आपस्तम्बधर्मसूत्र · भाग 120

अप्1.1.1.1। अथ-अतस्- सामयाचारिकान् ( <समयाचार ) धर्मान् [व्याख्यास्यामः[वि.आ\ख्या] ।
अप्1.1.1.2-3। धर्मज्ञ.समयः प्रमाणम् । वेदाश् च ।
अप्1.1.1.4-5। चत्वारो वर्णो ब्राह्मण.क्षत्रिय.वैश्य.शूद्राः । तेषां पूर्वस्- पूर्वस्- जन्मतस्- श्रेयान् ।
अप्1.1.1.6। अशूद्राणाम् अदुष्टकर्मणाम् उपायनं वेद.अध्ययनम् अग्न्याधेयं फलवन्ति च कर्माणि ।
अप्1.1.1.7। शुश्रूषा शूद्रस्य-इतरेषां वर्णानाम् ।
अप्1.1.1.8। पूर्वस्मिन् पूर्वस्मिन् वर्णे निःश्रेयसम् भूयः ।
अप्1.1.1.9। उपनयनं विद्या.अर्थस्य श्रुतितः संस्कारः ।
अप्1.1.1.10। सर्वेभ्यो वेदेभ्यः सावित्री-[अनूच्यत[अनु\वच्] इति हि ब्राह्मणम् ।
अप्1.1.1.11। तमसस्- वै- एष तमः [प्रविशति[प्र\विश्] यम् अविद्वान्(अविद्वस्) [उपनयते[उप\नी] यश् च-अविद्वान्(अविद्वस्) इति हि ब्राह्मनम् ।
अप्1.1.1.12। तस्मिन्न् अभिजन.विद्या.[समुदेतम्[सम्.उत्\इ] [समाहितम्[सम्.आ\धा] संस्कर्तारम् [ईप्सेत्[\आप्, देस्.ओप्त्.] ।
अप्1.1.1.13। तस्मिंश् च-एव विद्या.कर्म.अन्तम् [अविप्रतिपन्ने[वि.प्रति\पद्] धर्मेभ्यः ।
अप्1.1.1.14। यस्मात्-धर्मान् [आचिनोति [आ\चि] स आचार्यः ।
अप्1.1.1.15। तस्मै न [द्रुह्येत्[\द्रुह्, ओप्त्.] कदा चन ।
अप्1.1.1.16। स हि विद्यातस् तं [जनयति[\जन्, चौस्.] ।
अप्1.1.1.17। तत्-श्रेष्ठं जन्म ।
अप्1.1.1.18। शरीरम् एव माता.पितरौ(मातृ।पितृ) [जनयतः[\जन्, चौस्.] ।
अप्1.1.1.19। वसन्ते ब्राह्मणम् [उपनयीत[उप\नी, ओप्त्.] ग्रीष्मे राजन्यं शरदि वैश्यं गर्भ.अष्टमेषु ब्राह्मणं गर्भ.एकादशेषु राजन्यं गर्भ.द्वादशेषु वैश्यम् ।
अप्1.1.1.20। अथ काम्यानि ।
अप्1.1.1.21-26। सप्तमे ब्रह्मवर्चस.कामम् , अष्टम आयुष्.कामम् , नवमे तेजस्.कामम्, दशमे- ऽअन्नाद्य.कामम्, एकादश इन्द्रिय.कामम्, द्वादशे पशु.कामम् ।
अप्1.1.1.27। आ षोडशाद् ब्राह्मणस्य-अनात्यय , आ द्वाविंशात् क्षत्रियस्य-आ चतुर्विंशाद् वैश्यस्य यथा व्रतेषु समर्थः [स्यात्[\अस्,ओप्त्.]-यानि [वक्ष्यामस्[\वच्] ।
अप्1.1.1.28। [अतिक्रान्ते[अति\क्रम्, प्प्प्] सावित्र्याः काल# ऋतुं त्रैविद्यकं ब्रह्मचर्यं [चरेत्[\चर्] । ( क् ओम्. काल )
अप्1.1.1.29। अथ-उपनयनम् ।
अप्1.1.1.30। ततः संवत्सरम् उदक.उपस्पर्शनम् ।
अप्1.1.1.31। अथ-[अध्याप्यः [अधि\आप्, गेर्.] ।
अप्1.1.1.32। अथ यस्य पिता पितामह इति [अनुपेतौ[उप\इ, प्प्प्] [स्यातां[\अस्, ओप्त्.] ते [ब्रह्मह.संस्तुताः[सम्\स्तु, प्प्प्] ।
अप्1.1.1.33। तेषाम् अभ्यागमनं भोजनं विवाहम् इति च [वर्जयेत्[\वृज्, चौस्.] ।
अप्1.1.1.34। तेषाम् [इच्छतां[\इष्] प्रायश्चित्तम् ।
अप्1.1.1.35। यथा प्रथमे- ऽअतिक्रम ऋतुर् एवं संवत्सरः ।
अप्1.1.1.36। अथ-उपनयनं तत उदक.उपस्पर्शनम् ।
अप्1.1.2.1। प्रति.पूरुसं [संख्याय[सम्\ख्या] संवत्सरान् यावन्तो- ऽ[अनुपेताः[उप\इ] [स्युः[प्प्प्+\अस्, ओप्त्.] ।
अप्1.1.2.2। सप्तभिः पावमानीभिर् "यद् अन्ति यच् च दूरक" इति एताभिर् यजुस्.पवित्रेण साम.पवित्रेण-आङ्गिरसेण-इति ।
अप्1.1.2.3। अपि वा व्याहृतीभिर्# एव । ( क् व्याहृतिभिर् )
अप्1.1.2.4। अथ-[अध्याप्यः[अधि\आप्]।
अप्1.1.2.5। अथ यस्य प्रपितामह.आदि न-[अनुस्मर्यत[अनु\स्मृ] उपनयनं ते [श्मशान.संस्तुताः[सम्\स्तु, प्प्प्] ।
अप्1.1.2.6। तेषाम् अभ्यागमनं भोजनं विवाहम् इति च [वर्जयेत्[\वृज्] तेषाम् [इच्छतां[\इष्] प्रायश्चित्तं द्वादश.वर्षाणि त्रैविद्यकं ब्रह्मचर्यं [चरेद्[\चर्] । अथ-उपनयनं ततस्- उदक.उपस्पर्शनं पावमानी.आदिभिः ॥
अप्1.1.2.7। अथ गृहमेध.उपदेशनम् ।
अप्1.1.2.8। न-अध्यापनम् ।
अप्1.1.2.9। ततो यो [निर्वर्तते[निस्\वृत्]# तस्य संस्कारो यथा प्रथमे- ऽअतिक्रमे ।( क् निवर्तते )
अप्1.1.2.10। तत ऊर्ध्वं प्रकृतिवत् ।
अप्1.1.2.11। [उपेतस्य[उप\इ, प्प्प्]-आचार्य.कुले ब्रह्मचारि.वासः ।

अप्1.1.2.12। अष्टाचत्वारिंशद् वर्षाणि ।
अप्1.1.2.13-15। पादूनम्*, अर्धेन, त्रिभिर् वा । (*वर्: पाद.ऊनम्)
अप्1.1.2.16। द्वादश.अवर.अर्ध्यम् ।
अप्1.1.2.17-18। न ब्रह्मचारिणो विद्या.अर्थस्य पर.उपवासो- ऽ[अस्ति[\अस्] । ( = क् 17, क् 18 अथ ब्रह्मचर्य.विधिः )
अप्1.1.2.19। आचार्य.अधीनः [स्याद्[\अस्, ओप्.] अन्यत्र [पतनीयेभ्यः[\पत्] ।
अप्1.1.2.20। हित.कारी(हित.कारिन्) गुरोर् [अप्रतिलोमयन्[\प्रतिलोम] वाचा ।
अप्1.1.2.21। अध.आसन.शायी ।
अप्1.1.2.22। न-[अनुदेश्यं[अनु\दिश्] [भुञ्जीत[\भुज्, ओप्.] ।
अप्1.1.2.23। तथा क्षार.लवण.मधु.मांसानि ।
अप्1.1.2.24। अदिवा.स्वापी ।
अप्1.1.2.25। अगन्ध.सेवी ।
अप्1.1.2.26। मैथुनं न [चरेत्[\चर्] ।
अप्1.1.2.27। [उत्सन्न.श्लाघः [उत्\सद्] ।
अप्1.1.2.28। अङ्गानि न [प्रक्षालयीत[प्र\क्षल्, ओप्.] ।
अप्1.1.2.29। [प्रक्षालयीत[प्र\क्षल्, ओप्.] त्व् [अशुचि.लिप्तानि[\लिप्] गुरोर् असंदर्शे।
अप्1.1.2.30। न-अप्सु(अप्.) [श्लाघमानः[\श्लाघ्, प्प्.] [स्नायाद्[\स्ना, ओप्.] यदि [स्नायाद् दण्डवत् [प्लवेत्[\प्लु] ।
अप्1.1.2.31-32। जटिलः, शिखा.जटस्(जटा)- वा [वापयेद्[\वप्, चौस्.ओप्.] इतरान् ।
अप्1.1.2.33। मौञ्जी (<मुञ्ज.) मेखला त्रिवृद् ब्राह्मणस्य शक्ति.विषये [दक्षिणा.आवृत्तानाम् [आ\वृत्]।
अप्1.1.2.34। ज्या राजन्यस्य ।
अप्1.1.2.35। मौञ्जी(<मुञ्ज.) वा-अयो.मिश्रा ।
अप्1.1.2.36। आवी.सूत्रं वैश्यस्य ।
अप्1.1.2.37। सैरी(<सिरा.) तामली वा-इति-एके ।
अप्1.1.2.38। पालाशो दण्डो ब्राह्मणस्य , नैय्यग्रोध.स्कन्धजो- ऽअवाङ्ग्रो राजन्यस्य , बादर औदुम्बरो वा वैश्यस्य , वार्क्षो दण्ड इत्य् अवर्णसंयोगेन-एके- [उपदिशन्ति[उप\दिश्] ।
अप्1.1.2.39। वासः ।
अप्1.1.2.40। शाणी.क्षौम.अजिनानि ।
अप्1.1.2.41। कषायं च-एके वस्त्रम् [उपदिशन्ति[उप\दिश्] ।
अप्1.1.3.1। माञ्जिष्ठं राजन्यस्य ।
अप्1.1.3.2। हारिद्रं वैश्यस्य ।
अप्1.1.3.3। हारिणम् ऐणेयं वा कृष्णं ब्राह्मणस्य ।
अप्1.1.3.4। कृष्णं चेद् [अनुपस्तीर्ण.आसन.शायी[उप\स्तृऋ] [स्यात्[\अस्, ओप्.] ।
अप्1.1.3.5। रौरवं राजन्यस्य ।
अप्1.1.3.6। बस्त.अजिनं वैश्यस्य ।
अप्1.1.3.7-8। आविकं सार्ववर्णिकम्(<सर्व.वर्ण), कम्बलश् च ।
अप्1.1.3.9। ब्रह्म.वृद्धिम् [इच्छन्न्[\इष्] अजिनान्य् एव [वसीत[\वस्] क्षत्र.वृद्धिम् [इच्छन्[\इष्] वस्त्राण्य् एव-उभय.वृद्धिम् [इच्छन्न्[\इष्] उभयम् इति हि ब्राह्मणम् ।
अप्1.1.3.10। अजिनं त्व् एव-उत्तरं [धारयेत्[\धृ, चौस्.] ।
अप्1.1.3.11। [अनृत्त.दर्शी[\दृश्] ।
अप्1.1.3.12। सभाः समाजांश् च-अगन्ता(अगन्तृ) ।
अप्1.1.3.13। अ.जनवाद.शीलः ।
अप्1.1.3.14। रहस्.शीलः ।
अप्1.1.3.15। गुरोर् उदाचारेष्व् अकर्ता(अकर्तृ) स्वैरि.कर्माणि ।

अप्1.1.3.16। स्त्रीभिर् [यावद्.अर्थ.संभाषी[सम्\भास्] ।
अप्1.1.3.17-24। मृदुः , [शान्तः[\शम्, अद्ज्.], [दान्तः[\दम्, अद्ज्.], ह्रीमान्(ह्री.मत्), दृढ.धृतिः, अग्लांस्नुः, अक्रोधनः, अनसूयुः ।
अप्1.1.3.25। सर्वं लाभम् [आहरन्[आ\हृ,प्प्] गुरवे सायं प्रातर् अमन्त्रेण# भिक्षा.चर्यं [चरेद्[\चर्], [भिक्षमाणो[\भीक्स्, प्प्.]- ऽअन्यत्र-अपपात्रेभ्यो- ऽ[अभिशस्ताच्[अभि\शस्, प्प्प्.] च । ( क् अमत्रेण )
अप्1.1.3.26अ। स्त्रीणां [प्रत्याचक्षाणानां[प्रति.आ\चक्ष्] [समाहितो[सम्.आ\धा,प्प्प्] ब्रह्मचारी-[इष्टं[\यज्, प्प्प्.] [दत्तं[\दा, प्प्प्.] [हुतं[\हु, प्प्प्.] प्रजां पशून् ब्रह्मवर्चसम् अन्नाद्यं [वृङ्क्ते[\वृज्] ।
अप्1.1.3.26ब्। तस्माद् उ ह वै ब्रह्मचारि.सम्घं [चरन्तं[\चर्, प्प्.] न [प्रत्याचक्षीत[प्रति.आ\चक्स्]-, अपि ह-एष्व् एवम्.विध एवं.व्रतः [स्याद्[\अस्, ओप्.] इति हि ब्राह्मणम् ।
अप्1.1.3.27। न-अनुमानेन भैक्षम् उच्छिष्टं [दृष्ट.श्रुताभ्यां[\दृश्][\श्रु] तु ।
अप्1.1.3.28। भवत्.पूर्वया ब्राह्मणो [भिक्षेत[\भिक्ष्] ।
अप्1.1.3.29। भवत्.मध्यया राजन्यः ।
अप्1.1.3.30। भवत्.अन्त्यया वैश्यः ।
अप्1.1.3.31। तत् [समाहृत्य[सम्.आ\हृ]-[उपनिधाय[उप.नि\धा]-आचार्याय [प्रब्रूयात्[प्र\ब्रू] ।
अप्1.1.3.32। तेन [प्रदिष्टं[प्र\दिश्,प्प्प्] [भुञ्जीत[\भुज्]।
अप्1.1.3.33। विप्रवासे गुरोर् आचार्य.कुलाय ।
अप्1.1.3.34। तैर् विप्रवासे- ऽअन्येभ्यो- ऽअपि श्रोत्रियेभ्यः ।
अप्1.1.3.35। न-आत्म.प्रयोजनश् [चरेत्[\चर्] ।
अप्1.1.3.36। [भुक्त्वा[\भुज्] स्वयम् अमत्रं [प्रक्षालयीत[प्र\क्षल्] ।
अप्1.1.3.37। न च-[उच्छिष्टं[उत्\सिष्] [कुर्यात्[\कृ] ।
अप्1.1.3.38। अशक्तौ भूमौ [निखनेत्[नि\खन्] ।
अप्1.1.3.39। अप्सु वा [प्रवेशयेत्[प्र\विश्] ।
अप्1.1.3.40। आर्याय वा [पर्यवदध्यात्[परि.अव\धा] ।
अप्1.1.3.41। अन्तर्धिने वा शूद्राय ।
अप्1.1.3.42। [प्रोषितो[प्र\वस्] भैक्षाद् अग्नौ [कृत्वा[\कृ] [भुञ्जीत[\भुज्] ।
अप्1.1.3.43। भैक्षं हविषा [संस्तुतं[सम्\स्तु] तत्र-आचार्यो देवता.अर्थे ।
अप्1.1.3.44। आहवनीय.अर्थे च ।
अप्1.1.3.45। तं [भोजयित्वा[\भुज्] (यद् उच्छिष्तं[उत्\शिष्] [प्राश्ञाति[प्र\अश्])1.1.4.1.।
अप्1.1.4.1। यद् [उच्छिष्टं[उत्\शिष्] [प्राश्ञाति[प्र\अश्] ।
अप्1.1.4.2। हविर्.उच्छिष्टम् एव तत् ।
अप्1.1.4.3। यद् अन्यानि द्रव्याणि यथालाभम् [उपहरति[उप\हृ] दक्षिणा एव ताः ।
अप्1.1.4.4। स एष ब्रह्मचारिणो यज्ञो [नित्य.प्रततः[प्र\तन्] ।
अप्1.1.4.5। न च-अस्मै [श्रुति.विप्रतिषिद्धम् उच्छिष्टं [दद्यात्[\दा] ।
अप्1.1.4.6। यथा क्षार.लवण.मधु.मांसानि-इति ।
अप्1.1.4.7। एतेन-अन्ये नियमा [व्याख्याताः[वि.आ\ख्या] ।
अप्1.1.4.8। श्रुतिर् हि बलीयस्य् आनुमानिकाद् आचारात् ।
अप्1.1.4.9। [दृश्यते[\दृश्] च-अपि प्रवृत्ति.कारणम् ।
अप्1.1.4.10। प्रीतिर् ह्य् [उपलभ्यते[उप\लभ्] ।
अप्1.1.4.11। पितुर् ज्येष्ठस्य च भ्रातुर् [उच्छिष्टं[उत्\शिष्] [भोक्तव्यम्[\भुज्] ।
अप्1.1.4.12। धर्म.विप्रतिपत्ताव् [अभोज्यम्[\भुज्] ।
अप्1.1.4.13। सायं प्रातर् उदकुम्भम् [आहरेत्[आ\हृ] ।
अप्1.1.4.14। सदा-आरण्याद् एधान् [आहृत्य[आ\हृ]- अधो [निदध्यात्[नि\धा] ।
अप्1.1.4.15। न-[अस्तमिते[अस्तम्\इ] समिद्.धारो [गच्छेत्[\गम्] ।
अप्1.1.4.16। अग्निम् [इद्ध्वा[\इन्ध्] [परिसमूह्य[परि.सम्\ऊह्] समिध [आदध्यात्[आ\धा] सायं प्रातर् यथा.उपदेशम् ।

