कथासरित्सागर · अध्याय 4.3
% व् व् व्। व् व् व् - - - व् -। - व् - - % मालिनी (8+7): चएसुर इन् चोम्पोउन्द् ओर् इन्चोर्रेच्त्?
% व् व् व् व् व् व् - - - व् -। - व् - - % मालिनी (8+7): चएसुर इन् चोम्पोउन्द् ओर् इन्चोर्रेच्त्?
% व् व् व् व् व् व् - -। - व् - - व् - - % मालिनी (8+7)
% व् व् व् व् व् व् -। -। - व् -। -। व् - - % मालिनी (8+7)
इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे नरवाहनदत्तजननलम्बके द्वितीयस् तरङ्गः ।
तृतीयस् तरङ्गः ।
ततो वासवदत्ता सा वत्सराजं समीपगम् ।
विजने सचिवैर् युक्तम् अन्येद्युर् इदम् अब्रवीत्
% व् -। - व् व् - -। -। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् -। व् व् -। - व्। % च् पथ्या
% - - व्। व् व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
यतः प्रभृति गर्भो ऽयम् आर्यपुत्र धृतो मया ।
ततः प्रभृति तद्रक्षा तीव्रा मां हृदि बाधते
% व् -। व् व् व्। - -। व्। % अ पथ्या
% - व् - व्। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। व् व् व्। - - -। % च् पथ्या
% - -। -। व् व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
अद्य तच्चिन्तया चाहं सुप्ता निशि कथंचन ।
जाने दृष्टवती कंचित् स्वप्ने पुरुषम् आगतम्
% - व्। - - व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। व् व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - व् व् -। - -। % च् पथ्या
% - -। व् व् व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
भस्माङ्गरागसितया शेखरीकृतचन्द्रया ।
पिशङ्गजटया मूर्त्या शोभितं शूलहस्तया
% - - व् - व् व् व् -। % अ न-विपुला
% - व् - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् व् व् -। - -। % च् पथ्या
% - व् -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
स च माम् अभ्युपेत्यैव सानुकम्प इवावदत् ।
पुत्रि गर्भकृते चिन्ता न कार्या काचन त्वया
% व्। व्। -। - व् - - व्। % अ पथ्या
% - व् - व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व्। - व् व् -। - -। % च् पथ्या
% व्। - -। - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अहं तवैनं रक्षामि दत्तो ह्य् एष मयैव ते ।
किंचान्यच् छृणु वच्म्य् एव तव प्रत्ययकारणम्
% व् -। व् - -। - - व्। % अ म-विपुला
% - -॥- व्। व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। व् व्। -। - व्। % च् पथ्या
% व् -। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
श्वः कापि नारी विज्ञप्तिहेतोर् युष्मान् उपैष्यति ।
अवष्टभ्यैव साक्षेपम् आकर्षन्ती निजं पतिम् ।
पञ्चभिस् तनयैर् युक्ता बहुबन्धुजनावृता
% -। - व्। - -। - - व् % अ म-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - - व्। - - व्। % च् पथ्या
% - - - -। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
% - व् -। व् व् -। - -। % ए पथ्या
% व् व् - व् व् - व् - % f चोर्रेच्त्
सा च दुश्चारिणी योषित् स्वबान्धवबलात् पतिम् ।
तं घातयितुम् इच्छन्ती सर्वं मिथ्या ब्रवीति तत्
% -। व्। - - व् -। - -। % अ पथ्या
% व् - व् व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। - व् व् व्। - - -। % च् पथ्या
% - -। - -। व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
त्वं चात्र पुत्रि वत्सेशं पूर्वं विज्ञापयेस् तथा ।
तस्याः सकाशात् स यथा साधुर् मुच्येत कुस्त्रियः
% -। - व्। - व्। - - -। % अ पथ्या
% - -। - - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् - -। व्। व् -। % च् भ-विपुला
% - -। - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
इत्य् आदिश्य गते तस्मिन्न् अन्तर्धानं महात्मनि ।
प्रबुद्धा सहसैवाहं बिभाता च विभावरी
% -। - - व्। व् -। - -। % अ पथ्या
% - - - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। व् व् - - -। % च् पथ्या
