कथासरित्सागर · अध्याय 16.3

% व्। व् व् व्। - व् व् - -। व् व् - - - व् - व् -। - - %
% - व् व् व् - व् व् व् -। व् व् व् व् -। - व् - व् व् - % आर्या (30+27 मोरए): पथ्या
इति महाकविश्रीसोमदेवभट्टविरचिते कथासरित्सागरे सुरतमञ्जरीलम्बके द्वितीयस् तरङ्गः ।
तृतीयस् तरङ्गः ।
एवं तत्रासितगिरौ साध्वीं सुरतमञ्जरीम् ।
इत्यकापहृतां तस्मात्स्यालादप्यपभर्त्सितात्

% - -। - - व् व् व् -। % अ न-विपुला
% - -। व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - व् व् -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
हृत्वा समर्प्य भर्त्रे च मुनिमध्ये व्यवस्थितम् ।
नरवाहनदत्तं तं कश्यपर्षिर् अभाषत

% - -। व् - व्। - -। व्। % अ पथ्या
% व् व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - व् व् - -। -। % च् पथ्या
% - व् - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
नाभून्न भविता राजंश्चक्रवर्ती समस्तव ।
यस्य धर्भासनस्थस्य न रागादिवशा मतिः

% - - व्। व् व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व्। - - व् - - व्। % च् पथ्या
% व्। - - व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
धन्यास्ते ऽपि च पश्यन्ति ये त्वां सुकृतिनं सदा ।
ईदृशे ऽपि हि साम्राज्ये नावद्यं किंचिदस्ति ते

% - - -। व्। व्। - - व्। % अ पथ्या
% -। -। व् व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् -। व्। व्। - - -। % च् पथ्या
% - - -। - व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
आसन्नृषभकाद्या हि पुरान्ये चक्रवर्तिनः ।
नानाविधैश् च दोषैस्ते ग्रस्ता नष्टाः श्रियश्च्युताः

% - - व् व् व् - -। व्। % अ पथ्या
% व् - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् -। व्। - - -। % च् पथ्या
% - -। - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ऋषभः सर्वदमनस्तृतीयो बन्धुजीवकः ।
अतिदर्पेण ते सर्वे शक्रान्निग्रहमागताः

% व् व् -। - व् व् व् - % अ न-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - - व्। -। - -। % च् पथ्या
% - - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
जीमूतवाहनो ऽप्येत्य पृष्टो विद्याधरेश्वरः ।
चक्रवर्तिपदप्राप्तिकारणं नारदर्षिणा

% - - व् - व् -। - व्। % अ पथ्या
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - व् व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
आचख्यौ कल्पवृक्षस्य दानं निजतनोस् तथा ।
तेनाभ्रश्यत्पदात्स्वस्मात्सुकृतोदीरणेन सः

% - - -। - व् - - व्। % अ पथ्या
% - -। व् व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - - व् - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - - व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
विश्वान्तराख्यो यश्चासीच्चक्रवर्तीह सो ऽपि च ।
इन्द्रीवराक्षे तनये हते चेदिमहीभृता

% - - व् - -। - - - % अ म-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व्। -। व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -। व् व् -। % च् भ-विपुला
% व् -। - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
वसन्ततिलकाख्येन तद्दारध्वंसकारिणी ।
कुपुत्रशोकमोहेन धैर् यहीनो व्यपद्यत

% व् - व् व् व् - - व्। % अ पथ्या
% - - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - व् - - व्। % च् पथ्या
% -। व् - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
एकसारावलोकस्तु भूत्वा राजेन्द्र मानुषः ।
विद्याधराणां संप्राप्य सुकृतैश्चक्रवर्तिताम्

% - व् - - व् - - व्। % अ पथ्या
% - -। - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -। - - व्। % च् म-विपुला
% व् व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अनासादितदोषः संश्चिरं साम्राज्यसंपदम् ।
भुक्त्वावसाने वैराग्यात्स्वयं त्यक्त्वा वनं गतः

