યોગયાત્રા · અધ્યાય 21

મા ભૂત્ પ્રસઙ્ગાદ્ અતિવિસ્તરો ઽત્ર ગજાશ્વપુંલક્ષણદર્શનેષુ।
નિમિત્તમાત્રં કથયામ્ય્ અતો ઽહં પ્રયાણકાલોપયિકં નૃપાણામ્॥

તામ્રૌષ્ઠતાલુવદનાઃ કલવિઙ્કનેત્રાઃ સ્નિગ્ધોન્નતાગ્રદશનાઃ પૃથુલાયતાસ્યાઃ।
ચાપોન્નતાયતનિગૂઢનિમગ્નવંશાસ્ તન્વેકરોમચિતકૂર્મસમાનકુમ્ભાઃ॥

વિસ્તીર્ણકર્ણહનુનાભિલલાટગુહ્યાઃ કૂર્મોન્નતૈર્\fઓઓત્નોતે{બ્ષ્ 66.7બ્ કૂર્મોન્નત-} દ્વિનવવિંશતિભિર્ નખૈશ્ ચ।
રેખાત્રયોપચિતવૃત્તકરાઃ સજલામ્ભોદનિનાદવૃંહિણઃ\fઓઓત્નોતે{બ્ષ્ 66.7દ્ ધન્યાઃ સુગન્ધિમદપુષ્કરમારુતાશ્ ચ}।

દીર્ઘાઙ્ગુલિરક્તપુષ્કરાઃ સજલામ્ભોદનિનાદવૃંહિઃઅઃ।
બૃહદાયતવૃત્તકંધરા ધન્યા ભૂમિપતેર્ મતાઙ્ગજાઃ\fઓઓત્નોતે{બ્ષ્ 66.8દ્ મતઙ્ગજાઃ}॥

નિર્મદાભ્યધિકહીનનખાઙ્ગાન્ કુબ્જવામનકમેષવિષાણામ્।
દૃશ્યકોશફલપુષ્કરહીનાન્ શ્યાવનીલશવલસિતતાલૂન્॥

સ્વલ્પવક્ત્રરુહમત્કુણખણ્ડાન્ હસ્તિનીં ચ ગજલક્ષણયુક્તામ્।
ગર્ભિણીં ચ નૃપતિઃ પરદેશં પ્રાપયેદ્ અતિવિરૂપફલાસ્ તે॥

દન્તમૂલપરિણાહદીર્ઘતાં દ્વિઃ પ્રમુચ્ય પરતો ઽસ્ય કલ્પયેત્।
શ્યાવાપૂતિમલરક્તદર્શનં પાપસત્ત્વસદૃશં ચ પાપદમ્॥

પાર્થિવોપકરણાકૃતિં યદા ચિહ્નમ્ ઉદ્વહતિ કલ્પિતે રદે।
શ્રીજયાર્થબલવૃદ્ધયસ્ તદા સ્નિગ્ધશુક્લરુચિરાશ્ ચ શોભનાઃ॥

દક્ષિણે શુભમ્ અતીવ શોભનં પાપમ્ અપ્ય્ અતિવિરૂપમ્ અન્યતઃ।
યાપ્યતા ભવતિ તદ્વિપર્યયે વિસ્તરો ઽન્યમુનિભિઃ પ્રકીર્તિતઃ॥

મૂલમધ્યદશનાગ્રસંસ્થિતા દેવદૈત્યમનુજાઃ ક્રમાત્ તતઃ।
સ્ફીતમધ્યપરિપેલવં ફલં શીઘ્રમધ્યચિરકાલસમ્ભવમ્॥

દન્તભઙ્ગફલમ્ અત્ર દક્ષિણે ભૂપદેશબલવિદ્રવપ્રદમ્।
વામતઃ સુતપુરોહિતેભયાન્ હન્તિ સાટવિકદારનાયકાન્॥

આદિશેદ્ ઉભયભઙ્ગદર્શનાત્ પાર્થિવસ્ય સકલં કુલક્ષયમ્।
સૌમ્યલગ્નતિથિભાદિભિઃ શુભં વર્ધતે ઽશુભમ્ અતો ઽન્યથા ભવેત્॥

ક્ષીરવૃક્ષફલપુષ્પપાદપેષ્વ્ આપગાતટવિઘટ્ટનેન\fઓઓત્નોતે{બ્ષ્ 93.11બ્éġવિઘટ્ટિતેન} વા।
વામમધ્યરદભઙ્ગખણ્ડને શત્રુનાશકૃદ્ અતો ઽન્યથાપરમ્॥

સ્ખલિતગતિર્ અકસ્માત્ ત્રસ્તકર્ણો ઽતિદીનઃ શ્વસિતિ મૃદુ સુદીર્ઘં ન્યસ્તહસ્તઃ પૃથિવ્યામ્।
દ્રુતમુકુલિતદૃષ્ટિઃ સ્વપ્નશીલો વિલોમો ભયકૃદ્ અહિતભક્ષી નૈકશો ઽસૃચ્છકૃત્કૃત્॥

વલ્મીકસ્થાણુગુલ્મક્ષુપતરુમથનઃ સ્વેચ્છયા દૃષ્ટદૃષ્ટિર્
યાયાદ્ યાત્રાનુલોમં ત્વરિતપદગતિર્ વક્ત્રમ્ ઉન્નામ્ય ચોચ્ચૈઃ।
કક્ષાસન્નાહકાલે જનયતિ ચ મુહુઃ શીકરં વૃંહિતં વા
તત્કાલં વા મદાપ્તિર્ જયકૃદ્ અથ રદં વેષ્ટયન્ દક્ષિણં ચ॥એ15