% व् - -। व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
एवम् उक्ते तया देव्या शर्वानुग्रहवादिनः ।
तत्रासन् विस्मिताः सर्वे संवादापेक्षिमानसाः
% - व्। - -। व् -। - -। % अ पथ्या
% - - - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। - व् -। - -। % च् पथ्या
% - - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तस्मिन्न् एव क्षणे चात्र प्रविश्यार्तानुकम्पिनम् ।
वत्सराजं प्रतीहारमुख्यो ऽकस्माद् व्यजिज्ञपत्
% - -। - -। व् -। - -। % अ पथ्या
% व् - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - -। व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
आगता देव विज्ञप्त्यै कापि स्त्री बान्धवैर् वृता ।
पञ्चपुत्रान् गृहीत्वा स्वम् आक्षिप्य विवशं पतिम्
% - व् -। - व्। - - -। % अ पथ्या
% - -। -। - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - -। व् - -। व्। % च् पथ्या
% - - व्। व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तच् छ्रुत्वा नृपतिर् देवीस्वप्नसंवादविस्मितः ।
प्रवेश्यताम् इहैवेति प्रतीहारं तम् आदिशत्
% -। - -। व् व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् -। व् - - -। % च् पथ्या
% व् - - -। व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
स्वप्नसत्यत्वसंजातसत्पुत्रप्राप्तिनिश्चयः ।
देवी वासवदत्तापि सा संप्राप परां मुदम्
% - व् - - व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - व् व् - - व्। % च् पथ्या
% -। - - व्। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अथ द्वारोन्मुखैः सर्वैर् वीक्ष्यमाणा सकौतुकम् ।
प्रतीहाराज्ञया योषिद् भर्तृयुक्ता विवेश सा
% व् -। - - व् -। - -। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - - व् -। - -। % च् पथ्या
% - व् - -। व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
प्रविश्याश्रितदैन्या च यथाक्रमकृतानतिः ।
अथ संसदि राजानं सदेवीकं व्यजिज्ञपत्
% व् - - व् व् - -। व्। % अ पथ्या
% व् - व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व्। - व् व्। - - -। % च् पथ्या
% व् - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अयं निरपराधाया मम भर्ता भवन्न् अपि ।
न प्रयच्छत्य् अनाथाया भोजनाच्छादनादिकम्
% व् -। व् व् व् - - -। % अ पथ्या
% व् व्। - -। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। व् - -। व् - - -। % च् पथ्या
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इत्य् उक्तवत्यां तस्यां च स तद्भर्ता व्यजिज्ञपत् ।
देव मिथ्या वदत्य् एषा सबन्धुर् मद्वधैषिणी
% -। - व् - -। - -। व्। % अ म-विपुला
% व्। - - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व्। - -। व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
आ वत्सरान्तं सर्वं हि दत्तम् अस्या मयाग्रतः ।
एतद्बन्धव एवान्ये तटस्था मे ऽत्र साक्षिणः
% -। - व् - -। - -। व्। % अ म-विपुला
% - व्। - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - व् व्। - - -। % च् पथ्या
% व् - -। -। व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
एवं विज्ञापितस् तेन राजा स्वयम् अभाषत ।
देवीस्वप्ने कृतं साक्ष्यं देवेनैवात्र शूलिना
% - -। - - व् -। - व्। % अ पथ्या
% - -। व् व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - -। व् -। - -। % च् पथ्या
% - - - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
तत् किं साक्षिभिर् एषैव निग्राह्या स्त्री सबन्धवा ।
इति राज्ञोदिते ऽवादीद् धीमान् यौगन्धरायणः
% -। -। - व् व्। - - व्। % अ पथ्या
% - - -। -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व्। - - व् -। - -। % च् पथ्या
% - -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तथापि साक्षिवचनात् कार्यं देव यथोचितम् ।
