तरालेष्वष्टावृत्या
लिखेत् । वहिर्वीथ्यां मातृकावर्णसाध्यवर्णविदर्भितानि । अ आ उं उ ई क्रों उ ऊ
भ्रों ऋ ॠं क्रौं ऌ ऌ हौ ऐं ऐं छौं ऊ औं ज्रौं अं अः
स्वाकखहागद्य ओंमित्यादिरीत्या द्वि द्वि क्रमेण मातृकावर्णान्समाप्य ।
द्विद्विक्रमेणैवसाध्यवर्णान्मध्येचैकैकक्रमेणमन्त्रवन्नभिलिखेत् । यदि चैवं
करणे पुनः पुनरावृत्तानामपि मन्त्रवर्णानामाधिक्यं
तदाधिकवर्णाविदर्भणार्थमेवादत्ताविदर्भणस्यसमाप्तत्वेन
निष्प्रयोजनत्वान्नादेयाः । तदेवं सिद्धयन्त्रं पटे लिखित्वा रणसमये
यन्त्रपटं ध्वजीकृत्य शत्रुसेनाभिमुखं दर्शयेत् । तेन रिपवो
विभिन्नदेशेपलायिताःस्युर्नतुपलायनमम्येकत्र रिपुसैनिका
अपिरिपवोत्रविवक्षितानतुरिपुरेवात्ररिपुअः अथवा पलायनपक्षाद्यावृत्तारिपवः
स्वलक्ष्मीमुपायनीकृत्य प्रणामं कुर्युरित्येकोस्ययन्त्रस्य प्रयोगः अथवा
शनैश्चराधिष्ठितराशेहृदयकाले
प्. १०९ब्)
किं वा जलाकाश रूप भूतोदयेशनेरुदयान्तकालेवैरिशिविरे इदं यन्त्रं
निखनेत्तदान्योन्यकलहे न सद्यो वैरिनाशः स्यादिति द्वितियः प्रयोगः इदमेव
यन्त्रं यदि गुर्वधिष्टितराशेहृदये वाध्वाकाशभूतोदये गुरोरुदयान्तकाले
स्वपुरे निखन्यते तदा परकृतकृत्यभिचारादयः किं वहुना सर्वदुःखमूलानि
पापान्यपिनतत्रस्युरितितृतीयःप्रयोगः इदमेव यन्त्रं ताम्रपत्रेसमुत्कीर्यराजादिः
स्वपुरस्य सीमान्ताष्टदिक्षु मध्ये च स्थापयेत् । किं वास्वायागारे धनागारे
गजागारे अश्वागारे एकादशराशे हृदयकाले निखनेत्तत्स्थाने नित्यं पूजां च
कुर्यात्तदा तत्तद्वृद्भिर्भवमिति चतुर्थः प्रयोगः ॥ अथ
मन्त्रनवाक्षरकृतनवयन्त्राणि । अष्टदलंकमलं सकर्णिकं कृत्वा
तद्वहिर्वृत्तद्वयेनसान्तरालेनवीथीं कुर्यात् । तत्र प्रथमवीजं कर्णिकायां
लिखित्वा । द्वितीयादिनवान्ताष्टाक्षराण्यग्रतः क्रमादेकशो लिखित्वा वहिर्वीथ्यां
शुद्धमातृकयावेष्टनं कुर्यात् । इति प्रथमं यन्त्रं । कर्णिकायां
द्वितीयवीजं लिकित्वा तृतीयादि प्रथमान्तैर्दलाष्टकपूरणे द्वितीयं यन्त्रं ।
तृतीयवीजं कर्णिकायां लिकित्वा । चतुर्थ्यादि
प्रथमाद्वितीयान्तवीजैरष्टदलपूरणेतृतीयं यन्त्रं । चतुर्थादि वीजस्य
प्रत्येकं मध्यस्थातायां स्वस्वोत्तरभूतपञ्चमादि
प्रथमाद्वितीयतृतीयान्तवीजैरष्टदलपूरणे षडन्यान्यपि यन्त्राणि सिद्ध्यन्ति ।
प्. ११०अ)
एतेषां फलं चैवं स्वनक्षत्राण्यत्र स्वनक्षत्र
तद्दशमतदेकोनविंशनक्षत्राणि जन्मतारापरपर्यायाणिविवक्षितानि
तत्तन्नक्षत्र द्वितीयतृतीयचतुर्थपञ्चमषष्ठसप्तमाष्टमनवमनक्षत्राण्येव
चात्र द्वितीयतृतीयादिपदैर्विवक्षितानि । इत्थं च यन्नक्षत्रे साधकस्य ग्रहपीडा
राजपीडा रोगपीडा वैरिपीडा वा भवति तन्नक्षत्रं यदि स्वनक्षत्रात्प्रथमं
द्वितीयं तृतीयादिवानवान्तं भवति । तदा प्रथमादि
नवान्तकथितेयन्त्रधारणेतदधिष्ठितकलशाभिषेकं
(?)पानपूजननिखननादिकरणात्सापूर्वोक्तासकलापिपीडाशान्ताभवतीत्येकः
प्रयोगः प्रकृतविद्याघटकवर्णौषधीनां भस्मकृत्वा । तदुपरि प्रोक्तयन्त्रं
स्थापयित्वा तदुपरि गतकलऽसजलपानाभिषेकादितस्तुविशेषतः सर्वरक्षा
सर्वापत्तारणं च सर्वलोकानां स्यादितिद्वितीयः प्रयोगः एतानि यन्त्राणि
नवसंख्यानि क्रमेण नवग्रहाणां यन्त्राणि भवन्तीति प्रथमादि
यन्त्राणामेकैकस्य धारणाभिषेकपान तदुपरि स्थिति तद्यन्त्रभूस्मधारण
पूजन निखननादिनाक्रमेण सूर्यादिनवग्रहकृतपीडोपशमः स्यादितितृतीयः
प्रयोगः जलमध्येयत्किञ्चिदुक्तयन्त्रं
प्. ११०ब्)
लिखित्वा प्रतिष्ठाप्य पूजयित्वा तज्जलपानतः
सकलविषपीडोपशमःस्यादितिचतुर्थः प्रयोगः ॥ यद्देशे नगरे ग्रामादौ वा
मध्यभागे प्रथमं यन्त्रं खात्वा पूर्वाद्यष्टदिक्षु द्वितीयाद्यष्टयन्त्राणि
निखन्यत्ते । तदा तद्देशे लक्ष्मीस्तैर्यधर्मार्थाभिवृद्धयो भवन्ति ॥ द्वितीयं
मध्यतः खात्वा तृतीयादि प्रथमान्तयन्त्राणि पूर्वादि दिक्षु यदि निखन्यन्ते तदा
तद्देशे सर्वेजनाधार्मिका एव भवन्ति तद्देवताश्च तद्देशजनेषु
शीघ्रमुपासनादिना प्रसन्ना भवन्ति तृतीयस्य मध्ये खनने पूर्ववदितरस्य
पूर्वादिषु खननेकान्तिवृद्धिः चतुर्थस्य मध्यतः खनने आरोग्यवृद्धिः
पञ्चमस्यूखनने यशोवृद्धिः षष्टस्य खननेवलवृद्धिः सप्तमस्य
खननेपुत्रवृद्धिः अष्टमस्य खननेज्ञानवृद्धिः नवमस्यमध्ये
प्रथमादीनां पूर्वादिषु खनने धनाभिवृद्धिः स्यादिति चतुर्थः
खननप्रयोगः यद्यन्नक्षत्रस्य क्रूरग्रहाक्रांत्यादिना यस्य यस्य पीडा भवति
तत्तन्नक्षत्रे अश्विन्यादि नवकमघादिनवकमूलादि नवकान्यतमप्रविष्टेः
क्रमेण प्रथमयन्त्रादिनवांतान्यतमयन्त्रं विलिख्य । तत्र
प्रस्तुतनित्यामावाहनादि पूर्वकं षोडशोपचारैः पूजयेत् ।
एतावांस्त्वत्रविशेषः यदुक्ताध्यानप्रकारेणनाधुनानित्याध्यानं
प्. १११अ)
किं तु तत्तन्नक्षत्रदेवतासमानाकारतैवात्र ध्येयेति ॥ स्त्रीयोवालावृद्धारुगृणा
वा यदि सावरणायाः प्रस्तुतनित्यायाः पूजां कर्तुं
नक्षमाःस्तुस्तदानिरावरणकपूजयापि यथोक्तं तत्तन्नक्षत्र प्रयोज्य
पीडोपशमरूपं फलंन् भक्तिभाजां भवति । इति नक्षत्रपीडोपशामकः
पञ्चमः प्रयोगः ॥
इति यन्त्र प्रयोगाः ॥
विषार्तस्य कणाद्वयेपि भेरुण्डाविद्याजपेन तत्कालं वैद्यैरप्यप्रतीकार्या
विषस्यपीडाशमंयाति ॥
इति जपप्रयोगः ॥
रक्तचन्दनगैरिकदरद श्रीखण्डसिन्दूरतण्डुलमुद्गकृष्णतिलश्वेततिलैः
क्रमादभिलेख्यानामुक्तनवयन्त्राणां मध्ये किञ्चिदेकं यन्त्रं
स्वप्राप्तोक्तद्रव्येण लिखित्वा तत्रोक्त विधिनाकलशं स्थापयित्वा पूर्ववत्
सर्वमङ्गलाचक्रचिन्तनपूर्वकसावरणतत्पूजा जपहोमविसर्जनान्ते
प्रस्तुतनित्यावाहनादिसावरणपूजान्तं कर्मविधाय
लक्षजपायुतहोमायुततर्पणपूजनैः सिद्धया त्रैलोकामोहनविद्यया चैत्र
शुक्लप्रतिपन्मेषसंक्रमतुलासंक्रममकरसंक्रमकर्कसंक्रमस्वजन्म-
नक्षत्र तद्दशमनक्षत्रतदेकोनविंशतिनक्षत्र गुरुजन्मदिनविद्याप्राप्तिदिन
स्वजन्मदिन गुरुमणादिनाक्षरत्रयसम्पातदिनं पूर्णातिथि दर्शान्यतमपर्वेति
नवसंख्यकालानामन्यतमकालेभिषेकं कुर्यात् ॥
प्. १११ब्)
अभिषेककर्मताराजतत्पत्नीसपत्नीसेनापत्यादेर्भक्तिशालिनः सर्वस्यापि ॥
अभिषेकसाधकदक्षिणा तु वित्तशाद्यमनतिक्रम्यानुसर्तव्या सति तु वित्तशाद्ये
पुत्रकलत्रलक्ष्मीसहितमबिषिक्तमभिषेकविधिरेव दहेत् । यावद्द्रव्यदाने कृते
कुटुम्बसहितस्यदातुंरशनक्लेशप्रशक्तिरस्ति तदतिरिक्तस्य
द्रव्यस्यदानाभावोवित्तशाद्यं । एकांगांदशगुर्वद्यादित्यादि विहितं
दानान्यदानवा तथा ॥ अक्षरत्रयसम्पातपर्वस्वरूपं यथा तद्दिननित्यायाः
प्रथमाक्षरं तद्दिनोदयाक्षरं
तद्दिनाहर्गणसंख्यायां षट्त्रिंशत्संख्याभिर्हृतायांद्यासंख्यापरिशिष्.
ता भवति तावत्संख्यमक्षरमित्यक्षरत्रयं यस्मिन्दिने एकमेव भवति तद्दिनं
तादृशपर्वेति केचित् । कालनित्याविद्यायाः प्रथमाक्षरं केवलतत्वात्मकं
तद्द्वितीयाक्षरं घटिकाक्षरं चेति त्रयं यत्र दिने एकं भवति तद्दिनं
तादृशपर्वेति परेषांमत श्रीत्रिपुरसुन्दरीविद्याघटकानां येषां
केषांचिद्वर्णानां त्रयाणां यस्मिन्दिने
वर्षाक्षरमासाक्षरघटिकाक्षरतया संनिपातस्तदेवतादृशं
पर्वेत्यक्षरत्रयसम्पातपदखारस्याप्यतोर्थ इति चापरमतं त्रैलोक्यमोहनविद्या
यथा । अं ओं क्रों भ्रों क्रौं झौं छौं ज्रौं स्वाहा अं आं ओंमादि द आं

इं ९ आं इं ९ इं इं ९ ईं उं ९ उं ऊं

प्. ११२अ)
ऊं ॠं ९ ऋं ॠं ९ ऋं ऌं ९ ऌं ऌं ९ ॡं एं ९ एं ऐं ९ ऐं ओं ९ ओं औं ९ औं
अं ९ अं अः ९ अंः कं ९ खं गं ९ गं घं ९ घं ङं ९ चं ९ चं छं

छं जं ९ जं झं ९ ञं ९ ञं टं ९ टं ठं ९ ठं डं ९ डं ढं
९ ढंन् णं ९ णं तं ९ तं थं ९ थं दं ९ दं धं ९ धं नं ९ नं पं
९ पं फं ९ फं वं ९ वं भं ९ भं मं ९ मं यं ९ यं रं ९ रं लं

लं वं ९ वं शं ९ शं षं ९ षं सं ९ सं हं ९ हं लं ९ क्षं

क्षमित्येकषष्ट्युत्तरपञ्चशताक्षरा ॥ अथवा ओं क्रों धों क्रौ झौं छ्रौं
ज्रौं स्वाहा । अं ओं क्रों भ्रौं झौं छ्रौं ज्रौं स्वाहेत्यादिरीत्या
सकलमातृकार्णानां मन्त्रपुटिततत्वकरणादेकोनसप्तत्यधिकनवशताक्षरासा
अनयोर्व्यवस्था फलाऽसैघ्र्यंशैघ्र्यादिना । एवमन्यैर्मन्त्रैर्विद्याभिश्च
मातृकाक्षरपुटनान्नानाविधास्ता भवन्ति । एवमभिषेकफलं
केमद्रुमादिदुर्योगफलहानिः जीवत्सगुणपुत्रलाभः
दुर्लक्षणदुष्कर्मादिकृतदुष्फलसम्बन्धहानिश्चपूर्वोक्त
नवपर्वसुसर्वेष्वप्यभिषेकात्तुजीवन्मुक्ततांते शिवे सायुज्यलाभः स्यात् ॥
इति भेरुण्डा नित्या प्रस्तावः ॥
अथ वह्निवासिनी नित्या प्रस्तूयते ॥
क्वचिच्छुद्धायां समभूमौ पूर्वपश्चिमदिशोः प्रत्येकं द्वारशाखायुक्तं
भूपुरद्वयं सर्वतो वहिर्निर्माय तदत्तश्चतुरङ्गुलान्तरालं वृत्तद्वयं कृत्वा ।
तदन्तरालवीथ्यां द्वादशदलंकमलं निर्माय ।
तदन्तरेपिचैकाङ्गुलान्तरालकं वृत्तद्वयं कृत्वा ।
प्. ११२ब्)
तद्वृत्तकर्णिकायां स विन्दुकं नवयोनिचक्रमुद्धरेदिति । अत्र
दलाग्रवृत्तयोन्यग्रवृत्तयोन्योस्त्वेकांगुलक एवान्तरालदेशः
नवयोनिचक्रोद्धारप्रकारो यथा । पूर्वोक्तवृत्तान्तरालेस्वाभिमुखं
वृत्तस्पृष्टकोणत्रयकं त्रिकोणंविधाय । पूर्वभागरेखातोवहिरंभितः
पूर्वभागे वृत्तस्पृष्टप्रमाणामपरांदक्षिणोत्तररेखां कृत्वा । तदग्रतः
प्रत्येकं पूर्वत्रिकोणमध्यभागगतायद्वयकंन् त्रिकोणान्तरंविधाय ।
तदग्रद्वयरेखाः पश्चिमभागवृत्तरेखान्तं संवर्द्ध्यः तदग्रद्वयतः
पूर्वभागवृत्तरेखास्पृष्टाग्रकमूर्द्धरेखं त्रिकोणं विरच्य । सम्पन्न
नवयोनिकचक्रस्यान्तस्त्रिकोणे बिन्दुरचयेदिति । तत्र
दीक्षायांकलशखस्थापनतज्जलाधिकरणकचक्रचिन्तनपूर्वकसावरण-
सर्वमङ्गलापूजनादितदुद्वासनान्तकर्माधिकं कृत्वा ।
प्रस्तुतनित्यापूजापिपुनस्तत्रैवकलशे अन्यत्र तु चक्र एवसातत्प्रकारो यथा
सुगन्धिसलिलस्नानादिनाशुद्धतनुःसाधकोयागमण्डपमागत्य
आसनविद्याभिरुक्ताभिरासनपूजांतेद्यस्तुतविद्यया तत्रोपविश्य
विद्ययैवाचमनप्राणायासौ विधाय आरभेत तत्र पूर्वं नाथं पूज्य
देवतास्वरूपं स्वात्मानं नाथामिन्ने ध्यात्वा
तत्तद्वर्षभेदनियमितदेशकालादिसिद्धयोगिनिचक्रान्ताष्टत्रिंशत्पीठदेवताः
सम्पूज्य ।
प्. ११३अ)
कुरुकुल्ले स्वाहेति सप्ताक्षर्या वलिं दत्वा ।
स्वगुरुक्रमेणनवनाथांस्तन्मन्त्रैरभ्यर्च्य तत्स्तोत्रं पठित्वा तदनुज्ञां
प्राप्य पूजामास्वशिरस्य स्वात्मयन्त्रयोर्मध्येसाधारं रोचना
कर्पूरकुङ्कुमागुरुकस्तूरीवासितजलपूर्णां स्वर्णादिपञ्चकान्यतममयं
सामान्यपात्रं निधाय तदीयाधारपात्रजलानिक्रमेणकुलसुन्दरीवीजत्रयेण
वह्निसूर्यचन्द्ररूपाणिविभाव्य रोचनादि पञ्चकं क्रमेण पृथिव्यादि
पञ्चभूतात्मकत्वेन विभाव्य तज्जलप्रस्तुतनित्यापूजाचक्रयोरैक्यं विभाव्य
प्रस्तुतनित्यास्वरूपत्वेन भावित जलं
प्रस्तुविद्ययादशवारमभिमन्त्र्यपूजयित्वावा
। षडङ्गमन्त्रैस्तन्नित्याषडङ्गदेवताः सम्पूज्य । तदुदकेन
प्रस्तुतविद्ययापाद्यार्घ्याचमनस्नानजलानितत्तत्पात्रगतानि ।
स्वदक्षिणभागस्थापितवस्त्रभूषणगन्धाक्षतपुष्पधूपदीपनैवेद्य-
ताम्बूलानि तत्तत्पात्रगतानि प्रत्येकं संप्रोक्ष्य । पुनर्विद्ययाप्राणानायम्य
पुष्पाक्षतसलिलानि दक्षहस्तेनोपादाय देशकालगोत्रराशिनामकामनान्तमुल्लिख्य
यथा बुद्धिनियोतं विधिना वह्निवासिनी नित्यापूजां करिष्ये इति संकल्प्य । मातृका
प्. ११३ब्)
षडङ्गन्यास पूर्वक प्रस्तुतनित्यविद्याया अन्ते एकैकं मातृकावर्णमेकश
उच्चार्य यथोक्त तत्तंत्थानेषु विन्यस्य । ह्रांहृदयायनमः ह्रींशिरसे स्वाहा ह्रूं
शिखायै वषट् हरिं कवचाय हुं ह्रौं नेत्राय वौषट् ह्रः अस्त्राय फडिति
मन्त्रान्स्वस्याङ्गुष्ठादि हृदयादिषु च विन्यस्य । ओंदक्षनेत्रे ह्रींवामनेत्रे
वदक्षकर्णे ह्रिवामकर्णे वा दक्षनासापुटे । सिवामनासापुटेन्यैमुखे नगुदे
मःगुह्ये इति नववर्णान्नवरन्ध्रेषु विन्यस्य ओं ह्रीं वह्निवासिन्यै नमः इति
नवार्णसम्पूर्णमन्त्रेण त्रिधा व्यापकन्यासंविधाय । त्रिखण्डां मुद्रा
प्रदर्शन पूर्वक
मञ्जलिगृहीतपुष्पपुञ्जेमूलाधारादिब्रह्मरन्ध्रान्तविभावितप्रस्तुतनित्याविद्या
तेजोवहन्नासामार्गेण संक्रान्तं मध्यस्थविन्दौतत्पुष्पाञ्जलिप्रक्षेपेण
संक्रान्तं विभाव्य सम्पूर्णोक्त विद्यांते भो वह्निवासिनीनित्ये इहचक्रे
आवाहिताभवेति संप्रार्थ्य तत्तेजः
किरणान्काश्चिद्वक्ष्यमाणतत्रत्स्थानप्रसृतान्नाथायुधावरणशक्तिरूपतया-
परिणतान्विभाव्यः मध्यस्थं तेजः पुञ्जं
ध्यानाश्लोकावगतस्वरूपतयापरिणतं ध्यायेत् । तद्ध्यानं यथा ।
तप्तकाञ्चनसंकाशां नवयौवनसुन्दरीम् चारुस्मेरमुखाम्भोजां
विलसन्नयनत्रयाम्
प्. ११४अ)
अष्टभिर्वाहुभिर्युक्तांमाणिक्याभरणोज्वलाम्
पद्मरागकिरीटांशुसंभेदारुणिताम्वराम्
पीतकौशेयवसनांरक्तमञ्जीरमेखलाम्
रत्नमौक्तिकसंभिन्नस्तवकाभरणोज्वलाम्
रक्ताञ्जकस्वुपुण्ड्रेक्षुचापपूर्णेन्दुमण्डलान् दधानां वाहुभिर्वामैः
कह्लारं हेमशृङ्गकम् पुष्पेषु मातुलुङ्गं च दधानां दक्षिणैःकरैः
स्वसमानाभिरभितः शक्तिभिः परिवारितामिति ॥ नाथायुधादि
सकलावरणध्यानमपीदमेवस्वस्वलाञ्छितमौलिकत्वमायुधेष्वधिकं । ततः
प्रस्तुतविद्यांतेभोवह्निवासिनी नित्ये इहचक्रे स्थापिता भव । पुनरेकविंशति
वर्णांते सन्निरुद्धाभव । पुनरेकविंशतिवर्णांते अवगुण्ठिता भव ।
पुनरेकविंशतिवर्णांते सन्निधापिता भवेति तत्रन्मुद्राप्रदर्शनपूर्वकं
संप्रार्थ्य । प्राणप्रतिष्ठाविद्यायाः कराङ्गन्यासौविधाय । अमुष्या
वह्निवासिनी नित्यायाः प्राणा इहचक्रे प्राणा इत्यादि रूपयाप्राणप्रतिष्ठा
विद्यया प्राणप्रतिष्ठां जीवकरेणयन्त्रस्य स्पर्शपूर्वकं विधाय
द्वादशोपचारैः पूजयेत् तन्मन्त्रं यथा ओं ह्रीं वह्निवासिन्यैनमः
वह्निवासिनीनित्यायैपाद्यं कल्पयामीति
त्रयोविंशत्यक्षरमन्त्रेणसामान्यार्घ्योदकेन पाद्यमुत्सृज्य ।
प्. ११४ब्)
उक्त नवार्णविद्ययापदयोः पाद्यजलं निवेदयेत् । एवमेव पाद्यपदमपहाय
तत्पदे अर्घ्याचमनादि ताम्बूलान्तोपचारपदानि एकशोभिनिवेश्य
सम्पन्नैर्मन्त्रैस्तत्तदर्घ्याचमनादिकमुत्सृज्य । प्रस्तुतविद्यया शिरोमुखादिषु
निवेदयेत् । ततस्त्रयोदशोपचारः तत्प्रकारो यथा । देव्याः पृष्टभागे
प्रकाशविमर्शानन्द
श्रीज्ञानश्रीसत्यश्रीपूर्णस्वभावप्रतिभसुभगनामकनवनाथान्नाथ-
पदपदप्रक्षिप्तशक्तिपदकैः स्वस्वमन्त्रैरेवसम्पूज्य ।
तत्पार्श्ववीथ्योर्वामाधरहस्तादिसमीपदेशेषु ह्रींपूर्णेन्दुमण्डलायनमः
ह्रींपुण्ड्रेक्षुचापायनमः ह्रींकंववेनमः ह्रींरक्ताञ्जायनमः
ह्रींकह्लारायनमः ह्रींहेमशृङ्गायनमः ह्रींपुष्पेषुभ्योनमः
ह्रींमातुलुङ्गायनमः इत्यायुधाष्टकं सम्पूज्य । अष्टकोणेषु
नवयोनिचक्रसम्बन्धिषु अग्रतः प्रादक्षिण्येन । ह्रींज्वालिनीपादुकां पूजयामि
ह्रींविस्फुलिङ्गिनीपादुकां० ह्रींमङ्गलापा० ह्रींसुमनोंहरापा० ह्रींकनकापा

ह्रींकितवापा० ह्रींविश्वापा० ह्रींविविधापादुकां पूजयामीति मन्त्रैरुक्तशक्तीः
सम्पूज्य । सम्पूर्णविद्यांते वह्निवासिनी नित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थ
देवीमभ्यर्च्य । ह्रींएतावह्निवासिनी नित्या प्रथमावरणदेवताः पूजां
प्. ११५अ)
गृह्णन्त्विति तदर्पण पुष्पाञ्जलिं दद्यात् । ततो द्वादशदलेष्वग्रादि प्रदक्षिणं
ह्रींमेषापादुकां पूजयामि । ह्रींवृषापा० ह्रींमिथुनापा० ह्री०कर्करापा

ह्री०सिंहापा० ह्री०कन्यापा० ह्रींतुलापा० ह्री०वृश्चिकापा० ह्री०चापापा

ह्री०मकरापा० ह्री०कुम्भापा० ह्री०मीनापादुकां पूजयामीति
मन्त्रैराशिशक्तीः सम्पूज्य । सम्पूर्णविद्यांते वह्निवासिनी नित्यापादुकां
पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ह्रींएताः वह्निवासिनी
नित्याद्वितीयावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति पूजार्पण पुष्पाञ्जलिं दत्वा ।
चतुरस्रेपश्चिमद्वारोत्तरवीथ्यां ह्रींद्यस्मरापादुकां पूजयामि । वायव्ये
ह्रींसर्वभक्ष्यपादु० उत्तरवीथ्यां ह्रींविश्वाशापा० ईशाने
ह्रींह्रींविविधोद्भवापादुकां पूजयामि । पूर्वद्वारस्य दक्षिणवीथ्यां
ह्रींचित्ररूपापा० आग्नेये ह्रींनिःसपत्नापा० दक्षिणवीथ्यां ह्रींनिरातङ्कापा

नैरृत्ये ह्रींपाविनीपा० पश्चिमद्वारस्य दक्षिणवीथ्यामधोदिशि ह्रीं
अचिन्त्यवैभभापा० पूर्वद्वारोत्तरवीथ्यामूर्द्धदिशि ह्रींरक्तापादुकां
पूजयामीति मन्त्रैस्तत्तच्छक्तीः पूजयित्वा । मूलविद्यांते
वह्निवासिनीनित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थ देवीमभ्यर्च्य । ह्रीं एताः
वह्निवासिनी तृतीयावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति तत्पूजार्पण पुष्पाञ्जलिं
दद्यात् ।
प्. ११५ब्)
ततो वशिष्ठं यत्किञ्चित् स्तोत्र पाठतर्पण प्रणामरूपमुपचारत्रयं समर्प्य ।
सहस्रशतान्यतरसंख्ययानित्यजपंविधाय तदभेदभावनात्मकं निवेदनं
कृत्वा प्रोतरीत्या प्रस्तुतदेव्यभिन्नत्वेन
भावितवह्नौद्युतादिनाषोडशाहुतिभिर्दशांशसंख्यया च हुत्वा । देवीस्थान
भूतपूजाचक्रभूतविन्दावेव तत्तेजो वह्नित उद्वास्य बिन्दुचक्रगतां देवीं
पुनःपञ्चोपचारैरभ्यर्च्य कुरुकुल्लाविद्ययैर्वसप्ताक्षर्यापूर्ववदधुनापि
बलिं दत्वा कर्पूरगर्भवर्त्यादिनानीराज्यक्षमाप्य । शक्त्युत्थापनमुद्रया
चक्रगताः सर्वाः शक्तीः प्रधानदेव्यामुद्वास्य खेचरीमुद्रया
स्वात्मनितामुद्वास्य पूर्ववत् कराङ्गन्यास वर्णन्यासौ कृत्वा स्तोत्र
द्वादशश्लोकात्मक देवीस्तोत्रे पठेदिति दीक्षापूजासुविशेषः प्रागुक्त एव ॥ इत्थं
प्राप्तदीक्षोभ्यस्तपूजादिप्रकारकश्चसाधकः प्रयोगफलोपधापक
मन्त्रकत्वस्यस्वस्मिन्सिद्धयेतत्साधनमाचरेत् । तत्प्रकारो यथा ।
सुगन्धसलिलेनाभ्यङ्गपूर्वकहविष्याहारादिपूर्वकं वसन्तग्रीष्मान्यतरकाले
पूर्ववद्रक्तागारे विज्ञानादिशोभिते कूर्चचक्रशिधिते स्थाने रक्तासने स्वस्तिक
पद्मान्यतरासनमवलम्ब्यसमासीनः
साधकोदिनवृद्धिजातसावनद्वात्रिंशद्दिनकपूर्णिमान्तकाले
प्. ११६अ)
त्रिसन्ध्यं स्वनित्यपूजानित्यजपान्ते प्रतिदिनं पञ्चविशत्युत्तरत्रिशताधिकं
त्रिसहस्रसंख्यया द्वात्रिंशद्दिनैरेकलक्षसंख्यां पूरयेत् । एतद्विद्यायाहि
अनावृत्ताक्षराणामष्टसंख्यतयाप्रत्यक्षरं लक्षत्रयकरणे
चतुर्विंशतिलक्षसंख्यया सत्ययुगे पुरश्चरणजपसिद्धिः षणवति
लक्षसंख्यया च जपः प्रस्तुतयुगे सम्पन्नः सचैवं रीत्या स्वतोऽसम्भवे
गुरुशिष्य ब्राह्मणद्वारानिर्वाह्यः जपान्ते तद्दशांश होम होम
समसंख्यतर्पण ब्राह्मणभोजन गुरुदक्षिणादानादितो विद्यां साधयेत् ततः
प्राप्तानुज्ञाः प्रयोगानाचरेत् ॥ अथैतन्नित्याप्रयोगाः ॥ तत्र होमप्रयोगो यथा ।
रक्तवत्सायाः स्वयमपि रक्तवर्णायाः
गोःपयसिद्धिप्रस्थप्रमाणे षोडशपलात्मकप्रस्थप्रमाणकशालितण्डुलानुक्तहो
मविधिसंस्कृत वह्नौ पाचयित्वा तत्पक्वभूतंघृतप्लुतं कृत्वा
शर्करयोपेतंकरे गृहीत्वाष्टोत्तरशतसंख्यया जपानन्तरं
जुहुयाद्वर्षमभिव्याप्यप्रतिपत्सु तेन महालक्ष्मीलाभः स्यात् । तथा तेन
हविषाप्रति शुक्रवारं वर्षपर्यन्तमनुष्ठितो होमः साधकस्य
नृपतिसाम्यमैश्वर्येण कुर्यात् । पञ्चम्यां
त्रिमध्वक्तशुक्लमल्लिकादिपुष्पैर्होमात् अन्नघृतहोमाच्च अन्नाढाः
प्. ११६ब्)
स्यात् केवलघृतस्य तिलतण्डुलयोश्चहोमात् सर्वेष्टसिद्धिः पञ्चम्यांसितपुष्पैः
पूजाकरणात् पञ्चम्यामुपवासपयोव्रतादि सत्यसङ्कल्पकरणाञ्चेष्टसिद्धिः
स्यात् ॥ अथैतन्नित्या यन्त्रप्रयोगाः ॥ सान्तरालं वृत्तद्वयं निर्माय
तदन्तरालवीथ्यां भूपुरद्वयेनाष्टारचक्रं कृत्वा ततोपि वहिवृत्तद्वयेन
अष्टकोणाग्रवृत्तसाहाययेन वीथी द्वयं संपाद्य तत्र मध्ये साध्यसाधकादि
नामगर्भितं मायाबीजं लिखित्वा । ततो वहिः प्रणवेन मायामावेष्ट्य
अष्टसुकोणेषु अग्रकोणमारभ्य अकारादि स्वराष्टकं
प्रस्तुतमन्त्रप्रविष्ठादिवर्णभूतप्रणवविकृताक्षररूपमालिख्य ।
प्रथमवीथ्यां कामनानुगुणभूतवर्णान्दशसंख्यानभिलिख्य । वहिर्वीथ्या
मकारादिक्षान्तमातृकावर्णानभिलिखेदिति प्रथमं यन्त्रं । पूर्वोक्त एव यन्त्रे
अकारादिस्थाने ऌकाराद्यष्टकलिखनेद्वितीयं यन्त्रं । अस्यां हि विद्यायां
ऊकार हकार रकार वकार नकार सकार पकार मकारा अनावृत्तवर्णाः
अष्टसंख्याः प्रत्येकम्येषां षोडशस्वरयोगे अष्टाविशत्युत्तरैक
शतविकृतवर्णा भवन्ति । तत्रैकैक
मन्त्राक्षरसम्बन्धिविकृताक्षरैः षोडशभिः षोडशभिर्यन्त्र द्वयं
यन्त्रद्वयं सिध्यति । तत्रोकारविकृताक्षर
प्. ११७अ)
निष्पन्नं यन्त्रद्वयं दर्शितम् ॥ एतया दिशा
हकारादिमकारान्तसममन्त्राक्षरविकृतवर्णौरपि प्रत्येकं द्विद्विक्रमेण
संभूय चतुर्दशयन्त्राणि निष्पाद्यानीति पूर्वोक्त यन्त्राभ्यां
सहषोडशयन्त्राणि सम्पन्नानि । तत्र प्रथमयन्त्रफलं सेति कर्तव्यताकं यथा
रक्तचित्रकमूलं सिनूरं चेति द्वयं रक्तचित्रकमूलरसधत्तूरपत्ररसाभ्यां
पिष्ट्वा तद्द्रवेण खर्परेक्वापि प्रथमयन्त्रं लिखित्वा रात्रौ खदिराङ्गारैः
प्रस्तुतनित्याविद्यां जपन्नेवतापयेत् । तेन
नरनारीनृपाणामन्येषामपिस्वाकृष्याणामाकर्षणं भवति । अथवा यदि
ताम्रपत्रेकांश्यपत्रे वा इदमेव यन्त्रमुक्तद्व्यत एव लिखित्वा रात्रौ
खदिराङ्गारैस्ताप्यते तदापि स्वयमभिलिखिततद्यन्त्रकर्णिकागतनामकानां
सर्वेषामाकर्षणं भवति । द्वितीययन्त्रफलं यथा । खर्परे
रक्तचित्रमूलरसधत्तूरपत्ररसाभ्यां घृष्टरक्तचित्रमूलसिन्दूराभ्यां
निष्पन्न द्रव्येण द्वितीयमुक्तयन्त्रं लिखित्वा खदिराङ्गारै रात्रौ यदि
तापयेत्तदायन्त्रकर्णिकान्तर्गताभिधानासर्वापिनारीस्वकुलधर्मस्वाचारादिकम
पि त्यक्त्वा वशी भवति । न्यूनजातेरपिसाधकस्य तृतीययन्त्रफलं यथा
खर्परेचित्रकमूलधत्तूररसघृष्टरक्तवर्णंचित्रकमूलसिन्दूरद्रवेण तृतीयं
ह हा हि हीत्यादि विकृताक्षर घटितं लिखित्वा निशिमुक्त केशो भूत्वा
प्. ११७ब्)
श्मशानाग्नौ यदि तापयेत्तदा तत्क्षणादेव प्रस्तुत यन्त्रकर्णिका लिखितनामकः
शत्रुर्ज्वरपीडितः स्यात् । दम्यतीचिताङ्गारं निम्वरसेनपिष्ट्वा सम्पन्नद्रवेण
खर्परे तृतीयं यन्त्रं लिखित्वा खदिराङ्गारैस्तापयित्वा । वैरिणोष्टमराशिलग्ने
क्रुद्धचेताः प्रोक्तविद्यां जपन्नेव श्मशाने निखनेत् । तदा सरिपुस्तत्कालमेव
संभ्रमयुक्तः पिशाचग्रस्तः स्यात् ॥ चतुर्थ यन्त्रफलं यथा ।
कृष्णवर्णपदवस्त्रे किं वा कृष्णकार्पासचीरे उक्तद्रव्येणैव चतुर्थयन्त्रं
लिखित्वा खदिराङ्गारैस्तापयित्वा श्मशाने रात्रौ रिपोरष्टमराशिलग्ने निखनेत् ।
तेन शत्रुर्ज्वरपीडया सप्ताहमध्ये यमालयं गच्छेत् । पञ्चमयन्त्रफलं
यथा । खर्परद्वये एकशः
काकोलूकपक्षरूपलेखनीभ्यामुक्तद्रवेणैवरिपोरष्टमराशिलग्ने श्मशाने
नदीतीरद्वये वारिपूर्णनद्यां वा निखनेत् तेन
यन्त्राभिलिखितनामकयोर्वैरिणोर्विद्वेषः सिद्ध्यति । षष्टयन्त्रमप्येवं
करणादेवं फलकं । अथवा खर्परद्वयमुपादाय
काकोलूकयक्षाभ्यामेकशः पञ्चमं षष्टं च यन्त्रं लिखित्वा
पूर्वोक्तस्थाने निखननादुक्त फलसिद्धिः ॥ सप्तमयन्त्रफलं यथा । सीसपत्रे
निम्बपत्ररसघृष्टदम्पती चिताङ्गारेण कर्णिकालिखित साध्यादिनामकं
सप्तमयन्त्रं लिखित्वा नरशिरः कपाले निक्षिप्य
प्. ११८अ)
रात्रौ रिपोरष्टमराशिलग्नेश्मशाने निखनेत् तेन रिपुः पिशाचग्रस्तो भवति ॥
अष्टमयन्त्रफलं यथा । खर्परप्रोक्तद्रव्यत एव अष्टमं यन्त्रं
लिखित्वाष्टमराशिलग्नेरिपोर्गृहद्वारे निखनेत् तेन रिपुः सर्वत्रापि देशे
सप्ताहमध्ये उच्चाटितो भवति नखगेह एव ॥ नवमयन्त्रफलं यथा । रविवारे
सिद्धियोगे शुभलग्ने गुरुदैवत्य धनुर्मीनान्यतरलग्ने वा
कथितरीतिकगुरूदयकाले वा हेमपत्रे नवमं यन्त्रं
चन्दनकर्पूरकुङ्कुमैर्लिखित्वोत्कीर्य स्वस्योर्मिकायां निधाय प्राणप्रतिष्ठा
पूजा गुरुदक्षिणा विश्वा स तद्यन्त्राधिष्ठितकलशाभिषेकपूर्वकं धारयतः

