सुबन्धपरीक्षा · भाग 13

एxप्लनतोर्य् रेमर्क्स्
अ नुम्बेर् ओf fइवे fइगुरेस् अत् थे लेfत् सिदे इन्दिचतेस् थे लोचतिओन् ओf थे केय् wओर्द्
इन् थे बसिच् तेxत्स्. इन् थे चसे ओf थे स्व्, थे ह्ब् अन्द् थे व्न्, थे fइर्स्त् थ्रेए fइगुरेस्
इन्दिचते थे पगे नुम्बेर्, अन्द् थे लस्त् त्wओ इन्दिचते थे लिने नुम्बेर् (fओर् एxअम्प्ले,
स्व्16026=स्व् 160,26; ह्ब्02314=ह्ब् 23,14; व्न्06110=व्न् 61,10). इन् थे चसे ओf थे
प्व् अन्द् थे न्ब्, थे सेचोन्द् fइगुरे इन्दिचतेस् थे छप्तेर् नुम्बेर् अन्द् थे लस्त् थ्रेए
fइगुरेस् इन्दिचते थे करिक ओर् सुत्र नुम्बेर् (fओर् एxअम्प्ले, प्व्02232=प्व्, थे
प्रमनसिद्धि-छप्तेर् व्.232; न्ब्03015=न्ब्, थे परर्थनुमन-छप्तेर् सुत्र 15.
इन् थे चसे ओf थे स्प्, थे लस्त् त्wओ fइगुरेस् इन्दिचते थे करिक नुम्बेर् (fओर् एxअम्प्ले,
स्प्00015=स्प्, व्.15).
3. इन् थिस् दतबसे, सेन्तेन्चेस् अरे अर्तिfइचिअल्ल्य् दिविदेद् इन्तो wओर्द्-उनित्स्, अल्थोउघ् थेय्
इन्वोल्वे अ फोनेतिच् fउसिओन् ओर् उनिओन् इन् थे बसिच् तेxत्स्. fउर्थेर्, चोम्पोउन्द् wओर्द्स् अरे
दिविदेद् इन्तो थेइर् स्होर्तेस्त् चोन्स्तितुतिवे एलेमेन्त्स् (wए उसे अ ह्य्फेन् तो इन्दिचते थत्
ह्य्फेनतेद् एलेमेन्त्स् ओरिगिनल्ल्य् fओर्म् अ चोम्पोउन्द् wओर्द्) wइथ् थे fओल्लोwइन्ग्
एxचेप्तिओन्स्:
3.1. थे प्रेfइxएस् अ-, दुर्-, निह्- रेमैन् उन्दिविदेद्, इर्रेस्पेच्तिवे ओf अत्तछ्मेन्त् तो
wओर्द्स् ओर् चोम्पोउन्द् wओर्द्स्.
3.2. सुffइxएस् मकिन्ग् अन् अद्वेर्ब्, fओर् एxअम्प्ले -वत्, -वस, अरे दिविदेद्. बुत् सुffइxएस्
मकिन्ग् अ पोस्सेस्सिवे अद्जेच्तिवे, fओर् एxअम्प्ले -वत्, -मत्, रेमैन् उन्दिविदेद्, अन्द् तेर्म्स्
सुछ् अस् अ नुमेरल्+ -ध।-विध।-प्रकर रेमैन् अल्सो उन्दिविदेद्.
3.3. चोम्पोउन्द् wओर्द्स् wइथ् थे सुffइxएस् -त।-त्व ओर् -भव।-भुत fउन्दमेन्तल्ल्य्
रेमैन् उन्दिविदेद्. fओर् एxअम्प्ले: कर्यकरनभव।-भुत।-त.
3.4. चोम्पोउन्द् wओर्द्स् wइथ् एवम्-, तत्-, तथ-, पर-, यथ-, सु-, स्व- इन् थे
wओर्धेअद् fउन्दमेन्तल्ल्य् रेमैन् उन्दिविदेद्. fओर् एxअम्प्ले: एवम्जतिय, तदुत्पत्ति,
तथक्र्त, परतन्त्र, यथर्थ, यथस्वम्, सुज्ननत्व, स्वभव.
3.5. सोमे चोम्पोउन्द् wओर्द्स् wहिछ् अरे रेगर्देद् अस् तेर्मिनोलोग्य् रेमैन् अल्सो
उन्दिविदेद्. fओर् एxअम्प्ले: अग्निहोत्र, अयोगव्यवच्छेद, अर्थपत्ति, पदर्थ,
परमर्थ, प्रसज्यप्रतिसेध, विरुद्धव्यभिचरिन्, समनन्तरप्रत्यय,
सम्तनपरिनम, समन्यलक्सन, स्वभवप्रतिबन्ध.
4. थोसे तेर्म्स् wहोसे wओर्धेअद् इस् सुब्जेच्त् तो थे सन्धि रुलेस् (fओर् एxअम्प्ले, -द्
धेतु-) अरे चितेद् इन् थेइर् ओरिगिनल् fओर्म् (fओर् एxअम्प्ले, -द् *हेतु-) fओर् थे सके ओf
उसिन्ग् थिस् दतबसे तो मके अन् क्wइच् इन्देx.
1. औगुस्त्. 1997 । त्सुकुब
मोतोइ ओनो
नोते:
थिस् दतबसे इस् qउइते अ तेन्ततिवे ओने, अन्द् इ मुस्त् अद्मित् थत् थेरे अरे अ लोत् ओf
एर्रोर्स् अन्द् देfएच्त्स् इन् थिस् वेर्सिओन्. इ wओउल्द् अप्प्रेचिअते इत् वेर्य् मुछ् इf थे उसेर् wओउल्द्
पोइन्त् ओउत् अन्य् एर्रोर्स् इन् थिस् वेर्सिओन् सो थत् wए चन् मके अ बेत्तेर् नेw वेर्सिओन् इन् थे
fउतुरे.
ए-मैल्: ओनो@लोगोस्.त्सुकुब.अच्.ज्प्