लोको ह्य् एतद् अजानानो न प्रतीयात् कथंचन
% व् - व्। - व् व् व् -। % अ न-विपुला
% - -। - व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -॥- व्। व् - - -। % च् पथ्या
% -। व् - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तच् छ्रुत्वा साक्षिणो राज्ञा तथेत्य् आनाय्य तत्क्षणम् ।
पृष्टाः शशंसुस् ते चात्र तां मिथ्यावादिनीं स्त्रियम्
% -। - -। - व् -। - -। % अ पथ्या
% व् -। - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् - -। -। - व्। % च् म-विपुला
% -। - - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः प्रख्यातसद्भर्तृद्रोहाम् एतां सबान्धवाम् ।
सपुत्रां च स वत्सेशः स्वदेशान् निरवासयत्
% व् -। - - व् - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। व्। व्। - - -। % च् पथ्या
% व् - -। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
विससर्ज च तं साधुं तद्भर्तारं दयार्द्रधीः ।
विवाहान्तरपर्याप्तं वितीर्य विपुलं वसु
% व् व् - व्। व्। -। - -। % अ पथ्या
% - - - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - व् व् - - -। % च् पथ्या
% व् - व्। व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
पुमांसम् आकुलं क्रूरा पतितं दुर्दशावटे ।
जीवन्तम् एव कुष्णाति काकीव कुकुटुम्बिनी
% व् - व्। - व् -। - -। % अ पथ्या
% व् व् -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व्। - व्। - - व्। % च् पथ्या
% - - व्। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
स्निग्धा कुलीना महती गृहिणी तापहारिणी ।
तरुच्छायेव मर्गस्था पुण्यैः कस्यापि जायते
% - -। व् - -। व् व् -। % अ भ-विपुला
% व् व् -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - - व्। - - -। % च् पथ्या
% - -। - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
इति चैतत्प्रसङ्गेन वदन्तं तं महीपतिम् ।
वसन्तकः स्थितः पार्श्वे कथापटुर् अवोचत
% व् व्। - - व् - - व्। % अ पथ्या
% व् - -। -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् -। व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - व् व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
किं च देव विरोधो वा स्नेहो वापीह देहिनाम् ।
प्राग्जन्मवासनाभ्यासवशात् प्रायेण जायते
% -। व्। - व्। व् - -। -। % अ पथ्या
% - -। - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
तथा च श्रूयताम् अत्र कथेयं वर्ण्यते मया ।
आसीद् विक्रमचण्डाख्यो वाराणस्यां महीपतिः
% व् -। -। - व् -। - व्। % अ पथ्या
% व् - -। - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - व् व् - - -। % च् पथ्या
% - - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तस्याभूद् वल्लभो भृत्यो नाम्ना सिंहपराक्रमः ।
यो रणेष्व् इव सर्वेषु द्यूतेष्व् अप्य् असमो जयी
% - - -। - व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। व् -। व् व्। - - -। % च् पथ्या
% - -। -। व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तस्याभवच् च विकृता वपुषीवाशये ऽप्य् अलम् ।
ख्याता कलहकारीति नाम्नान्वर्थेन गेहिनी
% - - व् -। व्। व् व् -। % अ न-विपुला
% व् व् - - व् -॥व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् व् व् - - व्। % च् पथ्या
% - - - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
स तस्याः सततं भूरि राजतो द्यूततस् तथा ।
प्राप्य प्राप्य धनं धीरः सर्वम् एव समर्पयत्
% व्। - -। व् व् -। - व्। % अ पथ्या
% - व् -। - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - व्। व् -। - -। % च् पथ्या
% - व्। - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
सा तु तस्य समुत्पन्नपुत्रत्रययुता शठा ।
तथापि क्षणम् अप्य् एकं न तस्थौ कलहं विना