% व् - - व् व् - -। - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -। - - - % च् म-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - -। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
इत्थं विद्याधराः प्रायः स्वपदप्राप्तिमोहिताः ।
नोचिते पथि तिष्ठन्ति रागाद्यन्धाः पतन्ति च

% - -। - - व् -। - -। % अ पथ्या
% व् व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् -। व् व्। - - व्। % च् पथ्या
% - - - -। व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
तत्त्वं न्याय्यात्पथः शश्वद्रक्षेः स्खलितमात्मनः ।
विद्याधरप्रजा चेयं रक्ष्या धर्मव्यतिक्रमात्

% - -। - - व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व् -। - -। % च् पथ्या
% - -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
कश्यपेनैवमुक्तस्तु सम्राट् श्रद्धिततद्वचः ।
नरवाहनदत्तस् तमिदं पप्रच्छ सादरम्

% - व् - - व् - - व्। % अ पथ्या
% - -। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - व् व् - -। व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
कथं तारावलोकेन मानुषेण सता पुरा ।
प्राप्तं विद्याधरैश्वर्यं भगवन्वर्णयस्व नः

% व् -। - - व् - - व्। % अ पथ्या
% - व् - व्। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व् - - -। % च् पथ्या
% व् व् - - व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
तच् छ्रुत्वा कश्यपो ऽवादीच्छ्रूयतां कथयामि वः ।
चन्द्रावलोक इत्यासीन्नाम्ना शिबिषु भूपतिः

% -। - -। - व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् -। व् व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व्। - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। व् व् व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
तस्येश्वरस्या मूर्धन्या चन्द्रलेखेत्यभूत्प्रिया ।
दुग्धाब्धिनिर्मलकुला शुद्धा गङ्गासमस्थितिः

% - - व् - -। - - -। % अ म-विपुला
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व् व् व् -। % च् न-विपुला
% - -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अभूच् च वारणस् तस्य परसेनाविमर्दनः ।
महान् कुवलयापीड इति ख्यातो महीतले

% व् -। व्। - व् -। - व्। % अ पथ्या
% व् व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। व् व् व् - - व्। % च् पथ्या
% व् -। - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तत्प्रभावेण भूपालो बलिनापि न शत्रुणा ।
स पौरस्वामिके राज्ये पर्यभूयत केनचित्

% - व् - - व्। - - -। % अ पथ्या
% व् व् - व्। व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व्। - - - व् -। - -। % च् पथ्या
% - व् - व् व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
यौवनापगमे चास्य पुत्र एको महीपतेः ।
उत्पेदे चन्द्रलेखायां देव्यां कल्याणलक्षणः

% - व् - व् व् -। - व्। % अ पथ्या
% - व्। - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। - व् - - -। % च् पथ्या
% - -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तारावलोकनामा च क्रमाद्वृद्धिं जगाम सः ।
दानधर्मविवेकाद्यैः सहजातैर् गुणैः सह

% - - व् - व् - -। -। % अ पथ्या
% व् - - -। व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - व् व् - - -। % च् पथ्या
% व् व् - -। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अशिक्षत च निःशेषं वाङ्मयार्थं महामतिः ।
नाशिक्षत न शब्दार्थमेकं कामप्रदो ऽर्थिषु

% व् - व् व्। व्। - - -। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् व्। व्। - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
क्रमाद्युवापि वयसा स्थविरः स विचेष्टितैः ।
तेजसा सूर्यसंकाशो ऽप्य् अत्यर्थं सौम्यदर्शनः

% व् - व् - व्। व् व् -। % अ न-विपुला
% व् व् -। व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् -। - व् - - -॥% च् पथ्या
% - - -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
राकाचन्द्र इवाशेषकलासंदोहसुन्दरः ।
कंदर्प इव विश्वस्य लोकस्यौत्सुक्यदायकः

% - - - व्। व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व्। व् व्। - - व्। % च् पथ्या
% - - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
संजज्ञे पितृशुश्रूषाजितजीमूतवाहनः ।
अभिव्यक्तमहाचक्रवर्तिलक्षणलाञ्छितः

% - - -। व् व् - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - व् व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततस् तस्य कृते सूनोः कन्या मद्रेश्वरात्मजा ।
चन्द्रावलोकेनाजह्रे माद्रीनाम महीभृता