साधकस्य कृत्यापमृत्युरोगदारिद्र्यादि दुःखस्पर्शो न स्यात् ॥ दशमं
यन्त्रफलं यथा । रजतपत्रे चन्दनकर्पूरादिकानुग्रहयन्त्रोक्तद्रव्यैरालिख्य
स्वगृह एव क्वचिदेकान्ते स्थापयित्वा प्रतिदिनं पूजयतः साधकस्य करकायाता
शनिपातादि दुःखं न भवति इदमेव यन्त्रं कण्ठकरादिषुधारयतस्तु
भूतप्रेतादिपीडातोरक्षाभवति । एकादशयन्त्रफलं यथा । भूर्जपत्रे
चन्द्रचन्दनद्रवेण साध्यादिनामगर्भितकर्णिकं एकादशसंख्यं स सा सि सी
सु सू सृ सॄ इत्येवं भूतवर्णाष्टक पूर्णकोणाष्टक यन्त्रं पूर्ववदालिख्य
मुलुकीकृत्य सिव*(?)मयलिङ्गाकारकपिण्डान्तः प्रक्षिप्य ।
प्. ११८ब्)
प्रस्तुतदेव्याः प्राणप्रतिष्ठादि पूर्वकं तत्रार्चनं कृत्वा तन्मधुशरावादि
मध्ये निक्षिप्य । त्रिसन्ध्यासु सुरभिशुक्लपुष्पैः यावत्फलं प्रतिदिनं पूजयतः
साधकस्य सप्ताहमध्ये पञ्चदशाहमध्ये परतो मासमध्येवश्यं शत्रवो
वशीभवन्ति । व्याधिकामनायां स्वस्था अप्यरयो व्याधिता भवन्ति व्याधितोपि
वहुप्रकारैर्धारणाभिषेक तदधिष्ठितकलऽसजलपानादि रूपैरारोग्यरूप
वहुदुर्लभफलवान् । यन्त्रसामर्थ्यमहिम्ना स्यात् ॥ ज्वरार्तास्तु क्षणादेव
अनायासेन अभिषेकादि प्रकारमननुसृत्यापि सुखिनः स्युः इति स मानेति कर्तव्यताका
एतद्यन्त्रस्य चत्वारः प्रयोगाः यदित्व*(?) भूतकाञ्जिके प्रोक्त
यन्त्रविशिष्टमपनलिङ्गं निक्षिप्य पूर्ववत्पूज्यते तदा परस्परं
वैरिणोर्विद्वेषः सिद्ध्यति ॥ अथ यदि सोवीर इदं यन्त्रं क्वाथ्यते तदा
परस्यरविद्वेषनाशः सत्यां कामनायांतयोर्वैरिणोरोगनाशश्च स्यात् ।
अथेदमेव यन्त्रं लकुचरसममेलितसूक्ष्मतरपिष्टशुण्ठीमरीचपिप्यलीषु
निक्षिप्य रिपोरष्टमलग्ने सन्ध्यात्रये रिपुस्थानाभिमुखो भूत्वा साधकः
खदिराङ्गारेषु रिपोरष्टमलग्नेतापयति तदातापतृष्णाभ्यां युक्तो भवन्नेव
रिपुर्ज्वरपीडितः स्यात् ॥ द्वादशयन्त्रफलं यथा । कर्पटे
हरिद्रारसेनद्वादशयन्त्रं लिखित्वा
प्. ११९अ)
इष्टिकयोर्द्वयोर्मध्ये यथा दृढमाश्लिष्टं भवति तथा संयोज्य । आश्लिष्ट
यन्त्रकं तदिष्टिकाद्वयं चण्डिका गृहेशास्तृगृहे वा स्वस्वापस्थाने स्वगृहभित्ति
मध्ये वा निधीयते तदा वैरिणो रोषंरणाद्युद्योगं परानिष्टानुष्ठानमतिं
धनदानादि व्यवहारं अशनशयनवाक्प्रलपनादिकमपिस्तम्भयेत् ॥ त्रयोदश
यन्त्रफलं यथा । भूर्जपत्रे कर्पूरचन्दनाभ्यां त्रयोदशयन्त्रमालिख्य
कृतप्राणप्रतिष्ठा कृतार्धें धारयन्ती वन्ध्यापि नारिपुत्रं लभेत् ॥ चतुर्दश
यन्त्रफलं यथा । भूर्पत्रे कर्पूरचन्दनाभ्यां चतुर्दशसंख्यं यन्त्रं
लिखित्वा सिक्यपिण्डे निक्षिप्य । निशीथे खदिराङ्गारैस्तापयतः साधकस्य
सप्ताहाभ्यन्तरेऽवश्यं नरानार्योनृपाश्चवशीभवन्ति । किं वहुना गजाहयाः
सर्पाव्याघ्रादओपिवशीभूयास्यतिष्ठन्ति । पञ्चदशयन्त्रफलं यथा ।
पलाशादि फलके चन्दनकपूराभ्यां अमुष्या देवदत्तायाः सुखप्रसूतिं
कुरुकुर्विति साध्यादिनामगर्भितमायावीजाढ्यकर्णिकं
ममामिमीत्यादिकाष्टकयुक्तकोणकं पञ्चदशसंख्ययन्त्रं लिखित्वा तस्य
पूजनप्रेक्षणधारण तदधिष्ठितकलशजलाभिषेकैः स्त्रीणां सुखप्रसूतिः
स्यात् । षोडशयन्त्रफलं यथा । भूर्जपत्रे चन्दनकर्पूराभ्यां षोडशं
यन्त्रमालिख्य धारयतो ***(?) ग्रहरोगभयादिभ्यो रक्षा भवति ।
प्. ११९ब्)
स्वर्णपत्रे उत्कीर्णामिदमेव यन्त्रं जपपूजा
तदधिष्ठितकलशाभिषेकपूर्वकमूर्तिकाग्रैवेयकहारादिषु निक्षिप्य धारयत्
साधको आधिव्याधि विनिर्मुक्तो
निःशत्रुर्जितपापाधापीन्द्रियलौल्यकस्रड्कन्दनवनितादिसौख्यानुभववान्नाना-
विधयज्ञदानादि पुण्यकर्मकुर्वन्नेवभुविशतवर्षायुस्तिष्ठेदिति ॥
इति वह्निवासिनीनित्याप्रस्तावः ॥
अथ महावज्रेश्वरीनित्याप्रस्तूयते ॥
क्वचिच्छुद्धायांभूमौप्रत्येकं चतुर्दिक्षुद्वारशाखाभ्यां समन्वितं
भूपुरद्वयं सर्वतो वहिर्निर्माय । तदन्तश्चतुरङ्गुलान्तरालकं कृत्तत्रयं
कृत्वा । तद्वहिर्वीथ्यां षोडशदलं तदन्तर्वीथ्यां द्वादशदलकं कमलं
निर्माय तत्कर्णिकायां षट्कोणविधाय तदन्तर्वृत्तद्वयं कृत्वा
तद्वृत्तद्वयमध्ये स्वाभिमुखाग्रकं त्रिकोणं कृत्वा तत्कर्णिकायां विन्दुं
कुर्यादित्येवं नित्यपूजाचक्रं निर्माय तत्र कलशं स्थापयित्वा तज्जलान्तः
सर्वमङ्गलापूजाचक्रचिन्तनपूर्वकसावरण तत्पूजनादि
तदुद्वासनान्तकर्मकलायांते प्रस्तुतनित्याचक्रचिन्तनपूर्वकं प्रस्तुतनित्यायाः
पूजनं तत्स्थान भूतविन्दोः कलशाक्रान्तत्वेन चक्रचिन्तनं
आवृतिस्थानानांतुकेनाप्यनाक्रान्ततया स्वस्वस्थानेष्वेव तत्पूजनं ।
प्. १२०अ)
एषैवरीतिः पञ्चदशनित्यासु सर्वाष्वपि दीक्षाङ्गातिरिक्तनित्यपूजायां तु *(?)क्त
चक्र एव पूजा । तत्प्रकारो यथा । सुगन्धितैलाभ्यङ्गपूर्वकं सुगन्धिभिः
सलिलैः कृतस्नानोरक्तवस्त्रचन्दनमालाभूषणभूषितोऽव्यग्रचित्तः
साधकोयागमण्डपमागत्य उक्तासनविद्याभिःपूजितरक्तकम्वलाद्यासनोपरि
प्रस्तुतविद्यया
स्वस्तिकपद्मान्यतरासनमवलम्व्यास्प्रेनोविद्ययैवाचमनप्राणायामौविधाय
। ओं कुरुकुल्लो स्वाहेति सप्ताक्षर्या वलिं दत्वा स्वशिरसि स्वगुरुक्रमेण
तत्तन्मन्त्रैर्नवापिनाथानभ्यर्च्य तत्स्तोत्रं पठित्वा पूजाज्ञां प्रार्थयित्वा
प्राप्तानुज्ञः पूजामारभेत । स्वनाथप्रस्तुतनित्यामयं स्वात्मानं
स्वनाथापेक्षयानतिरिक्तं विभाव्य तत्तद्वर्षभेदनियमित देशकालादिक
समस्तगुप्तप्रकटसिद्धयागिनीचक्रान्ताष्टत्रिशत्पीठदेवताः संपूजयेत् ।
एतावांरुवत्रविशेषो यदुक्तैरेवमन्त्रैर्दुग्धसागरान्तमभ्यर्च्य ।
ह्रींऽऽओणाष्वयेनमः ह्रींहेमपोतायनमः इत्यभ्यर्च्य ।
पुनर्द्वीपादिमण्डपान्तपूर्वोक्तपीठदेवता अभ्यर्च्य ।
ह्रींरत्नसिंहासनायनमः इत्यभ्यर्च्य । तदुपरिगतं प्रस्तुत पूजाचक्रं चिन्तयेदिति
। ततश्च स्वात्मयन्त्रयोर्मध्ये साधारं गोरोचना
कर्पूरकुङ्कुमागुरुकस्तूरीवासितजलपूर्णं
प्. १२०ब्)
सामान्यार्घ्यपात्रं निधाय । तदीयाधारपात्रजलानि कुलसुन्दरी वीजत्रयेण
क्रमाद्वह्निसूर्यसोमरूपाणि तद्गतगोरोचनादि पञ्चकं पृथिव्यादि
पञ्चभूतात्मकं विभाव्य । तज्जलप्रस्तुतनित्याचक्रयोरैक्यं च विभाव्य
प्रस्तुतनित्यारूपतया भावितजलं प्रस्तुतविद्यया दशवारमभिमन्त्रय पूजयित्वा
। षडङ्गमन्त्रैः षडङ्गदेवताश्च सम्पूज्य । तदुदकेन प्रस्तुतविद्यया
स्वात्मानं सामान्यार्घ्यपात्रत
उत्तरोत्तरभागस्थापितपाद्यार्घ्याचमनस्नानजलानि स्वस्वपात्रगतानि
स्वदक्षभागस्थापितवस्त्रभूषणगन्धाक्षतपुष्पधूपदीपनैवेद्य-
ताम्बूलानितत्तत्पात्रगतानि च संप्रोक्ष्य । पुनर्विद्ययाप्राणानायम्य हस्तेन
सामान्यार्घ्योदकं *** (?) गृहीत्वा । देशकालगोत्रराशिनामकामनान्तमुल्लिख्य ।
महावज्रेश्वरी नित्याया यथा बुद्धिनियोगं विधिना नित्यपूजां करिष्ये इति
संकल्प्य । मातृका षडङ्गन्यासंविधाय । प्रस्तुत नित्याविद्याया अन्ते
क्रमादेकैकमातृकावर्णं स्वस्वस्थाने विन्यस्य । ह्रींक्लिन्ने ह्रींहृदयायनमः
ह्रीं ऐं ह्रीं शिरसे स्वाहा । ह्रीं क्रौं ह्रीं शिखायै वषट् । ह्रींनित्या ह्रींकवचाय हुं
ह्रींमदह्रींनेत्राय वौषट् । ह्रीं द्रघे ह्रीं अस्त्राय
फडिति षडङ्गमन्त्रान्स्वस्याङ्गुष्ठादिषु हृदयादिषु च विन्यस्य । ह्रीं क्लिं ह्रीं
दक्षनेत्रे ।
प्. १२१अ)
ह्रींन्ने ह्रींव्यमनेत्रे । ह्रीं ऐं ह्रीं दक्षश्रोत्रे । ह्रीं क्रों ह्रीं वामश्रोत्रे । ह्रींनि
ह्रींदक्षनासापुटे । ह्रींत्य ह्रींवामनासापुटे । ह्रींमह्रीं वाचि ह्रींद ह्रींवक्षसि ।

ह्रींद्रह्रीं नामौ । ह्रींवेह्रीं गुह्ये । इति मन्त्रवर्णान् ***(?) पुटितान्विन्यस्य । ह्रींक्लिन्ने
ऐंक्रोनित्यमदद्रवे ह्रीं इति द्वादशाक्षर्या प्रस्तुतविद्ययात्रिधाव्यापकन्यासं
कुर्यात् । ततस्त्रिखण्डामुद्राप्रदर्शनपूर्वकं
स्वाञ्जलिगृहीतरक्तपुष्पपुञ्जेमूलाधारादि
ब्रह्मरन्ध्रान्तव्याप्तप्रस्तुतनित्याविद्यातेजोवहन्नासामार्गेण संक्रान्तं
तत्पुष्पाञ्जलि प्रक्षेपतः प्रस्तुतचक्रविन्दावागतं विभावयन्नेव सम्पूर्ण
विद्यांते भोमहावज्रेश्वरीनित्ये इहचक्रे आवाहिता भवेति प्रार्थनया
आवाहनंविधाय । तत्तेजः
किरणान्कांश्चिद्वक्ष्यमाणतत्तत्स्थानप्रसृतान्नाथायुधावरणशक्तिरूपतया-
परिणातान्भावयित्वा मध्ये स्वतेजःपुञ्जः
किरणान्कांश्चिद्वक्ष्यमाणतत्तत्स्थानप्रसृतान्नाथायुधावरणशक्तिरूपतया-
परिणतान्भावयित्वा मध्ये स्वतेजः पुञ्जं
ध्यानश्लोकावगतस्वरूपतयापरिणतं ध्यायेत् । ध्यानं यथा ।
रक्तांरक्ताम्वरांरक्तगन्धमालाविभूषिताम् । चतुर्भुजां त्रिनयनां
माणिकामुकुटोज्ज्वलाम् । पाशाङ्कुशाविक्षुचापंताडिमीसायकं तथा ।
दधानां वाहुबिर्नेत्रैर्दयामदसुशीतलैः पश्यन्तीं साधकं
अस्त्र षट्कोणाज्जसहीपुरे । चक्रमध्ये समासीनांस्मेरवक्त्रसरोरुहाम् । शक्तिभिः
स्वस्वरूपामिरावृतांपोतमध्यगे
प्. १२१ब्)
सिंहासनेमितः प्रेङ्ख**(?)स्थाभिश्च शक्तिभिः
वृतांताभिविनोदानियातायातादिभिः सदा ।
कुर्वाणामरुणाम्भोधौचिन्तयेन्मन्त्रनायिकामिति । नाथायुधानामपि
आवरणशक्तीनामिवेदमेव ध्यानं आयुधांशे तु
स्वस्वलाञ्छितमौलिकत्वमधिकं । ततः प्रस्तुतविद्यांतेभोमहावज्रेश्वरि इह चक्रे
स्थापिता भव । पुनस्त्रयोविंशति वर्णांते सन्निरुद्धाभव । पुनस्तावद्वर्णांते
अवगुण्ठिता भव । पुनस्तावद्वर्णांते सन्निधायिता भवेति
तत्तन्मुद्राप्रदर्शनपूर्वकं संप्रार्थ्य । प्राणप्रतिष्ठाविद्यायाः
कराङ्गन्यासौविधाय । अमुष्या महावज्रेश्वरीनित्यायाः प्राणा इहचक्रे प्राणा
इत्यादि रूपया प्राणप्रतिष्ठा विद्ययाप्राणान्प्रतिष्ठाप्य द्वादशोपचारैः
पूजयेत् । तन्मन्त्रा यथा । सम्पूर्ण विद्यांते महावज्रेश्वरी नित्यायै पाद्यं
कल्पयामीति सप्तविंशत्यर्णमन्त्रेण सामान्यार्घ्योदकेन पाद्यमुत्सृज्य प्रस्तुत
मूलविद्यया पदयोस्तन्निवेदयेत् । एवमेव पाद्यपदमपहाय तत्स्थाने
अर्ग्याचमनादिपदप्रक्षेपनिष्पन्नमन्त्रैरर्घ्याचमनादिकमेकश-उत्सृज्य ।
प्रस्तुतविद्ययाप्रत्येकं शिरोमुखादिषु निवेदयेत् । इत्थं ताम्बूलान्त
द्वादशोपचारैरभ्यर्च्य त्रयोदशोपचारमर्चयेत् । तत्प्रकारो यथा ।
देवीपृष्ठभागे प्रकाशविमर्शानन्दश्रीज्ञानश्रीसत्य
प्. १२२अ)
श्रीपूर्णस्वभावप्रतिभसुभगनामकनाथान्नाथप्रदपदान्तर्भावितशक्ति-
पदकैः स्वस्वोक्तमन्त्रैरेवसम्पूज्य । त्रिकोणाग्रतो वामक्रमेण । ह्रीं
इच्छाशक्तिपादुकां पूजयामि । ह्रींज्ञानशक्तिपा० ह्रींक्रियाशक्तिपा

त्रिकोणपार्श्वयोर्वायव्यादिवामावर्तनतः ह्रींदाडिमीसायकायनमः ह्रीं
इक्षुचापायनमः ह्रींपाशायनमः ह्रींअङ्कुशायनमः इति
इच्छादिशक्तीरायुधानि च सम्पूज्य । सम्पूर्ण प्रस्तुतविद्यांते महावज्रेश्वरी
नित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थ देवीमभ्यर्च्य । ह्रीं एता
महावज्रेश्वरीनित्याप्रथमावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति
तत्पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दत्वा । षट्कोणचक्रस्यनैरृत्यकोणे ।
ह्रींडाकिनीपादुकां पूजयामि । वायुकोणे । ह्रींराकिनीपा० पूर्वकोणे
ह्रींलाकिनीपा० अग्निकोणे । ह्रींकाकिनीपा० ईशकोणे । ह्रीशाकिनीपा० पश्चिमकोणे ।
ह्रींहाकिनीपादुकां पूजयामीति मन्त्रैस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य । मूलविद्यांते
महावज्रेश्वरी नित्यापादुकां पूजन्तमीति मध्यस्थ देवीमभ्यर्च्य । ह्रीं एता
महावज्रेश्वरी द्वितीयावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति तत्पूजार्पण
पुष्पाञ्जलिं दत्वा । द्वादशदलेष्वग्रतः प्रदक्षिणं । ह्रीं हृल्लेखापादुकां
पूजयामि । ह्रीं क्लेदिनीपा० ह्रींक्लिन्नापा० ह्रींक्षोभिणीपा

प्. १२२ब्)
ह्रींमदनापा० ह्रींआतुरापा० ह्रींनिरञ्जनापा० ह्रींरागवतीपा

ह्रींमदनावतीपा० ह्रींमेखलापा० ह्रींद्राविणीपा० ह्रींवेगवतीपादुकां
पूजयामीति तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य । मूलविद्यांते महावज्रेश्वरी नित्यापादुकां
पूजयामीति सम्पूज्य । ह्रीं एतावज्रेश्वरी नित्यातृतीयावरणदेवताः पूजां
गृह्णन्त्विति तत्पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दत्वा
। षोडशदलेष्वग्रमारभ्यप्रादक्षिण्येन । ह्रींकमलापादुकां पूजयामि ।
ह्रींकामिनीपा० ह्रींकल्पापा० ह्रींकलापा० ह्रींकलितापा० ह्रींकौतुकापा

ह्रींकिरातापा० ह्रींकालापा० ह्रींकदनापा० ह्रींकौशिकीपा० ह्रींकम्बुवाहिनीपा

ह्रींकातरापा० ह्रींकपटापा० ह्रींकीर्तिपा० ह्रींकुमारीपा० ह्रींकुङ्कुमापादुकां
पूजयामीति मन्त्रैस्तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य । मूलविद्यांते
महावज्रेश्वरीपादुकां पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य ।
ह्रींएतामहावज्रेश्वरीनित्यातुरीयावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति
तत्पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दत्वा । चतुरस्रे पश्चिमद्वारस्य दक्षिणवीथ्यां
ह्रींभण्डिनीपादुकां पूजयामि । उत्तरवीथ्यां । ह्रींवेगिनीपा० वायव्ये ।
ह्रींनागापा० उत्तरद्वारस्य पश्चिमवीथ्यां । ह्रींचपलापा० उत्तरद्वारस्य
पूर्ववीथ्यां । ह्रींपेशलापा० ईशाने ह्रींसतीपा० पूर्वद्वारस्योत्तरवीथ्यां ।
ह्रींरतीपा० पूर्वद्वारस्य दक्षिणवीथ्यां । ह्रींश्रद्धापादुकां पूजयामि ।
आग्नेये । ह्रींभोगलोलापा

प्. १२३अ)
दक्षिणद्वारपूर्ववीथ्यां । ह्रींमदापा० दक्षिणद्वारस्य पश्चिमवीथ्यां
ह्रींउन्मत्तापा० नैऋत्ये । ह्रींमनस्विनीपादुकां पूजयामीति
मन्त्रैश्चतुरस्रीयद्वादशशक्तीः सम्पूज्य । सम्पूर्णमूलांते
महावज्रेश्वरीपादुकां पूजयामीति मध्यस्थ देवीमभ्यर्च्य ।
ह्रींएनामहावज्रेश्वरीपञ्चमावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति
पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दद्यादिति । ततो वशिष्येपचारत्रयं यथाविदिविधाय ।
सहस्रशतान्यतस्संख्यया जप्त्वा तदभेदभावनारूपनिवेदनांते
प्रोक्तविधिना वह्नौ देव्यभेदं भावयित्वा घृताभ्यक्त रक्तपुष्पैः केवलं
घृतैर्वा षोडशावृत्या दशांशसंख्यया च हुत्वा । देवीस्थान
भूतविन्दावेववह्निगततेज उद्वास्य विन्दुगतं देवीं पुनः पञ्चोपचारैरभ्यर्च्य
। सप्ताक्षरीकुरुकुल्लाविद्ययापुनर्वलिं दत्वा
कर्पूरगर्भवर्त्यादिनानीराज्यक्षमाप्य शक्त्युत्थापनमुद्रया प्रधानदेव्यां
चक्रगतशक्तीरुद्वास्य खेचरीमुद्रया प्रधानदेवीमुद्वास्य
पूर्ववत् षडङ्गन्यासवर्णन्यासौविधाय गुरुस्तोत्र देवीस्तोत्रे पठित्वा विरमेदिति ॥
इत्थं प्राप्तविद्योभ्यस्तपूर्वोक्तपूजाप्रकारकश्च साधकः प्रयोगसिद्धिकामो
विद्यां साधयेत् । तत्प्रकारो यथा । वसन्ते ग्रीष्मे मुख्ये गौणे वा पूर्णिमारभ्य
पूर्णिमान्तं दिनवृद्ध्या द्वात्रिंशदिनात्मके काले हविष्याशतो
दुग्धमात्राशनः फलमूलाशनो वा सुगन्धिसलिलैः स्नातो
रक्तवासाश्चन्दनकर्पूरकुङ्कुमानुलेपनो
प्. १२३ब्)
रक्तचन्दनचर्चितो मूलाधारहृदयब्रह्मरन्ध्रेषु लोहितवर्णां विद्यां विभाव्य
तत्प्रभासंसर्गतः स्वात्मानं लोहितं भावयन् । कज्जलांचित
नेत्रद्वन्द्वोभवंन् स्ताम्बूल चर्वणाभ्यासवशसम्पातारुण्यवक्त्रकः
स्ववक्त्रनिहित कर्पूरखण्डकः अतः परं कतिपयदिनैर्दुर्लभामपि सिद्धिं
प्रास्यामीति निश्चयतः सन्तुष्टचेता कस्वाक्वापल्य चित्तचापल्यादि शून्यश्चा
साधको विद्यासाधनसामग्रीं सर्वामपि सम्पाद्य । पूर्वं
गुरोर्जीवनावस्थायां यावत् सम्भवं दूरदेशेपि गत्वा पुनः पुनःप्रणम्य ।
एतावद्धने दत्ते कथं ममजीवनलोकगर्हाभावादिकं निर्वहेदिति
दुर्बुद्धिमपहाय धनधान्यवस्त्रभूषणवाहनादिनासन्तोष्य तदनुज्ञया
प्रातर्मध्याह्नसायमात्मक त्रिसन्ध्यासु प्रत्येकं
मौनपूर्वकमेकचत्वारिंशदुत्तरैकसहस्रं सायंकाले
त्रिचत्वारिंशदुत्तरैकसहस्रसंख्ययाजपेत् । प्रतिदिनं
पञ्चविंशत्युत्तरशताधिकत्रिसहस्रजपात्समसंख्ययालक्षसंख्यां
पूरयित्वा पुनरेवमेव प्रकृतनित्यायां लक्षद्वयमन्यत्पूरयेत् । जपदशांशेन
केवलघृतैः किं वा
त्रिमधुराभ्यक्तैरारग्वधप्रसूनैर्वकुलप्रसूनैर्मधुकप्रसूनैश्चम्यक-
प्रसूनैर्वा अनवरतं संख्या समाप्त्यन्तं हुत्वा
कर्पूरकस्तूरीकुङ्कुमश्रीखण्डमिश्रितशुद्धोदकैःसंख्यासमाप्त्यन्तम-
विरलक्रमेणहोमसंख्ययैवतर्पयेत् ।
प्. १२४अ)
आरम्भदिनमारभ्यसमाप्तिदिनान्तं स्वशक्त्यावहुत्वसंख्या
विशिष्टतद्विद्योपासकादिब्राह्मणान्मधुरप्रायैरन्नैर्भक्तिपूर्वकं
प्रणम्याभ्यर्च्य भोजयित्वा विसर्जयेत् । गुरोस्तत्स्थानीयस्य वा भक्तितः पूजनं
कार्यं स्वयं च दिनस्याष्टमभागरूपनक्तकालेहुतशिष्टमुक्तद्रव्यम्श्नीयात् ।
अन्ते च वित्तशाठ्यमकृत्वा गुरुं धनैस्तोषयित्वा स्तोत्रैश्चभक्तितः स्तुत्वा
कर्मेदं समापयेत् । इत्थं सर्वनित्यासाधारणोपि विद्या साधनविधि
स्वेच्छानुरोधादेवात्रोक्तः सर्वत्राप्यनुसन्धेयः लक्षत्रय जपस्तु तन्नित्या विषय
एव । सोपि सत्ययुगविषय एव । प्रस्तुतयुगेचतुर्गुणस्तथा । होमतर्पणद्रव्ये अपि
प्रस्तुतविधिद्यासाधनएवेति मन्तव्यं । एवं कृतविद्यासाधन एव गुरुभक्तः
प्रात्यहिकपूजानुष्ठानपरः प्रत्यहं सहस्रजपपक्षमेव मुख्यभूतं कुर्वन्
विद्याप्रयोगानाचरेत् । पुत्रकलत्रादिषु मम तया लोके चमत्कारदर्शनार्थं वा
धनेच्छयावायः काम्यप्रयोगानुक्ताधिकारिभिन्नः प्रारभेत सोयं न केवलं
काम्यार्थलाभवैधुर्यमेवलभेत किंतु धनपुत्रकलत्रादिनाशं ज्वरादिरोगं
राजचौरादिपीडामधिकां लभेत इदमपि सर्वनित्यासाधारणम् ॥
प्. १२४ब्)
अथैतन्नित्याप्रयोगाः ॥
त्रिमधुराप्लुतैरक्तकमलैः केवलं मधुप्लुतैः स्वयं प्रफुल्लैः कह्लारैश्च
पूर्णिमामारभ्यापरपूर्णिमान्तं प्रतिदिनं सहस्रसंख्ययाहोमं होमान्ते
सहस्रसंख्ययैवजपं होमदिनेषु प्रत्यहं भक्तितो
मधुरप्रायैरन्नाद्यैर्वहुत्वसंख्याविशिष्टब्राह्मणभोजनंन् चेति समुचितं
कुर्वतः साधकस्य सकलजन श्लाघ्यामहती च लक्ष्मीर्मण्डलाभ्यन्तरे स्यात् ।
मधुप्लुत चम्पकपुष्पैः सहस्रसंख्यया प्रत्यहं मासपर्यन्तं जुहूतो
निष्कशतप्रमाणस्वर्णलाभः स्यात् ।
दर्शादिमासमभिव्याप्यघृतप्लुतपाटलीपुष्पाणां
त्रिसहस्रसंख्ययाहोमाद्विचित्रवस्त्रलाभः स्यात् ।
कर्पूरचन्दनादिसुगन्धिद्रव्याणां मासमात्रं होमात् स्वहृद्यवस्तुलाभः ।
दुग्धाभ्यक्तशालीनं शतसंख्यया प्रतिसप्तमीमासमात्रं
होमतः षण्मासाभ्यन्तरे निःसंशयंशालीभिरा*(?) स्यात् ।
प्रतिसप्तमीवर्षमभिव्याप्यतिलहोमादारोग्यलाभः स्वजन्मतारासुतिसृषु
शतसंख्यया वर्षावधि दूर्वा होमतो निर्व्यथःप्राप्त नानाविधभोगश्च
भूत्वा शतवर्षाणि जीवेत् । अथवा त्रिजन्मतारासु क्रमेण गुडूधीतिलदूर्वाभिः
शतसंख्यया वर्षमभिव्याप्य जुहूतः आयुःश्री यशोभोगित्व पुण्यवत्व
विद्यावत्व लोकानुरञ्जकत्वादिकं स्यात् ।
प्. १२५अ)
जन्मर्क्षत्रये क्रमतो घृतपाय स दुग्धानां वर्षमभिव्याप्य
शतसंख्यहोमादायुरारोग्यं विभवैराज्यमान्यत्वं स्यात् ।
सप्तम्यांशतसंख्यया वर्षमभिव्याप्य होमात्स्त्रीणां सौभाग्य
प्राप्तिर्भवति । प्रादेशमात्रदूर्वात्रिकसमिद्भिस्त्रिमधुराप्लुताभिःशतसंख्यया
प्रत्यहंन् षण्मासं कार्यगौरवेवर्षंवाभिव्याप्य जुहूतोऽप्रंतीकार्यस्यापि
सान्निपातिकज्वरस्यापि शान्तिः स्यात् । क्षयादि महारोगेषु
दूर्वाभिस्तिलैर्गुडूचीभिर्वात्रिमधुराप्लुतत्वपूर्वकं षण्मासादिकालमभिव्या
प्यजुहूतः किं वा कार्यगौरवे त्रिभिरेवद्रव्यैः शतशतसंख्यया जुहूतो
रोगमुक्ति पूर्वकं सुस्विता स्यात् । इति होमप्रयोगाः रोगदिनेषु सहस्रसंख्यया
जलस्पृशन्नेव जपेत् । तज्जलेन स्नानपानपाकाचमनादिकं प्रत्यहं कुर्वतः
साधकस्य रोगतोमुक्तिः स्यात् । इति जपप्रयोगः ॥
अथ पुत्तलीप्रयोगाः ॥
साध्यनक्षत्रवृक्षचूर्णं शुण्ठीमरीचपिप्पल्यः सर्षपास्तिलाश्चेति षट्द्रव्याणि
साध्यपादरजोमिश्रितानि गृहीत्वा पुत्तलिकां वक्ष्यमाण प्रकारेण ततो निर्माय
तस्या वृक्षे देवदत्तस्य वशं कुरु कुरु यज्ञदत्तमित्येवं रूप
साध्यसाधकादिनामलिखित्वा । प्राणप्रतिष्ठां कृत्वा पूर्वं तद्रात्रौ
द्वादशछिन्नामेनामेकदिने
प्. १२५ब्)
त्रिरात्रं सप्तरात्रं वा पुत्तल्यन्तरकरणेन जुहूतः साधकस्य चिरकालं
नृपत्यादयोवशेस्युः इति वश्ये । पूर्वोक्त द्रव्यसप्तके न पुत्तलीं निर्माय
कुण्डस्यान्तः खात्वा । ततः कुण्डान्नर्देशे मृदापूरणाद्यथापूर्वं कृत्वा
तत्र यथाविधि अग्निं निधाय रात्रौ त्रिसहस्रसंख्यया प्रस्तुतविद्यया
सर्षपरसाभ्यक्त सर्षपैर्जुहूतः साधकस्य दूरदेशगतापि कामिनी प्रयोग
वलादाकृष्टा भवति । इत्याकर्षणे । पूर्वोक्त द्रव्यसप्तकनिर्मितामेव पुत्तलीं
कटिपर्यन्तार्द्धशरीरे मधूच्छिष्टेनालिप्तांविधायकृतसाध्य
प्राणप्रतिष्ठां रात्रौ श्मशाने शत्रोरष्टमलग्नेनिखन्य
साध्यनक्षत्रयोनिच्छेदनपूर्वक वलिं च प्रस्तुतविद्ययैवदत्वा । पूर्वोक्त
नित्यपूजायन्त्राधिष्ठितकलशजलाभिषेकपूर्वकं प्रस्तुतनित्याविद्यां
शतत्रयं जपेत् तेन मासाभ्यन्तरे नानाविधैज्वरादिरोगैभूतादिक्लेशैर्वा

शत्रुरवश्यंनाममुपेयात् । इति नाशे । साध्य नक्षत्र वृक्षेण पुत्तलीं कृत्वा
तस्या हृदयेनाम पूर्ववल्लिखित्वा प्राणप्रतिष्ठां तत्र साध्यस्य कृत्वा
सर्षपतैलेभिनिवेश्यतोयेक्वाथयेत् तेन सप्तरात्रेण त्रिरात्रेण एकरात्रेण वा
वैरीतीव्रज्वरार्तः स्यात् । इति स्वरार्तौ । यदि तत्तत्स्थानात्
श्मशानस्थानक्वाथजलस्थानरूपादुद्धृत्यतांतां पुत्तलीं
प्. १२६अ)
सलिलमध्येप्रक्षिपेत्तदानाशज्वरयोरुक्तओः शान्तिः इति शमे । पूर्वोक्त
साध्यनक्षत्रनिर्मितां पुत्तलीकृतप्राणप्रतिष्ठां पुरुषस्य साध्यत्वे
चण्डिकाप्रासादे स्त्रीणां साध्यत्वे शावास्तु प्रासादेतानिख्यन्य तत्स्थाने
साध्यर्क्ष्ववोनिं च छित्वा । ततः प्रस्तुतविद्यया वलिं दद्यात् तेन नरोनारी वा
साध्यतायुगुन्मत्ततां व्रजेत् । इत्युन्मादे ॥
अथ यन्त्रप्रयोगाः ॥
तत्र महावज्रयन्त्रं यथा । पूर्वपश्चिमायता दक्षिणोत्तरायताश्च समान्तराला
विंशतिरेखाः कृत्वा एकषष्ट्युत्तर त्रिशतं ३६१ कोष्ठानि सम्पद्यन्ते । तत्र
कोणचतुष्के प्रत्येकं पञ्चचत्वारिंशत्कोष्ठानि तथा युक्तामार्जयेत् । यथा
मध्ये पञ्चषष्ट्युत्तरैकशतकोष्ठैर्यन्त्रस्य वज्राकारता सम्भवेत् ।
तद्युक्तिर्यथा द्विसप्ततिकोष्ठात्मिकायां सर्ववाह्यवीथ्यां पूर्वादि चतुर्दिक्षु
दशमं दशमं कोष्ठं परित्यज्य । तत्तद्दशमकोष्ठमध्यगतानि सप्तदश
सप्तदश कोष्ठानि मार्जयित्वा । द्वितीयवीथ्यां चतुःषष्ठिकोष्ठात्मिकायां
दिक्चतुष्टयेपि पूर्ववीथी शिष्टकोष्टाधस्तनमेकं तत्पार्श्वद्वयगतमेकैकमिति
संभूय कोष्टत्रयं परित्यज्य तन्मध्यगत त्रयोदश त्रयोदश कोष्ठानि
मार्जयित्वा । तृतीयवीथ्यां षट्पञ्चाशत्कोष्ठात्मिकायां
प्. १२६ब्)
द्वितीयवीथीपरित्यक्तकोष्ठत्रयादधस्तनं कोष्ठत्रयं
तत्पार्श्वद्वयगतमेकैकमिति संभूय । दिक्चतुष्टये पञ्चपञ्चकोष्ठानि
परित्यज्य । तन्मध्यचतुष्कगतनकोष्ठचतुष्कं मार्जयित्वा ।
चतुर्थवीथ्यामष्टचत्वारिंशत्कोष्ठात्मिकायां
पूर्वपरित्यक्तकोष्ठपञ्चकादधस्तनं सर्वं तत्पार्श्वद्वयगतं चैकैकमिति
संभूय कोष्ठसप्तकं प्रत्येकं चतुर्दिक्षुत्यक्त्वा तन्मध्यस्थ कोष्ठपञ्चक
चतुष्कं मार्जयित्वा । पञ्चमवीथ्यां चत्वारिंशत्कोष्ठात्मिकायां
पूर्ववीथीत्यक्तकोष्ठसप्तकादधस्तनं सर्वं तत्पार्श्वद्वयगतमेकैकमिति
संभूय । कोष्ठनवकं कोष्ठनवकं चतुर्दिक्षुत्यक्त्वा
तन्मध्यचतुष्कगतमेकैककोष्ठं मार्जयित्वा प्रतिकोणं
पञ्चचत्वारिंशत्कोष्ठानां मार्जनात् संभूयाशीत्यधिकैकशतं कोष्ठानि
मार्जितानि एकाशीत्यधिकैकयन्त्रं निष्पन्नं । तत्रापि सर्ववाह्यवीथीगतमेकैकं
कोष्ठं चतुर्दिग्गतं तदधस्तनमेकैक तत्पार्श्वद्वयगतमेकैकमिति संभूय ।
द्वितीयवीथीगतं कोष्टत्रयमिति वीथी द्वयगतकोष्ठचतुष्कं तत्कोष्ठविभाजक
रेखात्रयमार्जनादेकी कुर्यादिति कोष्ठषोडशके इत्थं मार्जिते
पञ्चषष्ट्याधिकैकशतं कोष्ठानि समुच्चरितानि ।
प्. १२७अ)
तत्र पूर्वदिगान्तकोष्ठपञ्चमकमध्ये मध्यस्थितकोष्ठमारभ्य
तत्पूर्वकोष्ठान्तं परितः प्राप्तषट्त्रिंशत्संख्यकोष्ठेषु प्रथममभिलिख्य ।
ततोन्तर्गतद्वितीयवीथ्यामपिमध्यममेवकोष्ठमारभ्य । तत्र
प्राप्तद्वात्रिंशत्कोष्ठेषु पूर्वे लिखिताक्षरेभ्य ऊर्द्ध्वगतान्यक्षराणिलिखित्वा ।
ततोप्यन्तर्गततृतीयवीथ्यां मध्यमेवकोष्ठमारभ्यपरितः
प्राप्ताष्टाविंशतिकोष्ठेषु
पूर्वलिखितचरमाक्षरोपरितनानितावन्त्यक्षराणिलिखित्वा ।
ततोप्यन्तर्गतचतुर्थवीथ्यां मध्यममेवकोष्ठमारभ्यपरितः
प्राप्तचतुर्विंशतिकोष्ठेषु पूर्वलिखिताक्षरोर्द्ध्वगतानितावन्त्यक्षराणि लिखित्वा ।
ततोप्यन्तर्गतषष्टवीथ्यां मध्यकोष्ठमारभ्य चत्वारित्र्यक्षराणि लिखेत् । अत्र हि
प्रस्तुतनित्याया हकार रकार ककार लकार नकाराः पञ्चएकारः षष्ठः तकार
पकार मकार दकार वकाराः पञ्चेति संभूय । एकादशवर्णा अनावृत्ताः सति
तेषामेकशः षोडशस्वरयोगे षट्सप्तत्युत्तरैकशतं मन्त्रविकृतवर्णाभव
भवन्ति । तेषु चतुश्चत्वारिंशदुत्तरैकशतवर्णालिखितास्तावत्सुकोष्ठेषु ह हा हि
हीत्यादि सोमौमंमः इत्यन्नवर्णालिखिताः
प्. १२७ब्)
दकार षोडशकं वकार षोडशकं चेति द्वात्रिंशद्वर्णा अवशिष्टाः
एकविंशति कोष्ठानि च शिष्टानि । तत्रैक विंशति कोष्ठेषु द दा दि दी दु दू इत्यादि
दकार षोडशकांते चकार षोडशकांतः प्रविष्टं । व वा वि वी वु स्वरूपं
वर्णपञ्चकं लिखित्वा । पुनरेष्वेव विकृताक्षर सम्बद्धैकविंशति कोष्ठेषु
एकैकवर्णक्रमेण पर्यायनित्या दिननित्यावर्णषट्कं लिखित्वा । सप्तमे
हकाराधिष्ठितकोष्ठे युगार्णघटिकार्णौ समुच्चितौ लिखित्वा । अष्टमादिकोष्ठेषु
ह्व ह्लं हॣ दे दै दो दौ दं दः व वा वि स्वरूप विकृताक्षर घटितेषु प्रस्तुत
नित्याया अविकृतानि द्वादशाक्षराणि लिखित्वा । सप्तमाष्टमवीथीगतयो वी वु
वर्णविशिष्टयोः परस्परं मन्त्रिगतिप्राप्तयोरवशिष्टकोष्टयो रूर्द्ध्वाधः
क्रमेण साधकनाम षष्ट्यन्तकर्मपदं क्रियापदं चेति त्रयं
द्वितीयान्तसाध्यनामेति द्वयं लिखित्वा । पूर्वत्रिकोणस्य वहिस्तनोपरिभागे वू वृ
वॄ इति विकृतवर्णत्रयं । दक्षिणत्रिकोणस्य वहिस्तनोपरिभागे वॢ वॣ वे इति
वर्णत्रयं । पश्चिमत्रिकोणस्य वाह्योपरिभागे वै वो वौ इति वर्णत्रयं ।
उत्तरत्रिकोणस्य वाह्योपरिभागे वं वः इति वर्णद्वयं लिखित्वा । चतुर्दिक्षु एकीकृत
चतुःकोष्ठेषु प्रत्येकं ऊर्द्ध्वाभिमुखं त्रिकोइणं निर्माय । तत्र
स्वस्वाभिप्रेतभूतकामनानुगुण
प्. १२८अ)
भूतवर्णान्दशसंख्यात् द्वित्रिक्रमेण विभज्य लिखेदिति सिद्धं महावज्रमन्त्रं
प्राणप्रतिष्ठा विद्यया प्रतिष्ठाप्य । तत्र प्रस्तुत नित्यां सम्पूज्य । करेण
स्पर्शपूर्वकं त्रिसहस्रं प्रस्तुतविद्यां जप्त्वा । विजयस्तम्भनी
विद्वेषणोच्चाटनवश्यकर्मसुविनियुञ्ज्यात् । तथा रक्षायां पुष्टौ शान्तौ
रिपुनिग्रहे च यन्त्रमिदं विनिपुञ्जीतः परन्तु रक्षा चतुष्के एष विशेषः
भूमौगैरिकेण यन्त्रमिदं लिखित्वा तत्र देवीमावाह्य ।
कामनालाघवगौरवातिगौरविस्त्रिरात्रं षट्रात्रं नवरात्रं वा सन्ध्यात्रये
प्रत्येकं सम्पूज्य नीराजनं प्रत्यहं कुर्यादिति ।
महापराजयपूर्वकेतगगरीमात्रावशिष्टदेशकस्य राज्ञो विजयेत्वेष विशेषः
राज्ञो गृहे दरदेन यन्त्रमिदं साध्यादिनामगर्भितमभिलिख्य । तत्र
देवीनवरात्रादिकपक्षेण नृत्यगीताद्युत्सवपूर्वकं त्रिसन्ध्यासु
विशेषतः षोडशोपचारैः पूजयेत् । एवं पूजयतः साधकस्य यजमानो निर्वलोपि
राजामाभ्यन्तरे रोगाद्युत्पत्या परस्परकलहाद्वावलवतोपि वैरिणोवाशेन विजयी
स्यात् । जाते च विनये महावज्रयन्त्रं प्रमार्ज्य तेन माले तिलकं कृत्वा । साधकं
च गजारूढं कृत्वा पुरस्कृत्य स्ववलसमेतः पुरीं व्रजेदिति ॥
वज्रयन्त्रं यथा पूर्व पश्चिमायता दक्षिणोत्तरायताश्च दशदशरेखाः
समान्तरालाः परस्परसंभिन्नाश्च निपात्य एकाशीति कोष्ठानि निष्पाद्य ।
प्. १२८ब्)
आग्नेयादि चतुष्कोणेषु प्रत्येकं दशदशकोष्ठानि यथा मध्यस्थ चक्रस्य
वज्राकारता भवति तथा मार्जयेत् । तत्प्रकाणे यथा सर्ववाह्यगतवीथ्यां
चतसृष्वपि दिक्षु पञ्चमं पञ्चमं कोष्ठं परित्यज्य । कोष्ठसप्तकचतुष्कं
सर्वमपि मार्जयित्वा । तद्द्वीतीय वीथ्यां पूर्ववीथीत्यक्त कोष्ठादधस्तनं
चतुर्दिक्षु एकैकं तत्पार्श्वद्वयगतमेकैकमिति सम्भूय कोष्ठत्रयं
कोष्ठत्रयं दिक्चतुष्टयेपि प्रत्येकं परित्यज्य । तन्मध्यगतं कोष्ठद्वयं
कोष्ठद्वयं मार्जयित्वा । तृतीयवीथ्यामपि द्वितीयवीथी परित्यक्तं
कोष्ठादधस्तनं सर्वं तत्पार्ऽस्वद्वयगतं चैकैकमिति कोष्ठपञ्चकं