00001 पारतन्त्र्यं हि सम्बन्धः सिद्धे का परतन्त्रता
00001 तस्मात् सर्वस्य भावस्य सम्बन्धो न अस्ति तत्त्वतः
00002 रूप-श्लेषो हि सम्बन्धो द्वित्वे स च कथं भवेत्
00002 तस्मात् प्रकृति-भिन्नानां सम्बन्धो न अस्ति तत्त्वतः
00003 पर-अपेक्षा हि सम्बन्धः सो असन् कथम् अपेक्षते
00003 संश् च सर्व-निराशंसो भावः कथम् अपेक्षते
00004 द्वयोर् एक-अभिसम्बन्धात् सम्बन्धो यदि तद्-द्वयोः
00004 कः सम्बन्धो अनवस्था च न सम्बन्ध-मतिस् तथा
00005 तौ च भावौ तद्-अन्यश् च सर्वे ते स्व-आत्मनि स्थिताः
00005 इत्य् अमिश्राः स्वयं भावास् तान् मिश्रयति कल्पना
00006 ताम् एव च अनुरुन्धानैः क्रिया-कारक-वाचिनः
00006 भाव-भेद-प्रतीत्य्-अर्थं संयोज्यन्ते अभिधायकाः
00007 कार्यकारणभावो अपि तयोर् असहभावतः
00007 प्रसिद्ध्यति कथं द्विष्ठो अद्विष्ठे सम्बन्धता कथम्
00008 क्रमेण भाव एकत्र वर्तमाणो अन्य-निस्पृहः
00008 तद्भावे अपि तद्-भावात् सम्बन्धो न एक-वृत्तिमान्
00009 यद्य् अपेक्ष्य तयोर् एकम् अन्यत्र असौ प्रवर्तते
00009 उपकारी ह्य् अपेक्ष्यः स्यात् कथं च उपकरोत्य् असन्
00010 यद्य् एक-अर्थ-अभिसम्बन्धात् कार्यकारणता तयोः
00010 प्राप्ता द्वित्व-आदि-सम्बन्धात् सव्येतर-विशाणयोः
00011 द्विष्ठो हि कश्चित् सम्बन्धो न अतो अन्यत् तस्य लक्षणम्
00011 भाव-अभाव-उपधिर् योगः कार्यकारणता यदि
00012 योग-उपाधी न ताव् एव कार्यकारणता अत्र किम्
00012 भेदाच् चेन् नन्व् अयं शब्दो नियोक्तारं समाश्रितः
00013 पश्यन्न् एकम् अदृष्टस्य दर्शने तद्-अदर्शने
00013 अपश्यत् कार्यम् अन्वेति विना व्याख्यातृभिर् जनः
00014 दर्शनाद् अदर्शने मुक्त्वा कार्य-बुद्धेर् असम्भवात्
00014 कार्य-आदि-श्रुतिर् अप्य् अत्र लाघव-अर्थं निवेशिता
00015 तद्-भाव-अभावात् तत्-कार्य-गतिर् या अप्य् अनुवर्ण्यते
00015 संकेत-विषय-आख्या सा सास्ना-आदेर् गो-गतिर् यथा
00016 भावे भाविनि तद्-भावो भाव एव च भाविता
00016 प्रसिद्धे हेतु-फलते प्रत्यक्ष-अनुपलम्भतः
00017 एतावन्मात्र-तत्त्व-अर्थाः कार्य-कारण-गोचराः
00017 विकल्पा दर्शयन्त्य् अर्थान् मिथ्या-अर्था घटितान् इव
00018 भिन्ने का घटना अभिन्ने कार्यकारणता अपि का
00018 भावे ह्य् अन्यस्य विश्लिष्टौ शिलष्टौ स्यातां कथं च तौ
00019 संयोगि-समवाय्य-आदि सर्वम् एतेन चिन्तितम्
00019 अन्योन्य-अनुपकाराच् च न सम्बन्धी च तादृशः
00020 जनने अपि हि कार्यस्य केनचित् समवायिना
00020 समवायी तदा न असौ न ततो अतिप्रसङ्गतः

00021 तयोर् अनुपकारे अपि समवाये परत्र वा
00021 सम्बन्धो यदि विश्वं स्यात् समवायि परस्परम्
00022 संयोग-जनने अपि इष्टौ ततः संयोगिनौ न तौ
00022 कर्म-आदि-योगित-आपत्तेः स्थितेश् च प्रतिवर्णिता
00023 संयोग-आद्य्-आश्रये योग्यम् अयोग्यं तच् च जायते
00023 नित्यं योग्य-स्वभावस्य तद्-वैकल्य-विरोधतः
00024 इति तद्-योग्यता-वाच्यः स्वभावो अस्य निरुच्यताम्
00024 विभाग-योग-गतिभिः किम् अन्यैर् गमन-आदिभिः
00025 तेषु सत्स्व् अपि तस्य इति सम्बन्धस्य अप्रसिद्धितः
00025 युक्तः स्वभाव-भेदो अयम् तत् प्रतिक्षण-जन्मनाम्