% व् -। - व्। व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - - - - -। % च् म-विपुला, चएसुर अfतेर् 5थ् स्य्ल्लब्ले इन् चोम्पोउन्द् ओर् इन्चोर्रेच्त्?
% - - - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
कृतोद्वाहं पिता तं च तद्गुणोत्कर्षतोषितः ।
यौवराज्ये महाराजस्तदैवाभिषिषेच सः

% व् - - -। व् -। -। व्। % अ पथ्या
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - -। व् - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - - व् व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
अभिषिक्तश् च पित्रात्र युवराजस्तदाज्ञया ।
तारावलोकः सो ऽन्नादिदानसत्त्राण्यकारयत्

% व् व् - -। व्। - - व्। % अ पथ्या
% व् व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -। -। - व् % च् म-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
शय्योत्थायं च पात्राणि तानि स्वयम् अवेक्षितुम् ।
सदा कुवलयापीडम् आरुह्य गजम् अभ्रमीत्

% - - - -। व्। - - व्। % अ पथ्या
% - -। व् व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। व् व् व् - - व्। % च् पथ्या
% - - व्। व् व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
यो यदर्थितवांस् तस्मै तद् ददाव् अपि जीवितम् ।
तेन तस्य यशो दिक्षु युवराजस्य पप्रथे

% -। व् - व् व् -। - -। % अ पथ्या
% -। व् -। व् व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व्। - व्। व् -। - व्। % च् पथ्या
% व् व् - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथ तस्य सुतौ माद्र्यां जायेते स्म यमावुभौ ।
तौ च नाम्ना करोति स्म स पिता रामलक्ष्मणौ

% व् व्। - व्। व् -। - -। % अ पथ्या
% - - -। व्। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। व्। - -। व् - -। व्। % च् पथ्या
% व्। व् -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अवर्धेतां च तौ पित्रोः स्नेहानन्दाविवार्भकौ ।
स्वपितामहयोश्चैव प्राणेभ्यो ऽप्य् अधिकप्रियौ

% व् - - -। व्। -। - -। % अ पथ्या
% - - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - व् व् - - -। % च् पथ्या
% - - -॥व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
आरोपितगुनावेतौ तत्कोदण्डाविवानतौ ।
तारावलोको माद्री च न पश्यन्तावतृप्यताम्

% - - व् व् व् - - -। % अ पथ्या
% - - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -। - -। व्। % च् म-विपुला
% व्। - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः कुवलयापीडं गजं दातृयशः सुतौ ।
दृष्ट्वा तारावलोकस्य विप्रान्स्वान्रिपवो ऽब्रुवन्

% व् -। व् व् व् - - -। % अ पथ्या
% व् -। - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व् - - व्। % च् पथ्या
% - - - व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
गत्वा कुवलयापीडं गजं तारावलोकतः ।
याचध्वं यदि तावत्तं युष्मभ्यं स प्रदास्यति

% - -। व् व् व् - - -। % अ पथ्या
% व् -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। व् व्। - - -। % च् पथ्या
% - - -। -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
हरिष्यामस्ततो राज्यं तद्विहीनस्य तस्य तत् ।
न दास्यत्यथ दातृत्वयशस् तस्य विनङ्क्ष्यति

% व् - - - व् -। - -। % अ पथ्या
% - व् - - व्। - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% व्। - - व् व्। - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इत्य् उक्तास्तैस् तथेत्य् उक्त्वा गत्वा ते ब्राह्मणास् ततः ।
राज्ञस्तारावलोकात्तं दानवीराद्ययाचिरे

% -। - - -। व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। -। - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - - व् - - -। % च् पथ्या
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
को नामार्थो गजेन्द्रेण याचितेन द्विजन्मनाम् ।
तज्जाने निश्चितमिमे प्रयुक्ता मम केनचित्

% -। - - -। व् - - व्। % अ पथ्या
% - व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। - व् व् व् -। % च् न-विपुला
% व् - -। व् व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
तद्यदस्तु मया तावद्दातव्यो ऽयं गजोत्तमः ।
अप्राप्तकामो ह्य् अर्थी मे कथं यास्यति जीवतः