परित्यज्य । तन्मध्यगतं चैकैकं चतुर्दिक्षु मार्जयेदिति । एवं कृते
एकचत्वारिंशत्कोष्ठेष्ववशिष्टेषु पूर्ववद्दिक्षु चतसृष्वपि सर्वतः
प्रथमवीथ्याः पञ्चमं पञ्चमं । द्वितीयवीथ्यास्तदधस्तनमेकैकं
तत्पार्श्वद्वयगतमेकैकमिति कोष्ठत्रयं कोष्ठत्रयमिति सम्भूय ।
कोष्ठचतुष्कं कोष्ठविभाजक रेखात्रयमार्जनादेकीकृत्य । तेषु
ऊर्द्ध्वाभिमुख त्रिकोणानि कृत्वा । तत्र पूर्ववत्
कामनानुगुणभूतसम्बन्धिदशवर्णान्द्वित्रिद्वित्रिकमेण विभज्य लिखेत् । शिष्टेषु
पञ्चविंशतिकोणेषु तृतीयवीथी मध्यस्थ कोष्ठमारभ्य परितः
प्रस्तुतनित्याविद्यावर्णान्द्वादशसंख्यान्द्विरावृत्या लिखित्वा चतुर्विंशति
कोष्ठानि पूरयित्वा ।
प्. १२९अ)
शिष्टे सर्वमध्यस्थकोष्ठेमायामध्ये साध्यसाधकादिनामलिखेत् । इदमपि
यन्त्रं पूर्वोक्तेषु सर्वेष्वपि कार्येषु नियोजयेत् । न किञ्चिदप्यधिकत्व न्यूनत्वं
विशिष्टकोष्ठकत्वकृएतं तारतभ्यं तथापि देवफलं
चिरकालस्थायिशीघ्रोत्पन्नं च महावज्रतः वज्रतस्तरो
न्यूनकालस्थापिततोविलंवोत्पन्नं च फलं भवतीति मूलोर्थः किं च इदं
यन्त्रं मध्यलिखितनामकं कवचे हृदये शीर्षे वा निधाय । रणे भूमौ
प्रविष्ठो राजादिर्गजरथहयपदाति समुहामपि सेनां विजित्य स्वयमक्षतां
गोभूत्वा यशोलक्ष्मीशात्रवभूमिसमृद्धः
स्वेच्छाविषयसकलभोगकराश्चिरं जीवत् । ताम्रपत्रे समुत्कीर्य प्रोक्तविदिना
रक्षणीयस्य गजतुरगनरादेरावासस्थाने स्थापयेत् । तेन तद्रक्षा स्यात् ॥
अथ यन्त्रान्तरं पूर्वं वृत्तद्वयं सान्तरालं कृत्वा तन्मध्ये षट्कोणं
कृत्वा तस्याप्यन्तर्वृत्तान्तरंविधाय सर्वमध्ये देवदत्तायायज्ञदत्तस्य भर्तुः
प्रेमाधिक्यं कुरु कुर्वत्येवमादिसाध्यगर्भितं मन्त्रादि
भूतमायावीजमालिख्य । तद्वहिर्गतायां षट्कोणादन्तर्गतायां च वीथ्यां
मन्त्रस्यान्त्यभागगतं मायाबीजं यथा एकेनैव वीजेन सर्वापि वीथी सम्बद्धा
भवति तथा प्रकारेण लिखित्वा । षट्कोणस्याग्रकोणे द्वितीय पृष्ठभागकोणे
तृतीयं मन्त्रार्णमालिख्य ।
प्. १२९ब्)
अग्रकोणस्य दक्षिणवामपार्श्वयोः क्रमेण चतुर्थपञ्चमेषष्टसप्तमे वीजे
लिखित्वा । पृष्टकोणस्य दक्षिणवामपार्श्वयोः क्रमेण
अष्टमेनवमेदशमैकादशतमेववीजेविलिख्य । वहिर्गतवीथीं सविन्दुमातृकाभिः
पूरयेदिति सिद्धं यन्त्रं प्राणप्रतिष्ठादि पूर्वकमभ्यर्च्य । कण्ठे भुजे वा
धारयन्ती नारी सद्य एव भर्तुः प्रियतमा स्यात् । इति भर्तृप्रीतिकरयन्त्रम् ॥
अथ सर्वेष्टकरं यन्त्रं । पूर्वपश्चिमायता दक्षिणोत्तरायताश्च समान्तरालाः
परस्परसंभिन्नाः पञ्चरेखाः कृत्वा षोडशकोष्ठकं चक्रं निष्पाद्य । तेषु
कोष्ठेष्वेकशः कर्णिकावृत्तदलाग्रवृत्ताभ्यामन्वितमष्टदलकमलं कृत्वा ।
तत्र कर्णिकायां प्रथमं विकृतवर्णं विलिख्य । तदन्तर्द्वितीयं विकृतवर्णं
विलिख्य तस्याप्यन्तस्तृतीयं च विकृतवर्णं लिखित्वा तस्याप्यन्तः
साध्यसाधकादिनाम घटिकाक्षराणि च षष्ठिसंख्यानि षोडशधा विभज्य ।
दिनरात्रघटिकामानानुरोधात्क्वचित्त्रीणि क्वचिच्चत्वारितानि लिखित्वा । दलेषु एकैकं
विकृताक्षर लिखित्वा । प्रथमं यन्त्रमेकादशप्राथमिक विकृताक्षरैर्निष्पन्नं
उत्तरोत्तरविकृताक्षरैकादशैकादशसंख्यैः स्वस्वप्राप्तघटिकार्णैश्च
द्वितीयादीन्यपिकमलानि पूरणीयानि । इत्थं चात्र षोडशकोष्ठकयन्त्रे सर्वेपि
मन्त्रविकृतवर्णाः सर्वेघटिकावर्णाश्चलिखिता भवन्ति ।
प्. १३०अ)
अत्र यन्त्राणां स्वस्वपूजाकालभूतघटिकावर्णसम्बद्धानामनुष्ठेया ।
एतद्यन्त्राधिष्ठितकलशजलाभिषेकतः एतद्यन्त्रपूजांते एतन्मन्त्रजपान्
एतद्यन्त्रधारणाच्च सर्वमप्यभीष्टं सिद्ध्यति । किं च
सुवर्णरजतताम्राषूत्कीर्यलिखितमिदं यन्त्रं अष्टसुप्रहरेषु
तत्तद्घटिकानुरोधेन पूजयित्वा भूमौ निखातन्न्यर्ववाञ्छासिद्धि करस्यात् ॥
इति महावज्रेश्वरीनित्याप्रस्तावः ॥
अथ शिवादूतीनित्याप्रस्तूयते ॥
पूर्वपश्चिमदिशोर्द्वारशाखोपेतं चतुरङ्गुलान्तरालकं भूपुरद्वयं
हस्तप्रमाणं निर्माय ।
तदन्तरेकाङ्गुलान्तरालकवृत्तोत्तरंचतुरङ्गुलान्तरालकं वृत्तान्तरं कृत्वा ।
तदन्तराले अष्टदलंकमलं । तद्दलाग्रवृत्तांदेकाङ्गुलान्तराले वृत्तान्तरं ।
ततश्चतुरङ्गुलान्तरालकमपरंवृत्तं निर्माय ।
सम्पन्नवीथ्यां षट्कोणचक्रं विधाय । तस्यान्तरेकाङ्गुलं त्यक्त्वा वृत्तमेकं
तदन्तश्चतुरङ्गुलप्रदेशं त्यक्त्वा वृत्तान्तरं
तदेतद्वृत्तद्वयसम्पन्नवीथ्यां षट्दलकं कमलं निर्माय । तत्कर्णिकायां
वृत्तान्तरमेकाङ्गुलान्तराले कृत्वा तद्वृत्तान्तः स्वाभिमुखाग्रकं त्रिकोणं
कृत्वा तदन्तविन्दुं कुर्यादिति कर्तव्यताकं नित्यपूजाचक्रं क्वचित्
समशुद्धभूमौ दरदादि द्रव्यै रचयित्वा । तत्र कलशस्थापनं
सर्वमङ्गलानित्याचक्रचिन्तनपूर्वकसावरण
प्. १३०ब्)
तत्पूजनादि तदुद्वासनान्तकर्मान्ते पुनस्तत्कलशान्तरे च
मुख्यपूजास्थानविन्दोः कलशेनाक्रान्ततया
प्रस्तुतनित्यापूजाचक्रमधोलिखितमपि विचिन्त्य । तत्र पूजादीक्षाङ्गभूताकार्या
अतदङ्गभूतानुकेवलं चक्र एव तत्प्रकारो यथा । सुगन्धि तैलाभ्यङ्गपूर्वकं
सुगन्धिसलिलैःकृतस्नानः
प्रातःकृत्यादिकर्मकोदेवतान्तरोपासनाप्रसङ्गादेवानुष्ठितभूतशुद्ध्यादिको-.
अतएवविशुद्धदेहवदनः साधको
रक्तचन्दनमालादिभूषणभूषितोऽव्यग्रचित्तश्च भूत्वा यागस्थानमागत्य
उक्तासनविद्याचतुष्काभ्यर्चितरक्तकम्वलाद्यासनोपरि प्रस्तुतविद्यया स्वस्तिक
पद्मान्यतरासनमवलम्व्यासीनोविद्ययाचमनप्राणायामौविधाय षोडशार्ण
मन्त्रेण वलिं दत्वा स्वशिरसि नवापि नाथान्स्वनाथक्रमतः सम्पूज्य । तत्स्तोत्र
पञ्चश्लोकात्मकं पठित्वा पूजाज्ञां प्रार्थयित्वातामारभेत स्वनाथं
प्रस्तुतनित्यामयं स्वनाथमयं च स्वात्मानं विभाव्य ।
तत्तद्वर्षभेदनियमितदेशकालादिक
समस्तगुप्तप्रकटसिद्धयोगिनिचक्रांताष्ठत्रिंशत्पीठदेवताः
प्रस्तुतनित्यानित्यपूजाचक्राधारभूतसिंहासनादेरुपरिपूजयित्वाः
स्वात्मपूजाचक्रयोर्मध्ये साधारं गोरोचना
कर्पूरकुङ्कुमागुरुकस्तूरीवासितजलपूर्णं
प्. १३१अ)
सुवर्णरजतताम्रका च मृदन्यतममयं सामान्यार्घ्यपात्रं निधाय
तदीयाधारजलानि कुलसुन्दरीवीजत्रयेण क्रमाद्वहिसूर्यचन्द्ररूपाणि तत्र
गोरोचनादि पञ्चकं पृथिव्यादि पञ्चभूतरूपमिति विभाव्य । तज्जल
प्रस्तुतपूजाचक्रयोरैक्यं विभाव्य । प्रस्तुतनित्यास्वरूपतयाभावितजलं
प्रस्तुतविद्यया दशवारमभिमन्त्र्य पूजयित्वावा
। षडङ्गमन्त्रैः षडङ्गदेवताः सम्पूज्य । तदुदकेन स्वात्मानं
सामान्यार्घ्यपात्रत उत्तरोत्तरभागगतपाद्यार्घ्याचमनस्नानजलानि
स्वपात्रगतानि स्वदक्षभाग गतानि
वस्त्रभूषणगन्धाक्षतपुष्पधूपदीपनैवेद्यताम्बूलानि च प्रस्तुतविद्यया
संप्रोक्ष्य । पुनर्विद्यया प्राणानायम्य । देव्यासामान्यार्घ्योदकं दक्षिणहस्ते
सकुशतिलपुष्पाक्षतां गृहीत्वा । देशकालगोत्रराशिनामकामनान्तमुल्लिख्य
शिवादूतीनित्याया यथा बुद्धिनियोगं विधिना नित्यपूजां करिष्ये इति संकल्प्य ।
देवतान्तरप्रसङ्गादव्यकृतत्वे भूतशुद्धि प्राणप्रतिष्ठा स्वसंस्कारान्तं
कर्म तत्र तत्र नियुक्तापरसकलमन्त्रास्थाने विद्यामेव प्रस्तुतां विनियोज्य कृत्वा ।
मातृका षडङ्गन्यासान्ते प्रस्तुतविद्यायाः प्रत्येकमन्तभागे एकैकं
मातृकावर्णं तत्तत्स्थानेषु विन्यस्य । ह्रां हृदयाय नमः ह्रीं शिरसे स्वाहा ।
ह्रूं शिखायै वषट् ।
प्. १३१ब्)
हरिं कवचाय हुं । ह्रौं नेत्राय वौषट् । ह्रः अस्त्राय फडिति
मन्त्रान्स्वस्याङ्गुष्ठादिषु हृदयादिषु विन्यस्य । ह्रींशिह्रीं आवृत्याकर्णयोः

ह्रींवाह्रींत्वचि । ह्रींदूरीं आवृत्या नेत्रयोः ह्रींत्यैह्रींजिह्वायां । ह्रींनह्रींघ्राणे ।
ह्रींमः ह्रींमनसीति मन्त्रवर्णान्विन्यस्य । ह्रींशिवादूत्यै नमः इति सप्ताक्षर
सम्पूर्णमन्त्रेण त्रिधाव्यापकन्यासं कृत्वा । आवाहनादि कुर्यात् । तद्यथा ।
त्रिखण्डा मुद्राप्रदर्शनपूर्वकं अञ्जलिगृहीतरक्तपुष्पपुञैः मूलाधारादि
ब्रह्मरन्ध्रान्तव्याप्त प्रस्तुतनित्या तेजो वहन्नासामार्गेण संक्रान्तं
तत्पुष्पाञ्जलिप्रक्षेपण तत्प्रस्तुतचक्रविन्दावागतं भावयन्नेव
सम्पूर्णमूलांते भो शिवादूती नित्ये इहचक्रे आवाहिता भवेति संप्रार्थ्य
आवाहनं कृत्वा तत्तेजः
किरणान्कांश्चिद्वक्ष्यमाणस्थानप्रसृतान्नाथायुधावरणरूपतया
परिणतान्विभाव्य । मध्यस्थं तेजः पुञ्जमेवं रूपतया परिणतं ध्यायेत्
किरणान्कांश्चिद्वक्ष्यमाणस्थानप्रसृतान्नाथायुधावरणरूपतया
परिणतान्विभाव्य । मध्यस्थं तेजः पुञ्जमेवं रूपतया परिणतं ध्यायेत् ।
तच्च रूपं ध्यान श्लोकावगतं यथा ।
निदाद्यकालमध्याह्नदिवाकरसमप्रभाम् । नवरत्नकिरीटां च
त्रीक्षणामरुणाम्वराम् । नानाभरणसंभिन्नदेहकान्तिविराजिताम् ।
शुचिस्मितामष्टभुजांस्तूयमानां महर्षिभिः पाशं स्वेटं
गदांरत्नचषकं वामवाहुभिः दक्षिणैरङ्कुशंखड्गंकुठारंकमलं
तथा । दधानां साधकाभीष्टदानोद्यमसमन्वितामिति ।
प्. १३२अ)
नानायुधावरणशक्तीनामयीदृशंमेवध्यानं ।
आयुधांशेस्वस्वलाञ्छितमौलिकत्वमधिकं । ततः प्रस्तुतविद्यांते भो
शिवादूतीनित्ये इहचक्रे स्थापिता भव । पुनरष्टादशवर्णांते सन्निरुद्धाभव ।
पुनरष्टादशवर्णांते अवगुण्टिताभवं । पुनरष्टादशवर्णांते सन्निधापिता
भवेति तत्तन्मुद्राप्रदर्शनपूर्वकं सम्प्रार्थ्य । प्राणप्रतिष्ठाविद्यायाः
कराङ्गन्यासौ कृत्वा अमुष्याः शिवादूतीनित्यायाः प्राणा इहचक्रे प्राणा
इत्येवमादिरूपप्राणप्रतिष्ठाविद्यायाप्राणान्प्रतिष्ठाप्य । द्वादशोपचारै
समर्चयेत् । तन्मन्त्रा यथा । सम्पूर्णविद्यांते शिवादूतीनित्यायै माद्यं
कल्पयामीति मन्त्रेण सामान्यार्घ्योदकेन पाद्यमुत्सृज्य । मूलविद्ययापदयोः
पाद्यं निवेदयेत् । एवमेव पाद्यपदमपहाय तत्स्थाने अर्घ्याचमनादि
पदप्रक्षेप निष्पन्नमन्त्रैरर्घ्याचमनादिकमुत्सृज्य । प्रस्तुत
मूललविद्ययाशीर्षमुखादिषु निवेदयेत् । इत्थं रीत्या पाद्यादि
ताम्बूलान्तद्वादशोपचारैः सम्पूज्य । त्रयोदशोपचारमनुसरेत् । तत्प्रकारो यथा
। देवी पृष्टभागे । ह्रीं श्रीं प्रकाशानन्दशक्तिपादुकां पूजयामीति मन्त्रेण
देवी निकटदेशंगतप्रथमपङ्क्तेरुत्तरभागे प्रकाशानन्दनाथं सम्पूज्य ।
प्रकाशेति अक्षरस्थाने विमर्शेति आनन्देति श्रीज्ञानेति श्रीसत्येति श्रीपूर्णेतिः
स्वभावेति ।
प्. १३२ब्)
प्रतिभेति सुभगेति त्र्यक्षरपदाष्ठकं प्राक्षिप्य
सम्पन्नषोडशाक्षरमन्त्रैस्तत्तत्स्थानेषु नवापिनाथानभ्यर्च्य ।
पश्चिमद्वारस्य दक्षिणभागवीथ्यां । ह्रींश्रींविह्वलापादुकां पूजयामि ।
उत्तरभागवीथ्यां । ह्रीं श्रीं आकर्षिणीपा० वायव्ये । ह्रीं श्रीं लोलापा

उत्तरदिग्वीथ्यां । ह्रीं श्रीं नित्यापा० ईशाने । ह्रीं श्रीं मदनापा० पूर्वद्वारस्य
उत्तरवीथ्यां । ह्रीं श्रींमालिनीपा० तस्य दक्षिणवीथ्यां । ह्रीं श्रीं विनोदापा

आग्नेये । ह्रीं श्रींकौतुकापा० दक्षिणदिग्वीथ्यां । ह्रींश्रींपुरापा० नैरृत्ये ।
ह्रींश्रींपुराणापादुकां पूजयामीति तत्तच्छक्तीरभ्यर्च्य । ह्रींशिवादूत्यै नमः
शिवादूती नित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ह्रींश्रीं एताः
शिवादूतीनित्या प्रथमावरणदेवताः पूजांन् गृह्णन्त्विति
तत्पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दत्वा । अष्टदले देव्यग्रादिप्रादक्षिण्येन ।
ह्रींश्रींह्रींश्रीवागीशीपादुकां पूजयामि । ह्रींश्रींवरदापा० ह्रींश्रींविश्वापा

ह्रींश्रींविभवापा० ह्रींश्रींविघ्नकारिणीपा० ह्रींश्रींवीरापा

ह्रींश्रींविघ्नहरापा० ह्रींश्रींविद्यापादुकां पूजयामीति तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य ।
सम्पूर्णमूलविद्यांते शिवादूतीनित्यापादुकां पूजयामीति
मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ह्रींश्रींएताः शिवादूतीनित्याद्वितीयावरणदेवताः
पूजां गृह्णन्तिति तत्पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दत्वा । अष्टास्रे
देव्यग्रकोणादिप्रदक्षिणतः ह्रींश्रींसुमुखीपादुकां पूजयामि ।
प्. १३३अ)
ह्रींश्रींसुन्दरीपा० ह्रींश्रींसारापा० ह्रींश्रींसुमनापा० ह्रींश्रींसरस्वतीपा

ह्रींश्रींसमयापा० ह्रींश्रींसर्वगापा० ह्रींश्री०सिद्धापा० इति तत्तच्छक्तीः
सम्पूर्णविद्यांते शिवादूतीनित्यापादुकां पूजयामीति
मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ह्रींश्रींएताः शिवादूतीनित्यातृतीयावरणदेवताः
पूजां गृह्णन्त्विति तत्पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दत्वा । षट्कोणे देव्यग्रकोणतः
प्रदक्षिणं । ह्रींश्रींहाकिनीपादुकां पूजयामि । ह्रींश्रींराकिनीपा

ह्रींश्रींलाकिनीपा० ह्रींश्रींकाकिनीपा० ह्रींश्रींसाकिनीपा० ह्रींश्रींडाकिनीपादुकां
पूजयामीति तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य । ह्रींश्रींसम्पूर्णविद्यांते
शिवादूतीपादुकां पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ह्रींश्रींएताः
शिवंदूतीचतुर्थावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति तत्पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं
दत्वा । षट्पत्रेषु देव्यग्रदलादि प्रदक्षिणं । ह्रींश्रींमनोन्मनीपादुकां
पूजयामीतित्तच्छक्तीः सम्पूज्य । सम्पूर्णविद्यांते शिवादूतीपादुकां
पूजयामीतिमध्यस्थदवीमभ्यर्च्य । ह्रींश्रींएताः
शिवादूतीनित्यापञ्चमावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति तत्पूजार्पण
पुष्पाञ्जलिं दत्वा । त्रिकोणपार्श्वयोर्वामाधारहस्तसमीपदेशमारभ्य
दक्षिणाधरहस्तसमीपदेशान्तं स्थानाष्टके ह्रींश्रींरत्नचषकायनमः
ह्रींश्रींगदायैनमः ह्रींश्रींखेटाय नमः
प्. १३३ब्)
ह्रींश्रींपाशायनमः ह्रींश्रींअङ्कुशायनमः ह्रींश्रींखड्गायनमः
ह्रींश्रींकुठारायनमः ह्रींश्रींकमलायनमः इत्यायुधानि सम्पूज्य ।
त्रिकोणाग्रकोणादि प्रदक्षिणं । ह्रींश्रींइच्छाशक्तिपादुकां पूजयामीति
मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ह्रींश्रींएताः शिवदूतीषष्ठावरणदेवताः पूजां
गृह्णन्त्विति तत्पूजार्पण पुष्पाञ्जलिं दद्यात् । इत्युपचार त्रयोदशसंख्यं
निर्वर्त्य शिष्टमुपचारत्रयं यत्किञ्चित्त्स्तोत्रपाठतर्पणनमस्कारात्मकं
निर्वर्त्य सहस्रैकविंशत्युत्तरशतशतान्यतमसंख्ययाकरन्यास हृदयादिन्यास
वर्णन्यास व्यापकन्यास संपुटितं यथास्यात्तथा नित्यजपान्ते
तदभेदभावनात्मक निवेदनं विधाय । प्रोक्त
होमविधिपूर्वकमाज्यादिसामान्योक्तद्रव्यैः षोडशसंख्यया
नित्यजपदशांशसंख्यया च मूलविद्ययाप्रस्तुतया हुत्वा ।
देवीपूजास्थानभूतविन्दावेव वह्निभाविततेजः संयोज्य । विन्दावागतां देवीं
पुनः पञ्चोपचारैः सम्पूज्य कुरु कुल्लासप्ताक्षार्या बलिं दत्वा
कर्पूरगर्भवर्त्यादिनानीराज्यक्षमाप्य
शक्त्युत्थापनमुद्रयातत्तच्छक्तिरूपतयापरिणतकिरणान्मध्यस्तदेवीरूपतया-
परिणततेजः पुञ्ज एव विलीनान्भावयित्वा खेचरीमुद्रया देवीरूपं तेजः पुञ्जं
स्वात्मन्युद्वास्य पूर्ववत् कराङ्गन्यास वर्णन्यासौविधाय देवीस्तोत्रगुरुस्तोत्रे
पठित्वा विरमेत् । दीक्षायां तु विशेष उक्त एव ॥
प्. १३४अ)
इत्थं प्राप्तदीक्षोभ्यस्त पूर्वोक्त पूजाप्रकारकश्च साधकः
प्रयोगसिद्धिकामनार्या विद्यासाधनप्रकारमनुसरेत् । पूर्वोक्त एवा
न्यूनानतिरिक्तस्तत्साधनविधिः सपस्त्वत्रदंशलक्षसंख्यः
प्रत्यनावृत्ताक्षरं लक्षसंख्याया उक्तत्वात् । कलियुगे तच्चतुर्गुणं
चत्वारिंशल्लक्षरूपं होमादि द्रव्यमपि विशेषतोनुपात्ततया
सामान्यशास्त्रप्राप्तमेव । इत्थं साधित विद्योपि गुरोराज्ञया परोपकोरार्थमेव
प्रयोगानाचरेत् । न तु धनलोभादिनानि सिद्धं कर्मप्रयोगतः कुर्यात् ॥
अथैतन्नित्यायात्रयोगाः समंस्यादश्नुतत्वादिति न्यायेन
समभागकमधुमिश्रितगुग्गुलुहोमतो वनितावशे भवन्ति ।
नारिकेलफलगुडयोर्मिश्रितयोर्होमाल्लक्ष्मीलाभः आज्यप्लुतस्य कह्लारस्य
दुग्धप्लुतस्यरक्तोत्पलस्य त्रिमध्वक्तचम्पकपुष्पस्य त्रिमध्वक्तवकुलपुष्पस्य च
होमान्महालक्ष्मीलाभः त्रिमध्वक्तमधूकपुष्पहवनात्स्वस्यविवाहार्थे
कन्यालाभः माहिषधृतैर्होमान्महिषीलाभः अजाघृतैर्होमतो अजालाभः
गव्यघृतहोमतोगोलाभः अन्नहोमतोन्नलाभः
रक्तकरवीरपुष्पैस्तदलाभेश्वेतकरवीरपुष्पैरपि
त्रिमधुराप्लुतैर्होमादेकविंशतिदिनाभ्यन्तरे महालक्ष्मीप्राप्तिः स्यात् ।
प्. १३४ब्)
छागमांसस्य त्रिमधुराप्लुतस्य होमात् स्वर्णलाभः
दुग्धाभ्यक्तछागमांसस्य मण्डलमभिव्याप्यशनसहस्रान्यतरसंख्यया
नित्यं होमतः शस्यपूर्णभूमिलाभः स्यात् । त्रिमध्वभ्यक्त
पद्माक्षहोमतस्त्रिदिनमभ्यस्ताल्लक्ष्मीलाभः ॥
इति होमप्रयोगः ॥
शालीतण्डुलपिष्टेन शर्करयायुतेन वक्ष्यमाणविधिना पुत्तलीं निर्माय
रात्रौघृततैलाभ्यांमिलिताभ्यां पाचयित्वा दिवाकिञ्चिदप्यबक्ष्यन्शतादि
संख्ययाभिमन्त्रितां पुत्तलीं रात्रौ भक्षयेत् । एवं सप्तरात्रमभिव्याप्य
पुत्तलीनिर्माणादि भक्षणान्तः प्रयोगमाचरतः साधक्स्य दासवत्स्ववशीभूय
धनैप्राणैश्च नरनारी नृपा वशीभूयोपकारपराःस्युः इति
वऽस्येकर्मणिपुत्रलीप्रयोगः ॥
अथैतन्नित्यायन्त्रप्रयोगाः ॥
अत्र विद्याया अनावृत्ताक्षराणि हकार रकार चतुर्थस्वर शकार चकार दकार
तकार यकार नकार मकारात्मकानि दशसंख्यानि । तेषु
प्रत्येकं षोडशस्वरयोगेषष्ट्यधिकैकशतं १९० वर्णा भवन्ति
तैर्वक्ष्यमाणयन्त्राणि कार्याणि तथाहि पूर्वं द्व्यङ्गुलान्तरालकं
समचतुरस्रद्वयं निर्माय तद्द्वयाभ्यन्तरे सान्तरालं वृत्तद्वयं कृत्वा ।
तयोरभ्यन्तरेभ्यन्तरररेखास्पृष्टास्पृष्टिकया भूपुरद्वयेन
दिकोणकविदिक्कोणकेन वाष्टकोणंविधाय तदष्ठारचक्रकर्णिकायां
सान्तरालं
प्. १३५अ)
वृत्तद्वयं कुर्यादिति सिद्धे रेखामयचक्रे सर्वमध्ये
साध्यसाधकादिनामयुतं मन्त्रस्यादि वीजभूतं मायाबीजं विलिख्य ।
तद्वहिर्वृत्तवीथ्यां विद्याया अवशिष्ट षडक्षराणि लिखित्वा ।
अष्ठारकोणेष्वष्टसुद्विद्धिक्रमेण विकृतवर्णान् ह हा हि ही प्रभृति हे है हो हौ
हं हः इत्यन्त विकृतवर्ण षोडशकं लिखित्वा । वाह्यवीथ्यां
वृत्तद्वयसम्पादितायां कामनानुरूपभूतवर्णानलिख्य ।
चतुरस्रद्वयकृतान्तराले पूर्वादिशि अकारादि द्वादशस्वरान्सवीन्दूनालिख्य ।
दक्षिणदिशि ओ औ अंश्चः इत्यक्षरचतुष्कं स विन्दुकं । ककारादि
जकारान्तव्यञ्जनाष्टकं सविसर्गं विलिख्य । पश्चिमदिशि
ऊकारादिनकारान्तव्यञ्जनद्वादशकं सविसर्गं लिखित्वा ।
उत्तरदिशिपादिसान्तव्यञ्जनद्वादशकं लिखित्वा क्षकारं अग्न्यादिकोणचतुष्के
लिखेदिति सिद्धं प्रथमं यन्त्रं । यदि ह हा हि हीत्यादि षोडशकस्थाने र रा रि
रीत्यादि षोडशकं लिख्यते । तदा द्वितीयं अ आ इ ई इत्यादि षोडशकेन
तृतीयं षोडशकेन चतुर्थं । व वा वि वीत्यादि षोडशक्न पञ्चमं । द दा दि
दीत्यादि षोडशकेन षष्टं त ता ति तीत्यादि षोडशकेन सप्तमं । प पा पि
पीत्यादि षोडशकेनाष्टमे । न ना नि नीत्यादि षोडशकेन नवमं । म मा मि
मीत्यादि
प्. १३५ब्)
षोडशकेन दशमं यन्त्रं भवति । तत्र प्रथमयन्त्रफलं यथा ।
क्वचित्समीचीनस्थाने गैरिकेण प्रथमं यन्त्रं लिखित्वा तत्रावाहन
प्राणप्रतिष्ठादिपूर्वकं प्रतिसप्तमीं मण्डलं पञ्चविंशति
दिनान्यमिव्याप्य वा प्रातः सन्ध्यायां शर्करापूपसहितदुग्धं नैवेद्यं ।
मध्याह्न सन्ध्यायां दधिसहितमोदनं नैवेद्यं । सायं सन्ध्यायां
कदलीफलं दुग्धं च नैवेद्यं कृत्वा । त्रिसन्ध्यं पूजयत साधकस्य देवी
प्रसादतः सर्वमभीष्टं सिद्ध्यति । द्वितीययन्त्रफलं यथा । दरदेन
द्वितीययन्त्रं लिखित्वा प्रतिसप्तमीमण्डलादिकालमभिव्याप्य
सुपक्वछागमांसमधुसहितान्नस्य नैवेद्यनिवेदनपूर्वकं प्रतिदिनं
पूजयतः साधकस्य नृपावनिताश्च यन्त्रप्रयोगसमनन्तरकालमारभ्यैव न तु
विलम्वेन यावज्जीवं न तु किञ्चित्कालमात्रं वशेस्युः तृतीययन्त्रफलं यथा ।
क्वचित् समभूमौ सिन्दूरैस्तृतीययन्त्रमभिलिख्य । तत्रावाहनादिपूर्वकं
छागमांसमधुसहितान्ननैवेद्यनिवेदनपूर्वकं च
मण्डलादिकालमभिव्याप्य नित्यं पूजयतः साधकस्य
नानाप्रकाकान्सर्वेपिरिपवोवशीभवन्ति । चतुर्थं तत्फलं यथा । क्वचिद्भूमौ
कुंकुमैश्च चतुर्थयन्त्रं लिखित्वा तत्र सप्ताहमभिव्याप्य
छागमांसमधुयुक्तान्ननिवेदनपूर्वकंमावाहनप्राणप्रतिष्ठादि-
पूर्वकं
प्. १३६अ)
च प्रतिदिनमुक्तप्रकारेण प्रस्तुतनित्यां पूजयतः साधकस्य
सकलापन्निवृत्तिर्भवति । पञ्चमयन्त्रफलं यथा । क्वचिच्छुद्धायां भूमौ