अप्1.1.4.17। सायम् एव-अग्नि.पूजा-इत्य् एके ।
अप्1.1.4.18। [समिद्धम्[सम्\इन्ध्] अग्निं पाणिना [परिसमूहेन्[परि.सम्\ऊह्] न समूहन्या ।
अप्1.1.4.19। प्राक् तु याथाकामी ।
अप्1.1.4.20। न-अग्नि.उदक.शेषेण वृथा.कर्माणि [कुर्वीत[\कृ]-[आचामेद्[आ\चम्] वा ।
अप्1.1.4.21। पाणि.संक्षुब्धेन[सम्\क्षुभ्]-उदकेन-[एक.पाणि.आवर्जितेन[आ\वृज्] च न-[आचामेत्[आ\चम्] ।
अप्1.1.4.22। स्वप्नं च [वर्जयेत्[\वृज्] ।
अप्1.1.4.23। अथ-अहर्.अहर् आचार्यं [गोपायेद्[\गोपय्] [धर्म.अर्थ.युक्तैः[\युज्] कर्मभिः ।
अप्1.1.4.24। स [गुप्त्वा[\गुप्] [संविशन्[सम्\विश्] [ब्रूयाद्[\ब्रू] धर्म.गोपायम् [आजूगुपम्[आ\गुप्] अहम् इति ।
अप्1.1.4.25। प्रमादाद् आचार्यस्य बुद्धि.पूर्वं वा नियम.अतिक्रमं रहसि [बोधयेत्[\बुध्] ।
अप्1.1.4.26-27। अनिवृत्तौ स्वयं कर्माण्य् [आरभेत[आ\रभ्] ,[निवर्तयेद्[नि\वृत्] वा ।
अप्1.1.4.28। अथ यः पूर्व.उत्थायी जघन्य.संवेशी तम् [आहुर्[\अह्] न [स्वपिति[\स्वप्]-इति ।
अप्1.1.4.29। स य एवं [प्रणिहित.आत्मा[प्र.नि\धा] ब्रह्मचार्य् अत्र-एव-अस्य सर्वाणि कर्माणि फलवन्त्य् [अवाप्तानि[अव\आप्] [भवन्ति[\भू,+ प्प्प्] यान्य् अपि गृहमेधे ।
अप्1.2.5.1। नियमेषु तपस्.शब्दः ।
अप्1.2.5.2। तद्.अतिक्रमे विद्या.कर्म [निःस्रवति[निर्\स्रु] ब्रह्म सह-अपत्याद् एतस्मात् ।
अप्1.2.5.3। कर्तपत्यम्* अनायुष्यं च ।(*वर्. गर्तपत्यम्)
अप्1.2.5.4। तस्माद् ऋषयो- ऽअवरेषु न [जायन्ते[\जन्] नियम.अतिक्रमात् ।
अप्1.2.5.5-6। श्रुत.ऋषयस् तु [भवन्ति[\भू] केचित् कर्म.फल.शेषेण पुनः.संभवे , यथा श्वेतकेतुः ।
अप्1.2.5.7। यत् किं च [समाहितो[सम्.आ\धा] ब्रह्म प्य्(अप्य्) आचार्याद् [उपयुङ्क्ते[उप\युज्] ब्रह्मवद् एव तस्मिन् फलं [भवति[\भू] ।
अप्1.2.5.8। अथ-उ यत् किञ् च मनसा वाचा चक्षुषा वा [सङ्कल्पन्[सम्\कॢप्]# [ध्यायत्य्[\ध्यै] [आह[\अह्]-[अभिविपश्यति[अभि.वि\पश्] वा तथा-एव तद् [भवति-इत्य्[\भू] [उपदिशन्ति[उप\दिश्] । ( क् सङ्कल्पयन् )
अप्1.2.5.9। [गुरु.प्रसादनीयानि[प्र\सद्] कर्माणि स्वस्त्ययनम् अध्ययन.संवृत्तिर् इति ।
अप्1.2.5.10। अतो- ऽअन्यानि [निवर्तन्ते[नि\वृत्] ब्रह्मचारिणः कर्माणि ।
अप्1.2.5.11। स्वाध्याय.धृग् धर्म.रुचिस् तप्स्व्य् ऋजुर्# मृदुः [सिध्यति[\सिध्] ब्रह्मचारी । ( क् अजुर् )
अप्1.2.5.12। सदा महान्तम् अपर.रात्रम् [उत्थाय[उत्\स्था] गुरोस् [तिष्ठन्[\स्था] प्रातर्.अभिवादम्# [अभिवादयीत[अभि\वद्]-असाव् अहं भो इति । ( क् अभिवादनम् )
अप्1.2.5.13। समान.ग्रामे च [वसताम्[\वस्,प्प्] अन्येषाम् अपि वृद्धतराणां प्राक् प्रातर्.आशात् ।
अप्1.2.5.14। [प्रोष्य[प्र\वस्] च समागमे ।
अप्1.2.5.15। स्वर्गम् आयुश् च-[ईप्सन्[\आप्, देस्.] ।
अप्1.2.5.16। दक्षिणम् बाहुं श्रोत्र.समं [प्रसार्य[प्र\सृ] ब्राह्मणो- ऽ[अभिवादयीत[अभि\वद्]-उरः.समं राजन्यो मध्य.समं वैश्यो नीचैः शूद्रः प्रञ्जलिम् ।
अप्1.2.5.17। प्लावनं च नाम्नो- ऽअभिवादन.प्रत्यभिवादने च पूर्वेषां वर्णानाम् ।
अप्1.2.5.18। [उदिते[उत्\इ] त्व् आदित्य आचार्येण [समेत्य[सम्\इ]-उपसङ्ग्रहणम् ।
अप्1.2.5.19। सदा-एव-अभिवादनम् ।
अप्1.2.5.20। [उपसंग्राह्य[उप.सम्\ग्रह्] आचार्य इत्य् एके ।
अप्1.2.5.21। दक्षिणेन पाणिना दक्सिणं पादम् अधस्ताद् अभ्य् [अधिमृश्य[अभि\मृश्] स.कुष्ठिकम् [उपसंगृह्णीयात्[उप.सम्\ग्रह्] ।
अप्1.2.5.22। उभाभ्याम् एव-उभाव् [अभिपीडयत[अभि\पीड्] [उपसंग्राह्याव्[उप.सम्\ग्रह्] इत्य् एके ।
अप्1.2.5.23। सर्व.अह्णं [सु.युक्तो[\युज्]- ऽअध्ययनाद् अनन्तरो-ऽअध्याये ।
अप्1.2.5.24। तथा गुरु.कर्मसु ।
अप्1.2.5.25। मनसा च-अनध्याये ।
अप्1.2.5.26। [आहूत.अध्यायी[आ\ह्वे] च [स्यात्[\अस्] ।
अप्1.2.6.1। सदा निशायां गुरुं [संवेशयेत्[सम्\विश्] तस्य पादौ [प्रक्षाल्य[प्र\क्षल्] [संवाह्य[सम्\वह्] ।
अप्1.2.6.2। [अनुज्ञातः[अनु\ज्ञा] [संविशेत्[सम्\विश्] ।
अप्1.2.6.3। न च-एनम् [अभिप्रसारयीत[अभि.प्र\सृ] ।

अप्1.2.6.4। न खट्वायां सतो- ऽअभिप्रसारणम् [अस्ति[\अस्]-इत्य् एके ।
अप्1.2.6.5। न च-अस्य सकाशे [संविष्टो[सम्\विश्] [भाषेत्[\भाष्] ।
अप्1.2.6.6-7। [अभिभाषितस्[अभि\भाष्] त्व् [आसीनः[\आस्] [प्रतिब्रूयात्[प्रति\ब्रू] , [अनूत्थाय[अनु.उत्\स्था] [तिष्ठन्तम्[\स्था] ।
अप्1.2.6.8-9। [गच्छन्तम्[\गम्] [अनुगच्छेत्[अनु\गम्] , [धावन्तम्[\धाव्] [अनुधावेत्[अनु\धाव्] ।
अप्1.2.6.10। न [स.उपानह्.वेष्टितशिरा[\वेष्ट्] [अवहित.पाणिर्[अव\धा] वा-[आसीदेत्[आ\सद्] ।
अप्1.2.6.11। अध्वा-[आपन्नस्[आ\पद्] तु [कर्म.युक्तो[\युज्] वा-[आसीदेत्[आ\सद्] ।
अप्1.2.6.12। न चेद् [उपसीदेत्[उप\सद्] ।
अप्1.2.6.13। देवम् इव-आचार्यम् [उपासीत[उप\आस्]-[अविकथयन्न्[वि\कथय्] अविमना वाचं [शुश्रूषमाणो[\श्रु, देस्.]- ऽअस्य ।
अप्1.2.6.14। [अनुपस्थ.कृतः[उपस्थ\कृ] ।
अप्1.2.6.15-17। [अनुवाति[अनु\वा]# [वीतः[वि\इ], [अप्रतिष्टब्धः[प्रति\स्तभ्] पाणिना , [अनपश्रितो[अप\श्रि]- ऽअन्यत्र । ( क् अनुवाति वाते )
अप्1.2.6.18। यज्ञोपवीती द्वि.वस्त्रः ।
अप्1.2.6.19। [अधो.निवीतस्[नि\व्ये] त्व् एक.वस्त्रः ।
अप्1.2.6.20। अभिमुखो- ऽअनभिमुखम् ।
अप्1.2.6.21। अनासन्नो- ऽअनतिदूरे# । ( क् अनतिदूरे च )
अप्1.2.6.22। [यावद्.आसीनो[\आस्] बाहुभ्याम् [प्राप्नुयात्[प्र\आप्] ।
अप्1.2.6.23। अप्रति.वातम् ।
अप्1.2.6.24-25। एक.अध्यायी दक्षिणं बाहुं प्रत्य् [उपसीदेत्[उप\सद्] , यथा.अवकाशं बहवः ।
अप्1.2.6.26। [तिष्ठति[\स्था] च न-[आसीत[\आस्]-[अनासन.योग.विहिते[वि\धा] ।
अप्1.2.6.27। [आसीने[\आस्] च न [संविशेत्[सम्\विश्] ।
अप्1.2.6.28। [चेष्टति[\चेष्ट्] च [चिकीर्षन्[\कृ, देस्.]-तच्.छक्ति.विषये ।
अप्1.2.6.29। न च-अस्य सकाशे- ऽअन्वक्.स्थानिनम्# [उपसंगृह्णीयात्[उप.सम्\ग्रह्] । ( क् --.स्थानिन )
अप्1.2.6.30। गोत्रेण वा [कीर्तयेत्[\कीर्तय्] ।
अप्1.2.6.31। न च-एनं प्रत्य् [उत्तिष्ठेद्[उत्\स्था] [अनूत्तिष्ठेद्[अनु.उत्\स्था]# वा । ( क् अनुत्तिष्ठेद् )
अप्1.2.6.32। अपि चेत् तस्य गुरुः [स्यात्[\अस्] । ( 31+32 = क् 31 )
अप्1.2.6.33। देशात् त्व् आसनाच् च [संसर्पेत्[सम्\सृप्] । ( = क् 32)
अप्1.2.6.34। नाम्ना तद्.अन्तेवासिनं गुरुम् अप्य् आत्मन इत्य् एके । ( = क् 33 )
अप्1.2.6.35। यस्मिंस् त्व् अनाचार्यसंबन्धाद् गौरवं वृत्तिस् तस्मिन्न् अन्वक्.स्थानीये- ऽअप्य् आचार्यस्य । ( = क् 34 )
अप्1.2.6.36-37। [भुक्त्वा[\भुज्] च-अस्य सकाशे न-[अनूत्थाय[अनु.उत्\स्था]-उच्छिष्टं [प्रयच्छेत्[प्र\यम्] ,[आचामेद्[आ\चम्] वा । ( = क् 35-36 )
अप्1.2.6.38। किं [करवाणि[\कृ]-इत्य् आमन्त्र्य ( उत्तिष्ठेत् तूष्णीं वा 1.2.7.1) । ( = क् 37)
अप्1.2.7.1। [उत्तिष्ठेत्[उत्\स्था] तूष्णीं वा ।
अप्1.2.7.2। न-[अपपर्यावर्तेत[अप.परि.आ\वृत्] गुरोः [प्रदक्षिणीकृत्य[प्रदक्षिणी\कृ]-[अपेयात्[अप\इ] ।
अप्1.2.7.3। न [प्रेक्षेत[प्र\ईक्ष्] नग्नां स्त्रियम् ।
अप्1.2.7.4। ओषधि.वनस्पतीनाम् [आच्छिद्य[आ\छिद्] न-[उपजिघ्रेत्[उप\घ्रा] ।
अप्1.2.7.5। उपानहौ छत्रं यानम् इति च [वर्जयेत्[\वृज्] ।
अप्1.2.7.6। न [स्मयेत[\स्मि]# ।
अप्1.2.7.7। यदि [स्मयेत[\स्मि]-[अपिगृह्य[अपि\ग्रह्] [स्मयेत[\स्मि]-इति हि ब्राह्मणम् ।
अप्1.2.7.8। न-[उपजिघ्रेत्[उप\घ्रा] स्त्रियं मुखेन ।
अप्1.2.7.9। न हृदयेन प्रार्थयेत्[प्र\अर्थ्] ।
अप्1.2.7.10। न-अकारणाद् [उपस्पृशेत्[उप\स्पृश्] ।
अप्1.2.7.11। रजस्वलो रक्त.दन् सत्य.वादी [स्याद्[\अस्] इति हि ब्राह्मणम् ।