% - व् - व्। व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - -। -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -॥- -। -। % च् म-विपुला
% व् -। - व् व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
इति संचिन्त्य तेभ्यस्तं द्विजेभ्यो वारणोत्तमम् ।
तारावलोकः स ददौ निष्कम्पेनैव चेतसा

% व् व्। - - व्। - - -। % अ पथ्या
% व् - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -। व्। व् -। % च् भ-विपुला
% - - - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततस् तैर् नीयमानं तं दृष्ट्वा करिवरं द्विजैः ।
पौराश्चन्द्रावलोकस्य क्रुद्धा राज्ञो ऽन्तिकं ययुः

% व् -। -। - व् - -। -। % अ पथ्या
% - -। व् व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - - व् - - -। % च् पथ्या
% - -। - -। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
ऊचुश् च ते सुतेनेदं राज्यं त्यक्तं तवाधुना ।
मुनिधर्मो गृहीतश् च सर्वसंन्यासकारिणा

% - -। व्। -। व् - - -। % अ पथ्या
% - -। - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - -। व् - -। व्। % च् पथ्या
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
यदेतेन श्रियो मूलं गन्धभग्नान्यवारणः ।
दत्तः कुवलयापीडः पश्यार्थिभ्यो महागजः

% व् - - -। व् -। - -। % अ पथ्या
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् व् व् - - -। % च् पथ्या
% - - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तदेतं तपसे पुत्रं वनं प्रस्थापयाथवा ।
गजं प्रत्याहरान्यं वा राजानं कुर्महे वयम्

% व् - -। व् व् -। - -। % अ पथ्या
% व् -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। - - व् - -। -। % च् पथ्या
% - - -। - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
इति चन्द्रावलोकस् तैह् पौरैर् उक्तस् तथैव तत् ।
स पुत्रं श्रावयाम् आस प्रतीहारमुखेन तम्

% व् व्। - - व् - -। -। % अ पथ्या
% - -। - -। व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% व्। - -। - व् -। - -। % च् पथ्या
% व् - - व् व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
सो ऽपि तारावलोकस्तच् छ्रुत्वा तत्तनयो ऽब्रवीत् ।
हस्ती तावन्मया दत्तो नास्त्यदेयं च मे ऽर्थिषु

% -। व्। - - व् - - -। % अ पथ्या
% - -। - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व् -। - -। % च् पथ्या
% - व् - -। व्। -। व् - % द् चोर्रेच्त्
ईदृशेन तु राज्येन पौरायत्तेन किं मम ।
किं चान्यानुपयोगिन्या लक्ष्म्या विद्युद्विलोलया

% - व् - व्। व्। - - व्। % अ पथ्या
% - - - - व्। -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। - - व् व् - - -। % च् पथ्या
% - -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तन्मे श्रेयो वने वासः सर्वभोज्यफलश्रियाम् ।
मध्ये तरूनां न पुनर्नृपशूनामिहेदृशाम्

% - -। - -। व् -। - -। % अ पथ्या
% - व् - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् - -। व्। व् - % च् भ-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इत्य् उक्त्वा तुल्यसंकल्पधीरया भार्ययान्वितः ।
पित्रोः पादावनुध्याय दत्त्वार्थिभ्यो ऽर्थसंचयम्

% -। - -। - व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व् - - व्। % च् पथ्या
% - - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
गृहीतवल्कलः साकं स पुत्राभ्यां निजात्पुरात् ।
तारावलोको निरगाद्रुदतः सान्त्वयन्द्विजान्

% व् - व् - व् -। - -। % अ पथ्या
% व्। - - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -। व् व् - % च् भ-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तं तथाप्रस्थितं दृष्ट्वा पशूनां पक्षिणामपि ।
करुणं क्रन्दतामश्रुधाराभिर् भूरसिच्यत

% -। व् - - व् -। - -। % अ पथ्या
% व् - -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् -। - व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - - -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
सून्वोर्वाहनमात्रैकरथशेषः पथि व्रजन् ।
सो ऽथ तारावलोको ऽन्यै रथाश्चान्याचितो द्विजैः