श्रीखण्डेनामृतापरपर्षाय षकारषोडशकघटितं पञ्चमं यन्त्रं
लिखित्वा तत्रावाहनादिपूर्वकं
पायसकदलीफलशर्कराघृतानांनैवेद्यनिवेदनपूर्वकंमासमभिव्याप्य
सन्धात्रये प्रत्येकमर्चयतः साधकस्य सर्वेरोगानश्यन्ति सुखपूर्वकं
चिरजीविता च स्यात् । पञ्चमस्यास्य यन्त्रोपरि यथाविधिकलशं स्थापयित्वा । तत्र
सर्वमङ्गला पूजाचक्रचिन्तनादि तदुद्वासनान्तकर्मकलायांते पुनरेतन्नित्या
प्रस्तुतैलच्चक्रचिन्तनादि सावरण पूजा तदुद्वासनान्तकर्मणः प्रान्ते
कलऽसजलैरभिषिक्तः साधकोपि रोगमुक्तः सुखवांश्चिरञ्जीवी च स्यात् । दक्षिणा तु
सर्वस्वादिरूपा अन्तनोभिषेकुः सन्तोषणपर्यन्ता आवश्यकी । षष्टयन्त्रफलं
यथा । कर्पूरसंयुक्त श्रीखण्डेनमसृणशिलातलेपलाशादिपीठे
सुधासंस्कृतभूतलेवा षष्ठमिदं यन्त्रमालिख्य । आवाहन प्राणप्रतिष्ठादि
पूर्वकं ओदनव्यञ्जनघृतपायसापूपनिवेदनपूर्वकं मण्डलादि
कालावधितिसृषुसन्ध्यासु
प्. १३६ब्)
प्रत्येकमर्चयित्वा उक्तेष्वेव पूजास्थानेषु त्रिषु एकत्रस्थित्वा न तु
पूजास्थानाविरिक्तस्थाने स्थित्वा सहस्रशतान्यतरसंख्यया प्रस्तुतविद्यां
जपतः साधकस्य प्रयोगसमाप्तसमनन्तरं एकविंशतिदिनाभ्यन्तर एव अत्यन्तं
भयकरादप्यभिचार ज्वरान्मुक्तिर्भवति । सप्तमयन्त्रफलं यथा । ताम्रपत्रे
सप्तमं यन्त्रमुत्कीर्य तत्रावाहनप्रतिष्ठादि पूर्वकं देवीं पूजयित्वा
यस्मिन्मन्दिरे तद्यन्त्रं स्थाप्यते तत्राति स्थिरालक्ष्मीर्वसति । अष्टमयन्त्रफलं
यथा । राजंतपत्रे समुत्कीर्यावाहनप्राणप्रतिष्ठादिपूर्वकं पूजयित्वा
तद्यन्त्रं धारयतः पुंसः सर्वाः सम्पदा भवन्ति । नवमयन्त्रफलं यथा ।
सौवर्णपत्रे नवमयन्त्रमुत्कीर्य प्रतिष्ठा पूजादिपूर्वकं स्वबूषणमध्ये
कवचे वा धारयतेपि सर्वसम्पत्तिः दशमयन्त्रफलं यथा । दशमं यन्त्रं
कामनावशेन भूर्जपत्रं ताम्रपत्र राजतपत्र सौवर्णपत्रान्यतमस्थाने
दऽसमं यन्त्रमालिख्य । तन्मध्ये स्वाभीप्सितमभिलिख्य तत्कार्यस्य मनसा
स्मरणं कुर्वन्नेव तत्रावाहनप्राणप्रतिष्ठादिपूर्वकं प्रस्तुतनित्यापूजयतः
साधकस्य सर्वमप्यभीष्ठं मण्डलाभ्यन्तरे सिद्ध्यति समुदितं
दशयन्त्रनिष्पादितैकयन्त्रफलं यथा ।
प्. १३७अ)
भूर्जपत्रेति विस्तृते तत्तदुक्तद्रव्यैः क्रमेण दशाप्युक्त यन्त्राणि लिखित्वा ।
सिक्यमयेपात्रे मधुनापूरिते गुलुकीकृत सकल यन्त्राधार भूर्जपत्रं
निक्षिप्यैकविंशति दिनावधि तत्रतिसृष्वपि सन्ध्यासु रक्तपुष्पादिभिः पूजांते
साध्यस्थितिदिगभिमुखो भूत्वा । कण्ठे पाशेन वध्वा स्वपादयोः
प्रस्तुतदेवतायापातितं दासोहंते भवामीतिवादिनं मौलौ वद्धाञ्जलिं च
स्वसाध्यं ध्यायन्नेव सहस्रशतान्यतरसंख्यया प्रस्तुतविद्यां जपतः
साधकस्य सर्वेप्युद्देश्यजनावशे भवन्ति । यदि तु पूर्वोक्तमेव भूर्जपत्रे
स्ववलिखनद्रव्यलिखितयन्त्रदशकं सन्ध्यायां खदिराङ्गारेण
किञ्चित्तापयित्वा पूर्वोक्त मधुपूर्ण सिक्थपात्रे प्रक्षिप्यते । तदा स्वकुलधर्मं
परगृहगमनागमनाभावपालनरूपं स्त्रीस्वभावप्राप्तलज्जां
अत्यल्पकालस्थापि सौख्येन वहुकाल
भोग्ययमयातनातिर्यग्योनिपातादिपरमदुःखं न सोढुमुचितमित्यादि विवेकं च
दूरतोपहाय युवती स्त्री साधकस्य किङ्करी भूत्वा तिष्ठेदिति ॥
इति शिवादूतीनित्याप्रस्तावः ॥
अथत्वरितानित्याप्रस्तूयते ॥
क्वचित् समायां भूमौ हस्तमात्र प्रमाणायां दरदादिना द्व्यङ्गुलान्तरालक
प्. १३७ब्)
चतुरस्रद्वयेन पश्चिमदिशिद्वारशाखोपेतं भूपुरं निर्माय
तदन्तश्चतुरङ्गुलान्तरालकं वृत्तद्वयं कृत्वा तदन्तर्वीथ्यामष्टदलं
कमलं कृत्वा तत्कर्णिकायां विन्दुं रचयेदितिति कर्तव्यताकं नित्यपूजाचक्रं
निर्माय । तत्रोक्तविधिकलशस्थापन
सर्वमङ्गलार्चनाचक्रचिन्तनपूर्वकसावरणतत्पूजनादितदुद्वासनान्तकर्म-
कलायांते पुनस्तत्कलशजलान्तरेवप्रस्तुतप्रस्तुतप्रधाननित्यास्थानभूतविन्दोः
कलशाक्रान्ततयाधोलिखितमपि चक्रं विचिन्त्य । तत्र दीक्षाङ्गपूजादीक्षांतः
प्रथमदिनेनुष्ठातव्या । ततश्च नृत्यगीताद्युत्सवेनतांरात्रिमतिवाहयेत् ।
तदङ्गभूतनित्यपूजा तु द्विविधा ।
सुवर्णरजतताम्रस्फाटिकादयदादिषूत्कीर्णयन्त्रे प्रोक्तरूपे श्रीचक्रोक्तप्रकारेण
प्रतिष्ठितप्राणके एकाभूमावभिलिखिते परेति । तत्सर्वपूजाप्रकारो यथा ।
सुगन्धितैलाभ्यङ्गसुगन्धिसलिलस्नान । प्रातःकृत्याद्यन्ते
देवतान्तरप्रसङ्गादेवानुष्ठितभूतशुद्ध्यादिकोऽत एव
विशुद्धदेहवदनःसाधकोरक्तवस्त्रचन्दनाभरणभूषितो भूत्वा
यागमण्डपमागत्य । कूर्मचक्रशुद्धस्थानं उक्त
विद्याचतुष्काभ्यर्चितरक्तकावलाद्यासनोपरि प्रस्तुतविद्यया स्वस्तिक
पद्मान्यतरासनमवल्म्ब्य । समासीनोविद्ययाचमनप्राणायामौ विधाय ।
प्. १३८अ)
षोडशार्ण मन्त्रेण वलिं दत्वा । स्वशिरसि नवापिनाथान् स्वगुरुक्रमतः
स्वस्वमन्त्रैरेककथितरूपैरभ्यर्च्य । तत्स्तोत्रं पठित्वा तदाज्ञया
पूजामारभेत स्वनाथं स्वोपास्य नित्यामयं स्वत्मानं च स्वनाथमयं
स्वनित्याविद्यां च स्वोपास्यमयीमिति स्वविद्यानित्यानाथानां स्वात्माभेदं
भावयित्वा स्वनित्यानित्यपूजाचक्राधारसिंहासनादेरुपरि
तद्वर्षभेदभिन्नदेशकालादिकसमस्तगुप्तप्रकटसिद्धयोगिनि
चक्रान्ताष्टत्रिंशत्पीठदेवताः सम्पूज्य । पूजाचक्र स्वात्मनोर्मध्ये
साधारं गोरोचनाकर्पूरकुङ्कुमागुरुकस्तूरीवासितजलपूर्णं सुवर्णादि
पञ्चकान्यतममयं सामान्यार्घ्यपात्रंनिधाय । तत्र कुलसुन्दरीवीजत्रयेण
क्रमेण वह्निसूर्यचन्द्ररूपत्वमाधारपात्रजलानां रोचनादिपञ्चकस्य
पृथिव्यादि पञ्चभूतात्मकत्वं च विभाव्य ।
तज्जलप्रस्तुतपूजाचक्रयोरैक्यभावनांतेतज्जल प्रस्तुतविद्ययोरैक्यं विभाव्य ।
प्रस्तुतविद्ययादशवारमभिमन्त्र्य । षडङ्गमन्त्रैः षडङ्गदेवताः सम्पूज्य ।
संस्कृत सामान्यार्घ्योदकेन स्वात्मानं सामान्यार्घ्यपात्रत
उत्तरोत्त्रभागतपाद्यार्घ्याचमनस्नानजलानि स्वस्वपात्रगतानि । एवं च
दक्षिणभागगतानि गन्धाक्षतपुष्पधूपदीपनैवेद्यताम्बूलानि च
प्रस्तुतविद्यया प्रत्येकं संप्रोक्ष्य ।
प्. १३८ब्)
पुनर्विद्यया प्राणानायम्य सामान्यार्घ्योदकं दर्व्याहस्ते पुष्पादि युक्ते
गृहीत्वा । देशकालगोत्रराशिनामकामनान्तमुल्लिख्य । यथाबुद्धि नियोगं
विधिनात्वरिता नित्यापूजां करिष्ये इति संकल्प्य हस्तजलं भूमौ प्रक्षिपेत् ततश्च
देवतान्तरोपासनायामप्यकृतभूतशुद्ध्यादिस्वसंस्कारान्तकर्मकत्वे तत्र तत्र
विनियुक्तमन्त्रान्तरस्थाने प्रस्तुतविद्यामेव प्रयोज्य ।
एतदवसरएवतत्कर्मानुष्ठाय । मातृका षडङ्गन्यासान्ते प्रस्तुतविद्यांते
एकैकं मातृकार्णं तत्तत्स्थानेषु विन्यस्य । खेचहृदयायनमः चछेशिरसे
स्वाहा । छेक्षः शिखायै वषट् । क्षः स्त्री कवचाय हुं । स्त्रींहुंनेत्रायवौषट् ।
हूं क्षे अस्त्रायफडिति मन्त्रान्स्वस्याङ्गुष्ठादिषु हृदयादिषु च विन्यस्य । ह्रीं ओं
ह्रीं शिरसि । ह्रीं हुं ह्रीं भाले । ह्रीं खें ह्रीं कण्ठे । ह्रीं च ह्रीं हृदये । ह्रीं छे ह्रीं
नाभौ । ह्रीं क्षः ह्रीं मूलाधारे । ह्रीं स्त्री ह्रीं आवृत्या ऊर्वोः ह्रीं ह्रीं
आवृत्याजान्वोः ह्रीं क्षें ह्रीं आवृत्याजङ्घयोः ह्रीं फट् ह्रीं
आवृत्यापदयोरितिवर्णान्विनस्य । ओं ह्रीं खेचछेक्षः स्त्री हूं क्षे ह्रीं फट् इत्येवं
रूप सम्पूर्णमूलविद्यया त्रिधा व्यापकन्यासं कृत्वा आवाहनादिकमनुसरेत् ।
तद्यथा त्रिखण्डामुद्रामनुसर्त्याजलौरक्तपुष्पाणिनिधाय । तत्र मूलाधारादि
ब्रह्मरन्ध्रान्तव्याप्त तेजो वहन्नासामार्गेणविश्रान्तं तत्प्रक्षेपतः
प्रस्तुतचक्रविन्दुचक्रान्तं विभावयन्नेव ।
प्. १३९अ)

सम्पूर्णमूलविद्यांतेभोत्वरितानित्ये इहचक्रे आयाहिता भवेति
सम्प्रार्थ्यावाहनं विधाय । तत्तेजः
करान्कांश्चिद्वक्ष्यमाणस्थानप्रसृतान्नाथायुधावरणशक्तिरूपतयापरिणत
अन्विभाव्य । मध्यस्थतेजःपु~जं ध्यानावगतरूपतयापरिणतं ध्यायेत् ।
ध्यानावगतस्वरूपं यथा । श्यामवर्णां शुभाकारांरूपयौवनशालिनी ।
द्विद्विक्रमादष्टनागैः कल्पिता भवनो ज्वलाम् ।
ताटङ्कमङ्गदंतद्वद्रसनांनूपुरंचतैः
विप्रक्षत्रियविट्शूद्रजातिमिर्भीमविग्रहैः
पल्लवांशुकसंवीतांशिखिपिच्छकृतैः शुभैः
वलयैर्भूषितभुजांमाणिक्यमुकुटोज्वलाम् । बर्हिवर्हकृतापीडांतच्छत्रां
तत्पताकिनीम् । गुञ्जागुणलसद्वक्षः कुचकुङ्कुममण्डलाम् । त्रिनेत्रां
चारुवदनां मन्दस्मितमुखाम्बुजाम् ।
पाशाङ्कुशवराभीतिलसड्भुजचतुष्टयामिति ।
यथायुधावरणशक्तीनामपीदृशमेव ध्यानं ।
स्वस्वाकारलाञ्छितमौलिकत्वमायुध्यंशेधिकं । ततः
प्रस्तुतविद्यांतेभोत्वरितानित्ये इहचक्रे स्थापिता भव । पुनर्द्वाविंशतिवर्णांते
अवगुण्ठिता भव । पुनर्द्वाविंशतिवर्णांते सन्निधापिता भवेति
तत्तन्मुद्राप्रदर्शनपूर्वकं स्थापनादि चतुष्कं सम्प्रार्थ्य ।
प्राणप्रतिष्ठाविद्यायाः कराङ्गन्यासौ कृत्वा
प्. १३९ब्)
अमुष्यारुवरिता नित्यायाः प्राणा इहचक्रे प्राणा इत्यादिरूप प्राणप्रतिष्ठा
विद्यया प्राणप्रतिष्ठां कृत्वा द्वादशोपचारैः पूजयेत् । तन्मन्त्रयथा ।
सम्पूर्णद्वादशाक्षरविद्यांते त्वरिता नित्यायै पाद्यं कल्पयामीति मन्त्रेण
सामान्यार्घ्योदकेन पाद्यमुत्सृज्य । प्रस्तुतविद्यया पाद्यं पदयोर्निवेदयेत् ।
एवमेव पाद्यपदस्थानेर्घ्याचमनादि पदप्रक्षेप
निष्पन्नमन्त्रैरर्घ्याचमनादिकमुत्सृज्य । प्रस्तुतविद्यया शिरोमुखादिषु निवेदयेत् ।
अनयादिशापाद्यादि ताम्बूलान्त द्वादशोपचारैः सम्पूज्य । त्रयोदशोपचार
मनुसरेत् । तत्प्रकारो यथा । देवीपृष्टभागे स्वस्वमन्त्रैरेव तत्स्थान
प्रक्षिप्तपदकैः प्रकाशविमर्शानन्द श्रीज्ञानश्रीसत्यश्रीपूर्णस्वभाव
प्रतिभसुमगनामकनवनाथानभ्यर्च्य । सुवर्णंवेत्रवेल्लत्कराम्बुजत्वं
जयाविजययोरधिकं ध्यात्वा । पश्चिमद्वारस्य दक्षिणोत्तरपार्श्वयोः
ह्रींजयापादुकां पूजयामि । ह्रींविजयापादुकां पूजयामीति सम्पूज्य ।
सम्पूर्णविद्यांते त्वरिता नित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य ।
ह्रींश्रीएतेत्वरितानित्याप्रथमावरणदेवते पूजां गृह्णत इति पूजार्पण
पुष्पाञ्जलिं दत्वा । कृष्णवर्णं गदापाणिंवर्वरोर्द्ध्वशिरोरुहम् । किंकरं
देव्याग्रतो ध्यात्वा । ओं किङ्करायनमः इति सम्पूज्य । मूलमन्त्रांते त्वरिता
नित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य ।
प्. १४०अ)
ह्रीं श्रीं एषा द्वितीयावरणदेता पूजां गृह्णात्विति तत्पूजार्पण पुष्पाञ्जलिं
दत्वा । देव्यग्रदलस्याष्टदलकमलसम्बन्धितोग्रभागे देवी
समानरूपवस्त्राभरणां आयुधांशेशरचापधरामत एव विलक्सणां
द्विभुजां च फट्कारीशक्तिं ध्यात्वा । फट्फट्कारीपादुकां
पूजयामीत्येकादशाक्ष्रमन्त्रेणतां पूजयित्वा । मूलमन्त्रांते त्वरिता
नित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ह्रींश्रीं एषा
तृतीयावरणदेवतापूजां गृह्णात्विति तत्पूजार्पण पुष्पाञ्जलिं दत्वा ।
अष्टदलेष्वग्रतः प्रादक्षिण्येन हुंहुंकारीपादुकां पूजयामि ।
खेंखेचरीपादुकां पूजयामि । चंचण्डापादुकां पूजयामि ।
छेंछेदनीपादुकां पूजयामि । क्षःक्षपणीपादुकां पूजयामि ।
स्त्रींस्त्रीकारीपादुकां पूजयामि । हूंहूंकारीपादुकां पूजयामि ।
क्षेंक्षेमकरीपादुकां पूजयामीति तच्छक्तीः सम्पूज्य । कर्णिकायामेव
देवीपार्श्वयोर्वायव्यादिवामक्रमतः ह्रींश्रींअमीतयेनमः ह्रींश्रींवरायनमः
ह्रींश्रींपाशायनमः ह्रींश्रींअङ्कुशायनमः इति सम्पूज्य । मूलमन्त्रांते
त्वरिता नित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य ।
ह्रींश्रींएतारुवरितानित्याचतुर्थावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति
पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दत्वा । त्रयोदशसंख्यमुपचारं निर्वर्त्य ।
शिष्टमुपचारत्रयं यत्किञ्चित्स्तोत्रपाठतणप्रणामरूपं निर्माय ।
अङ्गुष्ठादिन्यास हृदयादिन्यास वर्णन्यास व्यापकन्यासपुटितं यथास्यात्तथा
सहस्रशतान्यतरसंख्ययानित्यजपंविधाय तदभेदभावनात्मकनिवेदनं
कृत्वा तद्दशांशेन घृतादिभिः षोडशसंख्याहुतिपूर्वकं
पूर्वोक्तहोमविधिसमनुसरणपूर्वकं च हुत्वा । देवीपूजास्थान भूतविन्दावेव
वह्निभाविततेजः संयोज्य । पञ्चोपचारैः सम्पूज्य । ओंकिङ्करायनमः इति मन्त्रेण
स्वसमानगणाकीर्णमण्डलस्थायकिङ्कराय पूर्वोक्त द्रव्यत एव वलिं दत्वा
कर्पूरगर्भवत्पादिनानीराज्य क्षमाप्य । शक्त्युत्थापनमुद्रया
तत्तच्छक्तिरूपतया परिणतकिरणानस्तकाले सूर्येव च किरणानिव
प्रस्तुतप्रधानदेव्यामेवविलीनाञ्चवयित्वा । संगृहीत सकलकिरणांतां
प्रधानदेवीं तु खेचरीमुद्रया स्वात्मन्युद्वास्य । पूर्ववत् कराङ्गन्यास
वर्णान्यासौविधाय देवीस्तोत्र गुरुस्तोत्रे पठित्वा विरमेत् । दीक्षायांयो विशेषः
सतूक्तप्रायः ॥
इत्थं प्राप्तदीक्षः प्रयोगकामनायां विष्वासाधनप्रकारमनुसरेत् । स चोक्त
एव । अत्रानावृत्ताक्षराणामेकादशसंख्यतया प्रोक्तरीत्या
द्वादशाक्षरमन्त्रस्यानावृत्ताक्षरसंख्यलक्षजपकत्वस्य साधने प्राप्ततया
प्रकृते एकादशलक्षजपः कृतयुगे प्राप्त इति प्रस्तुते युगे
चतुश्चत्वारिशल्लक्षजपसंख्या बिल्वपत्र
प्. १४१अ)
फलसमिधामन्यतमतो जपदशांशतो होमः तर्पणद्रव्यं सामान्यमेव
इत्थं साधित द्रव्योपि गुरोराज्ञयैव न स्वेच्छयावहूपकारकमेव न
वित्तादिलोभादप्रतिसिद्धमपि प्रयोगमाचरेत् ॥
अथैतन्नित्याप्रयोगाः ॥
सहस्रशतान्यतरसंख्यया प्रकृतविद्याभिमन्त्रितचुलुकजलैः फणिभिर्दष्टस्य
मुखं ताडयेत् तेन मृतकल्पोपिफणिदष्टो जीवितः स्यात् । किं वा पणिदष्टस्य
कर्णद्वयेपि प्रस्तुतविद्यांशतादि संख्यया जपेत् । तेन मृतकल्पोपि उत्थितो भवेत् ।
किं वा शतादि संख्ययाभिमन्त्रितषष्ट्यासर्पदष्टस्य शिरसि ताडयेत् । तेन
मृतकल्पोप्युत्थितस्यादिति ॥
इति जपप्रयोगः ॥
यथोक्तविधिकुण्डं कृत्वा तन्मध्ये स्वाभिमुखत्रिकोणरूपां योनिंविधाय
तदन्तरग्निं स्थापयित्वा वक्ष्यमाणद्रव्यैर्हुतेदितिप्रस्तुतसर्वहोमसाधारणः
सामान्यविधिः त्रिमध्वभ्यक्तैस्तिलसर्षपगोधूमशालितण्डुलधान्ययवैः
समुदितैर्होमतोन्योन्यमभिश्रितैर्वाहोमात्सकलसमृद्धिः स्यात् ।
वकुलपुष्पचम्पकपुष्पाब्जकह्लाररक्तोत्पलकैरवमल्लिकाकृन्दमधूकपुष्पैः
स्त्रिमध्वक्तैः समुदितैः परस्परममिश्रितैर्वा होमाल्लक्ष्मीलाभः स्यात् ।
अशोकपाटलविल्वजातीविचिकिल नीलोत्पल करवीरकर्णिकारपुष्पाणां
प्. १४१ब्)
स्वयंविकसितानां त्रिमध्वक्तानां परस्परं मिलितानाममिलितानां वा
होमाल्लक्ष्मीलाभः सौभाग्यं चिरजीवित्वं यशोनिधिलाभः परमपि
स्वसमीहितफलं स्यात् । दूर्वात्रिकगुडूची पिप्पल वटारग्वध
श्वेतार्कप्लक्षसमिधां
त्रिमध्वभ्यक्तानामेकैकहोमात्समुदितहोमाद्वारोगनाशः स्यात् । इक्षु पर्व
जम्बीरफलनारिकेलफलकदलीफलगुडशर्कराणां समुदितानामसमुदिताना वा
त्रिमधुराभ्यक्तानां होमादचलालक्ष्मीः स्यात् । तद्भोक्तृता च स्यात् । यदि तु तिलादि
शर्करान्त द्रव्याणां
त्रिमध्वभ्यक्तत्वमपहायघृतमधुदुग्धाभ्यक्तत्वमाश्रित्य होमः क्रियेत तदा
यावज्जीवं धनैः प्राणैश्च वनितावशे भवन्ति । अथ घृतमात्राभ्यक्तैर्होमः
क्रियेत तदा भूपावशी भवन्ति । अथ केवलदुग्धाभ्यक्तैहोमः क्रियेत तदा
उक्तातिरिक्तामर्त्यावशी भवन्ति । सर्षपतैलेन कारस्करकाष्ठदीपितवह्नौ होमतो

वैरिमृत्युः सर्षपतैलाभ्यक्त वैरिनक्षत्रयोनिमांसहोमादपि वैरिमृत्युः
विभीतककाष्ठप्रज्वालित वह्नौ वैरि नक्षत्रयोनिरुधिरपक्वं
चरुमरुष्करघृताभ्यक्तं कृत्वा सर्पशीर्षरूपप्लुवा
कृष्णवस्त्रोष्णीषवात्खड्गपाणिः क्रोधाक्रान्तचेताः साधकोर्द्धरात्रे शतादि
संख्यया यदि जुहुयात्तदा वैरिमरणप्रतिवन्धसत्वेपि स्वमन्त्रसामर्थ्यवलेनैव
वैरिणं मारयेत् ।
प्. १४२अ)
कारस्करकाष्ठ प्रज्वालितानलेकारस्करफलपत्रयोर्द्वओरपि पृथक् पृथिक्
सप्तरात्रमभ्यस्तात्सहस्रादिसंख्यहोमतो वैरिणो गजा अश्वाश्च रोगंप्राप्तुवन्ति
। एवमारग्वधापरपर्याय चतुरङ्गुल सम्बन्धिफलपत्रयोः पृथक् पृथक्
सप्तरात्रमभ्यस्तहोमाद्रिपूणां
गजाश्वरथपदातिरूपचतुरङ्गवलंरोगपीडितमंवश्यमेव भवति ॥
इति होम प्रयोगाः ॥
अथ यन्त्रप्रयोगाः ॥
पूर्वपश्चिमायता दक्षिणोत्तरायताश्च समानान्तरालाः परस्परसंभिन्ना
द्वादशद्वादशरेखाः कृत्वा । एकविंशत्युत्तरैकशतकोष्ठानि सम्पाद्य
तदीयरेखाग्रेषु सर्वेश्वपि प्रत्येकं त्रिशूलानि कृत्वा । सर्वमध्यकोष्ठे
सर्वदिक्षु पञ्चपञ्चकोष्ठानि परित्यज्य षष्ठरूपे प्रणवं लिखित्वा । तदन्त
साध्यसाधकादिनामलिखित्वा । ईशानादि सकलकोष्ठेष्वेकशोमायावीजलिखित्वा
प्रणवादिकास्त्रान्तदशवर्णान्मन्त्रसम्बन्धिनः क्रमेण द्वादशावृत्याभिलिख्य
। सिद्धमिदं यन्त्रं प्राणप्रतिष्ठापूर्वकपूजांते प्रस्तुतविद्यया सहस्रादि
संख्ययाभिमन्त्र्य धारयतः साधकस्य श्रियो भवन्ति । कीर्ति सर्वस्त्रीणां
स्वपतिगतवश्यता निरूपकत्वं विषशान्तिः
प्. १४२ब्)
ग्रहोपद्रवशान्तिः उन्मत्तांताशान्तिः युद्धेषुजयः
नरनारीनृपामात्यादीनांवश्यता च भवति । यन्त्रान्तरं यथा ।
पूर्वपश्चिमायतादक्षिणोत्तराः समान्तरालाः परस्पसंभिन्ना नवनवरेखाः
कृत्वा । चतुःषष्टिकोष्ठकं यन्त्रं सम्पाद्य । तेषु चेशान
कोष्ठमारभ्यपङ्क्तिचतुष्टये पश्चिमाभिमुखेन महालक्ष्मी मन्त्रं लिखित्वा ।
पुनर्नैत्यकोणमारभ्य पूर्वाभिमुक्येनतमेवानुषभलक्ष्मीमन्त्रं लिखेत् ।
मध्यगतचतुष्कमेव मध्यकोष्ठेमत्वा तत्र साध्यसाधकादिनामलेख्यं ।
वहिर्गतचतुरस्ररेखा संस्पृष्टाग्रकं यथास्यात्तथा प्रस्तुतविद्यां
द्वादशाक्षरीं
वषट्पदस्याधिकस्यप्रसादाच्चतुर्दशाक्षरीत्वमापन्नामभिलिह्यापि
सम्पन्नमिदं यन्त्रं प्राणप्रतिष्ठा पूजामिमन्त्रणादिनासाधितं
सद्वाह्वादिषु धारितं महालक्ष्मीकरं सर्वतो भद्रकरं च भवति । यत्र गृहे
ग्रामेपुरे वा यन्त्रमिदं स्थाप्यते तत्रामङ्गलस्यकथापि न स्यात्
काकथादुर्मङ्गलसम्बन्धश्चेति लक्ष्मीमन्त्रो यथा श्रीसामामायामासा
श्रीसानोयाज्ञेज्ञेयानोसामायालीलालीलीयामायाज्ञेलालीलीलाज्ञेआ इति ॥
यन्त्रान्तरं यथा । पूर्वपश्चिमायतादक्षिणोत्तरायताः समानान्तरालाः
परस्परसंभिन्ना दशरेखाः कृत्वा एकाशीतिकोष्ठकं चक्रं निष्पाद्य सर्वतः
पञ्चमरूपमध्यकोष्ठे टकारं लिखित्वा तदन्तः साध्यसाधकादिनामविलिख्य
।
प्. १४३अ)
पूर्वादि चतुर्दिक्षु प्रत्येकमधोधः क्रमेण प्रवेशगत्या सर्ववाह्यवीथ्याः
पञ्चमं पञ्चमंकोष्ठमारभ्यजुंकारं सःकारे वकारं षडिति च लिखेत् ।
इत्थंरीत्या सप्तदशकोष्ठानि विनियुक्तानि । उर्वरितचतुःषष्ठिकोष्ठेषु
पूर्ववदीशानमारभ्य महालक्षी सर्वतो भद्रमन्त्रमेकावृत्या लिखित्वा ।
नैरृत्यादि द्वितीयावृत्यालिखेदिति । तद्वहिः पूर्ववत् प्रस्तुतनित्यामंत्रं
फट्कारहीनं वषट्सहितं अत एव त्रयोदशाक्षररतामापन्नंवेष्ट न क्रमेण
लिखित्वा । तद्वहिर्वकारेणमालाकारं यथास्यात्तथा वेष्टयित्वा । वृत्तद्वयं
तद्वहिः कुम्भाकारमूर्द्धमूर्द्धमुखकं निर्माय । तन्मुखो परिभागे
अधोमुखमष्टदलंकमलं कुम्भमूलाधोमागमुपक्रम्य
ऊर्द्ध्वमुखमपरमष्टदलंकमलं तथा कुर्यात् यथा स्वातः
प्रक्षिप्तयन्त्रकस्य कुम्भस्य द्वाभ्यां कमलाभ्यां स्वान्तर्गता स्यात् इत्थं
सिद्धमिदं यन्त्रं । स्वर्णरजतादिपत्रेषूत्कीर्णं कृत्वा यन्त्रस्य
प्राणप्रतिष्ठादिपूर्वकं यन्त्रं सम्पूज्य ।
पुनस्तत्रावाहनप्राणप्रतिष्ठादिपूर्वकं प्रस्तुतनित्यामभ्यर्च्य । सहस्रादि
संख्ययाभिमन्त्र्य। यत्र गृहग्रामनगरादिषु निखन्यते तत्र लक्ष्मीवृद्धिः
तद्गत नराणां नीरोगता गोगजाश्वादि वृद्धिः स्यात् हस्तादिषु धारणतो
भूतप्रेतपिशाचादिपीडानिवृत्तिरिति ॥
प्. १४३ब्)
निग्रहयन्त्रं यथा । पूर्ववदेकाशीतिकोष्ठकं चक्रं कृत्वा तत्र सर्वतः
पञ्चमरूपे मध्यमकोष्ठेस्वारकृतमिवत्वा तन्मध्ये
साध्यसाधकादिनामलिखित्वा । वाह्यतः सर्वदिक्षु प्रत्येकं
पञ्चमपञ्चमकोष्ठेषु चतुर्वीथीगतेषु क्रमेण भ्रूं क्षूं छ्रूं ह्रूमिति
वीजचतुष्कं लिखित्वा । शिष्टेषु चतुःषष्ठिकोष्ठेषु ईशानकोष्ठतः
पङ्क्तिक्रमेण कालीमन्त्रमानुष्टुभंलिखित्वा ।
निरृतिकोणमारभ्यप्रानुष्टुभमन्त्रं कृष्णकर्पटादावभिलिखेत् । ततोयकारेण
वहिः सर्वमिदं यन्त्रंमभिवेष्ट्य पुनस्तमीवहिःरकारेणाग्निवीजेन वेष्टयेत् । इति
सिद्धमिदं यन्त्रं ब्रह्मदण्डी विषाष्टकाम्पां मर्कटीकन्देन च वहिरालिप्य
प्राणप्रतिष्ठां कृत्वा । कृष्णवस्त्रधरः खड्गपाणिः क्रोधाक्रान्तचेताः
साधकः शत्रोरष्टमराशिलग्ने प्रस्तुतनित्याविद्यां जपन्नेव । विभीतकवृक्षविवरे
किं वा वल्मीके किं वा ब्राह्म्यादिकाष्ठमातृप्रासादे अथवा शास्तुः प्रासादे
श्मशाने वा निक्षिपेत् । तेन तद्देशे अलक्ष्मीः सर्वरोगाः मारीच नित्यं निवसेत् ।
कालीमन्त्रो यथा ।
कालीमाररमालीनमोक्षक्षमोनलीमामोदेतदतदेमोमारक्षतत्वत्वतक्षरो ।
यममन्त्रो यथा ।
यमावाटटवामायमाटमोटठमोठमावामोभूरिरिभूमोवाटटरीत्वत्व-
रीटटेति । यन्त्रान्तरमपि पूर्ववन्नवनवरिखाभिश्चतुः षष्ठिकोष्ठकं
यन्त्रमभिरच्य ।
प्. १४४अ)
तत्र मध्यचतुष्के साध्यसाधकादिनामलिखित्वा । ईशानकोष्ठमारभ्य
कालीमन्त्रं लिखित्वा । पुनर्नैरृत्यकोणमारभ्यापि कालीमन्त्रं लिखित्वा ।
पूर्वोक्तयममन्त्रेण वेष्टनं कृत्वा यकाररकाराम्यांन्
पुनर्वेष्टनद्वयमन्यदनुसरेत् । स्त्रीविषयकाभिचारेतु यममन्त्रस्य
द्विधाकोष्ठेषु लिखनं कृत्वा कालीमन्त्रेण लिखनं कर्तव्यमिति । तदिदं यन्त्रं
पूर्वोक्तरीत्या पूर्वोक्तशत्रुनिग्रहकरं भवति ॥
अनुग्रह यन्त्रं यथा । अष्टदलं कमलं कृत्वा तत्कर्णिकायां
मायावीजमभिलिख्य । तदन्तःप्रस्तुतविद्याया आद्यवर्नरूपं प्रणवं लिखित्वा
तदन्तः साध्यसाधकादिनामलिकित्वा हुमादिक्षपर्यन्ताष्टाक्षराणि अग्रादि
काष्ठपत्रेषु लिखित्वा । तदेतत्कमलं मायावीजेन वेष्टयित्वा । तद्वहि
यन्त्राधारतषावृत्तद्वयेन कुम्भं कृत्वा तं च
कुम्भमूर्द्ध्वाधोमुखकसलाभ्यां पुटीकृत्य प्राथमिकमिदं यन्त्रंन्
प्रणवस्थाने हुंकारविन्यासे द्वितीयं यन्त्रं । खेकारादि
फट्कारान्ताष्टापराक्षरविन्यासेन तृतीयादिदशंताष्टयन्त्रारायपराणीति
सम्भूय दशयन्त्राणि सिद्ध्यन्ति । तत्र प्रथमयन्त्रतः सर्वरक्षा । द्वितीयतो विजयः
तृतीयतो नरवश्यं । चतुर्थतो नारीगतवश्यतानिरूपकत्वलाभः
नृपतत्स्त्रीपुत्रामात्यवश्यता पञ्चमतः
प्. १४४ब्)
स्तम्भनं परसेनादेः षष्टतः लक्ष्मीलाभः सप्तमतः यशःप्राप्तिरष्टमतः
स्वर्णलाभो नवमतः
वासोलाभोदशमतोयन्त्राद्धारणपूजातदधितकलशाभिषेकादिभिरूपायैर्भवत्
इ ॥
अथ विकृताक्षरयन्त्राणि ॥
अत्रहि विद्यायां ओंकारः हकाररकारौ खकारः चकारः छकारः क्षकारः
सकारलकारौ फकारौ चेत्येकादशानावृत्तवर्णाः तेषां
प्रत्येकं षोडशस्वरयोगे षट्सप्तत्यधिकैकशतं विकृताक्षराणि भवन्ति ।
एतेषामेकैकयन्त्रे षोडशषोडशविकृताक्षरयोजनेन एकादशयन्त्राणि निष्पद्यन्ते ।