% -। व्। - व्। व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - व् व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। व् व्। -। - -। % च् पथ्या
% व्। - -। व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
बहिः पिबसि भुङ्क्षे च नैव किंचिद् ददासि नः ।
इत्य् आरटन्ती ससुता सा तं नित्यम् अतापयत्
% व् -। व् व् व्। - -। व्। % अ पथ्या
% - व्। - -। व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% -। - व् - -। व् व् -। % च् भ-विपुला
% -। -। - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
प्रसाद्यमानाप्य् आहारपानवस्त्रैर् अहर्निशम् ।
दुरन्ता भोगतृष्णेव भृशं जज्वाल तस्य सा
% व् - व् - -। - - व् % अ म-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। - व् - - व्। % च् पथ्या
% व् -। - - व्। - व्। - % द् चोर्रेच्त्
ततः क्रमेण तन्मन्युखिन्नस् त्यक्त्वैव तद्गृहम् ।
स विन्ध्यवासिनीं द्रष्टुम् अगात् सिंहपराक्रमः
% व् -। व् - व्। - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व्। - व् - व् -। - व्। % च् पथ्या
% व् -। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
सा तं स्वप्ने निराहारस्थितं देवी समादिशत् ।
उत्तिष्ठ पुत्र ताम् एव गच्छ वाराणसीं पुरीम्
% -। -। - -। व् - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व्। - व्। -। - व्। % च् पथ्या
% - व्। - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तत्र सर्वमहान् एको यो ऽस्ति न्यग्रोधपादपः ।
तन्मूलात् खन्यमानात् त्वं स्वैरं निधिम् अवाप्स्यसि
% - व्। - व् व् -। - -। % अ पथ्या
% -। -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। - व् - -। -। % च् पथ्या
% - -। व् व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तन्मध्याल् लप्स्यसे चैकं नभःखण्डम् इव च्युतम् ।
पात्रं गरुडमाणिक्यमयं निस्त्रिंशनिर्मलम्
% - - -। - व् -। - -। % अ पथ्या
% व् - - व्। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् व् व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तत्रार्पितेक्षणो द्रक्ष्यस्य् अन्तः प्रतिमिताम् इव ।
सर्वस्य जन्तोः प्राग्जातिं या स्याज् जिज्ञासिता तव
% - - व् - व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। व् व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व्। - -। - - -। % च् म-विपुला
% -। -। - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तेनैव बुद्ध्वा भार्यायाः पूर्वजातिं तथात्मनः ।
अवाप्तार्थः सुखी तत्र गतखेदो निवत्स्यसि
% - - व्। - -। - - -। % अ म-विपुला
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - -। व् -। - व्। % च् पथ्या
% व् व् - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
एवम् उक्तश् च देव्या स प्रबुद्धः कृतपारणः ।
वाराणसीं प्रति प्रायात् प्रातः सिंहपराक्रमः
% - व्। - -। व्। - -। -। % अ पथ्या
% व् - -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् -। व् -। - -। % च् पथ्या
% - -। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
[देव्या एम्. fओर् देव्याः]
गत्वा च तां पुरीं प्राप्य तस्मान् न्यग्रोधमूलतः ।
लेभे निधानं तन्मध्यात् पात्रं मणिमयं महत्
% - -। व्। -। व् -। - व्। % अ पथ्या
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् - -। - - -। % च् म-विपुला
% - -। व् व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अपश्यच् चात्र जिज्ञासुः पात्रे पूर्वत्र जन्मनि ।
घोराम् ऋक्षीं स्वभार्यां ताम् आत्मानं च मृगाधिपम्
% व् - -। - व्। - - -। % अ पथ्या
% - -। - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - -। व् - -। -। % च् पथ्या
% - - -। व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
[ऋक्षीं एम्. fओर् उक्षीं]