% - - - व् व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - -। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। व्। - - व् - -। -। % च् पथ्या
% व् - - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
स तानथ ददौ तेभ्यश्चकर्ष च रथं स्वयम् ।
सभार्यः सुकुमारौ तौ नेतुं बालौ तपोवनम्

% व्। - व् व्। व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - व्। व्। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। व् व् - -। -। % च् पथ्या
% - -। - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततो ऽअवीमध्यगतं परिश्रान्तम् उपेत्य तम् ।
निरश्वं रथम् अप्य् अत्र ययाचे ब्राह्मणो ऽपरः

% व् -। व् - - व् व् -। % अ भ-विपुला
% व् - - व्। व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। व् व्। -। - व्। % च् पथ्या
% व् - -। - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तस्मै तम् अपिनिःशङ्को दत्त्वा पद्भ्यां सपुत्रकः ।
सभार्यश् च कथंचित्स धीरः प्राप तपोवनम्

% - -। व्। व् व् - - -। % अ पथ्या
% - -। - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - -। व्। व् - - व्। % च् पथ्या
% - -। - व्। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तत्र माद्र्या कृतोदारपरिचर्यः स्वभार्यया ।
तरुमूले कृतावासस्तस्थौ मृगपरिच्छदः

% - व्। - -। व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - -। व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व् - -। व् - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - -। व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
वाताहतिचलस्त्पुष्पमञ्जरीचारुचामरैः ।
पृथुच्छायातरुच्छत्त्रैः पत्त्रशय्याशिलासनैः

% - - व् व् व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - - व् - - -। % च् पथ्या
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
गीतैर् भृङ्गाङ्गनानां च नानाफलरसासवैः ।
वीरं वैराग्यराज्यस्थं वनान्तास्तं सिषेविरे

% - -। - - व् - -। व्। % अ पथ्या
% - - व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। - - व् - - -। % च् पथ्या
% व् - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
एकदा चात्र तत्पत्न्यां माद्र्यां तस्य कृते स्वयम् ।
आहर्तुं फलपुष्पादि गतायामाश्रमाद्बहिः

% - व् -। - व्। - - -। % अ पथ्या
% - -। - व्। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - -। व् व् - - व्। % च् पथ्या
% व् - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
उपेत्य ब्राह्मणो वृद्धः कश् चित्तमुटजस्थितम् ।
तारावलोकं तनयौ ययाचे रामलक्ष्मणौ

% व् - -। - व् -। - -। % अ पथ्या
% -। - व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -। व् व् -। % च् भ-विपुला
% व् - -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
वरं पुत्राविमौ नीतौ पारयिष्ये शिशू अपि ।
न पुनर्भग्नकामो ऽयं प्रेषितो ऽर्थी कथंचन

% व् -। - - व् -। - -। % अ पथ्या
% - व् - -। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व्। व् - - व् - -। -। % च् पथ्या
% - व् -। -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
विधिर्वीक्षितुकामो हि धैर् यध्वंसं शठो मम ।
इति संचिन्त्य स ददौ तस्मै विप्राय तौ सुतौ

% व् - - व् व् - -। व्। % अ पथ्या
% -। - - -। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् व्। - - व्। व्। व् -। % च् न-विपुला
% - -। - - व्। -। व् - % द् चोर्रेच्त्
नीयमानौ च तौ तेन विप्रेण ययतुर्न यत् ।
तत्स विप्रो लताभिस्तौ बद्धहस्तावताडयत्

% - व् - -। व्। -। - व्। % अ पथ्या
% - - व्। व् व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - व्। - -। व् - - -। % च् पथ्या
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
निनाय चैतौ क्रन्दन्तौ नृशंसो जननीं मुहुः ।
विवृत्य पितरं तं च पश्यन्तौ साश्रुलोचनौ

% व् - व्। - -। - - -। % अ म-विपुला
% व् - -। व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व्। व् व् -। -। व्। % च् पथ्या
% - - -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
वत्स तारावलोको ऽत्र पश्यन्नपि न चुक्षुभे ।
चुक्षुभे त्वस्य धैर् येण भूतग्रामाश्चराचरः