तथाहि चतुरङ्गुलान्तरालकं वृत्तद्वयं निर्माय । तदन्तराले षोडशदलकं
कमलं निर्माय । तत्कर्णिकायां मायाबीजं तदन्तः
साध्यसाधकनामदलेष्वग्रादि प्रदक्षिणं प्रथमादिक्रमप्राप्तं प्रणवस्य
विकृताक्षर षोडशकं अ आ इ ई इत्यादिरूपं विविलिख्य । ततो वहिर्वृत्तमेकं कृत्वा
ग्रहवृत्तसाहाययादेकं वीथीं निष्पाद्यत्संवीथीं मायावीजेनावेष्ट्य ।
तद्वहिर्मालाकारं यथास्यात्तथावकारेणावेष्ट्य । पूर्ववद्वृत्तद्वयेन
पद्मद्वयपुटितं कुम्भं कुर्यादिति प्रथमयन्त्रं सिद्धं । एवं
हकारादि ठकारान्तदशमन्त्रवर्णानां विकृतार्ण षोडशकैरपराणि दशेति
सम्भूयैकादशयन्त्राणि सम्पन्नानि । तत्र पथमतो गजरक्षाः ।
द्वितीयतोश्वरक्षाः । तृतीयतो नृपरक्षा ।
प्. १४५अ)
तुरीयतो राज्यमालनाधिकारक्षा । सेनारक्षावा । पञ्चमतोराज्यवेश्मोमयरक्षा ।
षष्ठतो राजसचिवरक्षा सप्तमतो नगररक्षा । अष्टमतः सर्वेषामपि गृहाणां
रक्षा । नवमतो निखिलरोगार्तिशमनं । दशमैकादशयन्त्रयोः
सेतिकर्तव्यताविशेषकं फलं । यथा दशमं यन्त्रं भूर्जपत्रे लिखित्वा
लिङ्गाकारसिक्थपिण्डे तद्यन्त्रमन्तः प्रवेश्यशीतलतोयपूर्णघटेप्रक्षिप्य
तत्सन्निधौ रोगिणं स्थापयित्वा । तत्र घटे प्रस्तुतनित्यां पूजयित्वा जीवकरेण
रोगिणं स्पृशन्नेवतद्यन्त्रलिताक्षराणि फ फा फि फीत्येवमादीनि षोडश व
मायावीजं वकारश्चेत्यष्टादशाक्षराणि सहस्रशतान्यतरसंख्यया जपेत् ।
एवं कृते प्रकारान्तरेणाप्रतीकार्योपि अभिवारकृत्यादिकृतो ज्वरः शीघ्रं रोगिणं
विमुच्य प्रयोक्तारमेव प्रक्षपेत् । एषैवेति कर्तव्यता इदमेव
फलमेकादशयन्त्रस्यापि जपेतु फफेत्यादिस्थाने ट टा टि टी इत्यादिकं
विनिवेश्यमिति विशेषः इति ध्येयम् ॥ इति त्वरिता नित्या प्रस्तावः ॥ अथवा
लापरपर्यायकुलसुन्दरीनित्या प्रस्तूयते ॥
क्वचिच्छुद्धायां भूमौ हस्तमात्रप्रमाणायां पूर्वपश्चिमदिशोः
प्रत्येकं द्वारशाखोपहितं किञ्चित्सान्तरालमतवहिर्भावेन
भूपुरद्वयंविधाय । तदन्तर्वृत्तद्वयं चतुरङ्गुलान्तरालकंविधाय ।
तदन्तरालवीथ्यांमन्तर्गतवृत्तरेखा स्पृष्ट्वा मूलभागकं
वहिर्वृत्तस्पृष्टाग्रभागकं चाष्टदलकमलं कृत्वा ।
प्. १४५ब्)
तत्कर्णिकावृत्तान्तर्भागेनवयोनिचक्रमुद्धरेत् । कर्णिकायामध्यभागे तद्वृत्त
स्पृष्टाग्रभागद्वयकं पूर्वपश्चिमायतं ब्रह्मसूत्रं कृत्वा तच्च
सूत्रं षोडशधाविभज्य । तत्र चतुर्थांशे ततस्तृतीयेंशे ततः पञ्चमेंशे च
तत्तच्चिह्नमारभ्य दक्षिणोत्तररेखात्रयं निर्माय । तत्र
मध्यमरेखायादक्षिणोत्तरवृत्तसन्धिद्वयमारभ्य
ब्रह्मसूत्रस्वाग्रवृत्तभागयोः सन्धिस्थानावधितिर्यग्रेखाद्वयमास्फाल्य ।
ततः स्वाग्रभूतपश्चिममागस्थरेखायाः दक्षिणोत्तरवृत्तसन्धिभागावारभ्य
ब्रह्मसूत्रवृत्तपूर्वभागयोः सन्धिस्थानपर्यन्तसूत्रद्वयं निपात्य ।
पूर्वदिग्भागगततृतीयरेखायाः
पूर्ववद्दक्षिणोत्तराग्रवृत्तसन्धिभागावारम्य । मध्यसूत्रोर्द्ध्वाग्रत्रिकोणयोः
सन्धिस्थानभेदनपूर्वकं पश्चिमरेखाब्रह्मसूत्रयोः
सन्धिस्थानपर्यन्तरेखाद्वयं कृत्वा ब्रह्मसूत्रांशंमार्जयित्वा
वृत्तस्पृष्टाष्टयोनिकोणकं स्वाग्रयोनेरुपरिभागगतयोनेः पार्श्वयोः
पृष्टभागेचैकैककोष्ठयुक्तं नवयोनिचक्रं सिद्धं भवतीत्येवं भूतचक्रे
सर्वमध्ये त्रिकोणे मध्यभागे बिन्दुं विन्यस्य । सम्पन्ननित्यपूजाचक्रमुद्धृत्य
तत्र कलशस्थापनसर्वमङ्गलानित्यपूजाचक्रचिन्तनपूर्वकसावरणतत्पूजनादि
तदुद्वासनान्तकर्मान्ने
प्. १४६अ)
पुनस्तत्कलशान्तरेव प्रस्तुत नित्यापूजाचक्रं विभाव्य । तत्र
दीक्षाङ्गभूतापूजाकर्तव्या । तदनङ्गभूता तु पूजाकेवलं चक्र एव न तु
कलशस्थापनमपि तत्प्रकारो यथा । सुगन्धितैलाभ्यङ्गादि पूर्वकं
सुगन्धिसलिलैः स्नानं कृत्वा । प्रातः कृत्यान्तरमपिविधाय
देवतान्नरनित्यकर्मानुष्ठानप्रसङ्गादाचरितभूतशुद्धिप्राणप्रतिष्ठा
स्वसंस्कारान्तकर्मकोन एव विशुद्धदेहवदनः
साधकोरक्तवस्त्रचन्दनभालादिभूषितोभूत्वा यागमण्डपमागत्य
उक्तासनविद्या चतुष्काभ्यर्चितरक्तासनोपरि प्रस्तुतविद्यया स्वस्तिक
पद्मान्यतरासनमवलम्वमानोविद्ययाचमनप्राणायामौविधाय षोडशाक्षर
मन्त्रेण वलिं दत्वा । आंहृदयाय नमः ईशिरसे स्वाहा । ओं शिखायै वषट् ।
ऐंकवचाय हुं । औंनेत्राय वौषट् । अः अस्त्राय
फडिति षडङ्गमन्त्रान्स्वस्याङ्गुष्ठादिषु हृदयादिषु च विन्यस्य । ऐं आं
ऊर्ध्ववत्राय नमः स्वशिरस ईशानभागे । ऐंईं प्राग्वक्त्रायनमः प्राग्भागे ऐं
ऊं दक्षिणवक्त्राय नमः दक्षिणभागे । ऐं ऐं उदीच्यवक्त्रायनमः उत्तरभागे ।
ऐंओंपश्चिमवक्त्रायनमः पश्चिमभागे । ऐंअः अधरवक्त्रायनमः
पश्चिमनैरृत्यमध्यभागे । इति षट्वक्रन्यासं कृत्वा । स्वशिरसि नवनाथान्
स्वनाथक्रमेण स्वस्वमन्त्रैः सम्पूज्य । पञ्चश्लोकात्मकं तत्स्तोत्रं पठित्वा
पूजाज्ञां प्रार्थयित्वातामारभेत । स्वात्मस्वनाथस्वविश्वस्वोपास्य
देवतानामैक्यं विभाव्य ।
प्. १४६ब्)
तत्तद्वर्षभेदनियमितदेशकालादिक
समस्तगुप्तप्रकटसिद्धयोगिनिचक्रान्ताष्टत्रिंशत्पीठदेवताः
प्रस्तुतनित्यापूजाचक्राधारभूतसिंहासनोपरिसम्पूज्य ।
स्वात्मयन्त्रयोर्मध्येसाधारं गोरोचनादि पञ्चकयुक्तजलपूर्णं
सुवर्णाद्व्यन्यतममयं सामान्यार्घ्यपात्रंनिधाय तदीयाधारपात्रजलानि
क्रमेण प्रस्तुतनित्याबीजत्रण वह्निसूर्यचन्द्रमयानि ध्यात्वा । तद्गतरोचनादिकं
च पञ्चभूतात्मकं विभाव्य । तज्जल प्रस्तुतनित्याचक्रयोरैक्यं विभाव्य ।
प्रस्तुतनित्यास्वरूपतयाभावितजलं प्रस्तुतविद्यया दशधाभिमन्त्र्यपूजयित्वा
वा । षडङ्गमन्त्रैः पूजामध्यभागप्राप्तैः षडङ्गदेवताः सम्पूज्य ।
तज्जलेन प्रस्तुतविद्यया स्वात्मानं सामान्यार्घ्यपात्रत
उत्तरोत्तरभागगतपाद्यार्घ्याचमनस्नानजलानि तत्तत्पात्रगतानि । स्वतो
दक्षिणभागगत वस्त्रभूषणगन्धाक्षतपुष्पधूपदीपनैवेद्यताम्बूलानि च
प्रत्येकं संप्रिक्ष्य । पुनर्विद्ययाप्राणानायम्य दर्व्यासामान्यार्घ्योदकं
सकुशतिलपुष्पाक्षत हस्ते गृहीत्वा । देशकालगोत्रराशिनामकामनान्तमुल्लिख्य
कुलसुन्दरीनित्यायायथाबुद्धिनियोगं विधिना नित्यपूजांकरिष्ये । इत्युल्लिख्य
हस्तस्थजलं भूमावुत्सृजेत् । ततो देवतान्तरप्रसङ्गादप्यकृते
भूतशुद्ध्यादिकर्मणि
प्. १४७अ)
एतदवसरे प्रस्तुतविद्ययैव तत्र तत्र विनियुक्तमन्त्रान्तरस्थाने विनियुक्तया तादृशं
कर्मानुष्ठाय । मातृकाषडङ्गन्यासान्ते प्रस्तुतविद्ययासहितया
एकैकमातृकया तत्तत्स्थानेषु प्रत्येकन्यासंविधाय । क्लां हृदयायनमः
क्लींशिरसे स्वाहा । हूंशिखायै वषट् । क्लैंकवचाय हुं । क्लौंनेत्रायवषट् । क्लः
अस्त्राय फट् । इति षडङ्गमन्त्रान्स्वस्याङ्गुष्ठादिषु हृदयादिषु च विन्यस्य ।
ऐंक्लांऊर्द्ध्ववक्त्रायनमः ऐंक्लींप्राग्वक्त्रायनमः
ऐंक्लूंदक्षिणवक्त्रायनमः ऐंक्लैंउदीच्यवक्त्राय नमः ऐंक्लौंपश्चिमवक्त्राय
नमः ऐंक्लः अधरवक्त्रायनमः इति स्वशिरस्युक्तस्थनिषुन्यसेत् । ततः ऐंमूलाधारे
। क्लींब्रह्मरन्ध्रे । सौः हृदये । इति प्रथमेयोनिन्यासः ऐंवामनेत्रे । क्लींभाले । सौः
दक्षनेत्रे । इति द्वितीयोयोनिन्यासः ऐंवामश्रोत्रे । क्लींदक्षश्रोत्रेः सौःचिबुके । इति
तृतीयः ऐंवामनासापुटे । क्लींदक्षनासापुटे । सौः तालुमूले । इति
चतुर्थोयोनिन्यासः ऐंवामश्रोतेः । क्लींदक्षश्रोते । सौः चिबुके । इति तृतीयः
ऐंवामनासापुटे । क्लींदक्षनासापुटे । सौः तालुमूले । इति चतुर्थोयोनिन्यासः
ऐंवामांशे । क्लींनाभौ । सौः दक्षांशे । इति पञ्चमः ऐंदक्षिणपाणिमूले ।

क्लींदक्षिणपाणिमध्ये । सौः दक्षिणपारायग्रे । इति षष्ठः ऐंवामपाणिमूले ।
क्लींवामपाणिमध्ये । सौः वामपारायग्रे । इति सप्तमः ऐंदक्षपादमूले ।
क्लींदक्षपादमध्ये । सौः दक्षपादाग्रे । इत्यष्टमः ऐंवामपादमूले ।
क्लींवामपादमध्ये । सौः वामपादाये ।
प्. १४७ब्)
इति नवमोयोनिन्यासः इत्येवं नवधावर्णन्यासान्विधाय ।
ऐंक्लींसौरितित्र्यक्षरसम्पूर्णमूलमन्त्रेणत्रिधाव्यापकन्यासंविधाय
आवाहनादिकमनुसरेत् । तद्यथा
त्रिखण्डामुसरणपूर्वकमञ्जलिगृहीतरक्तपुष्पपुञ्जे
मूलाधारादिब्रह्मरन्ध्रान्तर्व्याप्तप्रस्तुतविद्यातेजोवहन्नासाध्वना-
संक्रान्तं तत्पुष्पाञ्जलिप्रक्षेपणतः प्रस्तुतचक्रविन्दावागतं भावयन्नेव
सम्पूर्णविद्यांतेभोकुलसुन्दरीनित्ये इहचक्रे आवाहिता भवेति संप्रार्थ्य
आवाहनं कृत्वा । तत्तेजः
किरणान्कांश्चिद्वक्ष्यमाणस्थानमसृतान्नाथायुधावरणरूपतया-
परिणतान्विभाव्य । मध्यस्थतेजः पुञ्जं ध्यानावगतस्वरूपतया परिणतंन्
भावयेत् । ध्यानं यथा ॥ लोहितां लोहिताकारशक्तिवृन्दनिषेविताम् ।
लोहितांशुकभूषास्रकूलेपनांषण्मुखाम्बुजाम् । प्रतिवक्त्रं त्रिनयनां
तथा चारुस्मितान्विताम् । अनर्घ्यरत्वघटितमाणिक्यमुकुटोज्वलाम् ।
रत्नस्तवकसंभिन्नलसद्वक्षःस्थलां शुभाम् ।
कारुण्यानन्दपरमामरुणाम्बुजविष्टराम् । भुजैर्द्वादशभिर्युक्तां सर्वेषां
सर्ववाङ्नयीम् । प्रवालाक्षस्रजं पद्मं कुण्डिकां रत्ननिर्मिताम् । रत्नपूर्णं
तु कलशंलुंगींव्याख्यानमुद्रिकाम् । दधानां दक्षिणैर्वामैः पुस्तकं
वारुणोत्पलम् । हैमींचलेखनीरत्नमालांकम्बुबरंकरैः
अभिज्ञःस्तूयमानां च देवगन्धर्वकिन्नरैः
प्. १४८अ)
यक्षराक्षसदेवर्षिसिद्धविद्याधरादिभिरिति ॥
नाथायुधावरणशक्तीनामपीदशमेवध्यानं । आयुधांशे तु
स्वस्काकारलाञ्छितमौलिकत्वमधिकं ततश्च सम्पूर्णविद्यांते
भोकुलसुन्दरीनित्ये इहचक्रे स्थापिता भव । पुनःपञ्चदशवर्णांते
सन्निरुद्धाभव । पुनःपञ्चदशवर्णांते अवगुण्ठिताभव । पुनः
पञ्चदशवर्णांते सन्निधापिता भवेति तत्तन्मुद्राप्रदर्शनपूर्वकं
सम्प्रार्थ्य । प्राणप्रतिष्ठाविद्यायाः कराङ्गन्यासौविधाय अमुष्याः
कुलसुन्दरीनित्यायाः प्राणा इहचक्रे प्राणा इत्यादिरूप
प्राणप्रतिष्ठाविद्यायाप्राणान्प्रतिष्ठाप्य द्वादशोपचारैः पूजयेत् । तन्मन्त्रा
यथा । सम्पूर्णविद्यांते कुलसुन्दरीनित्यायै पाद्यं कल्पयामीति मन्त्रेण
सामान्यार्घ्योदकेन पाद्यमुत्सृज्य । प्रस्तुतविद्ययापादयोः पाद्यनिवेदयेत् ।
एवमेवपाद्यपदस्थाने अर्घ्याचमनादिपदमेकशः प्रक्षिप्य ।
संपन्नमन्त्रेणार्घ्याचमनादिकमुत्सृज्य । प्रस्तुतविद्यया शिरोमुखादिषु
निवेदयेत् इत्थं द्वादशोपचारैः सम्पूज्य । त्रयोदशोपचारमनुसरेत् ।
तत्प्रकारायथा । देव्याः पृष्टभागे
प्रकाशविमर्शानन्दश्रीज्ञानश्रीसत्यश्रीपूर्णस्वभावप्रतिभसुभगनाम-
कान्नाथपदस्थाने शक्तिपदघटितैः स्वस्वमन्त्रैःसम्पूज्य ।
त्रिकोणस्याग्रकोणमारभ्य वामक्रमतः ह्रींश्रींभाषापादुकां पूजयामि ।
ह्रींश्रींआनन्दापादुकां पूजयामि । ह्रींश्रींकौतुकापादुकां पूजयामि ।
प्. १४८ब्)
त्रिकोणपार्श्वस्थवीथ्योः देवीवामाधरहस्तसमीपदेशमारभ्य
दक्षिणाधरहस्तसमीपदेशान्तमप्रदक्षिणं द्वादशस्थानेषु ।
ह्रींश्रींवरायनमः ह्रींश्रींकवचेनमः ह्रींश्रींरत्नमालायैनमः
ह्रींश्रींहेममेखल्यैनमः ह्रींश्रींअरुणोत्पलायनमः ह्रींश्रींपुस्तकायनमः
ह्रींश्रींप्रवालाक्षस्रजेनमः ह्रींश्रींपद्मायनमः ह्रींश्रींरत्नकुण्डिकायैनमः
ह्रींश्रीरत्नपूर्णचषकायनमः ह्रींश्रींलुंग्यैनमः
ह्रींश्रींव्याख्यानमुद्रायैनमः इति सम्पूज्य । सम्पूर्णविद्यांते
कुलसुन्दरीनित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ह्रींश्रींएताः
कुलसुन्दरीनित्याप्रथमावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति तत्पूजार्पण
पुष्पाञ्जलिं दत्वा । नवयोनिचक्रस्यदेवाग्रयोनिमारभ्याष्टयोनिषु प्रादक्षिण्येन
। ह्रींश्रींसरस्वतीपादुकां पूजयामि । ह्रींश्रींवाणीपादुकांपू

ह्रींश्रींसंस्कृतापा० ह्रींश्रींप्राकृतापा० ह्रींश्रींपरापा० ह्रींश्रींवहुरूपापा

ह्रींश्रींचित्रापा० ह्रींश्रींरभ्यापादुकां पूजयामीति मन्त्रैस्तत्तच्छक्तीः
सम्पूज्य । सम्पूर्णविद्यांते कुलसुन्दरीनित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थ
देवीमभ्यर्च्य । ह्रींश्रीं एताः कुलसुन्दरीनित्याद्वितीयावरणदेवताः पूजां
गृह्णन्त्विति तत्पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दत्वा । अष्टदलेष्वग्रादि प्रादक्षिण्येन ।
ह्रींश्रींब्राह्मीपादुकां पूजयामि । ह्रींश्रींमाहेश्वरीपा० ह्रींश्रींकौमारीपा

ह्रीं
प्. १४९अ)
श्रींवैष्णवीपा० ह्रींश्रींवाराहीपा० ह्रींश्रींऐन्द्रीपा० ह्रींश्रींचामुण्डापा

ह्रींश्रींमहालक्ष्मीपादुकां पूजयामीति मन्त्रैस्तंत्तदष्टमातृः सम्पूज्य ।
सम्पूर्णविद्यांते कुलसुन्द्रीनित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य
। ह्रींश्रीं एताः कुलसुन्दरीनित्यातृतीयावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति
तत्पूजार्पण पुष्पाञ्जलिं दत्वा । चतुरस्रे पूर्वद्वारस्यदक्षिणवीथ्यां ।
ह्रींश्रीं इन्द्रशक्तिपादुकां पूजयामि । आग्नेये । ह्रींश्रींअग्निशक्तिपा

दक्षिणवीथ्यां । ह्रींश्रींयमशक्तिपा० नैरृत्ये । ह्रींश्रींरक्षःशक्तिपा

पश्चिमद्वारस्योत्तरवीथ्यां । ह्रींश्रीवरुणशक्तिपा० वायव्ये । ह्रींश्रीं
अनिलशक्तिपा० उत्तरवीथ्यां । ह्रींश्रींसोमशक्तिपा० ईशाने । ह्रींश्रींईशऽऽअस्क्तिपा

पश्चिमद्वारस्यदक्षिणवीथ्यां । ह्रींश्रींअनन्तशक्तिपा

पूर्वद्वारस्योत्तरवीथ्यां । ह्रींश्रींविदिशक्तिपादुकां पूजयामीति तत्तच्छक्तीः
सम्पूज्य । सम्पूर्णविद्यांते कुलसुन्दरीनित्यापादुकां पूजयामीति
मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ह्रींश्रींएताः कुलसुन्दरीनित्याचतुर्थावरणदेवताः
पूजांगृह्णन्त्विति तत्पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दद्यात् । इति त्रयोदशोपचारकरणान्ते
यत्किञ्चित्स्तोत्रपाठतर्पणप्रणामात्मकशिष्टोपचारत्रयानुष्ठानांते नित्यं
जपं कुर्यात् तत्र विशेषो यथा । आं हृदयाय नमः ईंशिरसे स्वाहा ।
इत्याद्युक्त षडङ्गमन्त्रैः कराङ्गवक्त्रन्यासं कथितदिशाविधाय ।
स्वानुष्ठेयसहस्रशतान्यतरजपसंख्याया अर्द्धसंख्यां
पञ्चशतपञ्चाशद्रूपां परिसमाप्य ।
प्. १४९ब्)
क्लां हृदयाय नमः क्लींशिरसे स्वाहेत्यादिकोक्तमन्त्रैः
कराङ्गत्वक्त्रन्यासान्विधाय । स्वोद्दिष्टसंख्ययाजपं परिपूर्यः
सांहृदयायनमः सींशिरसे स्वाहा । सूंशिखायै वषट् । सैंकवचायहुं ।
सौंनेत्रायवौषट् । सः अस्त्राय फडित्यङ्गमन्त्रान्स्वस्याङ्गुष्ठादि हृदयादिषु
च विन्यस्य । ऐं सां ऊर्द्ध्ववक्त्रायनमः ऐंसींप्राग्वक्त्रायनमः
ऐंसूंदक्षिणवक्त्रायनमः ऐंसैं उदीच्यवक्त्रायनमः ऐंसौं
पश्चिमवक्त्रायनमः ऐंसः अधरवक्त्रायनमः इति स्वशिरसः प्रोक्तस्थानेषु
विन्यस्य । जप्यमानमन्त्रदेवतयोः स्वात्मनास्वहैक्यानुसन्धानरूपं
जपनिवेदनं कुर्त्यात् । ततः प्रोक्तविधिपूर्वकं घृतेनैव षोडशाहुत्या
जपदशांशेन च हुत्वा । देवीपूजास्थानभूतविन्दावेव वह्निभावितं
प्रस्तुतनित्यातेजः संयोज्य । विन्दावागतां देवीं पुनः पञ्चोपचारैः
सम्पूज्यसप्ताक्षर्या कुरुकुल्लाविद्यया वलिं दत्वा
कर्पूरगर्भवर्त्यादिनानीराज्य क्षमाप्य । शक्त्युत्थापनमुद्रया
देव्यावरणीभूतकिरणगत्यान्देवीतेजः पुञ्जएवान्तर्भूतान्विभाव्य
खेचरीमुद्रया देवीभूतं तेजः पुञ्जमपि स्वात्मत्युद्वास्य । सोंहृदयायनमः
सींशिरसे स्वाहेत्यादिकराङ्गन्यासं ऐंसांऊर्द्ध्ववक्त्रायनमः
ऐंसींप्राग्वक्त्रायनमः इत्याअदि रूपं वक्त्रन्यासं च विधाय देवीस्तोत्रगुरुस्तोत्रे
पठित्वा विरमेत् ।
प्. १५०अ)
दीक्षाङ्ग पूजानन्तरकालं कर्तव्यो विशेषो दर्शित एवात्राप्यनुसर्तव्यः ॥
इत्थं विद्याप्राप्त्यनन्तरमनुदिनमुपासनातत्परःसाधकः प्रयोगैः
स्वापराभीष्टसाधनकामस्तत्साधनं कुर्यात् । तत्प्रकारो यथा । अत्र
चत्वार्यनावृत्ताक्षराणीतिप्रत्यनावृत्ताक्षरं लक्षत्रयमितिरीत्या
द्वादशलक्षजपोस्याविद्यायाः कृतयुगे तच्चतुर्गुणता प्रस्तुतयुगे
इत्यष्टचत्वारिंशल्लक्षजपः प्राप्यते । तद्दशांशेन त्रिमधुरप्लुतैरविखण्डितैः
केशकीटादिभिरदुष्टैः स्वयं प्रफुल्लैश्च पलाशपुष्पैर्होमः कार्यः
कर्पूरकुङ्कुमादिवासितजलैर्होमसमानसंख्ययातर्पणमिति शेषमशेषं
सर्वत्रापि वह्निवासिनी प्रस्तावोक्तमेव ॥
अथैतन्नित्याप्रयोगाः ॥
चन्दनोशीरकर्पूरकस्तूरीगोरोचनाकुङ्कुमकालागुरुमृगस्वेदमृगमदात्मक-
दशसुगन्धिद्रव्यपङ्कसमालिप्तगात्रोविचित्रवस्त्रवान्पुष्पादिमालासंस्कृतः
पूर्वोक्त चन्दनादि दशककृतगन्धादिना देवीं पूजयित्वा । प्रदोषसमये
पूर्वोक्तरीत्यादि मध्यान्त्यसमयेषु क्रमप्ताप्तैकैकवीजेन षट्दीर्घयुक्तेन
कराङ्गहृन्न्यासपूर्वकं सहस्रादिसंख्यया जप्त्वा प्रातरुत्थाय प्रातःकृत्यं
सन्ध्यावन्दनान्तं कृत्वा दक्षिणचुलुकेनोदकं गृहीत्वा तन्मध्ये
मातृकायन्त्रं वक्ष्यमाणं विभाव्य । अकारादि क्षकारान्त सविन्दुकमातृकां
त्रिवारं जप्त्वा । पुनः प्रस्तुविद्यामपित्रिवारमभिजप्य ।
प्. १५०ब्)
अभिमन्त्रितं तदुदकममृतस्वरूपं ध्यात्वा । मूलाधारमारभ्य
जिह्वाग्रपर्यन्तमास्थितां सरस्वतीनामध्येयां नाडीं विभाव्य
होमरूपतामाचमनेविभाव्याचमेत् । तेन सर्वविद्यास्वरूपत्वमेवाधिगच्छेत्
काकथाविद्याप्राप्तेः अत्र प्रयोगस्यपमावधिकालोवर्षमात्रम् ॥
इति जलपानतोविद्याप्राप्तिप्रयोगः ॥
स्वेच्छामानोपात्तघृततश्चत्वारोभागाब्राह्मीरसस्यघृतापेक्षया
चतुर्थांशोवचाचूर्णस्यघृतमानसमानं दुग्धमिति द्रव्यचतुष्कं
त्रिदिनान्यभिव्याप्य । मृदुतरे वह्नौ पाचयित्वा । उत्तार्यशीतलेघृते मातृकायन्त्रं
लिखित्वा तत्र प्रतिष्ठा प्रस्तुतविद्यादेवतायाः कृत्वा सम्पूज्य तद्घृतं स्पृष्ट्वा
मातृकामन्त्रयुतसंख्यया जप्त्वा प्रस्तुतकुलसुन्दरीविद्यामप्ययुतसंख्यया
जप्त्वा क्वचिदेकान्तस्थाने स्थापितं वर्षमभिव्याप्या नवरतक्रमेण प्रत्यहं
प्रातः प्रातर्भक्षयतः साधकस्य मूकतामापन्नस्यापि कवित्वं भवति ॥
इति घृतभक्षणप्रयोज्यकवित्वप्रयोगः ॥
वर्णौषधि भस्मनि मातृकायन्त्रं लिखित्वा तत्र प्राणप्रतिष्ठापूर्वकं
प्रस्तुतनित्यामभ्यर्च्य तद्भस्मायुतसंख्ययामातृकया प्रकृतविद्यया च
प्रत्येकमभिमन्त्र्य तेन भस्मना शिरो ललाटादि तत्तद्वर्णस्थानेषु तत्तद्विद्या
सहित तत्तन्मातृका वर्णोच्चारणपूर्वकं रक्षणीयस्य तनुं स्पृशेत् ।
प्. १५१अ)
तेन ज्वरादि पीडाचतां सर्वेषां विशेषतो राज्ञां च रक्षा भवति ॥ इति
वर्षौषधि भस्मप्रयोज्यरक्षाप्रयोगः ॥
स्वस्य जिह्वायामिदं प्रस्तुतनित्याविद्याक्षरत्रयं पुनः
पुनभावयन्साधकोयदिपण्डितसभासुप्रविशेत् तदा तत्सभागतविद्वद्भि स
पूजितः स्यात् ॥
इति सभामान्यताकरः प्रयोगः ॥ इन्दुमण्डलगतां प्रस्तुतविद्यां भावयित्वा
ततः स्रवन्तीं सुधावृष्ठिं स्वमूर्द्धनि भावयन्नेकाग्रचित्तो भूत्वा सहस्रादि
संख्यया प्रस्तुतविद्यां
साधकोमण्डलमभिव्याप्यप्रजपन्सर्वभाषाविषयिणीं कवितां लभेत सर्वेषु
विद्याविवादेषुजयी च भवेत् ॥ इति कवित्वप्रयोगः ॥ पूर्वसान्तरालं वृत्तद्वयं
कृत्वा । तत्कर्णिकायां षट्कोणचक्रं कृत्वा तच्चक्र कर्णिकायां कामबीजं
लिखित्वा तदन्तर्वाग्भवबीजं तस्याप्यन्तर्देवदत्तस्य कुरुकुरु
सर्वसभाजयमित्यादिरूपं साध्यनामलिखित्वा । षट्कोणीयेषु त्रिषु
अधोगतकोष्ठेषु विन्दुयुक्तं प्रस्तुतविद्यावीजत्रयं लिखित्वा । ऊर्द्ध्वगतेषु
विसर्गयुक्तं वीजत्रयं लिखित्वा । ततो वीथ्यां सविन्दुमातृकामग्रदेशमारभ्य
लिखित्वा प्राणप्रतिष्ठापूर्वकं सम्पूज्य यन्त्रं भूर्जपत्रादिलिखितं
गुलुकीकृत्य मुखे धारयतो जिह्वाग्रे भावयतश्च साधकस्य सभायां
सकलविद्वज्जनाग्रणीत्वं स्यात् ॥
प्. १५१ब्)
इति विद्वत्सभासुश्रेष्ठताकरप्रयोगः ॥
एते षडपि प्रयोगाः कुलसुन्दर्या इवाष्ट सप्तति विद्यानां सम्पत्करीविद्यायाश्च
निर्विशेषा भवन्तीति तादृशेष्ठकामस्तदेकतरविद्यामुपासीत न तु
एकाकाचिन्नियम्येति तद्विद्या स्वरूपं तदुपासनाप्रकारं च विवेचयामः ॥ ऐं ईं
औः ऐं ईं स्रौं इति वा प्रथमो भेदः एतद्भेदस्यैवात्र त्रैपुरकंदेति संकेतेति
नामद्वयं । अत्रैव द्वितीयवीजे ककारलकारयोस्तृतीये सकारस्य योगात्
कुलसुन्दरीयदवाला पदाभ्यां वाच्यः ऐं क्लीं सौः इति द्वितीयोभेदो
विन्दुविसर्गयोर्विकल्पत-उपादानाद्विविधः अत्रैव द्वितीयभेदे त्रिष्वपिवीजेषु
हकारयोजने हैं क्लीं ह्लौः इत्येवं रूपो विजयाभिधानस्तृतीयोभेदः हकारस्थाने
सकारयोजने सैंक्लींस्सौः इत्येवं रूपोजीवाभिधानश्चतुर्थोभेदः उक्तवीजेषु
सकार हकारौपदां क्रमादधिकौ प्रवेश्ये ते तदा शैं शक्लीं शत्सौः इत्येवं
रूपाशक्तिशक्तिविद्यापञ्चमोभेदः उक्तेष्वेववीजेषु हकारसकारौ यदि
क्रमान्निवेश्येते तदा शिवमयः षष्ठो भेदः ह्सैं हृशीं हृसौः इत्येवं रूपः
हकारसकाराभ्यां प्रत्येकं युक्तेषु त्रिष्वपि वीजेषु यदि रकारोप्यधिकोनिवश्यते ।
परन्तु प्रथमतृतीयवीजयोर्हकारसकारयोरनन्तरं द्वितीये
व्यञ्जनचतुष्कानन्तरं तद्योगस्तदा हसरैहंसकलरीहससौः
प्. १५२अ)

इत्येवं रूपो विश्वाभिधानः सप्तमोभेदः कुलसुन्दरी वीजत्रयं प्रत्येकं
मायापुटितं कृत्वा । ह्रीं ऐं ह्रीं क्लीं ह्रीं ह्रीं सौः ह्रीं इति
नववर्णात्मिकापुटितानामैक्यमभ्युपेत्य
त्र्यक्षरात्मिकाविद्याविश्वमोहनीसंज्ञाष्टमोभेदः वलै ह्रीं ऐं वलें ह्रीं वलें
ह्रीं क्लीं वलें ह्रीं वलें ह्रीं सौः वलें ह्रीं इत्येवं रूपा
जलवीजभूवर्णैकादशस्वरविन्दुभिः सम्बद्ध मायावीजपुटितत्वस्य कुलसुन्दरी
वीजत्रये प्रत्येकं करणेन सम्पन्नाविद्यापूर्वरीत्या त्रिवर्णा
त्रिपुरामृताभिधाना नवमोभेदः प्रथमवीजमवीजमपास्य तत्स्थाने
मायावीजं दत्वा सम्पन्ना ह्रीं क्लीं सौः इत्येवं रूपा मोहिनी संज्ञा विद्या
दशमोभेदः द्वितीयवीजमपास्य तत्स्थाने मायावीजप्रक्षेपे ऐं ह्रीं सौः इत्येवं
रूपाक्षोभिणी संज्ञाविद्या एकादशोभेदः तृतीयवीजमपहाय तत्स्थाने
मायाप्रक्षेपे ऐं क्लीं इत्येवं रूपा क्लेदिनी संज्ञाविद्याद्वादशोभेदः
प्रथमं वाग्भवमपास्य तत्स्थाने प्रथमस्वरप्रवेशेन अक्लींसौः इत्येवं
रूपा महोदयाभिधानाविद्या त्रयोदशोभेदः एतासां च
विद्यानामष्टसप्ततिसंख्याभेदा भवन्ति । तथाहि एकैकस्यां हि विद्यायां
त्रयस्त्रयोवर्णाः सन्ति । तत्र प्रथमवर्णस्य प्राथम्यमाश्रित्य
द्वितीयतृतीयवर्णयोर्द्वितीयतृतीयत्वं तृतीयद्वितीयत्वं
चक्रमादाश्रित्यद्विविधत्वं ।
प्. १५२ब्)
द्वितीयवीजस्य प्राथम्यमाश्रित्य प्रथमतृतीययोर्द्वितीयतृतीयत्वं
तृतीयद्वितीयत्वमाश्रित्य द्विविधत्वं । तृतीयस्य प्राथम्यमाश्रित्य
प्रथमद्वितीययोर्द्वितीयतृतीयत्वं तृतीयद्वितीयत्वंचाश्रित्य द्विविधत्वमिति
संभूय षड्भेदा एकविद्याया इति त्रयोदशविद्यानां प्रत्येकं षड्विधत्वे
संभूय तावत्संख्यत्वं विद्याभेदानां स्पष्टमेव । सम्पत्करीविद्या यथा ।
कल आ ई अ एं हस औः इति । एतस्या विद्याया उपासनाप्रकारः
पूर्वोक्तविद्यानांचोपासनाप्रकारः समानतया सहैवोच्यते । सम्पत्करीविद्या
यास्त्र्यर्णाया उक्तरीतिजातषद्भेदानत्रान्तर्भाव्यः कुलसुन्दरीविद्यायाः
सभेदायाविधानस्य पूर्वमुक्ततयातानन्तर्भाव्य । सम्पन्नाष्टसप्ततिभे च
विधानाभिधानं
भगवतात्रकृतमित्यष्टसप्ततिविद्यानन्तर्भूतसम्पत्करीविद्यायाः किं विधानमिति
व्याकुलत्वंनांगीकार्यं । नवाकुलसुन्दरीविद्यायाविधानस्य
पूर्वमेवाभिहिततयापुनस्तस्याः किमर्थं विधानाभिधानमितिव्याकुलत्वं
स्वीकार्यं । तथाहि पूर्वपश्चिमात्मकदिग्द्वयगतद्वास्शाखोपेतं
समचतुरस्रद्वयं सान्तरालमन्तर्वहिभावेन निर्माय ।
तदन्तर्देशेचतुरङ्गुलान्तरालं वृत्तद्वयं कृत्वा ।
तदन्तरालवीथ्यामष्टदलकं कमलं निर्माय । तत्कर्निकायां स्वाभिमुखाग्रं
त्रिकोणं कृत्वा तद्रेखासु क्रमेण ईशानमारभ्य अकारादि षोडशकं ।
प्. १५३अ)
आग्नेयतः ककारादि षोडशकं । पश्चिमतश्च थकारादि षोडशकं लिखित्वा ।
मध्ये समुर्वरितं हलक्षात्मकवर्णत्रयं लिखित्वा । कथिताष्टसप्ततिविद्यामध्ये
पदायस्या विद्याया उपास्यत्वं तदा तामपि मध्य एव लिखदिति सम्पन्न
नित्यपूजाचक्रे कलशस्थापन सर्वमङ्गलानित्यार्चनचक्रचिन्तनपूर्वकसावरण
तत्पूजनादितदुद्वासनान्तकर्मणोन्ते पुनस्तत्कलशान्तः
प्रस्तुतभेदपूजाचक्रमनुपदोक्तस्वरूपकं विभाव्य । तत्र दीक्षाङ्गभूतां
पूजामनुद्वासनां कृत्वा तांरात्रिं नृत्यगीताद्युत्सवपूर्वकं नीत्वा ।
प्रातर्नित्यकर्मान्ते प्रस्तुतभेददेवतां दर्शिताभिधानां
पञ्चोपचारैरभ्यर्च्य । कलशाभिषेकांते गुरुपूजा दक्षिणादानादितः
सन्तोषिताद्गुरोः सकाशाद्वेधपूर्वकमुपदेशंप्राप्य
गुरूपदिष्टमार्गेणपूजाहोमादिकमनुसरेत् । दीक्षानङ्गपूजातु केवलं चक्र एव
न तु चक्रे कलशोपरिचिन्तिते । तदुभयपूजाप्रकारो यथा ।
सुगन्धितैलाभ्यतादृशसलिलस्नानप्रातःकृत्यकरणान्ते यागमण्डपमागत्य
उक्तासनविद्याचतुष्काभ्यर्चितरक्तकम्वलाद्यासने
स्वोपास्यविद्ययौपविश्यतयैवाचमनप्राणायामौविधाय । ओं ह्रीं
सर्वविघ्नकृङ्भ्यः सर्वभूतेभ्यो हूंस्वाहेति षोडशार्णमन्त्रेण वलिं
प्. १५३ब्)
दत्वा शिरसि गुरुक्रमेण नवापिनाथान्स्तत्तन्मन्त्रैरभ्यर्च्य गुरुस्तोत्रं पठित्वा
पुन. पुनः प्रणम्य पूजाज्ञां प्रार्थयित्वा तामारभेत । स्वनाथ स्वविद्या
स्वदेवतास्वात्मनामैक्यं भावयित्वा ।
इक्षुसमुद्रादिसप्तगुप्तप्रकटसिद्धयोगिनिचक्रान्त षट्त्रिंशत्पीठदेवताःप्रस्तुतच
क्राधारसिंहासनस्योपरिसम्पूज्य । स्वात्मयन्त्रयोर्मध्ये साधारं गोरोचनादि
पञ्चकयुक्तजलपूर्णं सुवर्णाद्यान्यतममयं सामान्यार्घ्यपात्रंनिधाय ।
तदीयाधारपात्रजलानि क्रमेण कुलसुन्दरी वीजत्रयेण वह्निसूर्यचन्द्रमयानि
विभाव्य । तद्गतरोचनादिकं पृतिव्यादि पञ्चमयं तज्जलप्रस्तुतचक्रयोरैक्यं च
विभाव्य । प्रस्तुतविद्यादेवतास्वरूपतयाभावितं जलं प्रस्तुत नित्यया
दशधाभिमन्त्र्य । प्रस्तुतनित्याषडङ्गमन्त्रैः सम्पूज्य । तज्जलेन प्रस्तुतविद्यया
पाद्यादि ताम्वूलान्तोपचारसामग्रीमन्यदपि होमाद्युपयुक्तं वस्तुजातं
सम्प्रोक्ष्य । पुनः प्रस्तुतविद्ययाप्राणानायम्य सामान्यार्घ्योदकेन दशकालादि
गोत्रराशिकामनान्तमुल्लिख्य । त्रैपुरकदासम्पत्करीत्यादि रूपस्वस्वोपास्य
भेदविद्यादेवतोलेखं षष्ठपन्नं कृत्वा । यथाबुद्धिनियोगं विधिना पूजां
करिष्ये इति संकल्प्य । हस्तगतं जलमुत्सृजेत् । ततो मातृकाषडङ्गन्यासं विधाय ।
स्वोपास्य भेदविद्यांते तत्तन्मातृकास्थानेषु विन्यस्य । स्वोपास्य भेदविद्यांते
तत्तन्मातृकामुच्चार्य ।
प्. १५४अ)
तत्तन्मातृकास्थानेषु विन्यस्य । स्वोपास्य भेदविद्या
तृतीयवीजेन षड्दीर्घस्वरयुक्तेन आंहृदयायनमः ईं शिरसे स्वाहा । ओं शिखायै
वषट् । ऐं कवचाय हुं । औंनेत्राय वौषट् । अः अस्त्राय फट् । हसं आं हृदयाय
नमः ह स ईं शिरसे स्वहा । हस ऊं शिखायै वषट् । हस ऐं कवचाय हुं । हस औं
नेत्राय वौषट् । हस अः अस्त्राय फडित्यादि रूपतया पर्यवसितेन
स्वस्याङ्गुष्ठादिस्.उ हृदयादिषु च विन्यस्य । सम्पूर्णविद्यया ऐं ईं औः कल-आईं अ
ऐं हस औः इत्येवमादिरूपया त्रिधा व्यापकन्यासं कृत्वा आवाहनादि मनुसरेत्
तद्यथा त्रिखण्डामुद्रामनुसृत्य पुष्पाञ्जलिगृहीतरक्तपुष्पपुञ्जे
मूलाधारादिब्रह्मरन्ध्रान्तव्याप्तप्रस्तुतविद्यातेजोवहन्नासाध्वनासंक्रान्त.
म् तत्पुष्पाञ्जलिप्रणेपणतः प्रस्तुतचक्रलिखिततत्तद्विद्यावर्णेषु संक्रान्तं
विभावयन्नेवतत्तद्विद्यांते भौत्रेपुरकन्देभोसंपत्करि
इत्यादिकान्यतमसम्बुद्ध्यन्ननामांते इहचक्रे आवाहिता भवेति
संप्रार्थ्यावाहनं कृत्वा तत्तेजः किरणंकाश्चिदितस्ततः
प्रसृतान्नाथावरणशक्तिरूपतयापरिणतान्विभाव्य मध्यस्थतेजः पुञ्जं
ध्यानश्लोकावगतस्वरूपकं ध्यायेत् ध्यानं यथा ।
दाडिमीकेसरप्रध्यदेहवासोविभूषणाम् । चतुर्भुजां त्रिनयनां
प्रसन्नस्मेरवक्त्रकाम् । रत्नाभिषेकसम्पन्नामष्टपत्रान्जमध्यगे ।
प्. १५४ब्)
त्रिकोणेस्वस्तिकासीनां करुणामन्दमन्दिराम् । प्रवालाक्षस्रजं रत्नचषकं
रत्नपूरितम् । पुस्तकं च वरं हस्तैर्दधानां सर्वमङ्गलाम् । अकारादि
सकारान्तषोडशत्रयकल्पिते । कुलासनेहलक्षार्णमध्येतद्विद्ययान्वितए इति ।
तत्रनाथायुधावरणशस्नेनामपीदृशं । ततश्च सम्पूर्णविद्यांते
भौत्रेपुरकन्देभोसम्पत्करि इत्यादिकान्यतमनामान्ते इहचक्रे स्थापिता भव ।
पुनर्विद्यापूर्वकतत्तन्नामांते इहचक्रे सन्निरुद्धाभव ।
पुनर्विद्यापूर्वकनामांते इहचक्रे अवगुण्ठिता भव ।
पुनर्विद्यापूर्वकनामांते इहचक्रे सन्निधापिता भवेति
तत्तन्मुद्राप्रदर्शनपूर्वकं संप्रार्थ्य । प्राणप्रतिष्ठाविद्ययाः