अप्1.2.7.12। यां विद्यां [कुरुते[\कृ] गुरौ ते- ऽअप्य् अस्य-आचार्या ये तस्यां गुरोर् वंश्याः ।
अप्1.2.7.13। यान् अन्यान् [पश्यतो[\पश्]- ऽअस्य-[उपसंगृह्णीयात्[उप.सम्\ग्रह्] तदा त्व् एते- उपसंग्राह्याः ।
अप्1.2.7.14। गुरु.समवाये भिक्षायाम् [उत्पन्नायां[उत्\पद्] यम् [अनुबद्धस्[अनु\बन्ध्] तद्.अधीना भिक्षा ।
अप्1.2.7.15-17। [समावृत्तो[सम्.आ\वृत्] मात्रे [दद्यात्[\दा] , माता भर्तारं [गमयेत्[\गम्] , भर्ता गुरुम् ।
अप्1.2.7.18। धर्मकृत्येषु वा-[उपयोजयेत्[उप\युज्] ।
अप्1.2.7.19। [कृत्वा[\कृ] विद्यां यावतीं [शक्नुयाद्[\शक्] वेद.दक्षिणाम् [आहरेद्[आ\हृ] धर्मतो यथा.शक्ति ।
अप्1.2.7.20। विषम.गते त्व् आचार्य उग्रतः शूद्रतो वा-[आहरेत्[आ\हृ]
अप्1.2.7.21। सर्वदा शूद्रत उग्रतो वा-आचार्य.अर्थस्य-आहरणं धार्म्यम्# इत्य् एके । ( क् धर्म्यम् )
अप्1.2.7.22। [दत्वा[\दा] च न-[अनुकथयेत्[अनु\कथय्] ।
अप्1.2.7.23। [कृत्वा[\कृ] च न-[अनुस्मरेत्[अनु\स्मृ] ।
अप्1.2.7.24। आत्म.प्रशंसां पर.गर्हाम् इति च [वर्जयेत्[\वृज्] ।
अप्1.2.7.25। [प्रेषितस्[प्र\इष्] तद्# एव [प्रतिपद्येत[प्रति\पद्] । ( क् तदा )
अप्1.2.7.26। शास्तुश् च-अनागमाद् वृत्तिर् अन्यत्र ।
अप्1.2.7.27। अन्यत्र-उपसंग्रहणाद् उच्छिष्ट.अशनाच् च-आचार्यवद् आचार्य.दारे वृत्तिः ।
अप्1.2.7.28। तथा [समादिष्टे[सम्.आ\दिश्]- ऽ[अध्यापयति[अधि\इ] ।
अप्1.2.7.29। वृद्धतरे च स.ब्रह्मचारिणि ।
अप्1.2.7.30। उच्छिष्ट.अशन.वर्जम् आचार्यवद् आचार्यपुत्रे वृत्तिः ।
अप्1.2.7.31। [समावृत्तस्य[सम्.आ\वृत्]-अप्य् एतद् एव सामयाचारिकम्(<समय.आचार) एतेषु ।
अप्1.2.8.1। यथा ब्रह्मचारिणो वृत्तम् ।
अप्1.2.8.2। [माल्य.आलिप्त.मुख[आ\लिप्] [उपलिप्त.केश.श्मश्रुर्[उप\लिप्] [अक्तो[\अञ्ज्]- ऽ[अभ्यक्तो[अभि\अञ्ज्] वेष्टित्य्.उपवेष्टिती काञ्चुक्य् उपानही पादुकी ।
अप्1.2.8.3। उदाचारेषु च-अस्य-एतानि न [कुर्यात्[\कृ] [कारयेद् वा ।
अप्1.2.8.4। स्वैरि.कर्मसु च ।
अप्1.2.8.5। यथा दन्त.प्रक्षालन.उत्सादन.अवलेखनानि-इति ।
अप्1.2.8.6। तद्.द्रव्याणां च न [कथयेद्[\कथय्] आत्म.संयोगेन-आचार्यः ।
अप्1.2.8.7। [स्नातस्[\स्ना] तु काले यथाविध्य् [अभिहृतम्[अभि\हृ] [आहूतो[आ\ह्वे]- ऽ[अभ्येतो[अभि\इ] वा न [प्रतिसंहरेद्[प्रति.सम्\हृ] इत्य् एके ।
अप्1.2.8.8-10। उच्चैस्तरां न-[आसीत[\आस्] , तथा बहु.पादे , सर्वतः [प्रतिष्ठिते[प्रति\स्था] ।
अप्1.2.8.11। शय्या.आसने च-[आचरिते[आ\चर्] न-[आविशेत्[आ\विश्] ।
अप्1.2.8.12। यानम् [उक्तो[\वच्]- ऽअध्वन्य् [अन्वारोहेत्[अनु.आ\रुह्] ।
अप्1.2.8.13। सभा.निकष.कट.स्वस्तरांश् च ।
अप्1.2.8.14। न-अनभिभाषितो गुरुम् [अभिभाषेत[अभि\भाष्] प्रियाद् अन्यत् ।
अप्1.2.8.15। व्युपतोद.व्युपजाव#.व्यभिहास.उदामन्त्रण.नामधेय.ग्रहण.प्रेषणानि-इति गुरोर् [वर्जयेत्[\वृज्] । ( क् --.व्युपजाप.-- )
अप्1.2.8.16। आपद्य् अर्थं [ज्ञापयेत्[\ज्ञा] ।
अप्1.2.8.17। सह [वसन्[\वस्] सायं प्रातर् [अनाहूतो[आ\ह्वे] गुरुं दर्शन.अर्थो [गच्छेत्[\गम्] ।
अप्1.2.8.18। [विप्रोष्य[वि.प्र\वस्] च तद् अहर् एव [पश्येत्[\पश्] ।
अप्1.2.8.19-20। आचार्य.प्राचार्य.संनिपाते प्राचार्याय-उपसंगृह्य-[उपसंजिघृक्षेद्[उप.सम्\ग्रह्, देस्.] आचार्यम् , [प्रतिषेधेद्[प्रति\सिध्] इतरः ।
अप्1.2.8.21। [लुप्यते[\लुप्] पूजा च-अस्य सकाशे ।
अप्1.2.8.22। मुहूंश् च-आचार्य.कुलं दर्शन.अर्थो [गच्छेद्[\गम्] यथाशक्त्य् अधिहस्त्यम् [आदाय[आ\दा]-अपि दन्त.प्रक्षालनानि-इति । ( क् इन्सेर्त्स् 8.23 मातरं पितरम् आचर्यम् अग्नींश् च गृहाणि च रिक्त.पाणिर् न-[उपगछ्हेद्[उप\गम्] राजानं चेन् न श्रुतम् इति । )
अप्1.2.8.23। तस्मिन् गुरोर् वृत्तिः । ( = क् 24 )
अप्1.2.8.24। पुत्रम् इव-एनम् [अनुकाङ्क्षन्[अनु\कङ्क्ष्] सर्व.धर्मेष्व् [अनपच्छादयमानः[अप\छद्] [सु.युक्तो[\युज्] विद्यां [ग्राहयेत्[\ग्रह्] । ( क् = 25 )
अप्1.2.8.25। न च-एनम् अध्ययन.विघ्नेन-आत्म.अर्थेषु-[उपरुन्ध्याद्[उप\रुध्] अनापत्सु । ( = क् 26 )

अप्1.2.8.26। अन्तेवास्य्.अनन्तेवासी भवति [विनिहित.आत्मा[वि.नि\धा] गुराव्.अनैपुणम् [आपद्यमानः[आ\पद्] । ( = क् 27 )
अप्1.2.8.27। आचार्यो- ऽअप्य् अनाचार्यो [भवति[\भू] [श्रुतात्[\श्रु] [परिहरमाणः[परि\हृ] । ( = क् 28 )
अप्1.2.8.28। अपराधेषु च-एनं* सततम् [उपालभेत[उप.आ\लभ्] । ( = क् 29 )[*एद्. चेनं ! ]
अप्1.2.8.29। अभित्रास उपवास उदक.उपस्पर्शनम् अदर्शनम् इति दण्डा यथामात्रम् आ निवृत्तेः । ( = क् 30 )
अप्1.2.8.30। [निवृत्तं[नि\वृत्] [चरित.ब्रह्मचर्यम्[\चर्] अन्येभ्यो धर्मेभ्यो- ऽअनन्तरो [भव[\भू]-इत्य् [अतिसृजेत्[अति\सृज्] । ( = क् 31 )
अप्1.3.9.1। श्रावण्यां पौर्णमास्याम् अध्यायम् [उपाकृत्य[उप.आ\कृ] मासं प्रदोषे न-[अधीयीत[अधि\इ] ।
अप्1.3.9.2। तैष्यां पौर्णमास्यां रोहिण्यां वा [विरमेत्[वि\रम्] ।
अप्1.3.9.3। अर्धपञ्चमांश् चतुरो मासान् इत्य् एके ।
अप्1.3.9.4। निगमेष्व् अध्ययनं [वर्जयेत्[\वृज्] ।
अप्1.3.9.5। आनडुहेन वा शकृत्.पिण्डेन-[उपलिप्ते[उप\लिप्]- ऽ[अधीयीत[अधि\इ] ।
अप्1.3.9.6। श्मशाने सर्वतः शम्या.प्रासात् ।
अप्1.3.9.7। ग्रामेण-[अध्यवसिते[अधि.अव\सो] क्षेत्रेण वा न-अनध्यायः ।
अप्1.3.9.8। [ज्ञायमाने[\ज्ञा] तु तस्मिन्न् एव देशे न-[अधीयीत[अधि\इ] ।
अप्1.3.9.9। श्मशानवच्-शूद्र.पतितौ ।
अप्1.3.9.10। समान.अगार इत्य् एके ।
अप्1.3.9.11। शूद्रायां तु प्रेक्षण.प्रतिप्रेक्षणयोर् एव-अनध्यायः ।
अप्1.3.9.12। तथा-अन्यस्यां स्त्रियां [वर्ण.व्यतिक्रान्तायां[वि.अति\क्रम्] मैथुने ।
अप्1.3.9.13। ब्रह्म-[अध्येष्यमाणो[अधि\इ] मलवद्.वाससा-[इच्छन्[\इष्] [संभाषितुं[सम्\भाष्] ब्राह्मणेन संभाष्य तया संभाषेत । संभाष्य तु ब्राह्मणेन-एव संभाष्य-[अधीयीत[अधि\इ] । एवं तस्याः प्रजा.निःश्रेयसम् ॥
अप्1.3.9.14। अन्तः.शवम् ।
अप्1.3.9.15। अन्तश्.चाण्डालम् ।
अप्1.3.9.16। [अभिनिर्हृतानां[अभि.निर्\हृ]# तु सीम्न्य् अनध्यायः । ( क् अभिनिस्सृतानां, इन् वरिअन्त् अभिनिर्हृतानां )
अप्1.3.9.17। संदर्शने च-अरण्ये ।
अप्1.3.9.18। तद् अहर् [आगतेषु[आ\गम्] च ग्रामं बाह्येषु ।
अप्1.3.9.19। अपि सत्सु ।
अप्1.3.9.20। संधावनु.स्तनिते रात्रिम् ।
अप्1.3.9.21। स्वप्न.पर्यान्तं विद्युति ।
अप्1.3.9.22। उपव्युषं यावता वा कृष्णां रोहिणीम् इति शम्या.प्रासाद् [विजानीयाद्[वि\ज्ञा] एतस्मिन् काले [विद्योतमाने[वि\द्युत्] स.प्रदोषम् अहर् अनध्यायः ।
अप्1.3.9.23। दह्रे- ऽअपररात्रे स्तनयित्नुना ।
अप्1.3.9.24। ऊर्ध्वम् अर्धरात्राद् इत्य् एके ।
अप्1.3.9.25। गवां च-अवरोधे ।
अप्1.3.9.26। [वध्यानां[\वध्] च यावता [हन्यन्ते[\हन्] ।
अप्1.3.9.27। [पृष्ठ.आरूढः[आ\रुह्] पशूनां न-[अधीयीत[अधि\इ] ।
अप्1.3.9.28। अहोरात्राव् अमावास्यासु ।
अप्1.3.10.1। चातुर्मासीषु च ।
अप्1.3.10.2। वैरमणो गुरुष्व् अष्टाक्य औपाकरण इति त्र्य्.अहाः ।
अप्1.3.10.3। तथा संबन्धेषु ज्ञातिषु ।
अप्1.3.10.4। मातरि पितर्य् आचार्य इति द्वादश.अहाः ।
अप्1.3.10.5। तेषु च-उदक.उपस्पर्शनं तावन्तं कालम् ।
अप्1.3.10.6। अनुभाविनां च परिवापनम् ।
अप्1.3.10.7। न [समावृत्ता[सम्.आ\वृत्] [वपेरन्न्[\वप्] अन्यत्र विहाराद् इत्य् एके ।