% - व्। - - व् - -। व्। % अ पथ्या
% - - व् व्। व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् -। - व्। -। - व्। % च् पथ्या
% - - - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथाहृत्य शनैः पुष्पफलमूलादि सा सती ।
वनन्तादाययौ माद्री श्रान्ता तं पत्युराश्रमम्

% व् - - व्। व् -। - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - - व्। -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - - व् -। - -। % च् पथ्या
% - -। -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ददर्शाधोमुखं तं च भर्तारं न तु तौ सुतौ ।
विप्रकीर्णस्थितक्रीडामृण्मयाश्वरथद्विपौ

% व् - - - व् -। -। व्। % अ पथ्या
% - - -। व्। व्। -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - - व् - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अनिष्टाशङ्किहृदया हा हतास्मि क्व तौ मम ।
पुत्रकाविति पप्रच्छ संभान्ता तं पतिं च सा

% व् - - - व् व् व् -। % अ न-विपुला
% -। व् - -। व्। -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - व् व्। - - व्। % च् पथ्या
% - - -। -। व् -। व्। - % द् चोर्रेच्त्
सो ऽप्य् अवादीच्छनैर् एतामनघे तनयौ मया ।
याचमानाय तौ दत्तौ दरिद्राय द्विजन्मने

% -॥व् - - व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् -। व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - - व्। -। - -। % च् पथ्या
% व् - - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तच्छ्रुवा त्यक्तमोहा सा साध्वी तमवदत्पतिम् ।
तर्हि युक्तं कृतं यातु कथमर्थी पराङ्मुखः

% - व् -। - व् - -। -। % अ पथ्या
% - -। व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व्। - -। व् -। - व्। % च् पथ्या
% व् व् - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
एवं तयोक्ते दंपत्योस् तुल्यसत्त्वतया तया ।
तयोश् चकम्पे भुवनं चचालेन्द्रस्य चासनम्

% - -। व् - -। - - -। % अ म-विपुला
% - व् - व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। व् - -। व् व् -। % च् भ-विपुला
% व् - - - व्। - व् - % द् चोर्रेच्त्
अथेन्द्रः प्रणिधानेन माद्रीतारावलोकयोः ।
दानसत्त्वप्रभावेण कम्पितं जगदैक्षत

% व् - -। व् व् - - व्। % अ पथ्या
% - - - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - - व् - - व्। % च् पथ्या
% - व् -। व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः स ब्राह्मणो भूत्वा गत्वा जिज्ञासुराश्रमम् ।
तारावलोकं माद्रीं तामेकपत्नीमयाचत

% व् -। -। - व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -। - -। - % च् म-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तारावलोको ऽप्येतस्मै दातुं हस्तोदकेन ताम् ।
निर्विकल्पः प्रववृते वनान्तसहचारिणीम्

% - - व् - -। - - -। % अ म-विपुला
% - -। - - व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - -। व् व् व् -। % च् न-विपुला
% व् - व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
किं साधयसि राजर्षे दत्त्वा दारान् अपीदृशान् ।
इत्य् उक्तो द्विजरूपेण तेन शक्रेण सो ऽब्रवीत्

% -। - व् व् व्। - - -। % अ पथ्या
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। - -। व् व् - - व्। % च् पथ्या
% - व्। - - व्। -। व् - % द् चोर्रेच्त्
न मे साध्यं किम् अप्य् अस्ति वाञ्छा त्वेतावती मम ।
प्राणानपि सदा दद्यां ब्राह्मणेभ्य इति द्विज

% व्। -। - -। व्। -। - व्। % अ पथ्या
% - -। - - व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् व्। व् -। - -। % च् पथ्या
% - व् - व्। व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तच् छ्रुत्वा निजरूपस्थो भूत्वा शक्रो जगाद तम् ।
तुष्टो ऽस्मि कृतजिज्ञासस्तव तेन वदामि ते