कराङ्गन्यासौ कृत्वा । अमुष्याः त्रैपुरकन्दायाः प्राणा इह प्राणा
इत्यादिरूपप्राणप्रतिष्ठामन्त्रेण प्राणान्प्रतिष्ठाप्य पाद्यादि द्वादशोपचारैः
पूजयेत् । तन्मन्त्रा यथा संपूर्णविद्यांते त्रैपुरकन्दायैपाद्यं कल्पयामीति
पाद्यमुत्सृज्य । तद्विद्ययापदयोर्निवेदयेत् ।
पाद्यस्थाननिक्षिप्तापरोपचारपदकैरपरमन्त्रैस्ताम्बूलान्नोपचारानप्युत्सृज्य
निव्दयेत् । ततस्त्रयोदशोपचारमनुसरेत् । तद्यथा देव्याः पृष्ठभागे प्रकाशादि
सुभगान्ननवनाथान्प्रस्तुतनित्याप्रस्तावप्रदर्शित तत्तन्मन्त्रैरभ्यर्च्य ।
ह्रींश्रींप्रवालाक्षस्रजे नमः ह्रींश्रींरत्नपूर्णरत्नचषकायनमः ।
ह्रींश्रींपुस्तकायनमः
प्. १५५अ)
ह्रींश्रींवरायनमः इति
दक्षिणाधरवामाधरवामोर्द्ध्वदक्षिणोर्द्द्वहस्तसमीपदेशेषु सम्पूज्य ।
त्रिकोणेष्वग्रादि वामक्रमेण ह्रींश्रींरतिपादुकां पूजयामि ।
ह्रींश्रींप्रीतिपादुकां पूजयामि । ह्रींश्रींमनोभवापादुकां पूजयामीति
शक्तित्रयमभ्यर्च्य । सम्पूर्णविद्यांते त्रैपुरकन्दापादुकां पूजयामि ।
सम्पूर्णविद्यांते सम्पत्करीपादुकां पूजयामीत्यादि
मन्त्रैर्मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ह्रींश्रींएतास्त्रैपुरकन्दाप्रथमावरणदेवताः
पूजां गृह्णन्त्वित्यादिना ह्रींश्रींसम्पत्करी प्रथमावरणदेवताः पूजां
गृह्णन्त्वित्यादिना च यथायोग्यमन्त्रेण तत्पूजार्पण पुष्पाञ्जलिं दत्वा ।
अष्टपत्रेष्वग्रपत्रतो वामक्रमेण । ह्रींश्रींब्राह्मीपादुकां पूजयामि ।
ह्रींश्रींमाहेश्वरीपादुकां पूजयामि । ह्रींश्रींकौमारीपा० ह्रींश्रींवैष्णवीपा

ह्रींश्रींवाराहीपा० ह्रींश्रींऐन्द्रीपा० ह्रींश्रींचामुण्डापा

ह्रींश्रींमहालक्षीपादुकां पूजयामीत्यष्टमातृः सम्पूज्य ।
सम्पूर्णविद्यांते त्रैपुरकन्दापादुकां पूजयामि । सम्पूर्णविद्यांते
सम्पत्करीपादुकां पूजयामीत्पाद्यन्यतममन्त्रैर्यथायोग्यं
मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ह्रींश्रींएतास्त्रैपुरकन्दाद्वितीयावरणदेवताः पूजां
गृह्णन्त्वित्याद्यन्यतममन्त्रैर्यथायोग्यं पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दत्वा ।
चतुरस्रे पूर्वद्वारस्य दक्षिणवीथ्यां ह्रींश्रींइन्द्रशक्तिपादुकां पूजयामि ।
आग्नेये ह्रींश्रींअग्निशक्तिपा० दक्षिणवीथ्यां
प्. १५५ब्)
ह्रींश्रींअमशक्तिपा० नैरृत्य ह्रींश्रींरक्षः शक्तिपा

पश्चिमद्वारस्योत्तरभागावल्ंविन्यांवीथ्यां ह्रींश्रींवरुणशक्तिपा० वायव्ये
ह्रींश्रींअनिलशक्तिपा० उत्तरवीथ्यां ह्रींश्रींविधिशक्तिपादुकां पूजयामीति
लोकपालशक्तीः सम्पूज्य । सम्पूर्णविद्यांते त्रैपुरकन्दापादुकां पूजयामि ।
सम्पूर्णविद्यांते सम्पत्करीपादुकां
पूजयामीत्याद्यन्यतममन्त्रैर्यथायोग्यं मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य ।
ह्रींश्रींएतास्त्रैपुरकन्दातृतीयावरणदेवताः पूजांगृह्णन्तु । ह्रींश्रींएताः
सम्पत्करीतृतीयावरणदेवताः पूजांगृह्णन्त्वित्याद्यन्यतममन्त्रैर्यथायोग्यं
पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दत्वा त्रयोदशोपचारं निर्वर्त्य शिष्टमपि
किञ्चित्स्तोत्रपाठतर्पणप्रणामात्मकमुपचारत्रयमुपकल्प्यनित्यजपं
सहस्रादिसंख्ययाकृत्वा जप्यमानमन्त्रदेवतयोः
स्वात्मनासहैक्यानुसन्धानरूपं निवेदनं च विधाय प्रोक्त
विधिनाघृतेन षोडशाहुतिभिर्जपदशांशेन च हुत्वा । पूजास्थानभूतचक्र एव
वह्निभाविततेज-उद्वास्य । पुनरागतां देवीं पञ्चोपचारैः सम्पूज्य ।
सप्ताक्षर्या कुरु कुल्लाविद्याया वलिं दत्वा । कर्पूरगर्भवर्त्यादिनानीराज्य
क्षमाप्य । शक्त्युत्थापनमुद्रया
देव्यावरणीभूतकिरणान्देवीवपुर्भूततेजःपुञ्ज एव संयोज्य खेचरीमुद्रया
देवीतेजोपि स्वात्मन्युद्वास्य । पूर्वोक्तदिशाषड्दीर्घयुक्त तृतीयवीजेन
कराङ्गन्यासौ
प्. १५६अ)
विधाय देवीस्तोत्रगुरुस्तोत्रेपठित्वा
विरमेदितिरीतितोष्टसप्ततिविद्यानामहरहरूपासनां कुर्वतः साधकस्य
आयुर्लक्ष्मीकीर्तिभोगसौन्दर्यारोग्यभूतभविष्यद्वर्तमानार्थज्ञानपरलोक-
साधकज्ञानानि भवन्ति ॥ आविर्विद्याभिः
प्रयोगसिद्धिमाकांक्षमाणस्तुसाधकस्तद्विद्यासाधनमाचरेत् । तद्विद्यासाधने
जपसंख्या तु प्रत्यनावृत्ताक्षरं त्रित्रिलक्षमितित्रैपुरकन्दायाः
पञ्चदशलक्षजपसत्ययुगेसिद्ध्यति यतो द्वादश
चतुर्थचतुर्दशपञ्चदशषोडशस्वराणामनावृत्तानां सत्वेकलियुगे
तच्चतुर्गुणः षष्टिलक्षं जपः सम्पत्कर्याः षडनावृत्ताक्षराणि यत
आद्यन्नयोद्विद्विक्रमेण व्यञ्जनचतुष्टयं मध्यस्थं च स्वरद्वयं विन्दोः
परसम्बद्धस्य स्वरस्यत्वावृत्तत्वात् । तथाचाष्टादशलक्षं सत्ययुगे
जपसंख्या कलियुगे द्विसप्ततिलक्षं साधनजपसंख्येतिवोध्यं ।
एवमन्यभेदेष्वपि स्वयमूअहनीयं । एतदन्यत्तुसकलं प्रोक्तदिशैव । प्रयोगा
अप्युक्ता एव ॥ मातृकायन्त्रभावनादेरेतत्प्रयोगेषु
पूर्वमुक्ततयावश्यकथनीयं मातृकायन्त्रादिकमथाभिधीयते ।
कर्णिकाकेसरान्वितमष्टदलकं कमलं कृत्वा
तद्विहिर्दलाग्रवृत्तसाहाप्येनवीथीमेकां कर्तुं वृत्तान्तरमेकं सान्तरालं
कृत्वा वहिश्चतुरस्ररेखाद्वयेनद्वारादिरहितं भूपुरं कुर्यात् । तत्र
कर्णिकामध्ये
प्. १५६ब्)
हकार हकार चतुर्दशस्वरविसर्गैर्निष्पन्नं हसौरितिबीजं
जीववीजशक्तिप्रासादवीजपदाभ्यामभिलप्यमानं लिखित्वा । केसरेषुद्विद्विक्रमेण
अग्रकेसरादि आ इत्यादिस्वरषोडशकं लिखित्वा । दलेषु
अग्रादिपञ्चपञ्चवर्णान्ककारादी लिखित्वा ।
सप्तदलेषुकादिक्षान्तपञ्चत्रिशद्वर्णानालिख्य । अष्टमेपत्रे अ इ उ अं अः इत्येवं
रूपा पुनरुक्ताक्षराणि लिखित्वा । ठकारवकारौंसमुदितौ दिक्षु विदिक्षु
चाष्टावृत्यालिखेत् । केचित्तु दिक्षु ठकारं विदिक्षु वकार
चतुश्चतुरावृत्यालिखेदित्याहुः एतद्यन्त्रकर्णिकामध्यलिखितवीजमध्ये
साधकादिनामलिखित्वा
तदधिष्ठितकलशस्यसान्त्यःपूजितसावरणसर्वमङ्गलानित्याकलशस्य-
जलाभिषेकतः सर्वाःसिद्धयो भवन्ति । किं च एतच्चक्रं पीठादावभिलिख्य । तत्र
प्राणप्रतिष्ठापूर्वकमभिपूजिते उपविश्य । यदि जलान्तरेण
संस्कृतेनासंस्कृतेनवाभिषिञ्चेत्तदाप्यभिषिक्तस्येष्टसिद्धिः एतद्यन्त्रस्य
प्राणप्रतिष्थापूर्वक पूजाजपादि संस्कृतस्य धारणेन च सर्वमभीप्सितं
सिद्ध्यति । एवं प्रतिदिनमेतद्यन्त्रपूजनादपीष्ठसिद्धयः
सुवर्णरजतताम्रान्यतमपत्रे समुत्कीर्य प्राणप्रतिष्ठादिपूर्वकं
गृहदेशनगरादौ यन्त्रमिदं स्थापयतः साधकस्य सर्वर्थाः सिध्यति । शिरसि
चन्द्रमण्डलं तत्रेदं मातृकायन्त्रं प्रतिप्रातःकालं स्मरतामपि
सर्वसम्पदो भवन्ति ।
प्. १५७अ)
एतद्यन्त्रकर्णिकायां स्वदेवतानित्यपूजाचक्रं स्थापयित्वा । तत्र
स्वस्वेष्टदेवतां पूजयतः साधकस्य सासास्वेष्टदेवतासन्निहिता भवन्तीति
सर्वमप्यभीष्टं प्रयच्छति ॥
एतस्याविद्याया अधः प्रकटनव्याजेन विद्यार्थिनामवश्योपास्यत्वमुपदिष्टं
भगवताः । तथाहि अकाराक्षरं हिं ऋग्वेदस्य अग्निमीले इत्यादि कस्याद्यमक्षरं
तच्च स्वस्वोत्तराक्षरणत्वेनाजहल्लक्षणया अकारादिकसकलऋग्वेदाक्षरवृन्दपरं
इकाराक्षरं यजुर्वेदस्य इषेत्वोर्जेत्वेत्यादिकस्याद्यमक्षरं तदपि
पूर्ववद्यजुर्वेदघटकसर्वाक्षरसंग्राहकं
अकारेकारयोर्गुणसन्धावेकारनिष्पत्तिः अकाराक्षरमेव च सामवेदस्य अग्र-
आयाहीत्यादिकस्याद्याक्षरं तदपि तद्वेदघटकसकलाक्षरसंग्राहकं तस्य च
वेदद्वयाक्षरसन्धिनिष्पन्नैकादशस्वरेण
सहवृद्धिसन्धाचैकारनिष्पत्तिर्भवतीत्यत ऐकारेण ऋग्वेद यजुर्वेद
सामवेदात्मकत्वं प्रस्तुतदेव्या- उक्तं । मध्यमवीजघटकः
ककारोप्यकारादीनां स्वपूर्ववर्तिनां कार्यत्व सम्बन्धात्स्वोत्तरवर्तिनां
खकारादीनां कारणत्वसम्बन्धात्सर्वमातृकापरतयावाचकपरोलकारोहि
सकलधर्मतन्त्राद्यधिकारितया श्रेष्टमनुष्यादिशरीरनिर्वाहक
पृथिवीभूतप्रभृतिसकलबूतात्मकवाचकपरः
प्. १५७ब्)
तथा च वाचकवाच्योभयरूपत्वं प्रस्तुतदेव्याः उक्तं विश्वं हि
ज्ञेयज्ञानज्ञातृभेदेन त्रिविधं । तत्र सकारः शक्त्यात्माज्ञेयमभिधत्ते ।
औकारोह्यमृतवर्णत्वात्तदात्मकं ज्ञानमभिधत्ते । विसर्गः
शिवरूपतयाज्ञातारमभिधत्ते । इत्थं च
ज्ञेयज्ञानज्ञातृत्वस्वरूपोपाधिभेदेन विश्वात्मकत्वं तृतीयवीजेन प्रस्तुत
देव्या उक्तं इत्थमनुसन्धानपूर्वकं प्रतिदिनं पूजाजपहोमादिना
प्रस्तुतनित्यांन् सेवमानः साधकोतिपातकवानपि मूर्खोपि जडोपि मूकोपि
कालक्रमेण शिवतुल्यतामेव प्राप्तुयात्काकथेतराभीष्टप्राप्नेरिति । इदं तु
वोध्यं । लोहितां लोहितांशुकभूषास्रक्लेपनामिति ध्यानं न सर्वत्र किंतु
वाक्सिद्धौमितां ध्यायेत् । लक्ष्मीप्राप्त्यैकतकप्रभामरुणांवेति विकल्पः
वैरिनिग्रहाय तेषां वृतये च धूम्रवर्णां । मूकीकरणे नीलवर्णां । शान्तौ
श्वेतवर्णामित्यादिकाम्यध्यानविशेषः काम्यकमला तस्य **** (?) इति
कुलसुन्दरीप्रस्तावः ॥ अथ नित्यानित्याप्रस्तूयते ॥ अत्र पूजाचक्रं त्रिविधं
उत्तममध्यमाधमभेदात् । तत्रोत्तमनित्यपूजाचक्रं यथा ।
एकहस्तप्रमाणकं चतुरस्ररेखायुग्मं चतुर्दिक्षु प्रत्येकं द्वारशाखोपेतं
निर्माय । अन्तर्गत चतुरस्ररेखास्पृष्टास्पृष्टिकयावृत्तमेकं कृत्वा
तदन्तरेपिसान्तरालानिषट्त्रिंशद्वृत्तान्तराणि
प्. १५८अ)
कृत्वा सम्भूय सप्तत्रिंशद्वृत्तान्तरानि सम्पाद्य सम्पन्नासु षट्त्रिंशद्वीथीषु
प्रत्येकं षोडश षोडशदलकानि कमलान्यनुष्ठाय । सर्वमध्यकर्णिकायां
सविन्दुषट्कोणं कुर्यात् । अथवा प्रोक्त भूपुरमध्ये
एकोनविंशतिवृत्तैरष्टांदशवीथीः सम्पाद्यतासु प्रत्येकं
द्वात्रिंशद्दलकानिकमलानिविदध्यादिति वस्तुतस्तु त्रयोदशवृत्तैर्द्वादशवीथीः
सम्पाद्य एकादशवीथीषु प्रत्येकं पञ्चाशत्पञ्चाशद्दलकानि
चरमवीथ्यां षड्विंशतिदलकंविधाय तत्र षट्सप्तत्युत्तरपञ्चशतं
वर्णशक्तीः पूजयेदित्येवमूलार्थः । मध्यमपूजाचक्रं यथा पूर्वोक्त
भूपुरमध्ये चतुरङ्गुलान्तरालकं वृत्तद्वयं कृत्वा
तदन्तरालवीथ्यामेकपञ्चाशद्दलकं कमलं कृत्वा
तत्कर्णिकायां षट्कोणचक्रं कुर्यादिति । अधमजाचक्रं यथा । प्रोक्त

भूपुरमध्ये सान्तरालानि सप्तवृत्तानि कृत्वा वीथी षट्कं सम्पाद्य । तत्र
वाह्यवीथीमारभ्य प्रवेशक्रमेण
द्विदलचतुर्दलषट्दलदशदलद्वादशदलषोडशदलानिकमलानिविधाय ।
कर्णिकायां सर्वमध्ययगतायां षट्कोणचक्रं रचयेदिति ।
समुद्धृतैकतरचक्रे कलशं संस्थाप्य । तत्र
सर्वमङ्गलानित्यपूजाचक्रचिन्तनपूर्वकसावरणतत्पूजनादि
तदुद्वासनान्तकर्मान्ते पुनस्तकलशान्तरेव प्रस्तुतनित्याचक्रचिन्तनपूर्वकं
दीक्षाङ्गपूजा तु केवलं चक्र एव । तदुभयपूजाप्रकारो यथा ।
सुगन्धितैलाभ्यङ्गपूर्वकं सुगन्धिसलिलैः स्नानं कृत्वा प्रातःकृत्यान्तरमपि
विधाय ।
प्. १५८ब्)
देवतान्तरनित्यकर्मानुष्ठानप्रसङ्गादेवानुष्ठितभूतशुद्धिप्राण-
प्रतिष्ठास्वसंस्कारान्तकर्मकोल्लएवविशुद्धदेहवदनःसाधकोरक्तवस्त्र-
द्वयचन्दनमालादिभूषितोभूत्वायागमण्डपमागत्य
उक्तासनविद्याचतुष्काभ्यर्चितरक्तासनोपरि प्रस्तुतविद्यया
स्वस्तिकपद्मान्यतरासनमवलम्ब्योपविष्टः
प्रस्तुतविद्ययाचमनप्राणायामौविधाय षोडशाक्षरमन्त्रेण वलिं दत्वा
स्वशिरसि स्वनाथक्रमेण नवापिनाथांस्तत्तन्मन्त्रेण सम्पूज्य ।
पञ्चश्लोकात्मकं गुरुस्तोत्रं पठित्वा पुजाज्ञां प्रार्थयित्वातामारभेत ।
स्वनाथनित्यास्वेष्टदेवस्वात्मनामैक्यंविभाव्य ।
तत्तद्वर्षभेदनियमितदेशकालादि समस्तगुप्तप्रकटसिद्धयोगिनि चक्रान्ताष्ट
त्रिंशत्पीठदेवताः
प्रस्तुतनित्यापूजाचक्राधारभूतसिंहासनादेरुपरिपूजयित्वा ।
स्वात्मयन्त्रयोर्मध्येसाधारं गोरोचनादि पञ्चकमिश्रितजलपूर्णं
सुवर्णादिपञ्चकान्यतममयं सामान्यार्घ्यपात्रं संस्थाप्य ।
तदीयधारपात्रजलानि कुलसुन्दरीवीजत्रयेण वह्निसूर्यचन्द्ररूपतयाविभाव्य
रोचनादिकं पृतिव्यादि पञ्चभूतात्मकतया तज्जलप्रस्तुतनित्यापूजाचक्रयोरैक्यं
च विभाव्य प्रस्तुतनित्यास्वरूपतयाभावितजलंप्रस्तुतविद्ययादशधाभिमन्त्र्य ।
तत्र षडङ्गमन्रैः षडङ्गदेवताः सम्पूज्य । संस्कृतेन तदुदकेन
प्रस्तुतविद्यया स्वात्मानं
प्. १५९अ)
सामान्यार्घ्यपात्रतदुत्तरोत्तरभागस्थापितपाद्यार्घ्याचमनस्नानजलानि
तत्तत्पात्रगतानि । स्वतो दक्षिणभागस्थापितवस्त्रभूषादिताम्बूलान्तवस्तूनि
अन्यच्च होमाद्यपयुक्तं संप्रोक्ष्य पुनर्विद्यया प्राणानायम्य
सामान्यार्घ्योदकं दर्व्यादक्षिणहस्ते सकुशतिलपुष्पाक्षते गृहीत्वा
देशकालगोत्रराशिनामकामनान्तमुल्लिख्य
नित्यानित्यामायथाबुद्धिनियोगंविधिनानित्यपूजांकरिष्ये इति संकल्प्यजलमुत्सृजेत्
। एतदवसरे प्रसङ्गादप्यकृते भूतशुद्धादिके विद्ययातदुपरच्य
मातृकाषडङ्गन्यासं कृत्वा । प्रत्येकं प्रस्तुतनित्याविद्यामादितः कृत्वा
तत्तन्मातृकावर्णं तत्तत्स्थानेषु विन्यस्य । ह्सांहृदयायनमः ह्लींशिरसे स्वाहा ।
ह्लूंशिखायै .वषट् । ह्लैंकवचाय हुं । ह्लौंनेत्रायवौषट् ।
लःअस्त्रायफडिति षडङ्गमन्त्रानङ्गुष्ठादिषु हृदयादिषु च विन्यस्य ।
हंभ्रूमध्ये । डंकण्ठे । रंहृदये । लंनाभौ । कंगुह्ये । संमूलाधारे । इति
मन्त्रव्यञ्जनवर्णान्विन्यस्य । हसकलरडैः हसकलरडीं हसकलरडौरित्येवं
रूपसमस्तमूलमन्त्रेण त्रिधा वापकन्यासं विधाय अवाहनादिकमनुसरेत् ।
तद्यथा विरचितत्रिखण्डामुद्राकरक्तपुष्पपूर्णाञ्जलौ मूलाधारादि
ब्रह्मरन्ध्रान्तव्याप्तप्रस्तुतविद्यातेजोवहन्नासाध्वना संक्रान्तं
तत्पुष्पाञ्जलि प्रक्षेपतः प्रस्तुतचक्रमध्यस्थविन्दावागतं भावयन्नेव
सम्पूर्णोक्त विद्यांतेभोनित्यानित्ये इहचक्रे
प्. १५९ब्)
आवाइता भवेति सम्प्रार्थ्य आवाहनं संपाद्य । तत्तेजः
किरणगणानेवकाश्चित्तत्तत्स्थानेषु प्रसृतान्नायुदावरणरूपतया
परिणतान्भावयित्वा मध्यस्थतेजः पुञ्जं ध्यानावगतस्वरूपकं ध्यायेत् ।
ध्यानं यथा । उद्यद्भास्करविम्वाभांमाणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् ।
पद्मरागकृताकल्पामरुणांशुकधारिणीम् ।
चारुस्मितलसद्वक्त्रषट्सरोजविराजिताम् । प्रतिवक्त्रं त्रिनयनां
भुजैर्द्वादशभिर्युताम् । पाशाक्षंगुणपुण्ड्रेक्षुचापखेटत्रिशूलकान् । वरं
वामैर्दधानां च अङ्कुशं पुस्तकं तथा । पुष्पेषु मण्डलाग्रं च
नृकपालाभयेतथा । दधानां दक्षिणैर्हस्तैर्देवीं ध्यायेदनन्यधीरिति ।
नाथायुधावरणशक्तीनामीदृशमेवध्यानं ।
आयुधांशेतत्तदायुधाकारलाञ्छितमौलिकत्वमधिकं । ततः
सम्पूर्णविद्यांतेभोनित्यानित्ये इहचक्रे स्थापिता भव । पुनर्द्वादशवर्णांते
सन्निरुधाभव । पुनर्द्वादशवर्णांते अवगुण्ठिताभव । पुनर्द्वादशवर्णांते
सन्निधापिताभवेति तत्तन्मुद्राप्रदर्शनपूर्वकं संप्रार्थ्य ।
प्राणप्रतिष्ठाविद्ययाः कराङ्गन्यासौविधाय । अमुष्याः नित्यानित्याया इहचक्रे
प्राणा इत्यादि रूपया प्राणप्रतिष्ठाविद्ययाप्राणान्प्रतिष्ठाप्य
द्वादशोपचारैः पूजयेत् । तन्मन्त्रायथा । सम्पूर्णत्र्यक्षरप्रस्तुतविद्यांते
नित्यानित्यायैपाद्यंकल्पयामीति सामान्यार्घ्योदकेन पाद्यमुत्सृज्य ।
प्रस्तुतविद्ययापदयोर्निवेदयेत् ।
प्. १६०अ)
एवमेव पाद्यपदाभिषिक्तार्घ्यादिपदकैरुक्तमन्त्रैरर्घ्यादिकमुत्सृज्य
मस्तकादिषु प्रस्तुतविद्यया तन्निवेदयेत् । इत्यमुपचारैर्द्वादशभिः पूजांते
त्रयोदशोपचारमनुसरेत् । तत्प्रकारो यथा । देवीपृष्टभागे
प्रकाशविमर्शानन्दश्रीज्ञानश्रीसत्यशीपूर्णस्वभावप्रतिभसुभगाख्यान्-
दिव्यसिद्धमानवान्नवनाथान्नाथपदाभिषिक्तशकतिपदकैः
स्वस्वमन्त्रैरभ्यर्च्य ।
देवीवामाधरहस्तसमीपदेशमारभ्यदक्षिणाधरहस्तसमीपदेशान्तं
द्वादशस्थानेषु वामक्रमेण । ह्रींश्रींवरदायनमः ह्रींश्रींत्रिशूलायनमः
ह्रींश्रींखेटायनमः ह्रींश्रींपुण्ड्रेषुचापायनमः ह्रींश्रींअक्षगुणायनमः
ह्रींश्रींपाशायनमः ह्रींश्रींअङ्कुशायनमः ह्रींश्रींपुस्तकायनमः
ह्रींश्रींपुष्पेषुभ्योनमः ह्रींश्रींमण्डलाग्रायनमः ह्रींश्रींनृकपालायनमः
ह्रींश्रींअभयायनमः इत्यायुधानि सम्पूज्य । षट्कोणेषु नैऋत्ये ।
ह्रींश्रींडाकिनीपादुकां पूजयामि । वायव्ये । ह्रींश्रींराकिनीपादुकांपू० पूर्वे ।
ह्रींश्रींलाकिनीपा० आग्नेये । ह्रींश्रींकाकिनीपा० ईशाने । ह्रींश्रींशाकिनीपा० पश्चिमे
। ह्रींश्रींहाकिनीपादुकां पूजयामीति तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य । सम्पूर्णविद्यांते
नित्यानित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य ।
ह्रींश्रींएतानित्यानित्याप्रथमावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति
पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दद्यात् । दएव्यग्रदलमारभ्यप्रादक्षिण्यप्राप्तदलेषु ।
प्. १६०ब्)
ह्रींश्रींअशक्तिपादुकां पूजयामि । ह्रींश्रींआशक्तिपादुकां पूजयामि । इत्यादि
प्रथमतत्वषोडशकं । प्रथमे ह्रींश्रींकशक्तिपादुकां पूजयामि ।
ह्रींश्रींकाशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि द्वितीयतत्वषोडशकं । द्वितीये ।
एतयैवदिशाषड्विंशत्तमकमलदलेषु । ह्रींश्रीक्षशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि
ह्रींश्रींक्षःशक्तिपादुकां पूजयामीत्यन्तमन्त्रैस्तत्तच्छक्तीः सम्पूर्णविद्यान्ते
नित्यानित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य
ह्रींश्रींएतानित्यानित्याद्वितीयावरणदेवताः पूजांगृह्णन्त्विति
तत्पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दद्यात् । मध्यमपक्षे
एकपञ्चाशद्वर्णैरुक्तप्रायैरेवमन्त्रैः पूजयित्वा मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य ।
तत्पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दद्यात् । कनिष्ठपक्षेपिकमलषट्केसम्भूय
पञ्चाशद्दलेषु स्वगुरु सम्प्रदायाद्विसर्गंक्षकारं वा परित्यज्य ।
पञ्चाशन्मातृका उक्तैरेव मन्त्रैपूजयेत् । तदिदं सर्वपक्षेपिद्वितीयमावरणं ।
ततश्चतुरस्रे पश्चिमद्वारदक्षिणवीथ्यभ्यन्तररेखासमीपदेशे ।
ह्रींश्रींब्राह्मीपादुकां पूजयामि ।
पश्चिमद्वारोत्तरवीथ्यभ्यन्तररेखासमीपदेशे । ह्रींश्रींमाहेश्वरीपा

उत्तरद्वारस्य पश्चिमवीथ्यभ्यन्तररेखासमीपदेशे । ह्रींश्रींकौमारीपा

उत्तरद्वारस्य पूर्ववीथ्याभ्यन्तररेखासमीपदेशे । ह्रींश्रींवैष्णवीपा

पूर्वद्वारस्य उत्तरवीथ्यभ्यन्तररेखासमीपदेशे । ह्रींश्रींवाराहीपा

पूर्वद्वारस्य दक्षिणवीथ्यभ्यन्तररेखासमीपदेशे ।
प्. १६१अ)
ह्रींश्रींऐन्द्रीपा० दक्षिणद्वारस्य पूर्ववीथ्यभ्यन्तररेखासमीपदेशे ।
ह्रींश्रींचामुण्डापा० दक्षिणद्वारस्य पश्चिमवीथ्यभ्यन्तररेखासमीपदेशे ।
ह्रींश्रींमहालक्ष्मीपा० पूर्वद्वारस्य दक्षिणवीथीबाह्यरेखासमीपदेशे ।
ह्रींश्रींइन्द्रशक्तिपा० दक्षिणद्वारस्य पूर्ववीतीवाह्यरेखासमीपदेशे ।
ह्रींश्रींअग्निशक्तिपा० दक्षिणद्वारस्यपश्चिमवीथीबाह्यरेखासमीपदेशे ।
ह्रींश्रींयमशक्तिपा० पश्चिमद्वारस्य दक्षिणवीथी वाह्यरेखासमीपदेशे ।
ह्रींश्रींरक्षः शक्तिपा० पश्चिमद्वारस्योत्तरवीथीवाह्यरेखासमीपे ।
ह्रींश्रींवरुणशक्तिपा० उत्तरद्वारस्य पश्चिमवीथीबाह्यरेखासमीपे ।
ह्रींश्रींअनिलशक्तिपा० उत्तरद्वारस्य पूर्ववीथीवाह्यरेखासमीपदेशे ।
ह्रींश्रींसोमशक्तिपा० पूर्वद्वारस्योत्तरवीथीवाह्यरेखासमीप ।
ह्रींश्रींईशानशक्तिपादुकां पूजयामि । वायुकोणे । ह्रींश्रींअनन्तशक्तिपा० ईशाने
। ह्रींश्रींब्रह्मशक्तिपा० आग्नेये । ह्रींश्रींनियतिशक्तिपा० नैरृत्ये ।
ह्रींश्रींकालऽऽअक्तिपादुकां पूजयामीतिमन्त्रैर्विंशत्युक्तशक्तीः सम्पूज्य ।
सम्पूर्णविद्यांते नित्यानित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य ।
ह्रींश्रींएतानित्यानित्यातृतीयावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति
पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दत्वा । त्रयोदशोपचारान्निर्वर्त्य ।
चतुर्दशपञ्चदशषोडशोपचाररूपयत्किञ्चित्स्तोत्रपाठतर्पणप्रणामांश्च
प्. १६१ब्)
यथाविधि निर्वर्त्य सम्पन्न षोडशोपचारकपूजांते
प्रीतिजननानुकूलव्यापारविशेषरूपया
पूजावसानानुष्ठेयन्यासविधेरुद्वासनान्तेभिधानावृथाविवक्षोन्नयनं
उद्वासनान्तं भगवतो विवक्षिततया पूजासङ्कल्पेनैव
वलिदानादेरिवजपहोमयोरपि क्रोडीकृतत्वादधुना सङ्कल्पमकृत्वा ।
अङ्गुष्ठादिन्यास हृदयादिन्यास वर्णन्यास
व्यापकन्यासानामादिभागावसानयोः करणपूर्वकं
सहस्रशतान्यतरसंख्यया जपत्वा । तदभेदभावनात्मकं निवेदनं च कृत्वा ।
यतोक्तविदि षोडशाहुतिभिर्नित्यजपदशांशेन च हुत्वा ।
वह्निभाविततेजोदेवीस्थानभूतविन्दावेव पुन्ःसंयोज्य तत्रागतां देवीं
पञ्चोपचारैः सम्पूज्य कुरुकुल्लाविद्ययावलि दत्वा ।
कर्पूरगर्भादिवर्त्यानीराज्यक्षमाप्य
शक्त्युत्थापनमुद्रयाकिरणभूतावरणगणं मध्यस्थतेजः पुञ्ज एव
देवीभूतेन्तर्भूतं विभाव्य । खेचरीमुद्रया मध्यस्थमपितेजः स्वात्मन्युस्य ।
पूर्ववत्कराङ्गन्यासाङ्गन्यासवर्णान्यास व्यापकन्यान्विधाय
देवीस्तोत्रगुरुस्तोत्रेपटित्वा विरमेत् । दीक्षायां तु उद्वासनवर्जिता
मुक्तेतिकर्तव्यताकामेव पूजामनुष्ठाय रात्रितां
नृत्यगीतादिनामपनीयप्रातर्दशमीतिथौ कृतनित्यक्रियः पञ्चोपचारैः
प्रातर्देवीमभ्यर्च्योद्वास्य कथितन्यासांते तद्देवीस्तवगुरुस्तवौपठित्वा ।
मातृकायन्त्रसंगतां शिष्यं
प्. १६२अ)
कलशमुखस्थितपल्लवैः प्रस्तुतविद्ययाभिषिंच्य । गन्धादिनवोपचारैः
पूजितोवित्तशाठ्यमपहायकल्पितदक्षिणयातोषितश्च
गुरुर्यथोक्तविधिवेधपूर्वकमुपदिशेत् ।
शिष्यभक्त्यादिपरीक्षार्थकप्राथमिकैतदुपदेशेतु नवेधविधिरनुसर्तव्यः
वेधविद्याया अनुलब्धत्वात् । न च परीक्षां विना सापि दातु मुचिताः । एषा तु
नित्याविद्याविशेषवचनात्प्रकारान्तरेण परीक्षितापदेयैवेति ॥ इत्थं
प्राप्तदीक्षाप्रत्यहमुक्तार्चनानुष्ठाननिरतः प्रयोगकामनायां
विद्यासाधनमाचरेत् । तदनुष्ठानेन कोप्यत्रविशेष इति
सामान्यप्रस्तावादर्शितदिशातदनुष्ठेयंन् । जपश्चात्र
सप्ताक्षराणामनावृत्ततया एकैकाक्षरं लक्षत्रयं लक्षत्रयमिति सत्ययुगे
एकविंशतिलक्षं प्रस्तुतयुगे चतुरशीतिलक्षं भवति ललितावदेवेति निधिकारः
वर्णलक्षमिति विशेषदर्शनात्सप्तलक्षमेव सत्ययुगे प्रस्तुतयुगे
अष्टाविंशतिलक्षं साधनार्थको जप इति तु वस्तुस्थितिः
जपदशांशतोनुष्ठेयहोमोरक्तकमलैस्त्रिमधुराभ्यक्तैरेव दुग्धाहारत्वमेव
चात्र साधकस्य नियम्यते इति विशेषः इत्थमुपदर्शितदिशाजपहोमौ तर्पणं
प्रोक्तप्रकारकं पूजनंन् स्वशिरसि स्वेष्टदेवतामावाह्य । तत्र
तर्पणदशांशतः प्रस्तुतविद्यांते नित्यानित्यामभिषिंचामीति
मन्त्रेणाभिषेकं किंचा एतन्नित्यपूजाचक्राधिष्ठितकलशजलकरणकाभिषेकं
च कृत्वा ।
प्. १६२ब्)
साधितयानयाविद्यया वक्ष्यमाणप्रयोगान्समाचरेत्
विद्यामसाधपित्वैवप्रयोगेप्रवृत्तिभाजांतु न
केवलामुद्दिष्ठार्थविधुरतामात्रं किंतु क्रुद्धाभिः
साधकस्यत्वगस्ठमांसादि देवताभिः प्राणा
अप्यपनीताःस्युःकापरानिष्ठकथेति ॥ अथैतन्नित्याप्रयोगाः ॥ ऐकार हकार सकार
ककार लकार रकार उकारात्मकानामेतद्विद्याघटकानावर्णानां
प्रत्येकं षोडशस्वरयोगे द्वादशोत्तरैकशतं मन्त्रसम्बन्धिविकृताक्षराणि
भवन्ति । स्वरयोगादैकारस्य तत्तत्स्वररूपतयैवावस्थानभित्युक्तप्रायं एतैश्च
विकृताक्षरैः सप्तभिः सप्तभिरेकैकयन्त्रानिष्पादनात् संभूय षोडशयन्त्राणि
निष्पद्यन्ते । तत्प्रकारो यथा । पूर्वंसान्तरालं वृत्तद्वयं कृत्वा
तदन्तः षट्कोणचक्रं तस्याप्यन्तः सान्तरालं वृत्तद्वयं कृत्वा । तत्सर्वमध्ये
मत्यावीजं तस्याप्यन्तः प्रस्तुतविकृताक्षरं हेति प्राथमिकं लिखित्वा ।
तस्याप्यन्तः साध्यसाधकादिनामलिखित्वा । षट्कोणेषु अग्रकोणमारभ्य हा हि ही
हु हू हृ स्वरूपा षट्वर्णनालिख्य ।
आभ्यन्तरवीथीकामनानुगुणभूतवर्णैर्देशभिरावेष्ट्य ।
बैर्वीथीमातृकाभिर्वेष्टयित्वा । सम्पन्नं प्राथमिकं यन्त्रं विधिपूर्वकं
धारयतः साधकस्योदरव्याधिनाशो भवति । पूर्वोक्त हकारादि सप्ताक्षरस्थाने
प्. १६३अ)
हृकारादिसप्तकलिखनमात्रविशेषितेन द्वितीययन्त्रेण धारितेन शिरोरोगनाशः
पूर्वोक्त हृकारादि सप्तकस्थाने
हंकारादिसुपर्यन्ताक्षरसप्तकलिखनमात्रविशेषितेन तृतीययन्त्रेण धारितेन
नेत्ररोगनाशः पूर्वोक्तवर्णस्थानेषु सूकारादि
सप्तकलिखनसम्पन्नचतुर्थयन्त्रतः कर्णरोगनाशः उक्तेष्वेवस्थानेषु सोकारादि
सप्तकलिखनसिद्धपञ्चमयन्त्रतो हस्तरोगनाशः तत्रैवकीकारादि
सप्तकलिखननिष्पन्नषष्टयन्त्रतः पादरोगनाशः
तत्रैकेकारादिसप्तकलिखननिष्पन्नसप्तमयन्त्रतः कटेरूर्द्ध्वगतः कण्ठतः
करद्वयाचाधस्तनोदेहभागोन्तराधिपदाभिधेयोपस्तद्गतारोगानश्यन्ति ।
तेष्वेवस्थानेषु लाकारादि सप्तकलिखनसम्पन्नाष्टमयन्त्रतो
नेत्रादिपञ्चज्ञानेन्द्रियगतारोगानश्यन्ति ।
ऌकारादिसप्तकलिखनसम्पादितनवमयन्त्रतःकमेन्द्रियरूपहस्तपादवाक्यायूप
स्थगतारोगानश्यन्ति । लःकारादि सप्तकलिखनसम्पन्नदशमयन्त्रतो
वायुप्रकोपप्रभवारोगाः शान्तिमुपयान्ति । रकारसम्बद्धसप्तमस्वरादि
सप्तकलिखनसम्पन्नैकादशतमयन्त्रतःपित्तप्रभवरोगशान्तिः
रौकाणदिसप्तकविलिखननिष्पादितद्वादशतमयन्त्रतःकफप्रभूतरोगशान्तिः
दुकारादिसप्तकलिखनसम्पन्नत्रयोदशसंख्ययन्त्रतो
प्. १६३ब्)
वातपित्तकफप्रकोपप्रभवरोगशान्तिः डैकारादिसप्तकलिखनसम्पादितचतुर्दशस
ंख्ययन्त्रतो भूतप्रेतपिशाचादि पीडोपशमः इकारादि
सप्तकलिखनसम्पादितपञ्चदशसंख्ययन्त्रतो ।
वातव्यादिःप्रमेहश्चकुष्ठामर्शोभगन्दरम् ।
अश्मरीमूढगर्भश्चतथाचौदरमष्टमम् ।
अष्टावेतेप्रकृत्यैवदुश्चिकित्सामहागदा । राजयक्ष्मासंग्रहणी
आन्ध्यंश्वासोविसूचिका । आमवातश्चकासश्चशीताङ्गं चाष्टमोगदः
कालज्वर इति ख्याता महारोगानवोन्मिता । इति परिगणितसप्तदशरोगशान्तिर्भवति ।
सर्वमध्यषट्कोणरूपेषु तेष्वेवस्थानेषु ऌकारादि
सप्तकलिखनसम्पन्नषोडशतमयन्त्रतो नीरोगता आयुर्वृद्धिश्च भवति । उक्तेषु
विशेषरूपेणानुक्तेष्वपिरोगेषु एषांषोडशयन्त्राणामन्यतमस्यधारणतो न