अप्1.3.10.8। अथ-अपि ब्राह्मणम्, रिक्तो वा एषो- ऽ[अनपिहितो[अपि\धा] यन् मुण्डस् तस्य-एतद् अपिधानं यच्-शिखा-इति ।
अप्1.3.10.9। सत्रेषु तु वचनाद् वपनं शिखायाः ।
अप्1.3.10.10। आचार्ये त्रीन् अहोरात्रान् इत्य् एके ।
अप्1.3.10.11। श्रोत्रिय.संस्थायाम् अपरिसंवत्सरायाम् एकाम् ।
अप्1.3.10.12। स.ब्रह्मचारिणि-इत्य् एके ।
अप्1.3.10.13। श्रोत्रिय.अभ्यागमे- ऽ[अधिजिगांसमानो[अधि\गम्, देस्.]- ऽ[अधीयानो[अधि\इ] वा-।[अनुज्ञाप्य[अनु\ज्ञा]-[अधीयीत ।
अप्1.3.10.14। [अध्यापयेद्[अधि\इ] वा ।
अप्1.3.10.15। गुरु.संनिधौ च-[अधीहि[अधि\इ] भो इत्य् [उक्त्वा[\वच्]-[अधीयीत ।
अप्1.3.10.16। [अध्यापयेद्[अधि\इ] वा ।
अप्1.3.10.17। उभयत उपसंग्रहणम् [अधिजिगांसमानस्य[अधि\गम्, देस्.]-[अधीत्य[अधि\इ] च ।
अप्1.3.10.18। [अधीयानेषु[अधि\इ] वा यत्र-अन्यो [व्यवेयाद्[वि.अव\इ] एतम् एव शब्दम् उत्सृज्य-[अधीयीत[उत्\सृज्] ।
अप्1.3.10.19। श्व.गर्दभ.नादाः सलावृक्य्.एकसृक.उलूक.शब्दाः सर्वे वादित्र.शब्दा रोदन.गीत.साम.शब्दाश् च ।
अप्1.3.10.20। शाखान्तरे च साम्नाम् अनध्यायः ।
अप्1.3.10.21। सर्वेषु च शब्द.कर्मसु यत्र [संसृज्येरन्[सम्\स्र्ज्] ।
अप्1.3.10.22। [छर्दयित्वा[\छर्द्] स्वप्न.अन्तम् ।
अप्1.3.10.23। सर्पिर् वा [प्राश्य[प्र\अश्] ।
अप्1.3.10.24। पूती.गन्धः# । ( क् पूति.-- )
अप्1.3.10.25। शुक्तं च-[आत्म.संयुक्तम्[सम्\युज्] ।
अप्1.3.10.26। प्रदोषे च [भुक्त्वा[\भुज्]# । ( क् अद्द्स् न-अधीयीत )
अप्1.3.10.27। प्रोदकयोश् च पाण्योः ।
अप्1.3.10.28। [प्रेत.संकॢप्तं[सम्\कॢप्] च-अन्नं [भुक्त्वा[\भुज्] स.प्रदोषम् अहर् अनध्यायः ।
अप्1.3.10.29। आ च विपाकात् ।
अप्1.3.10.30। अश्राद्धेन तु [पर्यवदध्यात्[परि.अव\धा] ।
अप्1.3.11.1। काण्ड.उपाकरणे च-अमातृकस्य ।
अप्1.3.11.2। काण्डसमापने च-अपितृकस्य ।
अप्1.3.11.3। मनुष्य.प्रकृतीनां च देवानां यज्ञे [भुक्त्वा[\भुज्]-इत्य् एके ॥
अप्1.3.11.4। [पर्युषितैस्[परि\वस्] तण्डुलैर् आम.मांसेन च न-अनध्यायाः# । ( क् अनध्यायः )
अप्1.3.11.5। तथा-ओषधि.वनस्पति.मूल.फलैः ।
अप्1.3.11.6। यत् काण्डम् [उपाकुर्वीत[उप.आ\कृ] यस्य च-अनुवाक्यं [कुर्वीत[\कृ] न तत् तद् अहर् [अधीयीत[अधि\इ] ।
अप्1.3.11.7। उपाकरण.समापनयोश् च पारायणस्य तां विद्याम् ।
अप्1.3.11.8। वायुर् घोषवान् भूमौ वा तृण संवाहो [वर्षति[\वृष्] वा यत्र धाराः [प्रवहेत् ।
अप्1.3.11.9। ग्राम.आरण्ययोश् च सन्धौ ।
अप्1.3.11.10। महापथे च ।
अप्1.3.11.11। [विप्रोष्य[वि.प्र\उष्] च समध्ययनं तद् अहः । ( 9+10+11 = क् 9 )
अप्1.3.11.12। स्वैरि.कर्मसु च । ( = क् 10 )
अप्1.3.11.13। यथा पाद#1.प्रक्षालन.उत्सादना.अनुलेपनाणि#2-इति । ( = क् 11, 1:हस्त, 2:अनुलेखणानि )
अप्1.3.11.14। तावन्तं कालं न-[अधीयीत[अधि\इ]-[अध्यापयेद्[अधि\आप्] वा । ( = क् 12 )
अप्1.3.11.15। सन्ध्योः । ( = क् 13 )
अप्1.3.11.16। तथा वृक्षम् [आरूढः[आ\रुह्] ।
अप्1.3.11.17। अप्सु च-[अवगाढः[अव\गाह्] ।

अप्1.3.11.18। नक्तं च-[अपावृते[अप.आ\वृ] । ( 16+17+18 = क् 14 तथा वृक्षम् आरूढो- ऽअप्सु च-अवगाढो नक्तं च-अपावृते )
अप्1.3.11.19। दिवा च-[अपिहिते । ( = क् 15, पिहिते इन्स्तेअद् ओf अपिहिते )
अप्1.3.11.20। [अविहितम् अनुवाक.अध्ययनम् आषाढ.वासन्तिकयोः । ( = क् 16 )
अप्1.3.11.21। नित्य.प्रश्नस्य च-अविधिना । ( = क् 17 )
अप्1.3.11.22। तस्य विधिः । ( = क् 18 )
अप्1.3.11.23। [अकृत.प्रातराश उदक.अन्तं [गत्वा [प्रयतः शुचौ देशे- ऽ[अधीयीत यथा.अध्यायम् [उत्सृजन् वाचा । ( = क् 19 )
अप्1.3.11.24। मनसा च-अनध्याये । ( क् = 20 )
अप्1.3.11.25। विद्युति च-अभ्यग्रायां स्तनयित्नाव् अप्रायत्ये प्रेत.अन्ने नीहारे च मानसं [परिचक्षते । ( क् = 21 )
अप्1.3.11.26। श्राद्ध.भोजन एव-एके । ( = क् 22 )
अप्1.3.11.27। विद्युत्.स्तनयित्नुर् वृष्टिश् च-अपर्तौ यत्र [संनिपतेयुस् त्र्य्.अहम् अनध्यायः । ( = क् 23 )
अप्1.3.11.28। यावद् भूमिर् व्युदका-इत्य् एके । ( = क् 24 )
अप्1.3.11.29। एकेन द्वाभ्यां वा-एतेषाम् आ.कालम् । ( = क् 25 )
अप्1.3.11.30। सूर्या.चन्द्रमसोर् ग्रहणे भूमि.चले- ऽअपस्वान उल्कायाम् अग्न्य्.उत्पाते च सर्वासां विद्यानां सार्वकालिकम् आ.कालम् । ( = क् 26 )
अप्1.3.11.31। अभ्रं च-अपर्तौ सूर्या.चन्द्रमसोः परिवेष इन्द्रधनुः प्रतिसूर्य.मत्स्यश् च वाते पूती.गन्धे#1 नीहारे च सर्वेष्व् एतेषु तावन्तं#2 कालम् । ( = क् 27, 1:पूति.--, 2:तावत् )
अप्1.3.11.32। मुहूर्तं [विरते वाते । ( = क् 28 )
अप्1.3.11.33। सलावृक्याम् एकसृक इति स्वप्न.पर्यान्तम् । ( = क् 29, --.पर्यन्तम् इन्स्तेअद् ओf --.पर्यान्तम् )
अप्1.3.11.34। नक्तं च-अरण्ये- ऽअनग्नाव् अहिरण्ये वा । ( = क् 30 )
अप्1.3.11.35। [अननूक्तं च-अपर्तौ छन्दसो न-[अधीयीत । ( = क् 31 )
अप्1.3.11.36। प्रदोषे च । ( = क् 32 )
अप्1.3.11.37। सार्वकालिकम् [आम्नातम् । ( = क् 33 )
अप्1.3.11.38। [यथा.उक्तम् अन्यद् अतः परिषत्सु । ( = क् 34 )
अप्1.4.12.1। तपः स्वाध्याय इति ब्राह्मणम् ।
अप्1.4.12.2। तत्र [श्रूयते । स यदि [तिष्ठन्न् [आसीनः [शयानो वा स्वाध्यायम् [अधीते तप एव तत् [तप्यते तपो हि स्वाध्याय इति ।
अप्1.4.12.3। अथ-अपि वाजसनेयि.ब्राह्मणम् । ब्रह्म.यज्ञो ह वा एष यत् स्वाध्यायस् तस्य-एते वषट्.कारा* यत् [स्तनयति यद् विद्योतते यद् [अवस्फूर्जति यद् वातो [वायति । तस्मात् [स्तनयति [विद्योतमाने- ऽअवस्फूर्जति वाते वा [वायत्य् [अधीयीत-एव वषट्.काराणाम् अच्छम्बट्काराय-इति । [*एद्. वषकारा]
अप्1.4.12.4। तस्य शाखा.अन्तरे वाक्य.समाप्तिः ।
अप्1.4.12.5। अथ यदि वातो#1 वा#1 [वायात् [स्तनयेद् वा [विद्योतेत वा-[अवस्फूर्जेद् वा-एकां वा-ऋचम् एकं वा यजुर् एकं वा साम-[अभिव्याहरेद् भूर् भुवः सुवः सत्यं तपः श्रद्धायां [जुहोमि-इति वा-एतत् । तेनो ह-एव#2-अस्य-एतद् अहः स्वाध्याय [उपात्तो [भवति । ( क् 1:वा वातो इन्स्तेअद् ओf वातो वा, 2:तेन-ऊह-एव इन्स्तेअद् ओf तेनो ह-एव )
अप्1.4.12.6। एवं सत्य् आर्य.समयेन-[अविप्रतिषिद्धम् ।
अप्1.4.12.7। अध्याय.अनध्यायं ह्य् [उपदिशन्ति । तद् अनर्थकं [स्याद् वाजसनेयि.ब्राह्मणं चेद् [अवेक्षेत ।
अप्1.4.12.8। आर्य.समयो ह्य् अगृह्यमान.कारणः ।
अप्1.4.12.9। विद्यां प्रत्य् अनध्यायः [श्रूयते न कर्म.योगे मन्त्राणाम् ।
अप्1.4.12.10। ब्राह्मण.[उक्ता विधयस् तेषाम् [उत्सन्नाः पाठाः प्रयोगाद् [अनुमीयन्ते ।
अप्1.4.12.11। यत्र तु प्रीति.उपलब्धितः प्रवृत्तिर् न तत्र शास्त्रम् [अस्ति ।
अप्1.4.12.12। तद् [अनुवर्तमानो नरकाय [राध्यति ।
अप्1.4.12.13। अथ ब्राह्मण.[उक्ता विधयः ।
अप्1.4.12.14। तेषां महा.यज्ञा महा.सत्त्राणि-इति संस्तुतिः ।
अप्1.4.12.15। अहर् अहर् भूत.बलिर् मनुष्येभ्यो यथा.शक्ति दानम् ।
अप्1.4.13.1। देवेभ्यः स्वाहा.कार आ काष्ठात् , पितृभ्यः स्वधा.कार आ-उद.पात्रात् स्वाध्याय इति ।
अप्1.4.13.2-3। पूजा वर्ण.ज्यायसां [कार्या , वृद्धतराणां च ।
अप्1.4.13.4। [हृष्टो [दर्पति [दृप्तो धर्मम् [अतिक्रामति धर्म.अतिक्रमे खलु पुनर् नरकः ।
अप्1.4.13.5। न [समावृत्ते समादेशो [विद्यते ।

अप्1.4.13.6। ओं.कारः स्वर्ग.द्वारं तस्माद् ब्रह्म-[अध्येष्यमाण एतद्.आदि [प्रतिपद्येत ।
अप्1.4.13.7। विकथां च-अन्यां [कृत्वा-एवं लौकिक्या वाचा [व्यावर्तते ब्रह्म।
अप्1.4.13.8। यज्ञेषु च-एतद्.आदयः प्रसवाः।
अप्1.4.13.9। लोके च भूति.कर्मस्व् एतद्.आदीन्य् एव वाक्यानि [स्युर् यथा पुण्य.अहं स्वस्ति.ऋद्धिम् इति ।
अप्1.4.13.10। न-असमयेन कृच्छ्रं [कुर्वीत त्रिःश्रावणं त्रिःसहवचनम् इति [परिहाप्य ।
अप्1.4.13.11। अविचिकित्सा यावद् ब्रह्म [निगन्तव्यम् इति हारीतः ।
अप्1.4.13.12। न बहिर्.वेदे गतिर् [विद्यते ।
अप्1.4.13.13। [समादिष्टम् [अध्यापयन्तं यावद् अध्ययनम् [उपसंगृह्णीयात् ।
अप्1.4.13.14। नित्यम् [अर्हन्तम् इत्य् एके ।
अप्1.4.13.15। न गतिर् [विद्यते ।
अप्1.4.13.16। वृद्धानां तु ।
अप्1.4.13.17। ब्रह्मणि मिथो विनियोगे न गतिर् [विद्यते ।
अप्1.4.13.18। ब्रह्म [वर्धत इत्य् [उपदिशन्ति ।
अप्1.4.13.19। निवेशे [वृत्ते संवत्सरे संवत्सरे द्वौ द्वौ मासौ [समाहित आचार्य.कुले [वसेद् भूयः [श्रुतम्# [इच्छन्न् इति श्वेतकेतुः ।
अप्1.4.13.20। एतेन ह्य् अहं योगेन भूयः पूर्वस्मात् कालात्-श्रुतम् [अकुर्वि-इति । ( क् श्रुतिम् )
अप्1.4.13.21। तत्-शास्त्रैर् [विप्रतिषिद्धम् ।
अप्1.4.13.22। निवेशे हि [वृत्ते नैयमिकानि [श्रूयन्ते ।
अप्1.4.14.1। अग्निहोत्रम् अतिथयः ।
अप्1.4.14.2। यच् च-अन्यद् एवं [युक्तम् । ( 1+2 = क् 1 )
अप्1.4.14.3। अध्ययन.अर्थेन यं [चोदयेन् न च-एनं [प्रत्याचक्षीत । ( = क् 2 )
अप्1.4.14.4। न च-अस्मिन् दोषं [पश्येत् । ( = क् 3 )
अप्1.4.14.5। यद्.ऋच्छायाम् [असंवृत्तौ गतिर् एव तस्मिन् । ( = क् 4 )
अप्1.4.14.6। मातरि पितर्य् आचार्यवत्-शुश्रूषा । ( = क् 5 )
अप्1.4.14.7। समावृत्तेन सर्वे गुरव [उपसंग्राह्याः । ( = क् 6 )
अप्1.4.14.8। [प्रोष्य च समागमे । ( = क् 7 )
अप्1.4.14.9। भ्रातृषु भगिनीषु च यथा.पूर्वम् उपसंग्रहणम् । ( = क् 8 )
अप्1.4.14.10। नित्या च पूजा यथा.उपदेशम् । ( = क् 9 )
अप्1.4.14.11। ऋत्विक्.श्वशुर.पितृव्य.मातुलान् अवर.वयसः [प्रत्युत्थाय-[अभिवदेत् । ( = क् 10 )
अप्1.4.14.12। तूष्णीं वा-[उपसंगृह्णीयात् । ( = क् 11 )
अप्1.4.14.13। (श्) दश.वर्षं पौर.सख्यं पञ्च.वर्षं तु चारणम् । त्रि.वर्ष.पूर्वः श्रोत्रियः अभिवादनम् [अर्हति ॥( = क् 12 )
अप्1.4.14.14। [ज्ञायमाने वयो.विशेषे वृद्धतराय-[अभिवाद्यम् । ( = क् 13 )
अप्1.4.14.15। विषम.गताय-अगुरवे न-[अभिवाद्यम् । ( = क् 14 )
अप्1.4.14.16। [अन्वारुह्य वा-अभिवादयीत । ( = क् 15 )
अप्1.4.14.17। सर्वत्र तु [प्रत्युत्थाय-अभिवादनम् । ( = क् 16 )
अप्1.4.14.18। [अप्रयतेन न-[अभिवाद्यम् ।
अप्1.4.14.19। तथा-अप्रयताय ।
अप्1.4.14.20। अप्रयतश् च न [प्रत्यभिवदेत् । ( 18+19+20 = क् 17 )
अप्1.4.14.21। पति.वयसः स्त्रियः । ( = क् 18 )
अप्1.4.14.22। न स.उपानह्.[वेष्टित.शिरा [अवहित.पाणिर् वा-[अभिवादयीत । ( = क् 19 )
अप्1.4.14.23। सर्व.नाम्ना स्त्रियो राजन्य.वैश्यौ च न नाम्ना । ( = क् 20 )

