ब्रह्मसूत्र · अध्याय 2.2

रचनानुपपत्तेश् च नानुमानं प्रवृत्तेश् च

पयो ऽम्बुवच् चेत् तत्रापि

व्यतिरेकानवस्थितेश् चानपेक्षत्वात्

अन्यत्राभावाच् च न तृणादिवत्

पुरुषाश्मवद् इति चेत् तथापि

अङ्गित्वानुपपत्तेश् च

अन्यथानुमितौ च ज्ञशक्तिवियोगात्

अभ्युपगमे ऽप्य् अर्थाभावात्

विप्रतिषेधाच् चासमञ्जसम्

महद्दीर्घवद् वा ह्रस्वपरिमण्डलाभ्याम्

उभयथापि न कर्मातस्तदभावः

समवायाभ्युपगमाच् च साम्याद् अनवस्थितेः

नित्यम् एव च भावात्

रूपादिमत्त्वाच् च विपर्ययो दर्शनात्

उभयथा च दोषात्

अपरिग्रहाच् चात्यन्तम् अनपेक्षा

समुदाय उभयहेतुके ऽपि तदप्राप्तिः

इतरेतरप्रत्ययत्वाद् उपपन्नम् इति चेन् न सङ्घातभावानिमित्तत्वात्

उत्तरोत्पादे च पूर्वनिरोधात्

असति प्रतिज्ञोपरोधो यौगपद्यमन्यथा

प्रतिसंख्याप्रतिसंख्यानिरोधाप्राप्तिर् अविच्छेदात्

उभयथा च दोषात्

आकाशे चाविशेषात्

अनुस्मृतेश् च

नासतो ऽदृष्टत्वात्

उदासीनानाम् अपि चैवं सिद्धिः

नाभाव उपलब्धेः

वैधर्म्याच् च न स्वप्नादिवत्

न भावो ऽनुपलब्धेः

सर्वथानुपपत्तेश् च

नैकस्मिन्न् असम्भवात्

एवं चात्माकार्त्स्न्यम्

न च पर्यायाद् अप्य् अविरोधो विकारादिभ्यः

अन्त्यावस्थितेश् चोभयनित्यत्वाद् अविशेषः

पत्युर् असामञ्जस्यात्

अधिष्ठानानुपपत्तेश् च

करणवच् चेन् न भोगादिभ्यः

अन्तवत्त्वम् असर्वज्ञता वा

उत्पत्त्यसंभवात्

न च कर्तुः करणम्

विज्ञानादिभावे वा तदप्रतिषेधः

विप्रतिषेधाच् च