साधकस्यैव नापि नरस्य किंतु सर्वस्यैव प्राणिनोरोगशान्निर्भवति सर्वाण्युक्तानि
वक्ष्यमाणानि च यन्त्राणि यत्राभिषेक
दक्षिणादानषोडशोपचारकयन्त्राधिकरणकं
यन्त्रदेवतापूजनविश्वासपूर्वकं धृतान्येव फलं प्रयच्छन्ति
नत्वेतच्चतुष्टयं मध्ये एकस्यापि वैकल्पे तत्र प्रस्तुत स्वधारणीयचक्रं
बूमावुद्धृत्य तदुपरि कलशं यथाविदि स्थापयित्वा । तत्र सर्वमङ्गला
चिन्तनपूर्वकं सावरणतत्पूजनादि तदुद्वासनान्तकर्मप्रान्ते
पुनःस्वधारणीययन्त्रस्य
प्. १६४अ)
कलशान्तश्चिन्तनपूर्वकं सावरणां यन्त्रदेवतामभ्यर्च्य उद्वास्य
तज्जलेनाभिषेकं कृत्वैव यन्त्रं धार्यं वित्तशाद्व्यमकृत्वा दक्षिणादानं
चाभिषेक कर्तुरावश्यकं । एवं धारणीय यन्त्रोपरि
आवाहनप्राणप्रतिष्ठादिपूर्वकं पाद्यादिप्रणामान्तषोडशोपचारैः
पूजापूर्वकमेवयन्त्रं धारणीयं । एवं एतद्यन्त्रधारणादवश्यमेव
सर्वमपिविघ्नं निवार्यफलं भविष्यतीति निश्चयरूपविश्वासोपि धारणेन फले
जननीये सहकारीतिवोध्यं ॥ अथ प्रस्तुतविद्याघटक षट्व्यञ्जनानां
पौर्वापर्यव्यतिक्रमजनितविंशत्युत्तरसप्तशतभेदैः षट्यन्त्राणि भवन्तीतितानि
दर्शयामः ॥ पूर्वपश्चिमायता दक्षिणोत्तराश्चसमान्तरालाः
परस्परसंभिन्ना अष्टादशाष्टादशरेखाः कृत्वा । नन्दकुञ्जरभुज

प्रमितानि कोष्ठानि सम्पाद्य । तत्र सर्ववाह्यगतवीथींरथंदिक्चतुष्टयेपि
नवमं नवमं कोष्ठं तदधोगतमेकं तदुभयपार्श्वगतमेकैकमिति
संभूय । कोष्टचतुष्टयं
कोष्टविभाजकपूर्वपश्चिमरेखाद्वयदक्षिणोत्तरैकरेखाणां
मार्जनादेकीकृत्य । दिक्चतुष्टयमध्यगतानि प्रतिकोणं
पञ्चदशपञ्चदशकोष्ठानि प्रथमवीथ्याः एकादशैकादशद्वितीयवीथ्याः
सप्तसप्ततृतीयवीथ्यास्त्रीणित्रीणि चतुर्थवीथ्या इति संभूय ।
प्. १६४ब्)
एकैककोणे षड्त्रिंशत्कोइष्ठानि कोणचतुष्टयेमिलित्वा
चतुश्चत्वारिंशदुत्तरैकशतं कोष्ठानि दिक्चतुष्टयगतषोडशकोष्ठैः
संमार्जितैः सहगणनेषष्ठ्युत्तरैकशतंको १६०ष्ठानिमार्जितानि भवन्ति
एकोनत्रिंशदुत्तरैकशतं १२९ कोष्ठानि चोर्वरितानि । तत्र पूर्वमारभ्य
तृतीयवीथीगतपञ्चकोष्ठानां मध्यमं कोष्ठमारभ्य
तत्प्रथमकोष्ठानां परितः प्रादक्षिण्येन द्वात्रिंशकोष्टेषु भेदविद्याः
प्रथमकूटसम्बन्धिनीर्वाग्भववीजचरमकान्नालिख्य । तदधस्तनमेव
कोष्टमारभ्य पूर्ववत्स्वपूर्वकोष्ठान्तमष्टाविंशतिकोष्ठेषु भेदविद्याः
प्रथमकूटसम्बन्धिनीर्विलिख्य । पुनस्तदधस्तनमेवकोष्ठमारभ्य
स्वपूर्वकोष्ठान्तं चतुर्विंशतिकोष्ठेषु भेदविद्याः
प्रथमकूटसम्बन्धिनीर्विलिख्य । पुनस्तदधस्ततमेवकोष्ठमारभ्य
तत्पूर्वकोष्ठान्तं विंशति कोष्ठेषु भेदविद्याः प्रतमकूटसम्बन्धिनीर्विलिख्य
। पुनस्तदधः कोष्ठमारभ्य तत्पूर्वकोष्ठान्तं षोडशकोष्ठेषु भेदविद्याः
प्रथमकूटसम्बन्धिनीर्विलिख्य । विंशत्युत्तरैकशतं भेदविद्यानिखिला भवन्ति ।
कोष्ठनवकं च सर्वमध्यगतमवशिष्ठं । तत्र वामभागगतकोष्ठत्रये
ऊर्द्ध्वाधः क्रमेण । दुरलकसह ऐं डरलकसह ईं डरलकसह औंः इति क्रमात्
कोष्ठत्रये प्रतिलोमक्रमपठितव्यञ्जनषट्कघटित एव ।
प्. १६५अ)
वीजत्रयं प्रथमे । द्वितीयप्रथमतृतीयवीजानि द्वितीये । तृतीयद्वितीयप्रथमबीजानि
तृतीये । अधोगतेकोष्ठे इति दक्षिणभागगते
अनुलोमव्यञ्जनषट्कविशिष्टवाग्भवादित्रयं प्रथमे ।
द्वितीयप्रथमतृतीयवीजक्रमेणद्वितीये । तृतीयद्वितीयप्रथमक्रमेण तृतीयेकोष्ठे
ऊर्द्ध्वाध. ह्क्रमतो लिखित्वा । ऊर्द्ध्वपदाभिधेये
पूर्वदिक्निकटकोष्ठे षष्ठ्यन्तां साधकाख्यां
तदधस्तनमध्यमकोष्ठेवशंकुरुकुर्वीत्यादिरूपं कर्म । ततोप्यधस्तने
देवदत्तमित्यादि द्वितीयान्तं साध्यपदं लिखेत् । ततश्चतुर्दिगन्तं त्रिकोणं
प्रत्येकं मध्यविन्यस्तपूर्वापरायतदक्षिणोत्तरायतद्विद्विरेखाभिर्नवकोष्ठं-
कतामानेयं । तथाहि त्रिकोणस्य सर्वास्वपिरेखासु चिह्नद्वयं चिह्नद्वयं
विधाय । दक्षिणोत्तररेखयोश्चिह्नद्वयं प्रथमेन प्रथमं द्वितीयेन द्वितीयमिति
सांमुख्येनैव मेलयित्वा । दक्षिणोत्तररेखायाः
प्रथमचिह्नवांमपार्श्वगतरेखा प्रथमचिह्नेन द्वितीयं द्वितीयेन संमेल्य ।
दक्षिणपार्श्वरेखा प्रथमचिह्नमपि स्वसन्मुखीभूतेन
वामपार्श्वद्वितीयचिह्नमिलनस्थानभूतेन दक्षिणोत्तररेखायाद्वितीयचिह्नेन
संमेल्य । दक्षिणपार्श्वरेखाद्वितीयचिह्नं स्वसन्मुखीभूतेन
वामपार्श्वरेखाद्वितीयचिह्नमिलनस्थानभूतेन दक्षिणोत्तररेखाप्रथमचिह्नेन
प्. १६५ब्)
सहमेलयेदिति वामदक्षिणपार्श्वयोः
प्रत्येकमूर्द्ध्वमध्याधःक्रमेणकोष्ठत्रयं मध्ये च तादृशं
कोष्ठत्रयमिति नवत्रिकोणकोष्ठकं चक्रं सिद्ध्यति । तत्र च
वामपार्श्वकोष्ठत्रये प्रति*(?)मविद्यात्रयं ।
दक्षिणपार्श्वकोष्ठत्रयेनुलोमविघात्रयं ।
मध्यत्रिकेप्यूर्द्ध्वादिसाधककर्मसाध्यानिलिखेदिति
प्रथमखण्डगतहकारादिकविद्याभेदैः प्राथामिकं यन्त्रं सिद्धं ।
विद्याप्रस्तारे हि यावत् संख्यविद्यावर्णानां प्रस्तारश्चिकीर्षितस्तावन्तः
खण्डाः क्रियन्ते । स्वस्वप्रथमवर्णभेदसंख्या प्रत्येकखण्डकोष्ठानां
संख्या । तेषु खण्डेषु एकैक
प्रथमद्वितीयादिवर्णघटितास्तत्तद्भेदविद्याविन्यस्या इति प्रतिपादितं ।
तदिह षडक्षरं घटित विद्यायाः
प्रथमभूतपञ्चाक्षरभेदसंख्यास्वरूपविंशत्युत्तरैकशतसंख्याविशिष्ट्
अकोष्टकाः षट्खण्डा भवन्ति तेषु खण्डेषु क्रमेण हकारादि
उकारान्तषट्व्यञ्जनादि भागकाविद्याः प्रत्येकं त्रिअक्षर्यः प्रथम एव वीजे
व्यञ्जनपौर्वापर्यभाजोद्वितीयतृतीयवीजयोस्तु यथाम्नात व्यञ्जनकलितालेख्या इति
खण्डषट्के सम्भूय । विंशत्युत्तरसप्तशतसंख्याविद्या च लिखिता भवन्ति ।
प्रस्तुतयन्त्रेपि एकखण्डसंख्यान्येव कोष्ठानीति षड्भिर्वज्रयन्त्रैः
सर्वेविद्याभेदालिखिता भवन्तीति क्रमेण
प्. १६६अ)
हकार सकार ककार लकार
रकार डकारादिभागकविंशत्युत्तरसप्तशतसंख्यानां प्रस्तुतनित्या
प्रथमवीजसम्बन्धिभेदानां षट्यन्त्राणि सिद्धानि । एतानि च यन्त्राणि
सुवर्णरजत ताम्रपट्टेषु स्फटिकगण्डक्यादिशिलायां च चत्वारि
प्राथमिकयन्त्राणि क्रमेण लेख्यानि । किं वा सुवर्णादि चतुष्के
प्राथमिकयन्त्रचतुष्कं क्रममनवलम्ब्य यथेच्छं लेख्यं । अन्त्यं तु
यन्त्रद्वयं रकारादि डकारादि विद्याघटितं न सुवर्णादि चतुष्के किंतु पटे
पलाशादिपीठे वालेख्यं । अथवा प्रोक्तस्थानेषु षट्सु षडपि यन्त्राणि यथा
स्वेच्छं न तु कश्चिन्नियमः अत्रास्तिकश्चिद्विशेषः फलके पटे वा लिखितोक्त
यन्त्रान्यतमपूजानिजमन्दिरे कार्यगौरवेण परदेशनीतयोरपि तयोरुपरि कृता
पूजा एकमासाभ्यन्तरे मण्डलाभ्यन्तरेवा पूजयितु सर्वं वाञ्छितंन् ददाति ।
सुवर्णादिपदलिखितं तु नयतस्ततोनीत्वाभ्यर्च्य । किंतु क्वचित्स्थिरतयास्थापयित्वैव
। तत्प्रकारो यथा । यत्र देशे यन्त्रं स्थापनीयमस्ति तन्निकटदेशे
दैर्घ्यविस्ताराभ्यां नवहस्तप्रमाणं
पताकातोरणवितानपुष्पमालाद्यलंकृतं मण्डपं निर्माय
तत्रैकयन्त्रप्रतिष्टापनपक्षे मध्यभागे उच्चत्वे विस्तारेचैकहस्तप्रमाणां
वेदीं रचयित्वा । षणामपियन्त्राणां स्थापनपक्षे तु
प्. १६६ब्)
ईशान पूर्वाग्नयनैऋत्य पश्चिमवायव्येषु वेदीषट्कं मध्ये चैकां
वेदीमुक्तलक्षणामुपकल्प्य । सर्वमध्यवेद्यां नित्या नित्या नित्यपूजाचक्रं
नैरृत्ये हकारादि विद्याघटितं प्रथमयन्त्रं । ईशाने सकारादि विद्याघटितं
द्वितीययन्त्रं । पूर्वे ककारादिविद्याघटितं तृतीययन्त्रं । आग्नेयेलकारादि
विद्याघटितं चतुर्थं यन्त्रं । पश्चिमे रकारादि विद्याघटितं पञ्चमयन्त्रं ।
वायव्ये डकारादि विद्याघटितं षष्टं यन्त्रं निवेश्य । आवाहन
प्राणप्रतिष्ठादिपूर्वकं
गन्धपुष्पधूपदीपसतर्पणनैवेद्यरूपपञ्चोपचारैर्नृत्यगीतादिपूर्वक-
मभ्यर्च्य । डाकिन्यादींश्च तत्तद्यन्त्रेषु वायुपूर्ववह्नीशानपश्चिमक्रमेण ।
राकिनी लाकिनी काकिनी शाकिनी हाकिनीः
स्वस्वाक्षरशक्तिभिः षट्षट्संख्याभिर्वक्ष्यमाणाभिः सहपूजयित्वा ।
नित्योक्तप्रकारेण सहस्रशतादिसंख्यं जपहोमौविदध्यात् । इत्थं
पूजाजपहोमांस्त्रिदिनमभिव्याप्य कृत्वा । बृहस्पतेरुच्चकाले भानोर्वोच्चकाले
स्थिरलग्ने वामनासापुटेन वायुनिर्गमकाले भूमिरूपभूतोदयकाले
वाक्वचिच्छुद्धभूमौ यत्र सप्तकं
मध्यनैऋत्येशपूर्वाग्नेयपश्चिमवायव्यक्रमेणान्तः खातं कृत्वा
स्थापयित्वा । त्दुपरिभागे शिलाभिर्दृढं वध्वा बन्धकशिलानामुपरिभागे
प्. १६७अ)
डाकिन्यादि मूर्तिषट्कपरिवृतां नित्यानित्यामूर्तिसुवर्णादिना सप्तमीं कल्पयित्वा
। तत्र प्रत्यहं डाकिन्यादि सहितायाः प्रस्तुतनित्यायाः पूजनं जपं च कुर्यात् ।
तेन निखातयन्त्रसप्तकदर्शनदुर्भिक्षं नापि कृत्वा नाप्यलक्ष्मीः किंतु तत्र
लक्ष्मीरेव सदागता भवति । नापि दुष्टग्रहपीडा । नवापिशाचामुपद्रवः तत्र
गताजनाधार्मिका एव भवन्ति । तत्र सर्वथा मङ्गलान्येव सदा भवतीति ॥
अथ षट्वक्त्रेषु स्थितानां डाकिन्यादि शक्तीनां स्वतन्त्रपूजाप्रयोगाः ॥

कण्ठदेशे षोडशदलकं चक्रमस्ति । तच्च धूम्रवर्णं तत्र
नित्यानित्यावरणशक्तित्वापन्नडाकिनीसमानाकारवाह्वायुधविशिष्टा । डाकिनी
कर्णिकायां पत्रेष्वग्रदलादि षोडशस्वराः तत्र
गन्धाक्षतपुष्पधूपदीपनैवेद्याताम्बूलैः ह्रींश्रींश्रीडाकिनीपादुकां
पूजयामीति मन्त्रेण डाकिनीं सम्पूज्य । ह्रींश्रींअशक्तिपादुकां पूजयामि ।
ह्रींश्रींअशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादिमन्त्रैः षोडशशक्तीः सम्पूज्य ।
शिष्टमुपचारत्रयं निर्वर्त्य । नित्यजपहोमयोरन्ते नीराजनक्षमापनं कुर्यादिति
पूजामाभ्यन्तररचक्रे मानसैरुपचारैर्भूमावुद्धृतचक्रे प्रत्यक्ष सिद्धेरेव
पाद्यादि षोडशोपचारैः पूजयतः साधकस्य
भूतभवद्भविष्यपदार्थज्ञानं सिद्ध्यति ॥ हृदयदेशे
द्वादशदलकमनाहतसंज्ञं चक्रमस्ति तच्चसिन्दूरवदरुणं तत्र
कर्णिकायां
प्. १६७ब्)
पराङ्गराकिनी समानाकाराहाकिनीतिष्ठति पत्रेषु कादयष्ठान्ता द्वादशवर्णः
शक्तयः तत्र पाद्यादि द्वादशोपचारकपूजां । ह्रींश्रींराकिनीपादुकां
पूजयामीतिमन्त्रेण निर्वर्त्य । ह्रींश्रींकशक्तिपादुकां पूजयामि ।
ह्रींश्रींशूशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादिमन्त्रैर्द्वादशवर्णशक्तीः सम्पूज्य ।
शेषं पूर्ववदाचरेदिति पूजामाभ्यन्तरचक्रभूम्युद्धृतचक्रयोः
क्रमान्मानसवाह्योपचारैः कुर्वतः साधकस्य कीर्तिरायुर्धनं
गजतुरगादिसमृद्धिश्च भवति ॥ नाभिदेशे दशदलकं मणिपूरनामकं
चक्रमस्ति तच्चनीलनिभं तत्रकर्णिकायां पराङ्गबूतलाकिनी
समानाकारालाकिनीतिष्ठति पत्रेषु डादिफान्तावर्णशक्तयो दशतत्रं
ह्रींश्रींलाकिनीपादुकां पूजयामीति मन्त्रेण माद्यादि द्वादशोपचारकपूजां
निर्वर्त्य । ह्रींश्रींडशक्तिपादुकां पूजयामि । ह्रींश्रींढशक्तिपादुकां
पूजयामित्यादि मन्त्रैर्दशवर्णशक्तीः सम्पूज्य । शेषं पूर्ववदिति
पूजामाभ्यन्तरभूम्युद्धृतचक्रयोः क्रमान्मानसवाह्योपचारैः कुर्वतः
शत्रुविजयः श्रीसमृद्धिश्च भवति ॥ लिङ्गस्य पुंस्त्वस्त्रीत्वादिव्यञ्जकस्य
मूलदेशे षट्दलकं स्वाधिष्ठाननामकं चक्रमस्ति । तच्च बालार्कप्रभं
कर्णिकायां पराङ्गकाकिनीसमानाकाराकाकिनीतिष्ठति । पत्रेषु पवर्गीय
वकारादि प्रथमलान्तावर्णशक्तयः षट् तत्र ह्रींश्रींकाकिनीपादुकां
पूजयामीतिमन्त्रेण द्वादशोपचारैः सम्पूज्य ।
प्. १६८अ)
ह्रींश्रींवशक्तिपादुकां पूजयामि । ह्रींश्रींभशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादि
मन्त्रैः षट्वर्णशक्तीः सम्पूज्य शेषं पूर्ववदाचरेदिति
पूजामाभ्यन्तरचक्रभूम्युद्धृतचक्रयोः क्रमान्मानसवाह्योपचारैः
कुर्वतः साधकस्य
रोगचौरराजाद्युपद्रवनिवृत्तिर्धनभूम्यादिलाभरूपेष्टसिद्धिश्च भवति ॥
मूलाधारेपायुलिङ्गयोर्मध्यभागरूपे चतुर्दलकं आधारसंज्ञं चक्रमस्ति
। तच्च सुवर्णप्रभं तस्यापि मध्यभागे त्रिकोणचक्रं तन्मध्ये वह्निरूपं
यत्तेजस्तेनयुताकुण्डलिनीरूपं वा यत्तेनयुता वा
पराङ्गसाकिनीसमाकारासाकिनीतिष्ठति दलेष्वग्रादि वकारादि
सकारान्ताश्चतस्रोवर्णशक्तयः तत्र ह्रींश्रींसाकिनीपादुकां पूजयामीति
मन्त्रेण पाद्यादि द्वादशोपचारैः पूजान्ते ह्रींश्रींवशक्तिपादुकां पूजयामि ।
ह्रींश्रींशशक्तिपादुकां पूजयामीत्यादिमन्त्रैर्वर्णचतुष्कशक्तीः सम्पूज्य ।
शेषं पूर्ववदाचरेदिति पूजामाभ्यन्तरचक्रभूम्युद्धृतचक्रयोः
क्रमान्मानसवाह्योपचारैः कुर्वतः साधकस्य त्रिकालवृत्तान्तज्ञानेन
सकलजनचित्तस्थितवृत्तान्तज्ञानं भवति ।
सृष्टिस्थितिध्वंसानुष्ठानशक्तिश्चातिशयितपूजाप्रयत्माभ्यासाद्भवति ॥
भ्रूमध्ये द्विदलकमाज्ञानामकं चक्रमस्ति । तच्चशुक्लवर्ण तत्कर्णिकायां
पराङ्गहाकिनी समाकारा हाकिनी तिष्ठति । तत्पत्रयोर्हकारक्षकाररूपेद्वेशक्ती
प्. १६८ब्)
तत्र ह्रींश्रींहाकिनीपादुकां पूजयामीतिमन्त्रेण पाद्यादि द्वादशोपचारैः
पूजान्ते । ह्रींश्रींहशक्तिपादुकां पूजयामि । ह्रींश्रींक्षशक्तिपादुकां
पूजयामीति मन्त्राभ्यां वर्णशक्तीः पूजयित्वा शेषं पूर्ववदाचरेदिति
पूजामाभ्यन्तरभूम्युदृतचक्रयोः क्रमेण मानसवाह्योपचारैः कुर्वतः
साधकस्या व्यवहितपूर्वोक्तमेव फलं भवति ॥ हाकिनीमारभ्य डाकिन्यन्तं
स्वस्वचक्रेष्वेवकृता आभ्यन्तरवाह्यभेदेन द्विविधापि पूर्वोक्तेपि
कर्तव्यताकापूजासाधकस्यरिपूणां द्वेषणोच्चाटनादिनिग्रहकारि भवति ॥
प्रकारान्तरेणानुग्रहनिग्रहफलकपूजा यथा हस्तमात्रप्रमाणकभूमौ
वृत्तं निर्माय तद्वृत्तरेखा स्पृष्टास्पृष्टिकया षट्कोणचक्रं निर्माय तत्र
कर्णिकायां कोणेषु च एकैकं षट्कोणचक्रं विरच्य । संभूय षट्कोण
सप्तकचक्रं संपाद्य । तत्र कर्णिकागतषट्कोणचक्रस्य कर्णिकायां
बलिदानादिपूर्वकमुक्तरीत्यैवान्यूनानतिरिक्तया द्वादशोपचारान्नमभ्यर्यच ।
आवरणेषु डाकिन्यादि षट्कमेव तत्तदुक्तस्थानेषु तत्तन्मन्त्रैरभ्यर्च्य । जपहोम
वलिदान नीराजनक्षमापनान्तं कर्म कुर्यात् । ततो नैरृत्यविदिगन्न षट्कोणचक्रे
कर्णिकायां ह्रींश्रींडाकिनीपादुकां पूजयामीति मन्त्रेण
द्वादशोपचारैस्तामभ्यर्च्य । अग्रादिकोणेषु प्रादक्षिण्येन
ह्रींश्रींअशक्तिपादुकां पूजयामि ।
प्. १६९अ)
ह्रींश्रींइशक्तिपा० ह्रींश्रींउशक्तिपा० ह्रींश्रींअंशक्तिपा० ह्रींश्रींअःशक्तिपा

ह्रींश्रींकशक्तिपादुकां पूजयामीति मन्त्रैर्डाकिनी समाकाराः षट्वर्णशक्तीः
सम्पूज्य । उक्तस्वविद्यया डाकिनीं पुनरभ्यर्च्य ।
ह्रींश्रींएताः डाकिनीप्रथमावरणदेवताः पूजां
गृह्णन्त्वितितत्पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दत्वा पूजाशेषं समापयेत् । ततो
वायव्य षट्कोणेन्तः राकिनीं डाकिनीस्थान प्रक्षिप्त राकिनी पदकोक्तमन्त्रेण
पूर्ववदेवतामभ्यर्च्य । कोणेषु राकिनी समानाकाराः खकार गकार घकार
ङकार चकार छकार शक्तीवीजद्वयसप्ताक्षरीमध्यस्थ तत्तद्वर्णशक्तीति
त्र्यक्षरकनाममन्त्रैः सम्पूज्य । उक्तस्वविद्यया राकिनीं पुनरभ्यर्च्य
। डाकिनीस्थानप्रक्षिप्तराकिनीपदकोक्तमन्त्रेण पूजार्पण पुष्पाञ्जलिं दत्वा
शेषं समापयेत् । पूर्वे षट्कोण
कर्णिकायां डाकिनीस्थानप्रक्षिप्तलाकिनीपदकोक्तमन्त्रेणलाकिनीं
द्वादशोपचारैः सम्पूज्य । कोणेषु लाकिनी समानाकाराः जशक्ति । ऊशक्ति
त्रशक्ति टशक्ति उशक्ति डशक्ति रूपषट्वर्णशक्ती
वीजद्वयसप्ताक्षरीमध्यस्थीकृतनामकमन्त्रैरभ्यर्च्य । प्रोक्तमन्त्रेण लाकिनीं
पुनरभ्यर्च्य । ह्रींश्रींमित्यादिना काकिनी प्रथमावरणदेवताघटितमन्त्रेण
पूर्ववत्पूजार्पणेपुष्पाञ्जलिं दत्वा शेषं समापयेत् ।
आग्नेये षट्कोणकर्णिकायां डाकिनीस्थानप्रक्षिप्तकाकिनीपरकोक्तमन्त्रेण
काकिनीं द्वादशोपचारैः सम्पूज्य ।
प्. १६९ब्)
कोणेषु काकिनी समानाकाराः छ शक्तिः । णशक्ति । तशक्ति । थशक्ति । दशक्ति ।
धशक्ति रूपषदूर्णशक्तीः पूर्ववद्वीजद्वयं
सप्ताक्षरीमध्यस्तीकृतनामकमन्त्रैरभ्यर्च्य । प्रोक्तमन्त्रेण काकिनीं
पुनरभ्यर्च्य । ह्रींश्रींमित्यादिना काकिनी प्रथमावरणदेवताघटितमन्त्रेण
पूर्ववत्पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दत्वा शेषं समापयेत् ।
ईशाने षट्कोणकर्णिकायां डाकिनीस्थानप्रक्षिप्तशाकिनीपदकोक्तमन्त्रेण
शाकिनीं द्वादशोपचारैः सम्पूज्य । कोणेषु समानाकाराः नशक्ति । पशक्ति ।
फशक्ति । वशक्ति । भशक्ति । मशक्ति रूपषट्वर्णशक्तीः
पूर्ववद्वीजद्वयसप्ताक्षरी मध्यप्रापितनामकमन्त्रैरभ्यर्च्य । प्रोक्तमन्त्रेण
शाकिनीं पुनरभ्यर्च्य । ह्रींश्रींमित्यादिना शाकिनी प्रथमावरणदेवता
पदघटितमन्त्रेण पूर्ववत्पुष्पाञ्जलिं दत्वा शेषं समापयेत् ।
पश्चिमे षट्कोणकर्णिकायां डाकिनीस्थानप्रक्षिप्त हाकिनी पदकोक्तमन्त्रेण
पाद्यादि द्वादशोपचारैः सम्पूज्य । कोणेषु हाकिनी समानाकाराः रशक्ति ।
लशक्ति । शशक्ति । षशक्ति । सशक्ति । हशक्ति रूपषट्वर्णशक्तीः
पूर्ववद्वीजद्वयसप्ताक्षरीमध्यप्रापितनामकमन्त्रैरभ्यर्च्य । प्रोक्तमन्त्रेण
पुनर्हाकिनीमभ्यर्च्य । ह्रींश्रींमित्यादिना हाकिनी
प्रथमावरणदेवतापदघटितमन्त्रेण तत्पूजार्पर्णपुष्पाञ्जलिं दत्वा शेषं
समापयेत् ।
प्. १७०अ)
इत्थं पूजयितुः सर्वदुःखनाश. सर्वसम्पत्समृद्धिश्च भवति । यदि
हाकिनीमुपक्रम्य डाकिन्यन्तमुक्तप्रकारकं पूजनमनुष्ठीयते तदा
शत्रूणां द्वेषणोच्चाटनादिकं सिद्ध्यति । प्रकारान्तरेणानुग्रहपुजायथा ।
पूर्ववत् सप्तषट्कोणकं चक्रं विधाय तत्र पूर्ववदेव
स्वस्वशक्तियुतडाकिन्यादि षट्शक्तीर्डाकिन्यादि
स्वशक्तियुतनित्यापूजनानन्तरमर्चयेत् । अत्र पूजायां
नैवेद्येत्वस्तिनियमः डाकिन्याः पायसं । राकिन्या गुडमिश्रितोदनं । लाकिन्या
मुद्गमिश्रिततण्डुलोदनं । काक्न्याः हरिद्रान्नं ।
शाकिन्यास्तिलमिश्रितण्डुलोदनं । हाकिन्याः शुद्धोदनं ।
मध्यस्थितनित्यानित्यायामत्स्यादिमांससहितं पायसादिषट्कं नैवेद्यं । इति
देव्याः पूजां नित्यपूजाप्रकारेण आवरणशक्त्यंश एव न्यूनतामापन्नेन
निर्मायः । पुनरपरं सप्तषट्कोणचक्रं निर्माय तेषु सौन्दर्य
यौवनशालिनीर्नित्यानित्यासमाकारा नारीः संस्थाप्य । तास्वावाहनादिपूर्वकं
नित्यानित्या षट्कोणभावितडाकिन्यादियुतामभ्यर्च्य । डाकिन्यादिकमपि
तत्तच्चक्रस्थापित युवतीष्वावाहनादिपूर्वकं द्वादशोपचारैरभ्यर्च्य ।
तत्तत्कोणेषु तत्तद्वर्णशक्तीः प्रोक्तलक्षणा अभ्यर्च्य ।
नानावस्त्रभूषणगन्धमाल्यभोजनादिदानैः स्वेष्टदेवताधिपायुवती.
परितोषयेत् । तासु तुष्टासु सशक्तिकाप्रस्तुतनित्या परितुष्यति ।
प्. १७०ब्)
तस्यां चतुष्टाया सर्वमपि साधकाभीष्टं सिद्ध्यतीति ॥ अथ निग्रहप्रयोगा यथा
। डाकिन्यादिक षट्शक्तीनां नैरृत्यादिकोक्त दिक्षु षट्कोणचक्र षट्कमुद्धृत्य ।
तेषु चक्रेषु कलशान्निधायतांश्च स्वनिग्राह्या
शत्रुनक्षत्रवृक्षसम्बन्धिकथितजलेनापूर्य । प्रत्येकं
कृष्णवर्णवस्त्रद्वयेनावेष्ट्य । तेषु कुम्भेषु निशीथसमये यथाविधि
स्वस्वावरणशक्तिकं डाकिन्यादिषट्कं स्वस्वदिगनुरोधपूर्वकमभ्यर्च्य ।
सकलपूजांते स्वशत्रुनक्षत्रयोनेर्वलिंदत्वा ।
स्वशत्रुनक्षत्रयोनिसम्बन्धिरुधिरपक्वं वरुणायनैवेद्यं दत्वा तादृशेनैव
चर्वन्तरेण क्रोधाक्रान्तत्वकृष्णाम्बरकत्वादिपूर्वकं सर्पशीर्षस्वरूपस्रुवा
सहस्रशतान्यतरसंख्यया प्रत्येकं डाकिन्यादि मन्त्रषट्केन जुहुयात् ।
पूजाहोमसमये क्रोधाक्रान्ता अतएव खदन्तदष्टौष्टभागाः
स्वैर्द्वादशभिर्हस्तैः शत्रून्प्रहरन्तीः प्राहृतशत्रुशरीराखण्डांश्च
पिशाचेभ्यो विकिरन्तीः जपापुष्पकलिका । कलितकण्ठाः
भयानकार्तनादान्कुर्वतीश्च डाकिन्यादि शक्तीर्ध्यायेत्साधकः तेन शत्रूणां
त्वगसृग्मां समेदोस्थिमज्जाभ्यः सकाशादुत्पन्नाः कृत्यारूपा डाकिन्याद्याः
शक्तयः शत्रूणां निधनं तत्क्षणात्साधयन्ति ॥ निग्रहचक्रं यथा ।
पूर्वपश्चिमायता दक्षिणोत्तरायताः समान्तरालाः परस्परसंभिन्ना
प्. १७१अ)
दशदशरेखाः कृत्वा एकाशीतिकोष्ठकं चक्रं निष्पाद्य प्रतिदिशं पञ्चमं
पञ्चमं कोष्ठं परित्यज्य ।
एकदिगन्तपञ्चमकोष्ठमारभ्यापरदिगन्तपञ्चमकोष्ठान्तं
मध्यस्थितसप्तसप्तकोष्ठानिमार्जयित्वा । द्वितीयवीथ्यां
प्रथमवीथीपरिशिष्टकोष्ठाधस्तनमेकं तत्पार्श्वद्वयगतमेकैकमिति
त्रीणिकोष्ठानि प्रत्येकं चतुर्दिक्षु त्यक्त्वा । प्रतिकोणं शिष्टं कोष्ठत्रयं
मार्जयित्वा वीथीद्वये प्रतिकोणं दशदशकोष्ठानि मार्जितानीति संभूय ।
चत्वारिंशत्कोष्ठानि मार्जितानि भवन्ति । एकचत्वारिंशत्कोष्ठान्युर्वरितानि । तत्र
चतुर्दिगन्तैकैककोष्ठे प्रत्येकं मध्योग्रं त्रिकोणं निर्माय तत्र पङ्क्तित्रयं
कृत्वा तत्रोर्द्ध्वाधः क्रमेण साधककर्म साध्यनामान्यभिलिख्य परितः
सर्ववीतीतः पञ्चमरूपे सर्वमध्यकोष्ठे पङ्क्तित्रये साधककर्म
साध्यनामान्यूर्द्ध्वाधः क्रमेणालिख्य । साधकाद्यक्षरवत इतः
कोष्ठादधस्तनं कोष्ठमारभ्यपरितस्तत्संलग्नकोष्ठाष्टकं पूरयित्वा ।
पुनस्तद्वहिर्गत तदधस्तनकोष्ठमारभ्यैव परितः पूरयित्वा । पुनस्तहिर्गत
तदधस्तनकोष्ठमारभ्य परितस्तत्पङ्क्तिसंलग्नकोष्ठान्यापूर्य ।
पुनस्तदधनकोष्ठमारभ्यैव तत्पङ्क्तिपरितः पूरयेत् । अत्र षट्त्रिंशत्कोष्ठेषु
लेख्यमन्या यथा । डरलकसहेडरलकसहीं
। डरलकसहौः डरलकसहौः डरलकसहीं डरलकसहैं रडचकसहैः
प्. १७१ब्)
रडरलकसहीं रडलकसहौं रडलकसहौः रडलकसहीं रडलकसहैः
लडरकसहैः लडरकसहीं लडरकसहौः लडरकसहौः लडरकसहीं
लडरकसहैः कडरलसहैं कडरलसहीं कडरलसहौः कडरलसहौः
कडरलसहीं कडरलसहैः सडरलकहैं सडरलकहीं सडरलकहौः
सडरलकहीं सडरलकहैं सडरलकसहौ डरलकहौ सहडरलकहसौ
हडरलकसौः हडरलकसीं हडरलकसैं
इति षड्त्रिंशत्प्रतिलोमप्रस्तुतविद्याभेदाः तथा चैकैककोष्ठे एकैक
तत्तत्प्रतिलोमभेदानालिक्य सिद्धं निग्रहयन्त्रं । कांस्यपात्रे सीसपात्रे
वाभिलिख्य । वैरिनक्षत्रयोनिरुधिरपिष्टवैरिनक्षत्रचूर्णेन
तद्यन्त्राधारमुपलिख्य । रिपोरष्टमराशिलग्ने प्राणप्रतिष्ठापूजापूर्वकं