अप्1.4.14.24। मातरम् आचार्य.दारं च-इत्य् एके । ( = क् 21 )
अप्1.4.14.25। (श्) दश.वर्षश् च ब्राह्मणः शत.वर्षश् च क्षत्रियः । पिता.पुत्रौ स्म तौ [विद्धि तयोस् तु ब्राह्मणः पिता ॥( = क् 22 )
अप्1.4.14.26। कुशलम् अवर.वयसं वयस्यं वा [पृच्छेत् । ( = क् 23 )
अप्1.4.14.27। अनामयं क्षत्रियम् । ( = क् 24 )
अप्1.4.14.28। [अनष्टं वैश्यम् । ( = क् 25 )
अप्1.4.14.29। आरोग्यं शूद्रम् । ( = क् 26 )
अप्1.4.14.30। न-असंभाष्य श्रोत्रियं [व्यतिव्रजेत् । ( क् = 27 )
अप्1.4.14.31। अरण्ये च स्त्रियम् । ( = क् 28 )
अप्1.5.15.1। उपासने गुरूणां वृद्धानाम् अतिथीनां होमे [जप्य.कर्मणि भोजन आचमने स्वाध्याये च यज्ञोपवीती [स्यात् ।
अप्1.5.15.2। [भूमि.गतास्व् अप्स्व् [आचम्य [प्रयतो [भवति ।
अप्1.5.15.3। यं वा [प्रयत [आचामयेत् ।
अप्1.5.15.4। न वर्ष.धारास्व् [आचामेत् ।
अप्1.5.15.5। तथा प्रदर.उदके ।
अप्1.5.15.6। [तप्ताभिश् च-अकारणात् ।
अप्1.5.15.7। रिक्त.पाणिर् वयस [उद्यम्य-अप [उपस्पृशेत् ।
अप्1.5.15.8-9। शक्ति.विषये न मुहूर्तम् अप्य् [अप्रयतः [स्यात् , नग्नो वा ।
अप्1.5.15.10। न-अप्सु सतः प्रयमणम् [विद्यते ।
अप्1.5.15.11। [उत्तीर्य त्व् आचामेत् ।
अप्1.5.15.12। न-[अप्रोक्षितम् इन्धनम् अग्नाव् [आदध्यात् ।
अप्1.5.15.13। मूढ.स्वस्तरे च-[असंस्पृशन्न् अन्यान् अप्रयतान् [प्रयतो [मन्येत ।
अप्1.5.15.14। तथा तृण.काष्ठेषु [निखातेषु ।
अप्1.5.15.15। [प्रोक्ष्य वास [उपयोजयेत् ।
अप्1.5.15.16। शून.[उपहतः स.चेलो- ऽ[अवगाहेत ।
अप्1.5.15.17। [प्रक्षाल्य वा तं देशम् अग्निना [संस्पृश्य पुनः [प्रक्षाल्य पादौ च-आचम्य [प्रयतो [भवति ।
अप्1.5.15.18। अग्निं न-अप्रयत [आसीदेत् ।
अप्1.5.15.19। इषु.मात्राद् इत्य् एके ।
अप्1.5.15.20। न च-एनम् [उपधमेत् ।
अप्1.5.15.21। खट्वायां च न-उपदध्यात् ।
अप्1.5.15.22। प्रभूत.एध.उदके ग्रामे यत्र-आत्म.अधीनं प्रयमणं तत्र वासो धार्म्यो ब्राह्मणस्य ।
अप्1.5.15.23। मूत्रं [कृत्वा पुरीषं वा मूत्र.पुरीष.लेपान् अन्न.लेपान् उच्छिष्ट.लेपान् रेतसश् च ये लेपास् तान् [प्रक्षाल्य पादौ च-[आचम्य [प्रयतो [भवति ।
अप्1.5.16.1। [तिष्ठन्न् [आचामेत् प्रह्वो वा ।
अप्1.5.16.2। [आसीनस् त्रिर् [आचामेद्-धृदयङ्गमाभिर् अद्भिः ।
अप्1.5.16.3-4। त्रिर् ओष्ठौ [परिमृजेत् , द्विर् इत्य् एके ।
अप्1.5.16.5-6। सकृद् [उपस्पृशेत् , द्विर् इत्य् एके ।
अप्1.5.16.7। दक्षिणेन पाणिना सव्यं [प्रोक्ष्य पादौ शिरश् च-इन्द्रियाण्य् [उपस्पृशेच् चक्षुषी नासिके श्रोत्रे च ।
अप्1.5.16.8। अथ-अप [उपस्पृशेत् ।
अप्1.5.16.9। [भोक्ष्यमाणस् तु [प्रयतो- ऽअपि द्विर् [आचामेद् द्विः [परिमृजेत् सकृद् [उपस्पृशेत् ।
अप्1.5.16.10। श्याव.अन्त.पर्यन्ताव् ओष्ठाव् [उपस्पृश्य-[आचामेत् ।
अप्1.5.16.11। न श्मश्रुभिर् उच्छिष्टो [भवत्य् अन्तर् आस्ये सद्भिर् यावन् न हस्तेन-[उपस्पृशति ।
अप्1.5.16.12। य आस्याद् बिन्दवः [पतन्त [उपलभ्यन्ते तेष्व् आचमनं [विहितम् ।

अप्1.5.16.13। ये भूमौ न तेष्व् [आचामेद् इत्य् एके ।
अप्1.5.16.14। स्वप्ने* क्षवथौ#1 शृङ्खाणिका#2.अश्र्व्.आलम्भे लोहितस्य केशानाम् अग्नेर् गवां ब्राह्मणस्य स्त्रियाश् च-आलम्भे महापथं च [गत्वा-अमेध्यं च-[उपस्पृश्य-[अप्रयतं च मनुष्यं नीवीं च [परिधाय-अप [उपस्पृशेत् । ( क् 1:क्षवधौ, 2:शिङ्घणिका अन्द् वरिअन्त् शृङ्घाणिका ) [*एद्. स्वप्नै ]
अप्1.5.16.15। आर्द्रं वा शकृद् ओषधीर् भूमिं वा ।
अप्1.5.16.16। हिंसा.अर्थेन-असिना मांसं [छिन्नम् अभोज्यम् ।
अप्1.5.16.17। दद्भिर् अपूपस्य न-[अपच्छिन्द्यात् ।
अप्1.5.16.18। यस्य कुले [म्रियेत* न तत्र-अनिर्दशे [भोक्तव्यम् । [*एद्. म्रियेत् ]
अप्1.5.16.19। तथा-अनुत्थितायां सूतिकायाम्# । ( क् सूतकायाम् )
अप्1.5.16.20। अन्तः.शवे च ।
अप्1.5.16.21। [अप्रयतो- ऽ[अपहतम्# अन्नम् [अप्रयतं न त्व् [अभोज्यम् । ( क् अप्रयत-उपहतम् )
अप्1.5.16.22। [अप्रयतेन तु शूद्रेण-उपहृतम् [अभोज्यम् ।
अप्1.5.16.23। यस्मिंश् च-अन्ने केशः [स्यात् ।
अप्1.5.16.24। अन्यद् वा-अमेध्यम् ।
अप्1.5.16.25। अमेध्यैर् [अवमृष्टम् ।
अप्1.5.16.26। कीटो वा-अमेध्य.सेवी ।
अप्1.5.16.27। मूषकलाङ्गं# वा । ( क् मूसिकलाङ्गम् )
अप्1.5.16.28। पदा वा-[उपहतम् ।
अप्1.5.16.29। सिचा वा ।
अप्1.5.16.30। शुना वा-अपपात्रेण वा [दृष्टम् ।
अप्1.5.16.31। सिचा वा-[उपहृतम् ।
अप्1.5.16.32। दास्या वा नक्तम् [आहृतम् ।
अप्1.5.16.33। [भुञ्जानं वा ।
अप्1.5.17.1। यत्र शूद्र [उपस्पृशेत् ।
अप्1.5.17.2। अनर्हद्भिर् वा समान.पङ्क्तौ ।
अप्1.5.17.3। [भुञ्जानेषु व यत्र-[अनूत्थाय-उच्छिष्टं [प्रयच्छेद् [आचामेद् वा ।
अप्1.5.17.4। [कुत्सयित्वा वा यत्र-अन्नं [दद्युः ।
अप्1.5.17.5। मनुष्यैर् [अवघ्रातम् अन्यैर् वा-अमेध्यैः ।
अप्1.5.17.6। न नावि [भुञ्जीत ।
अप्1.5.17.7। तथा प्रासादे ।
अप्1.5.17.8। [कृत.भूमौ तु [भुञ्जीत ।
अप्1.5.17.9। [अनाप्रीते मृन्.मये [भोक्तव्यम् ।
अप्1.5.17.10। [आप्रीतं चेद् [अभिदग्धे ।
अप्1.5.17.11। [परिमृष्टं लौहं [प्रयतम् ।
अप्1.5.17.12। [निर्लिखितं दारु.मयम् ।
अप्1.5.17.13। यथा.आगमं यज्ञे ।
अप्1.5.17.14। न-[अपणीयम् अन्नम् [अश्नीयात् ।
अप्1.5.17.15। तथा रसानाम् अमांस.मधु.लवणानि-इति [परिहाप्य ।
अप्1.5.17.16। तैल.सर्पिषी तु-[उपयोजयेद् उदके- ऽ[अवधाय ।
अप्1.5.17.17-18। [कृत.अन्नं [पर्युषितम् [अखाद्य.अपेय.अनाद्यम् , शुक्तं च ।
अप्1.5.17.19। [फाणित.पृथुक.तण्डुल.करम्भरुज#.सक्तु.शाक.मांस.पिष्ट.क्षीर.विकार.ओषधि.वनस्पति.मूल.फल.वर्जम् । ( क् करम्ब भरूज.--, वरिअन्त् भरुज-इति अन्द् भरिज-इति )
अप्1.5.17.20। शुक्तं च-अपर.योगम् ।

अप्1.5.17.21। सर्वं मद्यम् [अपेयम् ।
अप्1.5.17.22। तथा-एलकं पयः ।
अप्1.5.17.23। उष्ट्री.क्षीर.मृगी.क्षीर.सन्धिनी.क्षीर.यमसू.क्षीराणि-इति ।
अप्1.5.17.24। धेनोश् च-अनिर्दशायाः ।
अप्1.5.17.25। तथा कीलाल.ओषधीनां# च । ( क् ओषधीना च )
अप्1.5.17.26। करञ्ज.पलण्डु.परारीकाः ।
अप्1.5.17.27। यच् च-अन्यत् [परिचक्षते ।
अप्1.5.17.28। क्याक्व.[भोज्यम् इति हि ब्राह्मणम् ।
अप्1.5.17.29। एकखुर.उष्ट्र.गवय.ग्रामसूकर.शरभ.गवाम् ।
अप्1.5.17.30। धेनु.अनडुहोर् [भक्ष्यम् ।
अप्1.5.17.31। मेध्यम् आनडुहम् इति वाजसनेयकम् ।
अप्1.5.17.32। कुक्कुटो विकिराणाम् ।
अप्1.5.17.33। प्लवः प्रतुदाम् ।
अप्1.5.17.34। क्रव्य.अदः ।
अप्1.5.17.35। हंस.भास.चक्रवाक.सुपर्णाश् च ।
अप्1.5.17.36। क्रुञ्च.क्रौञ्च.वार्ध्राणस.लक्ष्ंअन.वर्जम् ।
अप्1.5.17.37। पञ्च.नखानां गोधा.कच्छप.श्वाविट्.शल्यक.खण्ग.शश.पूतिखष.वर्जम् ।
अप्1.5.17.38। [अभक्ष्यश् चेटो मत्स्यानाम् ।
अप्1.5.17.39। सर्प.शीर्षी मृदुरः क्रव्य.अदो ये च-अन्ये [विकृता यथा मनुष्य.शिरसः ।
अप्1.6.18.1। मध्व् आमं मार्गं मांसं भूमिर् मूल.फलानि रक्षा गव्यूतिर् निवेशनं युग्य.घासश् च-उग्रतः [प्रतिगृह्याणि ।
अप्1.6.18.2। एतान्य् अपि न-अनन्तेवास्य्.[आहृतानि-इति हारीतः ।
अप्1.6.18.3। आमं वा [गृह्णीरन् ।
अप्1.6.18.4। [कृत.अन्नस्य वा वि.रसस्य ।
अप्1.6.18.5। न सु.भिक्षाः [स्युः ।
अप्1.6.18.6। स्वयम् अप्य् [अवृत्तौ सुवर्णं [दत्त्वा पशुं वा [भुञ्जीत ।
अप्1.6.18.7। न-अत्यन्तम् [अन्ववस्येत् ।
अप्1.6.18.8। वृत्तिं [प्राप्य [विरमेत् ।
अप्1.6.18.9। त्रयाणां वर्णानां क्षत्रिय.प्रभृतीनां [समावृत्तेन न [भोक्तव्यम् ।
अप्1.6.18.10। प्रकृत्या ब्राह्मणस्य [भोक्तव्यं# कारणाद्# [अभोज्यम् । ( क् भोक्रव्यम् अकारणाद् )
अप्1.6.18.11। यत्र-अप्रायश्चित्तं कर्म-[आसेवते प्रायश्चित्तवति ।
अप्1.6.18.12। [चरित.निर्वेषस्य [भोक्तव्यम् ।
अप्1.6.18.13। सर्व.वर्णानां स्वधर्मे [वर्तमानानां [भोक्तव्यं शूद्र.वर्जम् इत्य् एके ।
अप्1.6.18.14। तस्य-अपि [धर्म.उपनतस्य ।
अप्1.6.18.15। सुवर्णम् [दत्वा पशुं वा [भुञ्जीत न-अत्यन्तम् [अन्ववस्येद् वृत्तिं [प्राप्य [विरमेत् ।
अप्1.6.18.16। सङ्घ.अन्नम् [अभोज्यम् ।
अप्1.6.18.17। [परिक्रुष्टं च ।
अप्1.6.18.18। सर्वेषां च शिल्प.आजीवानाम् ।
अप्1.6.18.19। ये च शस्त्रम् [आजीवन्ति ।
अप्1.6.18.20। ये च-आधिम् ।
अप्1.6.18.21। भिषक् ।