पूर्वजातिमहावैरवासनानिश्चलं ततः ।
बुद्ध्वा भार्यात्मनोर् द्वेषं शोकमोहौ मुमोच सः
% - व् - व् व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व् -। - -। % च् पथ्या
% - व् - -। व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
अथ बह्वीः परिज्ञातास् तत्र पात्रप्रभावतः ।
प्राग्जन्मभिन्नजातीयाः परिहृत्यैव कन्यकाः
% व् व्। - -। व् - - -। % अ पथ्या
% - व्। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व् - - -। % च् पथ्या
% व् व् - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
तुल्यां जन्मान्तरे सिंहीं परिणिन्ये विचिन्त्य सः ।
भार्यां द्वितीयां सिंहश्रीनाम्नीं सिंहपराक्रमः
% - -। - - व् -। - -। % अ पथ्या
% व् व् - -। व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् - -। - - - % च् म-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
कृत्वा कलहकारीं च तां स ग्रामैकभागिनीम् ।
निधानप्राप्तिसुखितस् तस्थौ नववधूसखः
% - -। व् व् व् - -। व्। % अ पथ्या
% -। -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - - व् व् व् -। % च् न-विपुला
% - -। व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
[ग्राम्- एम्. fओर् ग्रास्-]
इत्थं दारादयो ऽपीह भवन्ति भुवने नृणाम् ।
प्राक्संस्कारवशायातवैरस्नेहा महीपते
% - -। - - व् -। - व्। % अ पथ्या
% व् - व्। व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - व् व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इत्य् आकर्ण्य कथां चित्रां वत्सराजो वसन्तकात् ।
भृशं तुतोष सहितो देव्या वासवदत्तया
% -। - - व्। व् -। - -। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। व् - व्। व् व् -। % च् न-विपुला
% - -। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
एवं दिनेषु गच्छत्सु राज्ञस् तस्य दिवानिशम् ।
अतृप्तस्य लसद्गर्भदेवीवक्त्रेन्दुदर्शने
% - -। व् - व्। - - व्। % अ पथ्या
% - -। - व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - व्। व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
मन्त्रिणाम् उदपद्यन्त सर्वेषां शुभलक्षणाः ।
क्रमेण तनयास् तत्र भाविकल्याणसूचकाः
% - व् -। व् व् - - व्। % अ पथ्या
% - - -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व्। व् व् -। - व्। % च् पथ्या
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
प्रथमं मन्त्रिमुख्यस्य जायते स्म किलात्मजः ।
यौगन्धरायणस्यैव मरुभूतिर् इति श्रुतः
% व् व् -। - व् - - व्। % अ पथ्या
% - व् -। व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व् - - व्। % च् पथ्या
% व् व् - व्। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
ततो रुमण्वतो जज्ञे सुतो हरिशिखाभिधः ।
वसन्तकस्याप्य् उत्पेदे तनयो ऽथ तपन्तकः
% व् -। व् - व् -। - -। % अ पथ्या
% व् -। व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - -। - - -। % च् म-विपुला
% व् व् -। व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततो नित्योदिताख्यस्य प्रतीहाराधिकारिणः ।
इत्यकापरसंज्ञस्य पुत्रो ऽजायत गोमुखः
% व् -। - - व् - - -। % अ पथ्या
% व् - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - व् व् - - व्। % च् पथ्या
% - -। - व् व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
वत्सराजसुतस्येह भाविनश् चक्रवर्तिनः ।
मन्त्रिणो ऽमी भविष्यन्ति वैरिवंशावमर्दिनः
% - व् - व् व् - - व्। % अ पथ्या
% - व् -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् -। -। व् - - व्। % च् पथ्या
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इति तेषु च जातेषु वर्तमाने महोत्सवे ।
तत्राशरीरा नभसो निःससार सरस्वती
% व् व्। - व्। व्। - - व्। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -। व् व् -। % च् भ-विपुला