% -। - -। व् व् - - -। % अ पथ्या
% - -। - -। व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व्। व् व् - - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व्। - व्। व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
न ते देया पुनः पत्नी चक्रवर्ती च भाव्यसि ।
विद्याधराणामचिरादित्य् उक्त्वान्तर्दधे च सः

% व्। -। - -। व् -। - -। % अ पथ्या
% - व् - -। व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - - व् व् - % च् भ-विपुला, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% -। - - - व् -। व्। - % द् चोर्रेच्त्
अत्रान्तरे स वृद्धो ऽपि ब्राह्मणो दक्षिणार्जितौ ।
तारावलोकतनयौ गृहीत्वा मार्गमोहतः

% - - व् -। व्। - -। -। % अ पथ्या
% - व् -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - व् व् व् -। % च् न-विपुला
% व् - -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
भ्रमंश्चन्द्रावलोकस्य दैवात्तस्य पुरं प्रभोः ।
प्राप्यापणे तौ विक्रेतुं राजपुत्रौ प्रचक्रमे

% व् - - - व् - - व्। % अ पथ्या
% - - - व्। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् -। -। - - -। % च् म-विपुला
% - व् - -। व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
तत्र तौ प्रत्यभिज्ञाय गत्वैवावेद्य भूपतेः ।
पौराश्चन्द्रावलोकस्य सद्विजौ निन्युरन्तिकम्

% - व्। -। - व् - - व्। % अ पथ्या
% - - - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - - व् - - व्। % च् पथ्या
% - व् -। - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
स तौ दृष्ट्वा निजौ पौत्रौ साश्रुः पृष्ट्वा च तं द्विजम् ।
अभूत्तदुक्तवृत्तान्तः सुखदुःखमयश्चिरम्

% व्। -। - -। व् -। - -। % अ पथ्या
% - -। - -। व्। -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - व् - व् - - -। % च् पथ्या
% व् व् - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
ततः स निजपुत्रस्य सत्त्वोत्कर्षं विभाव्य तम् ।
त्यक्तराज्यस्पृहः पौरैर् अर्थ्यमानो ऽपि तौ द्विजात्

% व् -। व्। व् व् - - व्। % अ पथ्या
% - - - -। व् - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् - - व् -। - -। % च् पथ्या
% - व् - -। व्। -। व् - % द् चोर्रेच्त्
क्रीत्वा तस्माद्धनैः पौत्रौ गृहीत्वा सपरिग्रहः ।
सूनोस्तारावलोकस्य तस्याश्रमपदं ययौ

% - -। - - व् -। - -। % अ पथ्या
% व् - -। व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - - व् - - व्। % च् पथ्या
% - - व् व् व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तत्रापश्यच तं बद्धजटं वल्कलधारिणम् ।
आशागतैर् महावृक्षम् इव भुक्तश्रियं द्विजैः

% - - - व् व्। -। - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् -। व् - - व्। % च् पथ्या
% व् व्। - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
दूरादाधाव्य पतितं पुत्रं तं पादयोश् च सः ।
यदारोपयदुत्सङ्गमभिषिच्याश्रुवारिणा

% - - - - व्। व् व् -। % अ न-विपुला
% - -। -। - व् -। व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% व् - - व् व् - - व् % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
विद्याधराधिराज्यार्थमभिषेकपुरःसरे ।
तस्य सिंहासनारोहे तदेवारम्भतां ययौ

% - - व् - व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् व् - व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व्। - - व् - - -। % च् पथ्या
% व् - - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अथैतत्तनयौ राजा तौ ददौ रामलक्ष्मणौ ।
सो ऽस्मै तारावलोकाय क्रीतावेताविति ब्रुवन्

% व् - - व् व् -। - -। % अ पथ्या
% -। व् -। - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% -। -। - - व् - - -। % च् पथ्या
% - - - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
कुर्वन्त्य् अन्योन्यवृत्तान्तकथा यावच् च तत्र ते ।
तावद् गजश् चतुर्दन्तो लक्ष्मीश् चावातरद् दिवः