अप्1.6.18.22। वार्धुषिकः ।
अप्1.6.18.23। [दीक्षितो- ऽ[अक्रीत.राजकः ।
अप्1.6.18.24। अग्नीषोमीय.संस्थायाम् एव ।
अप्1.6.18.25। [हुतायां वा# वपायां [दीक्षितस्य [भोक्तव्यम् । ( क् ओम्. वा )
अप्1.6.18.26। यज्ञ.अर्थे वा [निर्दिष्टे शेषाद् [भुञ्जीरन्न् इति हि ब्राह्मणम् ।
अप्1.6.18.27। क्लीबः ।
अप्1.6.18.28। राज्ञां प्रैष.करः ।
अप्1.6.18.29। अहविर्याजी ।
अप्1.6.18.30। चारी ।
अप्1.6.18.31। अविधिना च [प्रव्रजितः ।
अप्1.6.18.32। यश् च-अग्नीन् [अपास्यति ।
अप्1.6.18.33। यश् च सर्वान् [वर्जयते सर्वान्नी च श्रोत्रियो निराकृतिर् वृषली.पतिः ।
अप्1.6.19.1। [मत्त [उन्मत्तो [बद्धो- ऽअणिकः [प्रत्युपविष्टो यश् च [प्रत्युपवेशयते तावन्तं कालम् ।
अप्1.6.19.2। क [अश्य.अन्नः# । ( क् आश्य.-- )
अप्1.6.19.3। य [ईप्सेद् इति कण्वः ।
अप्1.6.19.4। पुण्य इति कौत्सः ।
अप्1.6.19.5। यः कश् चिद् [दद्याद् इति वार्ष्यायणिः ।
अप्1.6.19.6। यदि ह# रजः स्थावरं पुरुषे [भोक्तव्यम् अथ चेत्-चलं दानेन निर्दोषो [भवति । ( क् हि )
अप्1.6.19.7। [शुद्धा भिक्षा [भोक्तव्या-एक.कुणिकौ काण्व.कुत्सौ तथा पुष्करसादिः ।
अप्1.6.19.8। सर्वतोपेतं वार्ष्यायणीयम् । (सर्वत उपेतम्) दोउब्ले सन्धि?
अप्1.6.19.9। पुण्यस्य-[ईप्सतो [भोक्तव्यम् ।
अप्1.6.19.10। पुण्यस्य-अप्य् [अनीप्सतो न [भोक्तव्यम् ।
अप्1.6.19.11। यतः कुतश् च-[अभ्युद्यतं [भोक्तव्यम् ।
अप्1.6.19.12। न-अननियोग.पूर्वम् इति हारीतः ।
अप्1.6.19.13। अथ पुराणे श्लोकाव् [उदाहरन्ति । `(श्) [उद्यताम् [आहृतां भिक्षां पुरस्ताद् [अप्रवेदिताम् । [भोज्यां [मेने प्रजापतिर् अपि [दुष्कृत.कारिणः ॥ (श्) न तस्य पितरो- ऽअश्नन्ति दश वर्षाणि पञ्च च । न च [हव्यं [वहत्य् अग्निर् यस् ताम् अभ्य् [अधिमन्यत इति ॥
अप्1.6.19.14। (श्) चिकित्सकस्य मृगयोः शल्य.[कृन्तस्य पाशिनः । कुलटायाः षण्ढकस्य# च तेषाम् अन्नम् [अनाद्यम् ॥ ( क् षण्डकस्य )
अप्1.6.19.15। अथ-अप्य् [उदाहरन्ति । (श्) अन्नादे भ्रूणहा [मार्ष्टि अनेना [अभिशंसति । स्तेनः [प्रमुक्तो राजनि [याचन्न् अनृत.संकर इति ॥
अप्1.7.20.1। न-इमं लौकिकम् अर्थं [पुरस्कृत्य धर्मांश् [चरेत् ।
अप्1.7.20.2। निष्फला ह्य् अभ्युदये [भवन्ति ।
अप्1.7.20.3। तद् यथा-अम्रे फल.अर्थे [निर्मिते# छाया गन्ध इत्य् [अनूत्पद्येते । एवं धर्मं [चर्यमाणम् अर्था [अनूत्पद्यन्ते । ( क् निमित्ते )
अप्1.7.20.4। न-उ चेद् [अनूत्पद्यन्ते न धर्म.हानिर् [भवति ।
अप्1.7.20.5। अनसूयुर् दुष्प्रलम्भः [स्यात् कुहक.शठ.नास्तिक.बालवादेषु ।
अप्1.7.20.6। न धर्म.अधर्मौ [चरत आवं स्व इति । न देव.गन्धर्वा न पितर इत्य् [आचक्षते- ऽअयं धर्मो- ऽअयम् अधर्म इति ।
अप्1.7.20.7। यत्#1 त्व् आर्याः [क्रियमाणं [प्रशंसन्ति स धर्मो यद्#2 [गर्हन्ते सो- ऽअधर्मः । ( क् 1:यं, 2:यं )
अप्1.7.20.8। सर्वजनपदेष्व् एकान्त.समाहितम् आर्याणाम् [वृत्तं सम्यग्.[विनीतानां वृद्धानाम् आत्मवताम् अलोलुपानाम् अदाम्भिकानां वृत्त.सादृश्यं [भजेत ।
अप्1.7.20.9। एवम् उभौ लोकाव् [अभिजयति ।
अप्1.7.20.10। [अविहिता ब्राह्मणस्य वणिज्या ।
अप्1.7.20.11। आपदि [व्यवहरेत पण्यानाम् अपण्यानि [व्युदस्यन् ।
अप्1.7.20.12। मनुष्यान् रसान् रागान् गन्धान् अन्नं चर्म गवां वशां श्लेष्म.उदके तोक्मकिण्वे पिप्पलि.मरीचे धान्यं मांसम् आयुधं [सुकृत.आशां च ।
अप्1.7.20.13। तिल.तण्डुलांस् त्व् एव धान्यस्य विशेषेण न [विक्रीणीयात् ।

अप्1.7.20.14। [अविहितश् च-एतेषां मिथो विनिमयः ।
अप्1.7.20.15। अन्नेन च-अन्नस्य मनुष्याणां च मनुस्यै रसानां च रसैर् गन्धानां च गन्धैर् विद्यया च विद्यानाम् ।
अप्1.7.20.16। [अक्रीत.पण्यैर् [व्यवहरेत ।
अप्1.7.21.1। मुञ्ज.बल्बजैर् मूल.फलैः ।
अप्1.7.21.2। तृण.काष्ठैर् [अ.विकृतैः ।
अप्1.7.21.3। न-अत्यन्तम् [अन्ववस्येत् ।
अप्1.7.21.4। वृत्तिं [प्राप्य [विरमेत् ।
अप्1.7.21.5। न [पतितैः [संव्यवहारो [विद्यते ।
अप्1.7.21.6। तथा-अपपात्रैः ।
अप्1.7.21.7। अथ [पतनीयानि ।
अप्1.7.21.8। स्तेयम् आभिशस्त्यं पुरुष.वधो ब्रह्म.उज्झं गर्भ.शातनम् मातुः पितुर् इति योनि.संबन्धे सह-अपत्ये स्त्री.गमनं सुरा.पानम् असंयोग.संयोगः ।
अप्1.7.21.9। गुर्वी.सखिं गुरु.सखिं च [गत्वा-अन्यांश् च पर.तल्पान् ।
अप्1.7.21.10। न-अगुरु.तल्पे [पतति-इत्य् एके ।
अप्1.7.21.11। अधर्माणां तु सततम् आचारः ।
अप्1.7.21.12। अथ-अशुचि.कराणि ।
अप्1.7.21.13। शूद्र.गमनम् आर्य.स्त्रीणाम् ।
अप्1.7.21.14। [प्रतिषिद्धानां मांस.भक्षणम् ।
अप्1.7.21.15। शुनो मनुष्यस्य च कुक्कुट.सूकराणां ग्राम्याणां क्रव्यादसाम् ।
अप्1.7.21.16। मनुष्याणां मूत्र.पुरीष.प्राशनम् ।
अप्1.7.21.17। शूद्र.उच्छिष्टम् अपपात्र.आगमनं#1 च.आर्याणाम्#2 । ( क् 1:--.गमनं, 2:च आर्याणाम् )
अप्1.7.21.18। एतान्य् अपि [पतनीयानि-इत्य् एके ।
अप्1.7.21.19। अतो- ऽअन्यानि दोषवन्त्य् अशुचि.कराणि [भवन्ति ।
अप्1.7.21.20। दोषं [बुद्ध्वा न पूर्वः परेभ्यः [पतितस्य समाख्याने [स्याद् [वर्जयेत् त्व् एनं धर्मेषु ।
अप्1.8.22.1। अध्यात्मिकान् योगान् [अनुतिष्ठेन् न्याय.संहितान् अनैश्चारिकान् ।
अप्1.8.22.2। आत्म.लाभान् न परं [विद्यते ।
अप्1.8.22.3। तत्र-आत्म.लाभीयान्-श्लोकान् [उदाहरिष्यामः ।
अप्1.8.22.4। (श्)? पूः प्राणिनः सर्व एव गुहा.शयस्य । [अहन्यमानस्य विकल्मषस्य । अचलं चल.निकेतं ये- ऽअनुतिष्ठन्ति ते- ऽअमृताः ।
अप्1.8.22.5। (श्) यद् इदम् इद् इह-इद् इह लोके विषयम् [उच्यते । [विधूय कविर् एतद् [अनुतिष्ठेद् गुहा.शयम् ।
अप्1.8.22.6। आत्मन्न् एव-अहम् अलब्ध्वा-एतद् धितं सेवस्व न-अहितम् । (श्) अथ-अन्येषु [प्रतीच्छामि साधुष्ठानम् अनपेक्षया । महान्तं तेजसस्- कायं सर्वत्र [निहितं प्रभुम् ।
अप्1.8.22.7। (श्)? सर्व.भूतेषु यो नित्यो विपश्चिद् अमृतो ध्रुवः । अनङ्गो- ऽअशब्दो- ऽअशरीरो- ऽअस्पर्शश् च महान्-शुचिः । स सर्वं परमा काष्ठा स वैषुवतं(<विषुवत्) स वै वैभाजनं पुरम् ।
अप्1.8.22.8। (श्) तं यो- ऽअनुतिष्ठेत् सर्वत्र प्राध्वं च-अस्य सदा- आचरेत् । दुर्दर्शं निपुणं [युक्तो यः [पश्येत् स [मोदेत विष्टपे ॥
अप्1.8.23.1। (श्) आत्मन् [पश्यन् सर्व.भूतानि न [मुह्येच् [चिन्तयन् कविः । आत्मानं च-एव सर्वत्र यः [पश्येत् स वै ब्रह्मा नाक.पृष्ठे [विराजति ॥
अप्1.8.23.2। (श्)? निपुणो- ऽअणीयान् बिसोर्णाया यः सर्वम् [आवृत्य [तिष्ठति । वर्षीयांश् च पृथिव्या ध्रुवः सर्वम् [आरभ्य [तिष्ठति । स इन्द्रियैर् जगतो- ऽअस्य ज्ञानाद् अन्यो- ऽअनन्यस्य [ज्ञेयात् परमेष्ठी विभाजः । तस्मात् कायाः [प्रभवन्ति सर्वे स मूलं शाश्वतिकः स नित्यः ॥
अप्1.8.23.3। (श्)? दोषाणां तु [विनिर्घातो योग.मूल इह [जीविते । [निर्हृत्य भूत.दाहीयान् क्षेमं [गच्छति पण्डितः ॥
अप्1.8.23.4। अथ भूत.दाहीयान् दोषान् [उदाहरिष्यामः ।
अप्1.8.23.5। क्रोधो हर्षो रोषो लोभो मोहो दम्भो द्रोहो मृषोद्यम् अत्याश.परीवाद.अवसूया काम.मन्यू अनात्म्यम् अयोगस् तेषां योग.मूलो [निर्घातः ।
अप्1.8.23.6। अक्रोधो- ऽअहर्षो- ऽअरोषो- ऽअलोभो- ऽअमोहो- ऽअदम्भो- ऽअद्रोहः सत्य.वचनम् अनत्याशो- ऽअपैशुनम् अनसूया संविभागस् त्याग आर्जवं मार्दवं शमो दमः सर्व.भूतैर् अविरोधो योग आर्यम् आनृशंसं तुष्टिर् इति सर्व.आश्रमाणां समय.पदानि तान्य् [अनुतिष्ठन् विधिना सार्वगामी [भवति ।
अप्1.9.24.1-3। क्षत्रियं [हत्वा गवां सहस्रं वैरयातन.अर्थं [दद्यात् , शतं वैश्ये , दश शूद्रे ।
अप्1.9.24.4। ऋषभश् च-अत्र-अधिकः सर्वत्र प्रायश्चित्त.अर्थः ।
अप्1.9.24.5। स्त्रीषु च-एतेषाम् एवम् ।