% - व् - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
दिवसेष्व् अथ यातेषु वत्सराजस्य तस्य सा ।
देवी वासवदत्ताभूद् आसन्नप्रसवोदया
% व् व् -। व् व्। - - व्। % अ पथ्या
% - व् - - व्। - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - व् व् - - -। % च् पथ्या
% - - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अध्यास्त सा च तच् चित्रं पुत्रिणीभिः परिष्कृतम् ।
जातवासगृहं सार्कशमीगुप्तगवाक्षकम्
% - - व्। -। व्। -। - -। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - व् व् -। - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
रत्नदीपप्रभासङ्गमङ्गलैर् विविधायुधैः ।
गर्भरक्षाक्षमं तेजो ज्वलयद्भिर् इवावृतम्
% - व् - - व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - - व् -। - -। % च् पथ्या
% व् व् - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
मन्त्रिभिस् तन्त्रितानेकमन्त्रतन्त्रादिरक्षितम् ।
जातं मातृगणस्येव दुर्गं दुरितदुर्जयम्
% - व् -। - व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - व् व् - - व्। % च् पथ्या
% - -। व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तत्रासूत च सा काले कुमारं कान्तदर्शनम् ।
द्यौर् इन्दुम् इव निर्गच्छदच्छामृतमयद्युतिम्
% - - - व्। व्। -। - -। % अ पथ्या
% व् - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। - व्। व् व्। - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
येन जातेन न परं मन्दिरं तत्प्रकाशितम् ।
यावद् धृदयम् अप्य् अस्या मातुर् निःशोकतामसम्
% - व्। - - व्। व्। व् -। % अ न-विपुला
% - व् -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् व् व्। -। - -। % च् पथ्या
% - -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः प्रमोदे प्रसरत्य् अत्रान्तःपुरवासिनाम् ।
वत्सेशः सुतजन्मैतच् छुश्रावाभ्यान्तराज् जनात्
% व् -। व् - -। व् व् -। % अ भ-विपुला
% - - - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। व् व् - - -। % च् पथ्या
% - - - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तस्मै स राज्यम् अपि यत्प्रीतः प्रियनिवेदिने ।
न ददौ तदनौचित्यभयेन न तु तृष्णया
% - -। व्। - व्। व् व्। - % अ न-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व्। व् -। व् व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - व्। व्। व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
एत्य चान्तःपुरं सद्यो बद्धौत्सुक्येन चेतसा ।
चिरात् फलितसंकल्पः स ददर्श सुतं नृपः
% - व्। - - व् -। - -। % अ पथ्या
% - - - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। व् व् व् - - -। % च् पथ्या
% व्। व् - व्। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
रक्तायताधरदलं चलोर्णाचारुकेसरम् ।
मुखं दधानं साम्राज्यलक्ष्मीलीलाम्बुजोपमम्
% - - व् - व् व् व् -। % अ न-विपुला
% व् - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। व् - -। - - व् % च् म-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
प्राग् एवान्यनृपश्रीभिर् भित्येव निजलाञ्छनैः ।
उज्झितैर् अङ्कितं मृद्वोः पदयोश् छत्त्रचामरैः
% -। - - व् व् - - -। % अ पथ्या
% - - व्। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् -। - व् -। - -। % च् पथ्या
% व् व् -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततो हर्षभरापूरपीडनोत्फुल्लया दृशा ।
सास्रया स्रवतीवास्मिन् सुतस्नेहं महीपतौ
% व् -। - व् व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् -। व् व् - - -। % च् पथ्या
% व् - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
नन्दत्स्व् अपि च यौगन्धरायणादिषु मन्त्रिषु ।
गगनाद् उच्चचारैवं काले तस्मिन् सरस्वती