% - -। - - व् - - व् % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - -। व्। - व्। - % ब् चोर्रेच्त्
% - -। व् -। व् - - -। % च् पथ्या
% - -। - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
अवतीर्णेषु चान्येषु विद्याधरपतिष्वपि ।
लक्ष्मीस्तारावलोकं सा पद्महस्ता जगाद तम्

% व् व् - - व्। - - व्। % अ पथ्या
% - - व् व् व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - - व् - -। -। % च् पथ्या
% - व् - -। व् - व्। - % द् चोर्रेच्त्
आरुह्य वारणे ऽमुष्मिन्नेहि विद्याधरास्पदम् ।
तत्साम्राज्यश्रियं भुङ्क्ष्व जितां दानप्रभावतः

% - - व्। - व् -। - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% - व्। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - - व् -। - व्। % च् पथ्या
% व् -। - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
इत्य् उक्तवत्या लक्ष्म्या स साकं भार्यासुतान्वितः ।
पितुः प्रणम्य चरणौ पश्यस्त्स्वाश्रमवासिषु

% -। - व् - -। - -। व्। % अ म-विपुला
% - -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% व् -। व् - व्। व् व् -। % च् न-विपुला
% - - - व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
आरुह्य तं गजं दिव्यं वृतो विद्याधरेश्वरैः ।
तारावलोको नभसा ययौ वैद्याधरं पदम्

% - - व्। -। व् -। - -। % अ पथ्या
% व् -। - - व् - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - व् - -। व् व् -। % च् भ-विपुला
% व् -। - - व् -। व् - % द् चोर्रेच्त्
तत्रोपभुक्तसाम्राज्यश्चिरं विद्याभिर् आश्रितः ।
कालेनोत्पन्नवैर् आग्यस्तपोवनमशिश्रियत्

% - - व् - व् - - - % अ पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् -। - - व्। - व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - - व् -। - - % च् पथ्या, पादस् चोम्पोउन्देद्?
% व् - व् व् व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
एवं तारावलोकेन मानुषेण सता पुरा ।
निर्मलैः सुकृतैः प्रापि सर्वविद्याधरेन्द्रता

% - -। - - व् - - व्। % अ पथ्या
% - व् - व्। व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - व् -। व् व् -। - व्। % च् पथ्या
% - व् - - व् - व् - % द् चोर्रेच्त्
अन्ये तु तामवाप्यापि विभ्रष्टाः स्खलितैस् ततः ।
तद्रक्षेरपचारं त्वं स्वतो वा परतो ऽपि वा

% - -। व्। - व् - - व्। % अ पथ्या
% - - -। व् व् -। व् - % ब् चोर्रेच्त्
% - - - व् व् - -। -। % च् पथ्या
% व् -। -। व् व् -। व्। - % द् चोर्रेच्त्
इति नरवाहनदत्तः कश्यपमुनिना कथां समाख्याय ।
अनुशिष्टः स तथेति प्रतिपेदे चक्रवर्ती तत्

% व् व्। व् व् - व् व् - -। - व् व् व् व् -। व् -। व् - - - %
% व् व् - -। व्। व् - -। व् व् - -। - व् - -। - % आर्या (30+27 मोरए): पथ्या
विद्याधराः शृणुत यः कुरुते ममात्र
धर्मव्यतिक्रममितः प्रभृति प्रजासु ।
वध्यः स मे नियतमित्यभितो हराद्रिम्
उद्धोषणां च स ततो भ्रमयांचकार

% - - व् -। व् व् व्। -। व् व् -। व् - व् % वसन्ततिलक (14)
% - - व् - व् व् व् -। व् व् -। व् - - % वसन्ततिलक (14)
% - -। व्। -। व् व् व् - व् व् -। व् - व् % वसन्ततिलक (14)
% - - व् -। व्। व्। व् -। व् व् - व् - - % वसन्ततिलक (14)
अथावनतमस्तकैर् विधृतशासनः खेचरैर्
उवास विलसद्यशाः सुरतमञ्जरीमोचनात् ।
स्वमातुलसमीपगो ऽसितगिरौ नयन्प्रावृषं
स तत्र सपरिच्छदो मुनिवरस्य तस्याश्रमे