अप्1.9.24.6-7। पूर्वयोर् वर्णयोर् वेद.अध्यायं [हत्वा सवन.गतं वा-[अभिशस्तः । ब्राह्मण.मात्रम् च ।
अप्1.9.24.8-9। गर्भं च तस्य-[अविज्ञातम् । आत्रेयीं च स्त्रियम् ।
अप्1.9.24.10। तस्य निर्वेषः ।
अप्1.9.24.11। अरण्ये कुटिं [कृत्वा [वाग्.यतः शवशिर.ध्वजो- ऽअर्धशाणी.पक्षम् अधोनाभ्य्.उपरिजानु- आच्छाद्य ।
अप्1.9.24.12। तस्य पन्था अन्तरा वर्त्मनी ।
अप्1.9.24.13। [दृष्ट्वा च-अन्यम् [उत्क्रामेत् ।
अप्1.9.24.14। खण्डेन लोहितकेन शरावेण ग्रामे [प्रतिष्ठेत ।
अप्1.9.24.15। को- ऽ[अभिशस्ताय भिक्षाम् इति सप्त.अगाराणि# [चरेत् । ( क् --.अगारं अन्द् --.अगाराणि इन् वरिअन्त् )
अप्1.9.24.16। सा वृत्तिः ।
अप्1.9.24.17। [अलब्धा#-उपवासः । (क् अलब्ध्वा-)
अप्1.9.24.18। गाश् च [रक्षेत् ।
अप्1.9.24.19। तासां निष्क्रमण.प्रवेशने द्वितीयो ग्रामे- ऽअर्थः ।
अप्1.9.24.20। द्वादश वर्षाणि [चरित्वा सिद्धः सद्भिः संप्रयोगः ।
अप्1.9.24.21। आजि.पथे वा कुटिम् [कृत्वा ब्राह्मण.गव्य.[उपजिगीषंआणो [वसेत् त्रिः प्रतिराद्धो- ऽ[अपजित्य वा [मुक्तः ।
अप्1.9.24.22। आश्वमेधिकं वा-अवभृथम् [अवेत्य [मुच्यते ।
अप्1.9.24.23। धर्म.अर्थ.[संनिपाते- ऽअर्थ.ग्राहिण एतद् एव ।
अप्1.9.24.24। गुरुं [हत्वा श्रोत्रियं वा [कर्म.समाप्तम् एतेन-एव विधिना-उत्तमाद् उच्छ्वासाच् [चरेत् ।
अप्1.9.24.25। न-अस्य-अस्मिंल् लोके प्रत्यापत्तिर् [विद्यते कल्मषं तु [निर्हण्यते ।
अप्1.9.25.1। गुरुतल्प.गामी स.वृषणं शिश्नं [परिवास्य-अञ्जलाव् [आधाय दक्षिणां दिशम् अनावृत्तिं [व्रजेत् ।
अप्1.9.25.2। [ज्वलितां वा सूर्मिं [परिष्वज्य [समाप्नुयात् ।
अप्1.9.25.3। सुरा.आपो- ऽअग्नि.स्पर्शा सुरां [पिबेत् ।
अप्1.9.25.4। स्तेनः प्रकीर्ण.केशो- ऽअंसे मुसलम् [आदाय# राजानं [गत्वा कर्म-[आचक्षीत । तेन-एनं हन्याद् वधे मोक्षः । ( क् आधाय )
अप्1.9.25.5। [अनुज्ञाते- ऽअनुज्ञातारम् एनः ।# ( क् अद्द्स् अपृशति )
अप्1.9.25.6। अग्निं वा [प्रविशेत् तीक्ष्णं वा तप [आयच्छेत् । ( = क् 6, 7 )
अप्1.9.25.7। [भक्त.अपचयेन वा-आत्मानं [समाप्नुयात् । ( = क् 8 )
अप्1.9.25.8। कृच्छ्र.संवत्सरं वा [चरेत् । ( = क् 9 )
अप्1.9.25.9-10। अथ-अप्य् [उदाहरन्ति #1। स्तेयं [कृत्वा सुरां [पीत्वा गुरु.दारं च [गत्वा ब्रह्महत्याम् [अकृत्वा#2 चतुर्थ.काला [मित.भोजनाः [स्युर् अपो- ऽ[अभ्यवेयुः सवन.अनुकल्पम् । स्थान.आसनाभ्यां [विहरन्त एते त्रिभिर् वर्षैर् अप पापं [नुन्दते (नुदन्ते)#3 । ( 1 = क् 10, 11 स्तेयं ..., 2:इन्सेर्त्स् ।, 3:नुन्दन्ते )
अप्1.9.25.11। प्रथमं वर्णं [परिहाप्य प्रथमं वर्णं [हत्वा संग्रामं [गत्वा-[अवतिष्ठेत । तत्र-एनं [हन्युः । ( = क् 12 )
अप्1.9.25.12। अपि वा लोमानि त्वचं मांसम् इति [हावयित्वा-अग्निं [प्रविशेत् । ( = क् 13 )
अप्1.9.25.13। वायस.प्रचलाक.बर्हिण.चक्रवाक.हंस.भास.मण्डूक.नकुलडेरिक.अश्वहिंसायां शूद्रवत् प्रायश्चित्तम् ॥ ( = क् 14 )
अप्1.9.26.1। धेन्व्.अनडुहोश् च-अकारणात् ।
अप्1.9.26.2। धुर्य.वाह.[प्रवृत्तौ च-इतरेषां प्राणिनाम् ।
अप्1.9.26.3। [अनाक्रोश्यम् आक्रुश्य-अनृतं वा-[उक्त्वा त्रिरात्रम् अक्षीर.अक्षार.अलवण.भोजनं ।
अप्1.9.26.4। शूद्रस्य सप्त.रात्रम् अभोजनम् ।
अप्1.9.26.5। स्त्रीणां च-एवम् ।
अप्1.9.26.6। येष्व् आभिशस्त्यं तेषाम् एकाङ्गं [छित्त्वा-अप्राण.हिंसायाम् ।
अप्1.9.26.7। अनार्यवपैशुन[प्रतिषिद्धाअचारेष्व् [अभक्ष्य.अभोज्य.अपेयप्राशने शूद्रायां च रेतः [सिक्त्वा-अयोनौ च दोषवच् च कर्म.अभिसंधि.पूर्वं [कृत्वा-अनभिसंधि.पूर्वं वा-अब्.लिङ्गाभिर् अप [उपस्पृशेद् वारुणीभिर् वा-अन्यैर् वा पवित्रैर्# यथा कर्म.अभ्यासः । ( क् पवित्र.मन्त्रैर् )
अप्1.9.26.8। गर्दभेन-[अवकीर्णी निरृतिं पाक.यज्ञेन [यजेत ।
अप्1.9.26.9। तस्य शूद्रः [प्राश्नीयात् ।
अप्1.9.26.10। [मिथ्याअधीतप्रायश्चित्तम् ।

अप्1.9.26.11। संवत्सरम् आचार्य.हिते [वर्तमानो वाचं [यच्छेत् स्वाध्याय एव-[उत्सृजमानो वाचम् आचार्य आचार्य.दारे भिक्षा.चर्ये च ।
अप्1.9.26.12। एवम् अन्येष्व् अपि दोषवत् स्व.पतनीयेषु-उत्तराणि यानि [वक्ष्यामः ।
अप्1.9.26.13। काम.मन्युभ्यां वा [जुहुयात् कामो- ऽअकार्षीन् मन्युर् [अकार्षीद् इति [जपेद् वा ।
अप्1.9.26.14। पर्वणि वा तिल.भक्ष [उपोष्य वा श्वो.भूत उदकम् [उपस्पृश्य सावित्रीं प्राणायामशः सहस्र.कृत्व [आवर्तयेद् अप्राणायामशो वा ॥
अप्1.9.27.1। श्रावण्यां#1 पौर्णमास्यां तिलभक्स [उपोष्य वा श्वोभूते#2 महा.नदम् उदकम् [उपस्पृश्य सावित्र्या समित्.सहस्रम् [आदध्याज् [जपेद् वा । ( क् 1:इन्सेर्त्स् वा अfतेर् श्रावण्यां, 2:श्वो भूते )
अप्1.9.27.2। इष्टि.यज्ञ.क्रतून् वा पवित्र.अर्थान् [आहरेत् ।
अप्1.9.27.3। [अभोज्यं [भुक्त्वा नैष्पुरीष्यम् ।
अप्1.9.27.4। तत् सप्त.रात्रेण-[अवाप्यते ।
अप्1.9.27.5। हेमन्त.शिशिरयोर् वा-उभयोः संध्योर्# उदकम् [उपस्पृशेत् । ( क् संध्योर् वा )
अप्1.9.27.6। कृच्छ्र.द्वादश.रात्रं वा [चरेत् ।
अप्1.9.27.7। त्र्यहम् अनक्त.आश्य् अदिवा.आशी ततस् त्र्यहं त्र्यहम् [अयाचित.व्रतस् त्र्यहं न-अश्नाति किंचन-इति कृच्छ्र.द्वादश.रात्रस्य विधिः ।
अप्1.9.27.8। एतम् एव-[अभ्यसेत्# संवत्सरं स कृच्छ्र.संवत्सरः । (क् अभ्यस्येत् )
अप्1.9.27.9। अथ-अपरम्#1 । बहून्य् अप्य् [अपतनीयानि [कृत्वा त्रिभिर् अनश्नत्#2 पारायणैः [कृत.प्रायश्चित्तो [भवति । ( क् 1:-अपरं बहून्य् ..., 2:अनश्नन् )
अप्1.9.27.10। (श्) अनार्यां शयने [बिभ्रेद्# [ददद् वृद्धिं कषायपः । अब्राह्मण इव [वन्दित्वा तृणेष्व् [आसीत पृष्ठतप् ॥ ( क् बिभ्तद् )
अप्1.9.27.11। (श्) यद् एक.रात्रेण करोति पापं कृष्णं वर्णं ब्राह्मणः सेवमानः । चतुर्थ.काल उदक.अभ्यवायी त्रिभिर् वर्षैस् तद् [अपहन्ति पापम् ॥
अप्1.10.28.1। यथा कथा च पर.परिग्रहम् [अभिमन्यते स्तेनो ह [भवति-इति कौत्स.हारीतौ तथा कण्व.पुष्करसादी ।
अप्1.10.28.2। [सन्त्य् अपवादाः परिग्रहेष्व् इति वार्ष्यायणिः ।
अप्1.10.28.3। शम्योषा युग्य.घासो न स्वामिनः [प्रतिषेधयन्ति ।
अप्1.10.28.4। अतिव्यपहारो [व्यृद्धो [भवति ।
अप्1.10.28.5। सर्वत्र-अनुमति.पूर्वम् इति हारीतः ।
अप्1.10.28.6। न पतितम् आचार्यं ज्ञातिं वा दर्शनार्थो [गच्छेत् ।
अप्1.10.28.7। न च-अस्माद् भोगान् [उपयुञ्जीत ।
अप्1.10.28.8। यदृच्छा[संनिपात [उपसंगृह्य तूष्णीं [व्यतिव्रजेत् ।
अप्1.10.28.9। माता पुत्रत्वस्य भूयांसि कर्माण्य् [आरभते
तस्यां शुश्रूषा नित्या [पतितायाम् अपि ।
अप्1.10.28.10। न तु धर्म.संनिपातः#[ [स्यात् । ( क् सन्निवापः )
अप्1.10.28.11। अधर्म.आहृतान्[ भोगान् [अनुज्ञाय न वयं च-अधर्मश् च-इत्य् [अभिव्याहृत्य-अधो.नाभि#1-उपरि.जानु-आछाद्य#2 त्रि.षवणम् उदकम् [उपस्पृशन्न् अक्षीर.अक्षार.अलवणं#3 [भुञ्जानो द्वादश वर्षाणि नागारं#4 [प्रविशेत् । ( क् 1:---अधो न-अभि---, 2:जानु-आच्छाद्यः, 3:--.क्षारलवणं, 4:न-आगारं )
अप्1.10.28.12। ततः सिद्धिः ।
अप्1.10.28.13। अथ संप्रयोगः [स्याद् आर्यैः ।
अप्1.10.28.14। एतद् एव-अन्येषाम् अपि [पतनीयानाम् ।
अप्1.10.28.15। गुरु.तल्प.गामी तु सुषिरां सूर्मिं [प्रविश्य-उभयत [आदीप्य-अभिदहेद् आत्मानम् ।
अप्1.10.28.16। मिथ्या-एतद् इति हारीतः ।
अप्1.10.28.17। यो ह्य् आत्मानं परं वा-अभिमन्यते- ऽअभिशस्त एव स [भवति ।
अप्1.10.28.18। एतेन-एव विधिना-उत्तमाद् उच्छ्वासाच्#1 [चरेत् । न-अस्य-अस्मिंल् लोके प्रत्यापत्तिर् [विद्यते । कल्मषं#2 तु [निर्हण्यते । ( क् 1:उज्छासाच्?, 2:कल्पषं )
अप्1.10.28.19। दार.व्यतिक्रमी खर.अजिनं बहिर्.लोम [परिधाय दार.व्यतिक्रमिणे भिक्षाम् इति सप्त.अगाराणि [चरेत् । सा वृत्तिः षण्.मासान् ।
अप्1.10.28.20। स्त्रियास् तु भर्तृ.व्यतिक्रमे#1 #2कृच्छ्र.द्वादश.रात्राभ्यासस् तावन्तं कालम् । ( क् 1:भर्तु.--, 2:कृच्छ-- )
अप्1.10.28.21। अथ भ्रूणहा श्व.अजिनं खर.अजिनं वा बहिर्.लोम [परिधाय पुरुष.शिरः प्रतीपान.अर्थम् [आदाय ॥
अप्1.10.29.1अ। खट्व.अङ्गम् दण्ड.अर्थे कर्म.नामधेयं [प्रब्रुवाणश् [चङ्क्रम्येत को भ्रूण.घ्ने भिक्षाम् इति । ग्रामे प्राण.वृत्तिं [प्रतिलभ्य शून्य.अगारं वृक्ष.मूलं वा-[अभ्युपाश्रयेन् न हि म आर्यैः# संप्रयोगो [विद्यते । ( क् आर्यैः सह )
अप्1.10.29.1ब्। एतेन-एव विधिना-उत्तमाद् उच्छ्वासाच् [चरेत् । न-अस्य-अस्मिंल् लोके प्रत्यापत्तिर् [विद्यते । कल्मषं तु [निर्हण्यते ।
अप्1.10.29.2। यः [प्रमत्तो [हन्ति [प्राप्तम् दोष.फलम् ।