% - -। व् व्। व्। - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - व् व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् -। - व् - - -। % च् पथ्या
% - -। - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
कामदेवावतारो ऽयं राजञ् जातस् तवात्मजः ।
नरवाहनदत्तं च जानीह्य् एनम् इहाख्यया
% - व् - - व् - -। -। % अ पथ्या
% - -। - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - व् व् - -। व्। % च् पथ्या
% - -। - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अनेन भवितव्यं च दिव्यं कल्पम् अतन्द्रिणा ।
सर्वविद्याधरेन्द्राणाम् अचिराच् चक्रवर्तिना
% व् - व्। व् व् - -। व्। % अ पथ्या
% - -। - व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - - व् - - -। % च् पथ्या
% व् व् -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इत्य् उक्त्वा विरतं वाचा तत्क्षणं नभसः क्रमात् ।
पुष्पवर्षैर् निपतितं प्रसृतं दुन्दुभिस्वनैः
% -। - -। व् व् -। - -। % अ पथ्या
% - व् -। व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - -। व् व् व् -। % च् न-विपुला
% व् व् -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः सुरकृतारम्भजनिताभ्यधिकादरम् ।
स राजा सुतरां हृष्टश् चकार परम् उत्सवम्
% व् -। व् व् व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व्। - -। व् व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - व्। व् व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
बभ्रमुस् तूर्यनिनदा नभस्तो मन्दिरोद्गताः ।
विद्याधरेभ्यः सर्वेभ्यो राजजन्मेव शंसितुम्
% - व् -। - व् व् व् -। % अ न-विपुला
% व् - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -। - - -। % च् म-विपुला
% - व् - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
सौधाग्रेष्व् अनिलोद्धूताः शोणरागाः स्वकान्तिभिः ।
पताका अपि सिन्दूरम् अन्योन्यम् अकिरन्न् इव
% - - -। व् व् - - -। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। व् व्। - - व्। % च् पथ्या
% - - व्। व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
भुवि साङ्गस्मरोत्पत्तितोषाद् इव सुराङ्गनाः ।
समागताः प्रतिपदं ननृतुर् वारयोषितः
% व् व्। - - व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। व् व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् -। व् व् व् -। % च् न-विपुला
% व् व् -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अदृश्यत च सर्वा सा समानविभवा पुरी ।
राज्ञो बद्धोत्सवात् प्राप्तैर् नववस्त्रविभूषणैः
% व् - व् व्। व्। - -। -। % अ पथ्या
% व् - व् व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व् -। - -। % च् पथ्या
% व् व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तदा ह्य् अर्थान् नृपे तस्मिन् वर्षत्य् अर्थ्यनुजीविषु ।
कोषाद् ऋते न तत्रत्यो दधौ कश्चन रिक्तताम्
% व् -॥- -। व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् -। व्। - - -। % च् पथ्या
% व् -। - व् व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
मङ्गल्यपूर्वाः स्वाचारदक्षिणा नर्तितापराः ।
सत्प्राभृतोत्तरास् तैस् तैः सुरक्षिभिर् अधिष्ठिताः
% - - व् - -। - - व् % अ म-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व् -। -। -। % च् पथ्या
% व् - व् व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
प्रसृतातोद्यनिर्ह्रादाः साक्षाद् दिश इवाखिलाः ।
समन्ताद् आययुश् चात्र सामन्तान्तःपुराङ्गनाः
% व् व् - - व् - - -। % अ पथ्या
% - -। व् व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। - व् -। - व्। % च् पथ्या
% - - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
चेष्टा नृत्तमयी तत्र पूर्णपात्रमयं वचः ।
व्यवहारो महात्यागमयस् तूर्यमयो ध्वनिः