रिपोर्गृहनगरक्षेत्रादिषु स्थापयतः साधकस्य रिपोः कुलमेवोच्छिन्नं स्यात् ।
काकथा तद्व्यक्तेरिति । यदि त्वस्मिन्नेव
वज्रयन्त्रेप्रतिलोमविद्याकूटस्थानेनुलोमविद्याभेदानालिख्य
प्राणप्रतिष्ठापूजापूर्वकं सुवर्णादिपत्रोत्कीर्णं स्वस्यैकादशादि राशिलग्ने
स्वगृहनगरादिषु स्थाप्येत तदायुरारोग्यसम्पद्वृद्धि विजयादिकं स्यादित्येकमेव
चक्रं मध्ये त्रिकोणेषु च कामनाभेदोपन्यास
प्रतिलोमानुलोमविद्याभेदोपन्यासाभ्यां क्रमेण वैरिणां
नानाविधविपत्तिकरं स्वस्यनानाविधाभीष्टकरं च भवति ।
प्. १७२अ)
एतएव सर्वेपि प्रयोगाः डकारातिरिक्त पञ्चव्यञ्जनघटितायाः पञ्चकूटाया
अपिनित्यनित्यायाः षडङ्गन्यासेन कापिविप्रतिपत्तिः वर्णन्यासस्तु
तद्वर्णाभावादेव न शंकाविषयः यन्त्रादन्यदित्यादिना
मूलकृतापरमन्त्रसाधारण्यस्य मूलप्रतिषेदिततयानयन्त्रांशे
ऐक्यसंभावना पूजाप्रयोगाः सर्वेप्युक्तास्तुल्या एव पत्रसर्वाभीष्टसिद्धिः
फलमुक्तं तत्रवाक्सिद्धितोतिरिक्तमेवफलंपञ्चकूटविद्यातोभवतीतिविशेषः ॥ इति
नित्यानित्याप्रस्तावः ॥
अथ नीलपताकानित्याप्रस्तूयते ॥
पूर्वत्रिकोणं स्वाभिमुखमध्यविन्यस्तविन्दुकं निर्माय तद्वहिः षट्कोणं
तद्वहिर्मूलाग्रयोवृत्तयुक्तमष्टदलकंकमलं तद्वहिरग्रवृत्तस्य
स्पृष्टास्पृष्टिकयानुष्ठित परस्परसंभिन्नभूपुरद्वयतोष्टारचक्रं निर्माय ।
तद्वहिः सान्तरालं वृत्तद्वयं ततो वहिश्चतुर्दिक्षु द्वारशाखान्वितं
भूपुरद्वयं कुर्यादितीति कर्तव्यताकं नित्यपूजायन्त्रनिर्माय
तत्रोक्तधिनाकलशस्थापनसर्वमङ्गलापूजाचक्रचिन्तनसावरणतत्पूजन
तदुद्वासनान्तकर्मकलायांते पुनस्तत्कलशजलान्तरेव
प्रस्तुतनित्याचक्रमधोलिखितमपि विचिन्त्य । तत्र
दीक्षाङ्गतयादिनार्त्पूर्वतनदिनेनुष्ठेया । ततो नृत्यगीतादिनातांरात्रिमनिवाह्य
प्रातरावश्यककर्मान्ते पुनरूपदेश्यनित्यां पञ्चोपचारैः
सम्पूज्योद्वास्याभिषेकाद्यंते तद्विद्यामुक्तदिशोपदिशेत् ।
प्. १७२ब्)
तदनङ्गपूजा तु सुवर्णादि पत्रोत्कीर्णचक्रे भूमौ वा रक्तधातु लिखिते
तत्सर्वाधिकरणकपूजाप्रकारो यथा । सुगन्धितैलाभ्यङ्ग सुगन्धि
सलिलस्नानावश्यकप्रातःकृत्याद्यन्ते
देवतान्तरोपासनाप्रसङ्गदेवाचरितभूतशुद्ध्यादिकर्मकः
साधकोरक्तचन्दनवस्त्राभरणभूषितो भूत्वा यागमण्डपमागत्य ।
कूर्मचक्रशुद्धस्थाने उक्तविद्या
चतुष्काभ्यर्चितरक्तकम्बलाद्यासनोपरिस्वस्तिकाद्यासनमवलम्व्योपविश्य
विद्ययाचमनप्राणायामौविधाय षोडंशार्णमन्त्रेण वलिं दत्वा स्वशिरसि
नवापिनाथान्स्वगुरुक्रमेण तत्तन्मन्त्रैरभ्यर्च्य । तत्स्तवं पठित्वा तदाज्ञया
पूजामारभेत । स्वोपास्य**(?)द्यानाथस्वात्मनामैक्यं भावयित्वा ।
पूजाचक्राधारसिंहासनादेरुपरि तद्वर्षभेदभिन्नतद्देशकालादि
समस्तगुप्तप्रकटसिद्धयोगिनिचक्रान्ताष्टत्रिंशत्पीठदेवताः सम्पूज्य ।
पूजाचक्रखात्मनोर्मध्ये साधारं गोरोचनादि पञ्चकवासितजलपूर्णं
सुवर्णादिमयं सामान्यार्घ्यपात्रं संस्थाप्यं कुलसुन्दरीवीजत्रयेण
क्रमेणाधारपात्रजलानां वह्निसूर्यचन्द्ररूपतां
तत्प्रक्षिप्तरोचनादिपञ्चकस्य पृथिव्यादि पञ्चरूपतां
तज्जलप्रस्तुतचक्रयोरेकरूपतां विभाव्य । प्रस्तुतनित्याजलयोरभेदं
भावयन्प्रस्तुतविद्यया दशवारमभिमन्त्र्य पूजयित्वा ।
प्रस्तुतविद्या षडङ्गमन्त्रैस्तत्रठाडङ्गदेवताः सम्पूज्य ।
प्. १७३अ)
संस्कृतसामान्यार्घ्योदकेन प्रस्तुतविद्ययाऽत्मानं
सामान्यार्घ्यपात्रतदुत्तरोत्तरभागस्थापितपाद्यादिजलं स्वतो
दक्षिणभागस्थापितवस्त्रभूषणगन्धादिकं च सम्प्रोक्ष्य ।
पुनर्विद्ययाप्राणानायम्य । दर्व्यासामान्यार्घ्योदकं
सकुशपुष्पाक्षतादिकहस्ते गृहीत्वा ।
देशकालमासपक्षतिथिगोत्रराशिनामकामनान्तमुल्लिख्य । यथाबुद्धिनियोगं
विधिना नीलपताका नित्यायाः पूजां करिष्ये इति संकल्प्य भूमौ जलं निक्षिपेत् ।
देवतान्तरप्रसङ्गादप्यकृतभूतशुद्ध्यादि
स्वसंस्कारान्तकर्मकत्वेतदवसरएव तत्र विनियुक्तमन्त्रान्तरस्थाने
प्रस्तुतविद्यामेवविनियोज्य तत्कर्मकृत्वा । मातृका षडङ्गन्यासान्ते
प्रस्तुतनित्याविद्यां सम्पूर्णां प्रत्येकमादिभागे उच्चार्य ।
तत्तन्मातृकावर्णास्तत्तत्स्थानेषु न्यस्त्वा । ह्रींप्रेंहृदयायनमः स्रूंक्रोंशिरसे
स्वाहा । आंह्रींशिखायै वषट् । ऐंक्लूंकवचाय हुं । नित्यमदद्रवेनेत्रायवौषट् ।
हुंफ्रेंह्रीं अस्त्राय फडितिमन्त्रान्स्वस्याङ्गुष्ठादिषु हृदयादिषु च विन्यस्य ।
ह्रींदक्षकर्णे । फ्रेंवामकर्णे । स्रूंदक्षनेत्रे । क्रोंवामनेत्रे । आंदक्षनासापुटे ।
क्लींवामनासापुटे । ऐंवाधि । क्लूंकण्ठे । निहृदयेन्त्यनाभौ । ममूलाधारे ।
ददक्षोरौः । द्रदक्षजानुनि । वेदक्षगुल्फे । हुंवामोरौ । फ्रेंवामजानुनि ।
ह्रींवामगुल्फे । इति वर्णान्विन्यस्य । ह्रीं फ्रे
प्. १७३ब्)
स्रूक्रों आक्लीं ऐंक्लूं नित्यमदद्रवे हुफ्रें ह्रीमिति
सप्तदशाक्षरसम्पूर्णमन्त्रेणत्रिधाव्यापकन्यासं कृत्वा ।
आवाहनादिकमनुसरेत् तद्यथा । त्रिखण्डामुद्रामनुसृत्याञ्जलौ पुष्पाणिनिधाय
। तत्र मूलाधारादि ब्रह्मरन्ध्रान्तव्याप्ततेजोवहन्नासामार्गेण तत्र विश्रान्तं
तत्पुष्पाञ्जलिप्रक्षेपणतः प्रस्तुतचक्रविन्दुसंक्रान्तं भावयन्नेव
सम्पूर्णमूलमन्त्रमुच्चार्यभोनीलपताकानित्ये इहचक्रे आवाहिताभवेति
सम्प्रार्थ्यावाहनंविधाय तत्तेजः किरणगणान्कांश्चित्तत्तत्स्थानेषु
प्रसृतान्ना आयुधावरणरूपंतया परिणतान्विभाव्य । मध्यस्थतेजः पु~जं
ध्यानावगतरूपतयापरिणतं ध्यायेत् । ध्यानं यथा ।
इन्द्रनीलनिभांभास्वन्मणिमौलिविराजितम् । पञ्चवक्त्रां
त्रिनयनामरुणांशुकधारिणीम् । दशहस्तांलसन्मुक्तां
प्रापाभरणभूषिताम् । रत्नस्तवकसंभिन्नदेहांचारुस्मिताननाम् ।
पाशंपताकांवर्मापिशार्ङ्गचाषंवरंकरैः धनानां
वामपार्श्वस्थैः सर्वाभरणभूषितैः अम्बुजं च ततः शक्तिं खड्गं
वाणांस्तथाभयम् । दधानां दक्षिणैर्हस्तैरासीनां पद्मविष्टरे ।
स्वाकारवर्णवेषास्यपाण्यायुधविभूषणैः शक्तिर्वृन्दैर्वृतां
ध्यायेद्देवीनित्यार्चनक्रमे । इति ना आयुधानामपीदृशमेवध्यानं ।
आयुधांशे स्वस्वाकारलाञ्छितत्वमधिकं । ततः
प्रस्तुतविद्यांतेभोनीलपताकानित्ये इहचक्रेणपिताभव ।
प्. १७४अ)
पुनरेकोनत्रिंशद्वर्णांते सन्निरुद्धाभव । पुनरेकोनत्रिंशद्वर्णांते
अवगुण्ठिताभव । पुनरेकोनत्रिंशद्वर्णांते सन्निधापिता भवेत्
तत्तन्मुद्राप्रदर्शनपूर्वकं स्थापनादि चतुष्कं संप्रार्थ्य ।
प्राणप्रतिष्ठाविद्यायाः अङ्गुष्ठादिन्यास हृदयादिन्यासौविधाय ।
अमुष्यानीलपताकार्नित्यायाः प्राणा इहचक्रे प्राणा
इत्यादिरूपप्राणप्रतिष्ठाविद्ययाप्राणान्प्रतिष्ठाप्य । द्वादशोपचारैः पूजयेत् ।
तन्मन्त्रा यथा । सम्पूर्ण सप्तदशाक्षरविद्यांते नीलपताकानित्यायैपाद्यं
कल्पयामीति मन्त्रेण सामान्यार्घ्योदकेन दर्व्यादक्षिणाहस्ते गृहीतेन
पाद्यमुत्सृज्य । प्रस्तुतनित्याविद्ययाज्पदयोस्तन्निवेदयेत् । एवमेव
पाद्यपदमपहायार्घ्याचमनादिपदप्रक्षेपसम्पन्न
तत्तन्मन्त्रैरर्घ्याचमनादिकमुत्सृज्य । शिरोमुखादिषु प्रस्तुतविद्यया तत्तन्निवेदयेत्
। इत्थंरीत्या ताम्बूलान्नद्वादशोपचारैः
पूजांपरिसमाप्यत्रयोदशोपचारमनुसरेत् । तत्प्रकारो यथा । देवीपृष्टभागे
नाथपदप्रक्षिप्तशक्तिशब्दकस्वस्वमन्त्रैरेव
प्रकाशविमर्शानन्दश्रीज्ञानश्रीसत्यश्रीपूर्णस्वभावप्रतिभसुभगा-
भिधान्नवदिव्यसिद्धमानवनाथानब्यर्यच । त्रिकोणाग्रमारभ्य प्रादक्षिण्येन
ह्रींश्रींइच्छाशक्तिपादुकां पूजयामि । ह्रींश्रींज्ञानशक्तिपा

ह्रींश्रींक्रियाशक्तिपा० त्रिकोणपार्श्वयोर्देवीवामाधरहस्तसमीपदेशमारभ्य
प्. १७४ब्)
दक्षिणाधरहस्तसमीपप्रदेशान्तदशसुस्थानेषु प्रादक्षिण्येन ।
ह्रींश्रींवरायनमः ह्रींश्रींशार्ङ्गचापायनमः ह्रींश्रींचर्मणे नमः
ह्रींश्रींपताकायैनमः ह्रींश्रींपाशायनमः ह्रींश्रींअभयायनमः
ह्रींश्रींवाणेभ्योनमः ह्रींश्रींखड्गायनमः ह्रींश्रींशक्तौनमः
ह्रींश्रींअङ्कुशायनमः इत्यायुधान्यभ्यर्च्य । सम्पूर्णविद्यांते
नीलपताकानित्यापादुकां पूजयामीतिमध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य । ह्रींश्रींएताः
नीलपताकानित्याप्रथमावरणदेवताः पूजां गृह्णन्त्विति
पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दत्वा । षट्कोणेषु अग्रमारभ्य प्रादक्षिण्येन
ह्रींश्रींहादिनीपादुकां पूजयामि । ह्रींश्रींराकिनीपा० ह्रींश्रींशाकिनीपा

ह्रींश्रींलाकिनीपा० ह्रींश्रींकाकिनीपा० ह्रींश्रींडाकिनीपादुकां पूजयामीति
तत्तच्छक्तीः सम्पूज्य । सम्पूर्णमन्त्रान्ते नीलपताकानित्यापादुकां पूजयामीति
मध्यस्तदेवीमभ्यर्च्य । ह्रींश्रींएतानीलपताकानित्याद्वितीयावरणदेवताः
पूजांगृह्णन्त्विति पूजार्पण पुष्पाञ्जलिं दत्वा । अष्टदलकमले अग्रदलमारभ्य
ह्रींश्रींब्राह्मीपादुकां पूजयामि । ह्रींश्रींमाहेश्वरीपा० ह्रींश्रींकौमारीपा

ह्रींश्रींवैष्णवीपा० ह्रींश्रींवाराहीपा० ह्रींश्रींऐन्द्रीपा० ह्रींश्रींचामुण्डापा

ह्रींश्रींमहालक्ष्मीपादुकां पूजयामीति तत्तन्मातृः सम्पूज्य ।
सम्पूर्णविद्यांते नीलपताकानित्यापादुकां पूजयामीति मध्यस्थ
देवीमभ्यर्च्य ।
प्. १७५अ)
ह्रींश्रींएतानीलपताकानित्या तृतीयावरणदेवताः पूजांगृह्णन्त्विति
पूजार्पणपुष्पाञ्जलिंदत्वा । अष्टकोणचक्रे प्रथमकोणे ह्रींश्रींअशक्तिपादुकां
पूजयामि । ह्रींश्रींआशक्तिपा० ह्रींश्रींइशक्तिपा० ह्रींश्रींईशक्तिपा

ह्रींश्रींउशक्तिपा० ह्रींश्रींऊशक्तिपा० ह्रींश्रींऋशक्तिपा० ह्रींश्रींॠशक्तिपा

ह्रींश्रींऌशक्तिपा० ह्रींश्रींऌशक्तिपा० ह्रींश्रींएशक्तिपा० ह्रींश्रींऐशक्तिपा

ह्रींश्रींओशक्तिपा० ह्रींश्रींऔशक्तिपा० ह्रींश्रींअंशक्तिपा

ह्रींश्रींअःशक्तिपादुकांपूजयामीत्यवर्गः शक्तिषोडशकं सम्पूज्य ।
द्वितीयकोणे कवर्गः शक्तीः ह्रींश्रींकशक्तिपादुकां पूजयामि ।
ह्रींश्रींखशक्तिपा० ह्रींश्रींगशक्तिपा० ह्रींश्रींघशक्तिपा

ह्रींश्री०ङशक्तिपादुकां पूजयामीति मन्त्रैः पूजयित्वा । तृतीयकोणे च
वर्गशक्तीः ह्रींश्रीं च शक्तिपा० ह्रींश्रींछशक्तिपा० ह्रींश्रींजशक्तिपा

ह्रींश्रींझशक्तिपा० ह्रींश्रींत्रशक्तिपादुकां पूजयामितिमन्त्रैरभ्यर्च्य ।
चतुर्थकोणे टवर्गशक्तीः ह्रींश्रींटशक्तिपा० ह्रींश्रींठशक्तिपा

ह्रींश्रींडशक्तिपा० ह्रींश्रींढशक्तिपा० ह्रींश्रींणशक्तिपादुकां पूजयामीति
मन्त्रैरभ्यर्च्य । पञ्चमकोणे तवर्गशक्तीः ह्रींश्रींतशक्तिपा

ह्रींश्रींथशक्तिपा० ह्रींश्रींदशक्तिपा० ह्रींश्रींधशक्तिपा

ह्रींश्रींनशक्तिपादुकां पूजयामिति मन्त्रैरभ्यर्च्य । षष्टकोणे पवर्गशक्तीः
ह्रींश्रींपशक्तिपा० ह्रींश्रींफशक्तिपा० ह्रींश्रींवशक्तिपा

प्. १७५ब्)
ह्रींश्रींभशक्तिपा० ह्रींश्रींमशक्तिपादुकां पूजयामीति मन्त्रैरर्चयित्वा ।
सप्तमकोणे यवर्गशक्तीः ह्रींश्रींयशक्तिपा० ह्रींश्रींरशक्तिपा० ह्रींश्रींलशक्तिपा

ह्रींश्रींवशक्तिपा० ह्रींश्रींशशक्तिपादुकां पूजयामीति मन्त्रैर्रब्यर्च्य ।
अष्टमकोणेषवर्गशक्तीः ह्रींश्रींषशक्तिपा० ह्रींश्रींसशक्तिपा

ह्रींश्रींहशक्तिपा० ह्रींश्रींलशक्तिपा० ह्रींश्रींक्षशक्तिपादुकां पूजयामिति
मन्त्रैः सम्पूज्य । सम्पूर्णविद्यांते नीलपताकानित्यां पादुकां पूजयामीति
मध्यस्थदेवींमभ्यर्च्य । ह्रींश्रींएताः नीलपताकानित्याचतुर्थावरणदेवताः
पूजां गृहणन्त्वितिमन्त्रेण पूजार्पणपुष्पाञ्जलिं दत्वा । चतुरस्रे पूर्वद्वारे
ह्रींश्रींइन्द्रशक्तिपादुकां पूजयामि । आग्नययां ह्रींश्रींअग्निशक्तिपा

दक्षिणद्वप्रे ह्रींश्रींयमशक्तिपा० नैरृत्ये ह्रींश्रींरक्षः शक्तिपा० पश्चिमद्वारे
ह्रींश्रींवरुणशक्तिपा० वायव्ये ह्रींश्रींअनिलशक्तिपा० उत्तरद्वारे
ह्रींश्रींसोमशक्तिपा० ईशाने ह्रींश्रींईशशक्तिपा० पश्चिमनैरृत्यमध्यभागे
ह्रींश्रींअनन्तशक्तिपा० पूर्वेशानयोर्मध्ये ह्रींश्रींविदिशक्तिपादुकां पूजयामीति
दशदिव्यालशक्तीः सम्पूज्य । सम्पूर्णविद्यांते नीलपताकानित्यापादुकां
पूजयामीति मध्यस्थदेवीमभ्यर्च्य ।
ह्रींश्रींएतानीलपताकानित्यापञ्चमावरणदेवताः पूजांगृह्णन्त्विति मन्त्रेण
पूजार्पर्णपुष्पाञ्जलिं दत्वा त्रयोदशोपचारं निर्वर्त्य
शिष्टानप्युपचारत्रयं निष्पाद्य ।
प्. १७६अ)
सम्पन्नषोडशोपचारकपूजांते नित्यजपहोमयोः पूजांसङ्कल्पेनैव
क्रोडीकृतत्वादिदानीं जपसङ्कल्पमकृत्वा दर्शिताङ्गुष्ठादिन्यास
हृदयादिन्यासवर्णन्यास व्यापकन्यास संपुटितं यथास्यात्तथा सहस्रादि
संख्ययानित्यजपंविधाय । तदभेदभावनात्प्रकं निवेदनं च कृत्वा
यथोक्तविधिना आज्याभ्यक्तौदनतस्तिलतण्डुलतो वा षोडशाहुतिपूर्वकं
जपदशांशतः प्रस्तुतविद्यया हुत्वा । वह्निभावितदेवीतेजोविन्दावे संयोज्य ।
तत्रागतां देवीं पुनःपञ्चोपचारैः सम्पूज्य । कुरुकुल्लाविद्यया
पुनर्बलिंदत्वा । कर्पूरगर्भादिवर्त्यानीराज्यक्षमाप्य शक्त्युत्थापनमुद्रया
किरणभूतावरणदेवताः प्रस्तुतप्रधानदेवतान्नर्भूताविभाव्य ।
खेचरीमुद्रया मध्यस्थमपि तेजः प्रधानदेवतारूपं स्वात्मन्युद्वास्य
पूर्ववत्षडङ्गन्यासवर्णान्यासव्यापकन्यासान्ते देवीगुरुस्तोत्रे पठित्वा विरमेत् ।
दीक्षायां तु विशेषः सामान्यप्रस्तावप्राप्त एव ॥ इत्थं
प्राप्तदीक्षोभ्यस्तपूजाजपादिनित्यनैमित्तिकानुष्ठानकश्चसाधकः
काम्यफलकामनायां प्रयोगानुष्ठानयोग्यतासिद्धये विद्यासाधनमाचरेत् ।
तत्प्रकारो यथा ।
नित्यार्चनेष्विवसर्वत्रविद्यासाधनार्थकजपेधिप्राङ्मुखसाधकोयावज्ज्-
अपानुष्ठानकालं दुग्धमात्राहारस्त्रिपञ्चाशल्लक्षसंख्यया सत्ययुगे ।
कलियुगे तु द्वादशलक्षाधिक
प्. १७६ब्)
द्विकोटिसंख्यया व्योमव्योमव्योमखाभ्राक्षिभूद्वि २१२००००० पदवोध्ययाजपेत् ।
तद्दशांशेन च होमः शेषं सर्वमुक्तमेव ॥ एवं सिद्धमन्त्रः प्रयोगानाचरेत्
। अस्यां हि विद्यायां सिद्धायां दशसिद्धयोभवन्ति ।
दशसिद्धीमप्यपरेमन्त्राः सन्तीतियायासिद्धिर्यदा । यस्य वाञ्छिता तदा तेन
तन्मन्त्रः । साधनीयः साधितं
प्रस्तुतनित्याविद्याअहकृतदशसिद्धिविद्यान्यतमविद्याभिः साधिताभिः
सर्वमभीष्टसिद्ध्यतीति तत्स्र्वमभिधीयते । तत्रादौ दशसिद्धिनामानि ।
विजयसिद्धिः कामरूपसिद्धिः पादुकासिद्धि रञ्जनसिद्धिः
खड्गसिद्धिर्वेतालसिद्धिः पिशाचसिद्धिर्यक्षिणीसिद्धिश्चेटकासिद्धिर्मायासिद्धिश्चेति
। अथैतासां क्रमेण मन्त्रतदीयसाधनप्रकारफलान्युपदर्शयामः
विजयसिद्धेर्मन्त्रश्चतुर्विधः ह्रींफ्रेंद्वन्द्वयुद्धेनित्येविजयंदेहि । ह्रींफ्रें इति
पञ्चदशाक्षर एक । ह्रीं फ्रें स चतुरङ्गयुद्धे नित्ये विजयं देहि ।
ह्रींफ्रेंमित्यष्टादशाक्षरो द्वितीयः ह्रींफ्रेंकूटजयुद्धे नित्येविजयं देहि ।
ह्रींफ्रें इति षोडशाक्षर द्वितीयः ह्रींफ्रेंदुर्गजयुद्धेनित्येविजयंदेहि ।
ह्रींफ्रेमिति चतुर्थोमन्त्रः षोडशाक्षर एव एतेषां चैक
एवमन्त्रकामनायामुपास्य । कामनानैकोत्वर्थसिद्धमनेकोपासनं । अत्र यत्र
कुत्रापि शुभस्थाने स्थित्वा वर्णलक्षजपोनुष्ठेयः तद्दशांशतो
होमतर्पणेनुष्ठेय । वक्ष्यमाणयन्त्रे
प्. १७७अ)
च वारभेदेन सप्तविधे तत्तद्वारेषु पूर्वोक्तमन्त्रेण गन्धादिभिः पञ्चोपचारैः
पूजानुष्ठेया तेन मन्त्रोक्त विजयसिद्धिर्भवति ॥ ह्रींफ्रेमदेकामरूपं भेदेहि ।
ह्रींफ्रेमिति त्रयोदशार्णकामरूपसिद्धिमन्त्र एक एव अत्रापि वर्णलक्षं जपः
पौरश्चरणिकः तद्दशांशतो होमतर्पणे वक्ष्यमा एव यन्त्रे पूजनं । इत्थं
साधयितुः साधकस्य स्वेच्छावशतो नानारूपकरणसामर्थ्यं भवति ॥
ह्रींफ्रेनित्यदेपादुकां । ह्रींफ्रें इति द्वादशार्ण एक एव पादुकामन्त्रः अत्रापि
वर्णलक्षं जपः तद्दशांशतो जपतर्पणे वक्ष्यमाण एव यन्त्रसप्तके
तत्तल्लिखितकरानुरोधेन पूजनंन् । इत्थमनुष्ठात्रे प्रसत्रेयं सिद्धिविद्यापादुके
प्रयच्छेत् ते समारुह्य दुर्गमपि स्वेच्छाविषयदेशे साधकोगच्छेदतिक्षिप्रं पुनः
स्वेच्छया समागच्छेत् ॥ ह्रींफ्रेंनित्यप्रदेदेह्यञ्जनं । ह्रींप्रेंमिति द्वादशार्णं
एकएवाञ्जनसिद्धिमन्त्रः अत्रापिवर्णलक्षं जपः पौरश्चरणिकः तद्दशांशतो
होमतर्पणे वक्ष्यमाण एव यन्त्रेरव्यादि सप्तवारभेदभिन्ने पूजनं । इत्थं
मन्त्रे सिद्धे प्रसन्नेयं विद्या अञ्जनं साधपित्रेप्रयच्छति । तेनाञ्जितनेत्रश्च
साधको भूमौ निखातं निधिं पश्यति । अन्तरिक्षगतान्देवगन्दर्वादींश्च
प्रपश्यति ॥ ह्रींफ्रेंद्रवनित्येदेहि खड्गं ह्रींफ्रेंमिति द्वादशार्ण एकः
खड्गसिद्धिमन्त्रः अत्रापिवर्णलक्षं जपः
प्. १७७ब्)
तद्दशांशतो होमतर्पणे वक्ष्यमाण एव यन्त्रसप्तके तत्तद्द्वारानुरोधेन
पूजनं । इत्थं सिद्धविद्यया दिव्यःखड्गोलभ्यतेषंकरे गृहीत्वा
सर्वानेवशत्रून्निहन्ति पलायिताः पदयोः पतितावातस्यशत्रवःस्युः ॥
ह्रींफ्रेंनित्यद्रवेवेतालान्देहि । ह्रींफ्रेंमिति त्रयोदशार्णोवेतालसिद्धिमन्त्रः
अत्रापि वर्णलक्षं जपः जपदशांशतो होमतर्पणोयन्त्रमपि वक्ष्यमाणमेव
तत्रद्वारभेदभिन्नमर्चनार्थमुपादेयं इत्थंसाधितायामेकस्यामेव
वेतालसिद्धिविद्यायां वेतालाः सर्वेप्यसंख्याता एकशः प्रत्यक्षविषयीभवति ।
तेषु केचिद्विकृताङ्गा कचिद्विकृतमुखाः केचित्तीर्यङ्मुखाः केचिद्भीषणस्वनाः
सर्वेपिवशंगताः स्कन्धेसाधकमारूह्य सर्वस्मिन्नपि तदीक्षितदेशेचरन्ति ।
साधकशत्रून्साधकवचनाद्ग्रसन्ति च किम्बहुना आमरणं किङ्करा इवते
तदादिष्टसर्वकराभवन्ति ॥ ह्रींफ्रेंनित्यमदद्रवेपिशाचान्प्रेप्रयच्छ ।
ह्रींफ्रेमिति सप्तदशार्ण एक. पिशाचसिद्धिमन्त्र अत्रापि वर्णलक्षं पौरश्चरणिक
जपः दशांशतस्तस्यतु होमतर्पणे यन्त्रं तदेव प्रतिवारमिन्नं पिशाचा अपि
वेताला इवा संख्याः अत्यन्तं कृशतनवः विद्यासिद्ध्युत्तरं
वशीभूतास्तेसाधकस्य सकलेप्सितकारिणोभवन्ति । स्वस्य पलायतपूर्वकंगतं
मन्त्रौषधादिना प्रत्यक्ष्य विषयभूतं प्रत्यर्थिनं पिशाचैरेवजिघांसीयान्
नहि तोषामपि कश्चिदप्रत्यक्षः ॥
प्. १७८अ)
यक्षिणीसिद्धिमन्त्राः षड्त्रिंशत् । ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदाविचित्रा । ह्रींफ्रेमिति
त्रयोदशाक्षरी प्रथमायक्षिणीविद्या । ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदाविभ्रमा ।
ह्रींफ्रेमिति द्वितीयात्रयोदशाक्षरी । ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदाहंसी । ह्रींफ्रेमिति
तृतीयाद्वादशार्णा । ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदाभीषणी ।
ह्रींफ्रेमितित्रयोदशार्णाचतुर्थी । ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदाजनरञ्जिका । ह्रींफ्रेमिति
पञ्चदशार्णापञ्चमी । ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदाविशाला । ह्रींफ्रेमिति
त्रयोदशार्णाषष्ठी । ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदामदना ।
ह्रींफ्रेमितित्रयोदशार्णासप्तमी । ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदातुष्टा ।
ह्रींफ्रेंमित्यष्टमीद्वादशार्णा ।
ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदाकालकण्ठीचतुर्दशार्णानवमी ।
ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदाभयां । ह्रींफ्रें इति चतुर्दशार्णैव दशमी । ह्रींफ्रें
नित्यद्रवमदामाहेन्द्री । ह्रींफ्रेमिति त्रयोदशार्णात्वेकादशी ।
ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदाशङ्खिनी । ह्रींफ्रेमिति द्वादशार्णाद्वादशी ।
ह्रींफ्रेंनित्यदवमदा ऐन्द्री । ह्रींफ्रेमिति द्वादशार्णात्रयोदशी । ह्रींफ्रें
नित्यद्रवमदामङ्गला । ह्रींफ्रेमिति त्रयोदशार्णा चतुर्दशी ।

ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदावटवासिनी । ह्रींफ्रेमिति पञ्चदशार्णापञ्चदशमी ।
ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदामेखला । ह्रींफ्रेमिति त्रयोदशार्णाषोडशी ।
ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदासकला । ह्रींफ्रेमिति त्रयोदशार्णा सप्तदशी ।
ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदालक्ष्मी । ह्रींफ्रेमिति द्वादशार्णाष्टादशी ।
ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदामालिनी । ह्रींफ्रेंमित्येकोनविंशात्रयदशार्णा ।
प्. १७८ब्)
ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदाविश्वनायिका । ह्रींफ्रेमिति पञ्चदशार्णाविंशति ।
ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदासुलोचना । ह्रींफ्रेमित्येकविंशतिचतुर्दशार्णा ।
ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदासुशोभा । ह्रींफ्रेमितितिद्वविंशात्रयोदशार्णा ।
ह्रींफ्रेनित्यद्रवमदाकांमदा । ह्रींफ्रेमितित्रयोविंशात्रयोदशार्णा ।
ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदाविलासिनी । ह्रींफ्रेमिति चतुर्विंशा ।
ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदाकामेश्वरी । ह्रींफ्रेंमितिपञ्चविंशाच्तुर्दशाक्षरा ।
ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदानन्दिनी । ह्रींफ्रेमिति षड्त्रिंशात्रयोदशाक्षराविद्या ।
ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदास्वर्णरेखा । ह्रींफ्रेमिति सप्तविंशा ।
ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदामनोहरा । ह्रींफ्रेमित्यष्ठाविंशाचतुर्दशार्णा ।
ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदाप्रमोदा । ह्रींफ्रेंह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदारागिणी ।
ह्रींफ्रेमित्येकोत्रिंशत्त्रिंशत्प्रमितयक्षिणीविद्येप्रत्येकं त्रयोदशार्णो ।
ह्रींफ्रेंमित्यद्रवमदासिद्धाः ।
ह्रींफ्रेंमित्येकत्रिंशत्प्रमितयक्षिणीविद्याद्वादशार्णा ।
ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदापद्मिनी । ह्रींफ्रेमितिद्वात्रिंशन्मितात्रयोदशार्णा ।
ह्रींफ्रेंनित्यद्वमदारतिप्रिया । ह्रींफ्रेमिति
त्रयस्त्रिंशन्मितयक्षिणीविद्याचतुर्दशाक्षरा । ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदाकल्याणदा
। ह्रींफ्रेमिति चतुस्त्रिंशन्मितयक्षिणीविद्यापिचतुर्दशार्णा ।
ह्रींफ्रेनित्यद्रवमदाकलादक्षा । ह्रींफ्रेमिति पञ्चत्रिंशन्मितयक्षिणी
चतुर्दशार्णा । ह्रींफ्रेंनित्यद्रवमदासुरसुन्दरी
प्. १७९अ)
ह्रींफ्रेमिति षड्त्रिंशत्प्रमिता यक्षिणी विद्या पञ्चदशार्ण । एताश्च
सर्वायक्षिण्यः प्रत्येकं द्विभुजाः सौन्द्र्यशालिनो युवत्यः
विचित्रवर्णकवस्त्राभरणा एकैकं न तु
युगपत्साधकसमीपदेशागमनशीलाध्येयाः अत्र अरण्यवटमूलं ।
पर्वताग्रगुहा । उद्यानां मध्ये यस्येत्येवं भूतं काननं
श्लेष्मान्तकवृक्षमूलं । करञ्जवृक्षमूलं । विभीतकवृक्षमूलं ।
निम्बवृक्षमूलं । पिप्पलवृक्षमूलं । कदम्बवृक्षमूलं । विल्ववृक्षमूलं ।
वटवृक्षमूलं । नदीतीरारण्यमिति द्वादशस्थानेषु विचित्रादिक्रमोपात्तानां
यक्षिणीनां त्रित्रिमितानांविद्या । स्वस्ववर्णलक्षसंख्यजपेनसाधनीयाः
कदम्बपुष्प वन्धूकपुष्पजपापुष्परक्तकरवीरपुष्पान्यतमतो
जपदशांशभूतायुतसंख्ययाहोमः होमसंख्यं च तर्पणं पूजा च
सकलसिद्धिसाधारण एव यन्त्रेनुष्ठेया । तद्यन्त्रं यथा वृत्तद्वयं सान्तरालं
वहिः कृत्वा तदभ्यन्तरवृत्तकर्णिकायां कुलसुन्दरी प्रस्तावोक्तदिशा नवयोनि
चक्रं विधाय । वृत्तद्वयतोवाह्येदिग्विदिक्कोणकं चतुरस्रं द्वयेन
परस्परसावद्धेनाष्टास्रंविधाय । ततोपि वहिः सान्तरालं वृत्तद्वयं कृत्वा ।
तद्वैर्गतवृत्तसंलग्नमूलाग्रकं षोडशदलकं कमलं विधाय । ततोपि
वहिर्दलाग्रवृत्तं गणयित्वा तेन सह वृत्तद्वयं कृत्वा । तद्वहिर्भूपुरद्वयं
कृत्वा सिद्धे यन्त्रे वर्णानभिलिखेत् । सर्वमध्ये मायावीजं तन्मध्येरवाविति
प्. १७९ब्)
तद्वारनामसप्तम्यन्तमेकैकयन्त्रे एकशोलिखित्वा । ईकारांशे पङ्क्तित्रये उपरिदे
यज्ञदत्तस्येति षष्ठ्यान्ननाम मध्ये कुरुकुरुकुरुवितिक्रियापदं तदधः
रोगशान्तिं देवदत्ताकर्षणमित्यादिद्वितीयान्तविशेषपदेन साध्यनामलिखित्वा
तद्वहिर्गताष्टयोनिषु अष्टकोणेषु षोडशदलेषु चेति मिलित्वा द्वात्रिंशदलेषु
विद्यायाविकृताक्षराणि द्वात्रिंशत्संख्यानि लिखित्वा ।
सर्वाभ्यन्तरवृत्तवीथ्यामकारादि षोडशकं मध्यवीथ्यां
ककारादितकारान्तव्यञ्जनषोडशकं चरमवीथ्यां
थकारादिसकारान्तव्यञ्जनषोडशकं लिखित्वा । शिष्टं हलक्षात्मकं
वर्णत्रयं चतुरस्रस्याग्नेयादिकोणचतुष्टये चतुरावृत्त्यालिखेदिति
प्रथमयन्त्रंसिद्धं । अत्रैव यन्त्रे यदिरवावितिस्थाने सोम इति
त्रयस्त्रिंशन्मितवर्णादिचतुःषष्ठितमवर्णांते द्वात्रिंशद्वर्णलिखनं
कथितद्वात्रिंशद्वर्णलिखनस्थाने विदीयते तदा द्वितीयं । अत्रैव यन्त्रे
यदिरवावितिस्थाने भौमे इति पञ्चषष्ठ्यादि षणवत्यन्तद्वात्रिंशद्वर्णाः
उक्तवर्णस्याने तदा तृतीयं । अत्रैव यन्त्रेरवावितिपदेवुधे इति
उक्तद्वात्रिंशद्वर्णस्थाने सप्तनवत्यादिकाष्टाविंशत्युत्तरैकशतवर्णां
तद्वात्रिंशद्वर्णलिखने चतुर्थं । अत्रैव यन्त्रे रवावितिस्थाने गुराविति
उक्तद्वात्रिंशद्वर्णस्थाने एकोनत्रिंशदुत्तरैकशतादि षष्ट्युत्तरैकशतां
तद्वात्रिंशद्वर्णलिखने पञ्चमं ।