स्कन्द पुराण · अध्याय 1.2.17

॥ सूत उवाच ॥ ॥
इति श्रुत्वास्य वचनं मार्कंडेयोऽभ्यभाषत ॥
॥ मार्कंडेय उवाच ॥ ॥
श्रुतमेव मया देव श्रोतव्यं भवतो मुखात्

तथापि कौतुकेनाहमाक्रांतो मुनयोऽप्यमी ॥
गौर्या कथं तपस्तप्तं महादेव्यात्र कथ्यताम्

॥ नंदिकेश्वर उवाच ॥ ॥
कथयामि तदप्येतद्यथाऽधिगतमात्मना ॥
शृणु त्वमवधानेन मार्कंडेय महामते

ननु जानासि तत्पूर्वं यथा दाक्षायणी शिवः ॥
उपयेमे सतीं नाम सतीनामधिदेवताम्

यथा च सा क्रुधा भर्तुर्द्रुहि दक्षप्रजापतौ ॥
योगादहासीदात्मीयं वपुरित्यपि ते श्रुतम्

तदा हराज्ञानिघ्नेन वीरभद्रेण यत्कृतम् ॥
अध्वरध्वंसनं दक्षस्यापि ते विदितं महत्

अश्रौषीस्तस्य दक्षस्य गणैः शीर्षासखंडनम् ॥
ब्रह्माच्युतेंद्रमुख्यानां देवानामपि शिक्षणम्

दंतघातं रवेः पाणिपाटनं जातवेदसः ॥
अदितिप्रभृतीनां च दिव्यस्त्रीणां पराभवम्॥

सा च देवी पुनर्जन्म लेभे हिमवतो गृहे ॥
उमेति पार्वतीत्याख्यां द्वितीयां विभ्रती पुनः

देवः स्थाणुवने तां च परिचर्यापरं रहः ॥
अरुरोचयिषुः काममधाक्षीत्कालवह्निना

जितेंद्रियं च तं देवं क्वापि यातं गणैः सह ॥
तपोभिस्तोषयामास गौरी शिखरवासिनी

उपयम्याथ तां देवो वृत्तांतैश्चित्तखंडिभिः ॥
रमयामास चैकांते मोदस्वेति विलासिनीम्

वैधव्यखिन्नया रत्या प्रार्थिता शैलनंदिनी ॥
कामपीठे तपस्यंती कामं प्रत्युददीपयत्

पुनश्च मेनया मात्रा पित्रा च हिमभूभृता ॥
आनीता भवनं भर्त्रा साकं चिरमरंस्त सा

तदा शुंभनिशुंभाख्यौ लेभाते वेधसो वरम् ॥
देवदानवमर्त्येषु मास्तु नौ पुरुषान्मृतिः

इति तद्वचनं श्रुत्वा जातत्रासैः सुपर्वभिः ॥
अभ्यर्थितोऽवदद्देवो रहश्चक्रधरादिभिः

माभैष्ट भद्र कालेन तथा प्रतिविधीयते ॥
यथा निषूदितौ स्यातां तादृशौ दानवाविति

दत्ताभयान्मुकुंदादीन्विसृज्यांधकसूदनः ॥
अंतःपुरगतो रेमे देव्या सह यथा पुरा

कदाचिन्मर्मलक्ष्येण प्रीत्या कालीति निंदिता ॥
तस्य प्रीत्यै कालिका च त्वचमेवाजहान्निजाम्

यत्रोत्क्षिप्तवती चर्म स्वेच्छया परमेश्वरी ॥
महाकाशीप्रपाताख्यं तदभूत्क्षेत्रमुत्तमम्

सा च त्वक्कौशिकी नाम्ना काली विंध्याद्रिवासिनी ॥
तपस्यंती वृषस्यंतौ तो जघान महासुरौ

देवी च गौरी शिखरे तस्मिन्नेव मनोहरे ॥
तपोभिर्लब्धगौरीत्वाद्भर्त्तारं समतोषयत्

क्रमेण दौर्हृदवती भूत्वा प्रासूत पार्वती ॥
गजाननं च हेरंबं सेनान्यं च षडाननम्

तौ चागमविदः प्राहुर्नारायणचतुर्मुखौ ॥
पूर्वापराधशुद्ध्यर्थं देवीगर्भसमुद्भवौ

वर्धमानौ च तौ बालौ पित्रोरालोकमानयोः ॥
मग्नयोरिव वर्षाब्धौ प्रेमग्रंथिरभूद्दृढा

जातु वीणानिनादेन कदाचिच्चित्रलेखनैः ॥
विजह्रतुश्शिवौ स्वैरमेकदा मंडनैर्मिथः

जातु विद्यागमालापैः कदाचिच्चित्रवस्तुभिः ॥
एकदा लोकवृत्तांतैर्दंपतिभ्यां विनोदितम्

पुष्पावचयनैर्जातु कदाचिद्वारिखेलनैः ॥
अदीव्यतां च रागार्द्रौ दोलाकेलिभिरेकदा

मैनाकेनार्चितौ जातु मेनया जातु पूजितौ ॥
जात्वर्हितौ हिमवता दंपती तौ विनोदितौ

जातु द्यूतविनोदेन गतिगोष्ठ्या कदाचन ॥
एकदा दानलीलाभिः शिवौ चिक्रीडतुश्चिरम्

द्यूतनिर्जितमाच्छिद्य पत्युरुत्संगतां गतम् ॥
वलयीकृतमेणांकं ताटंकीकृतवत्युमा

इति तौ पितरौ चराचराणां निवसंतौ कनकाचलादिकेषु ॥
रुचिरेषु पदेषु कामभोगानतिहृद्यान्सुचिरं किलान्वभूताम्

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डेऽरुणाचलमाहात्म्य उत्तरार्धे शिवपार्वतीविहारवर्णनंनाम सप्तदशोऽध्यायः