% - -। - व् व् -। - व्। % अ पथ्या
% - व् - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - -। व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
चीनपिष्टमयो लोकश् चारणैकमयी च भूः ।
आनन्दमय्यां सर्वस्याम् अपि तस्याम् अभूत् पुरि
% - व् - व् व् -। - -। % अ पथ्या
% - व् - व् व् -। व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -। - - -। % च् म-विपुला
% व् व्। - -। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
एवं महोत्सवस् तत्र भूरिवासरवर्धितः ।
निवर्तते स्म स समं पूर्णैः पौरमनोरथैः
% - -। व् - व् -। - व्। % अ पथ्या
% - व् - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् -। व्। व्। व् -। % च् न-विपुला
% - -। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
सो ऽपि व्रजत्सु दिवसेष्व् अथ राजपुत्रो वृद्धिं शिशुः प्रतिपद् इन्दुर् इवाजगाम ।
पित्रा यथाविधिनिवेदितदिव्यवाणीनिर्दिष्टपूर्वनरवाहनदत्तनाम्ना
% -। -। व् - व्। व् व् -। व् व्। - व् - - % वसन्ततिलक (14)
% - -। व् -। व् व् व्। - व्। व् - व् - - % वसन्ततिलक (14)
% - -। व् - व् व् व् - व् व् - व् - - % वसन्ततिलक (14)
% - - व् - व् व् व् - व् व् - व् - - % वसन्ततिलक (14)
यानि स्फुरन्मसृणमुग्धनखप्रभाणि द्वित्राणि यानि च खचद्दशनाङ्कुराणि ।
तानि स्खलन्ति ददतो वदतश् च तस्य दृष्ट्वा निशम्य च पदानि पिता तुतोष
% - -। व् - व् व् व् - व् व् - व् - - % वसन्ततिलक (14)
% - - व्। - व्। व्। व् - व् व् - व् - - % वसन्ततिलक (14)
% - -। व् - व्। व् व् -। व् व् -। व्। - व् % वसन्ततिलक (14)
% - -। व् - व्। व्। व् - व्। व् -। व् - - % वसन्ततिलक (14)
अथ तस्मै मन्त्रिवराः स्वसुतान् आनीय राजपुत्राय ।
शिशवे शिशून् महीपतिहृदयानन्दान् समर्पयाम् आसुः
% व् व्। - -। - व् व् -। व् व् -। - - व्। - व् - - - %
% व् व् -। व् -। व् - व् व् व् व् - - -। व् - व् -। - - % गीति (30+30 मोरए)
यौगन्धरायणः प्राङ् मरुभूतिं हरिशिखं रुमण्वांश् च ।
गोमुखम् इत्यकनामा तपन्तकाख्यं वसन्तकश् च सुतम्
% - - व् - व् -। -। व् व् - -। व् व् व् -। व् - -। - %
% - व् व्। - व् व् - -। व् - व् - -। व् - व् -। व्। व् - % गीति (30+30 मोरए)
शान्तिकरो ऽपि पुरोधा भ्रातृसुतं शान्तिसोमम् अपरं च ।
वैश्वानरम् अर्पितवान् पिङ्गलिकापुत्रकौ यमजौ
% - व् व् -। व्। व् - -। - व् व् -। - व् - व्। व् व् -। - %
% - - व् व्। - व् व् -। - व् व् - - व् -। व् व् - % आर्या (30+27 मोरए): पथ्या
तस्मिन् क्षणे च नभसो निपपात दिव्या नान्दीनिनादसुभगा सुरपुष्पवृष्टिः ।
राजा ननन्द च तदा महिषीसमेतः सत्कृत्य तत्र सचिवात्मजमण्डलं तत्
% - -। व् -। व्। व् व् -। व् व् - व्। - - % वसन्ततिलक (14)
% - - व् - व् व् व् -। व् व् - व् - - % वसन्ततिलक (14)
% - -। व् - व्। व्। व् -। व् व् - व् - - % वसन्ततिलक (14)
% - - व्। - व्। व् व् - व् व् - व् -। - % वसन्ततिलक (14)
बाल्ये ऽपि तैर् अभिमतैर् अथ मन्त्रिपुत्रैः षड्भिस् तदेकनिरतैश् च स राजपुत्रः ।
युक्तः सदैव नरवाहनदत्त आसीद् युक्तो गुणैर् इव महोदयहेतुभूतैः
% - -। व्। -। व् व् व् -। व् व्। - व् - - % वसन्ततिलक (14)
% - -। व् - व् व् व् -। व्। व्। - व् - - % वसन्ततिलक (14)
% - -। व् - व्। व् व् - व् व् - व्। - - % वसन्ततिलक (14)
% - -। व् -। व् व्। व् - व् व् - व् - - % वसन्ततिलक (14)
तं च क्रीडाकलितललिताव्यक्तनर्माभिलाषं
यान्तं प्रीतिप्रवणमनसाम् अङ्कतो ऽङ्कं नृपाणाम् ।
पुत्रं स्मेराननसरसिजं सादरं पश्यतस् ते
बद्ध्वानन्दाः किम् अपि दिवसा वत्सराजस्य जग्मुः
मूल पाठ: Kathāsaritsāgara · Edition: Durgaprasad and Parab, Bombay : Nirnaya-Sagar Press 1915 · Data entry James Mallinson Elena Artesani Rabi Acharya Nirajan Kafle Tyler Neill · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0