अप्1.10.29.3। सह संकल्पेन भूयः ।
अप्1.10.29.4। एवम् अन्येष्व् अपि दोषवत्सु कर्मसु ।
अप्1.10.29.5। तथा पुण्य.क्रियासु ।
अप्1.10.29.6। परीक्षा.अर्थो- ऽअपि ब्राह्मण आयुधं न-आददीत ।
अप्1.10.29.7। यो हिंसा.अर्थम् [अभिक्रान्तं [हन्ति मन्युर् एव मन्युं [स्पृशति न तस्मिन् दोष इति पुराणे ।
अप्1.10.29.8। अथ-[अभिशस्ताः [समवसाय [चरेयुर् धार्म्यम् इति [सांशित्य-इतरेतर.याजका इतरेतर.अध्यापका मिथो [विवहमानाः# । ( क् विवाहमानाः )
अप्1.10.29.9। पुत्रान् [संनिष्पाद्य [ब्रूयुर् विप्र# [व्रजतत#-अस्मद् एवं ह्य् अस्मत्स्व् आर्याः [संप्रत्यपत्स्यत-इति । ( क् विप्रजत इन्स्तेअद् ओf विप्र व्रजतत- )
अप्1.10.29.10। अथ-अपि न स.इन्द्रियः [पतति ।
अप्1.10.29.11। तद् एतेन [वेदितव्यम् । अङ्ग.हीनो हि# स.अङ्गं [जनयति । ( क् अपि )
अप्1.10.29.12। मिथ्या-एतद् इति हारीतः ।
अप्1.10.29.13। दधि.धानी.स.धर्मा स्त्री [भवति ।
अप्1.10.29.14। यो हि दधि.धान्याम् [अप्रयतं पय [आतच्य# [मन्थति न तेन धर्म.कृत्यं [क्रियते । एवम् अशुचि शुक्लं यन् [निवर्तते न तेन सह संप्रयोगो [विद्यते । ( क् आतञ्च्य )
अप्1.10.29.15। अभीचारा.अनुव्याहाराव् अशुचि.कराव् [अपतनीयौ ।
अप्1.10.29.16। [पतनीयाव् इति हारीतः ।
अप्1.10.29.17। [पतनीय.वृत्तिस् त्व् अशुचि.कराणां द्वादश मासान् द्वादश.अर्धमासान् द्वादश द्वादश.अहान् द्वादश सप्त.अहान् द्वादश त्र्य्.अहान्#1 द्वादश.अहं सप्त.अहं त्र्य्.अहम्#2 एक.अहम् । ( क् 1:इन्सेर्त्स् द्वादश द्वहान् बेत्wएएन् त्र्य्.अहान् अन्द् द्वादश.अहं, 2:इन्सेर्त्स् द्व्यहम् )
अप्1.10.29.18। इत्य् अशुचि.कर.निर्वेषो यथा कर्म.अभ्यासः ॥
अप्1.11.30.1। विद्यया [स्नाति-इत्य् एके ।
अप्1.11.30.2। तथा व्रतेन-अष्टाचत्वारिंशत् परीमाणेन ।
अप्1.11.30.3। विद्या.व्रतेन च-इत्य् एके ।
अप्1.11.30.4। तेषु सर्वेषु स्नातकवद्.वृत्तिः ।
अप्1.11.30.5। समाधि.विशेषात्-श्रुति.विशेषात्-च पूजायां फल.विशेषः ।
अप्1.11.30.6। अथ स्नातक.व्रतानि ।
अप्1.11.30.7। पूर्वेण ग्रामान् निष्क्रमण.प्रवेशनानि [शीलयेद् उत्तरेण वा ।
अप्1.11.30.8। संध्योश् च बहिर्.ग्रामाद् आसनं वाग्.यतश् च ।
अप्1.11.30.9। विप्रतिषेधे श्रुति.लक्षणं बलीयः ।
अप्1.11.30.10। सर्वान् रागान् वाससि [वर्जयेत् ।
अप्1.11.30.11। कृष्णं च स्वाभाविकम् ।
अप्1.11.30.12। अनूद्भासि वासो [वसीत ।
अप्1.11.30.13। अप्रतिकृष्टं च शक्ति.विषये ।
अप्1.11.30.14। दिवा च शिरसः प्रावरणं [वर्जयेन् मूत्र.पुरीषयोः कर्म [परिहाप्य ।
अप्1.11.30.15। शिरस् तु [प्रावृत्य मूत्र.पुरीषे [कुर्याद् भूम्यां किंचिद् [अन्तर्धाय ।
अप्1.11.30.16। छायायाम् मूत्र.पुरीषयोः कर्म [वर्जयेत् ।
अप्1.11.30.17। स्वां तु छायाम् [अवमेहेत् ।
अप्1.11.30.18। न स.उपानह्-मूत्र.पुरीषे [कुर्यात् [कृष्टे पथ्य् अप्सु च । ( = क्18+19+20+21 )
अप्1.11.30.19। तथा ष्ठेवन.मैथुनयोः कर्म-अप्सु [वर्जयेत् । ( = क् 22 )
अप्1.11.30.20। अग्निम् आदित्यम् अपो ब्राह्मणं गा देवताश् च-अभिमुखो मूत्र.पुरीषयोः कर्म [वर्जयेत् । ( = क् 23 )
अप्1.11.30.21। अश्मानं लोष्ठम् आर्द्राअन् ओषधि.वनस्पतीन् ऊर्ध्वान् [आच्छिद्य मूत्र.पुरीषयोः शुन्धने [वर्जयेत् । ( = क् 24 )
अप्1.11.30.22। अग्निम्#1 अपो ब्राह्मणं गा देवता#2 द्वारं#2 प्रतीवातम् च शक्ति.विषये न-[अभिप्रसारयीत । ( = क् 25, क् 1:इन्सेर्त्स् आदित्यम्, 2:देवताद्वारं )
अप्1.11.30.23। अथ-अप्य् [उदाहरन्ति ।
अप्1.11.31.1। (श्) प्राङ्.मुखो- ऽअन्नानि [भुञ्जीत# [उच्चरेद् दक्षिणा.मुखः । उदङ्.मुखः- मूत्रं [कुर्यात् प्रत्यक्.पादावनेजनम् इति ॥ ( क् भुञ्जीत्तोचरेद् )

अप्.1.11.31.2। आराच् च-आवसथान् मूत्र.पुरीषे [कुर्याद् दक्षिणां दिशं दक्षिणा.परां वा ।
अप्1.11.31.3। अस्तम्.इते च बहिर् ग्रामाद् आराद् आवसथाद् वा मूत्र.पुरीषयोः कर्म [वर्जयेत् ।
अप्1.11.31.4। देवता.अभिधानं च-अप्रयतः ।
अप्1.11.31.5। पुरुषम् च-उभयोर् देवतानां राज्ञश् च ।
अप्1.11.31.6। ब्राह्मणस्य गोर् इति पद.उपस्पर्शनं [वर्जयेत् ।
अप्1.11.31.7। हस्तेन च-अकारणात् ।
अप्1.11.31.8। गोर् दक्षिणानां कुमार्याश् च परीवादान् [वर्जयेत् ।
अप्1.11.31.9। स्तृहतीं# च गां न-[आचक्षीत । ( क् स्पृहतीं )
अप्1.11.31.10। [संसृष्टां च वत्सेन-अनिमित्ते ।
अप्1.11.31.11। न-अधेनुम् अधेनुर् इति [ब्रूयात् ।धेनु.भव्या-इत्य् एव [ब्रूयात् ।
अप्1.11.31.12। न भद्रम् भद्रम् इति [ब्रूयात् । पुण्यं प्रशास्तम् इत्य् एव [ब्रूयात् । ( = क् 13+14 )
अप्1.11.31.13। वत्स.तन्तीं च न-उपरि [गच्छेत् । ( = क् 15 )
अप्1.11.31.14। प्लेङ्खाव् अन्तरेण च न-[अतीयात् । ( = क् 16 )
अप्1.11.31.15। न-असौ मे सपत्न इति [ब्रूयात् । यद्य् असौ मे सपत्न इति ब्रूयाद् [द्विषन्तं भ्रातृव्यं [जनयेत् । ( क् = 17 )
अप्1.11.31.16। न-इन्द्र.धनुर् इति परस्मै [प्रब्रूयात् । ( = क् 18 )
अप्1.11.31.17। न [पततः [संचक्षीतः# ।( = क् 19, संचक्षीत )
अप्1.11.31.18। [उद्यन्तम् अस्तं यन्तं# च-आदित्यं दर्शने [वर्जयेत् । ( = क् 20, यस् तं )
अप्1.11.31.19। दिवा-आदित्यः सत्त्वानि#1 [गोपायति नक्तं चन्द्रमास्#2 तस्माद् अमावास्यायां निशायां [स्वाधीय आत्मनो गुप्तिम् [इच्छेत् [प्रायत्य ब्रह्मचर्यकाले चर्यया च । ( = क् 21, 1:सत्वानि, 2:इन्सेर्त्स् । )
अप्1.11.31.20। सह ह्य् एतां रात्रिं सूर्या.चन्द्रमसौ [वसतः । ( = क् 22 )
अप्1.11.31.21। न कुसृत्या ग्रामं [प्रविशेत् । यदि [प्रविशेन् नमो रुद्राय वास्तोष्पतय इत्य् एताम् ऋचं [जपेद् अन्यां वा रौद्रीम् ॥ ( = क् 23 )
अप्1.11.31.22। न-अब्राह्मणाय-उच्छिष्टं [प्रयच्छेत् । यदि [प्रयच्छेद् दन्तान् स्कुप्त्वा तस्मिन्न् [अवधाय [प्रयच्छेत् ॥ ( = क् 25+26 )
अप्1.11.31.23। क्रोधादींश् च भूत.दाहीयान् दोषान् [वर्जयेत् ॥ ( = क् 27 )
अप्1.11.32.1। प्रवचन.युक्तो वर्षा.शरदं मैथुनं [वर्जयेत् ।
अप्1.11.32.2। [मिथुनी.भूय च न तया सह सर्वां रात्रिं [शयीत ।
अप्1.11.32.3। [शयानश् च-अध्यापनं [वर्जयेत् ।
अप्1.11.32.4। न च तस्यां शय्यायाम् [अध्यापयेद् यस्यां [शयीत ।
अप्1.11.32.5। अनाविःस्रग्.अनुलेपणः [स्यात् ।
अप्1.11.32.6। सदा निशायां दारं प्रत्य् [अलंकुर्वीत ।
अप्1.11.32.7। सशिरा वमज्जनम् अप्सु [वर्जयेत् ।
अप्1.11.32.8। [अस्तमिते च स्नानम् ।
अप्1.11.32.9। पालाशम् आसनं पादुके दन्त.प्रक्षालनम् इति च [वर्जयेत् ।
अप्1.11.32.10। स्तुतिं च गुरोः समक्षं यथा [सु.स्नातम् इति ।
अप्1.11.32.11। आ निशाया जागरणम् ।
अप्1.11.32.12। अनध्यायो निशायाम् अन्यत्र धर्म.उपदेशात्-शिष्येभ्यः ।
अप्1.11.32.13। मनसा वा स्वयम् ।
अप्1.11.32.14। ऊर्ध्वम् अर्ध.रात्राद् अध्यापनम् ।.
अप्1.11.32.15। न-अपर.रात्रम् [उत्थाय-अनध्याय इति [संविशेत् ।
अप्1.11.32.16। कामम् अपश् [शयीत ।
अप्1.11.32.17। मनसा वा-[अधीयीत ।
अप्1.11.32.18। क्षुद्रान् [क्षुद्रा.चरितांश् च देशान् न [सेवेत ।

अप्1.11.32.19। सभाः समाजांश् च ।
अप्1.11.32.20। समाजं चेद् [गच्छेत् [प्रदक्षिणी.कृत्य-[अपेयात् ।
अप्1.11.32.21। नगर.प्रवेशनानि च [वर्जयेत् ।
अप्1.11.32.22। प्रश्नं च न [विब्रूयात् ।
अप्1.11.32.23। अथ-अप्य् [उदाहरन्ति ।
अप्1.11.32.24। (श्) मूलं तूलं [वृहति दुर्विवक्तुः प्रजां पशून् आयतनं [हिनस्ति । धर्म.प्रह्राद न कुमालनाय [रुदन् ह मृत्युर् [व्युवाच प्रश्नम् इति ॥
अप्1.11.32.25। गार्दभं यानम् आरोहणे विषम् आरोहण.अवरोहणानि च [वर्जयेत् ।
अप्1.11.32.26। बाहुभ्यां च नदीतरम्# । ( क् नदीतरणम् )
अप्1.11.32.27। नावां# च सांशयिकीम् । ( क् नावं )
अप्1.11.32.28। तृण.च्छेदन.लोष्ट.विमर्दना#.ष्ठेवनानि च-अकारणात् । ( क् विमर्दन )
अप्1.11.32.29। यच् च-अन्यत् [परिचक्षते यच् च-अन्यत् [परिचक्षते ॥
अप्2.1.1.1। पाणि.ग्रहणाद् अधि गृहमेधिनोर् व्रतम् ।
अप्2.1.1.2। कालयोर् भोजनम् ।
अप्2.1.1.3। अतृप्तिश् च-अन्नस्य ।
अप्2.1.1.4। पर्वसु च-उभयोर् उपवासः ।
अप्2.1.1.5। औपवस्तम् एव काल.अन्तरे भोजनम् ।
अप्2.1.1.6। तृप्तिश् च-अन्नस्य ।
अप्2.1.1.7। यच् च-एनयोः प्रियं [स्यात् तद् एतस्मिन्न् अहनि [भुञ्जीयाताम् ।
अप्2.1.1.8। अधश् च [शयीयाताम् ।
अप्2.1.1.9। मैथुन.वर्जनं च ।
अप्2.1.1.10। श्वो.भूते# स्थालीपाकः । ( क् श्वो भूते )
अप्2.1.1.11। तस्य-उपचारः पार्वणेन [व्याख्यातः ।
अप्2.1.1.12। नित्यं लोक [उपदिशन्ति ।
अप्2.1.1.13। यत्र क्व च-अग्निम् [उपसमाधास्यन् [स्यात् तत्र प्राचीर् उदीचीश् च तिस्रस् तिस्रो लेखा [लिखित्वा-अद्भिर् [अवोक्ष्य-अग्निम् [उपसमिन्ध्यात् ।
अप्2.1.1.14। [उत्सिच्य-एतद् उदकम् उत्तरेण पूर्वेण वा-अन्यद् [उपदध्यात् ।
अप्2.1.1.15। नित्यम् उद.धानान्य् अद्भिर् अरिक्तानि [स्युर् गृहमेधिनोर् व्रतम् ।
अप्2.1.1.16। अहन्य् असंवेशनम् ।
अप्2.1.1.17। ऋतौ च [संनिपातो दारेण-अनुव्रतम् ।
अप्2.1.1.18। अन्तराले- ऽअपि दार एव ।
अप्2.1.1.19। ब्राह्मण.वचनाच् च संवेशनम् ।
अप्2.1.1.20। स्त्री.वाससा-एव [संनिपातः [स्यात् ।
अप्2.1.1.21। [यावत्.संनिपातं च-एव सहशय्या# । ( क् सह शय्या )
अप्2.1.1.22। ततो नाना ।
अप्2.1.1.23। उदक.उपस्पर्शनम् ॥
अप्2.1.2.1। अपि वा लेपान् [प्रक्षाल्य-[आचम्य प्रोक्षणम् अङ्गानाम् ।
अप्2.1.2.2। सर्व.वर्णानां स्व.धर्म.अनुष्ठाने परम.परिमितं सुखम् ।
अप्2.1.2.3। ततः [परिवृत्तौ कर्म.फल.शेषेण जातिं रूपं वर्णं बलं मेधां प्रज्ञां द्रव्याणि धर्म.अनुष्ठानम् इति [प्रतिपद्यते । तत्-चक्रवद् उभयोर् लोकयोः सुख एव [वर्तते ।
अप्2.1.2.4। यथा-ओषधि.वनस्पतीनां बीजस्य क्षेत्र.कर्म.विशेषे फल.परिवृद्धिर् एवम् ।
अप्2.1.2.5। एतेन दोष.फल.परिवृद्धिर् [उक्ता ।
अप्2.1.2.6। स्तेनो- ऽ[अभिशस्तो ब्राह्मणो राजन्यो वैश्यो वा परस्मिंल् लोके [परिमिते# निरये [वृत्ते [जायते चाण्डालो ब्राह्मणः पौल्कसो राजन्यो वैणो वैश्यः । ( क् परिमितं )