યોગયાત્રા · અધ્યાય 2

યાત્રાકાલમ્ અતઃ પરં મુનિમતાન્ય્ આલોક્ય સંખ્યાપયા-
(મ્ય)ભ્યુદ્ધુષ્ય પૃથૂક્તમ્ અક્ષરગુરૌ સમ્પન્ન્નમ્ ઈશં ભુવઃ।
જ્ઞાતે જન્મનિ તસ્ય યાનસમયં વાંછન્તિ હોરાવિદસ્
ત્વ્ અજ્ઞાતે ઽપ્ય્ અફલેષુ નાક્ષરમ્ ઇવ પ્રાહાત્ર રત્નાવલિમ્॥

વિદિતે હોરારાશૌ સ્થાનબલપરિગ્રહે ગ્રહાણાં ચ।
આયુષિ ચ પરિજ્ઞાતે શુભમ્ અશુભં વા ફલં વાચ્યમ્॥

અન્યે વદન્ત્ય્ અવિદિતે (ત્વ)પિ જન્મકાલે
યોગ્યઃ પ્રયાણસમયો મનુજેશ્વરાણામ્।
પ્રશ્નોદયોદ્ભવફલ્(આન્વિત)સિદ્ધિભાગ્યસ્
તત્ત્વાર્થવિન્નિગ(દ)તિ સ્મ વચો વશિષ્ઠઃ॥

અપૃચ્છતઃ પૃચ્છતો વા યિયાસોર્ યસ્ય કસ્ય ચિત્।
હોરાકેન્દ્રત્રિકોણેભ્યસ્ તસ્ય વિન્દ્યાચ્ છુભાશુભમ્॥

દૈવજ્ઞસ્ય હિ દૈવેન સદસત્ફલવાંછતઃ।
અવશો ગોચરં મર્ત્યઃ સર્વઃ સમુપનીયતે॥

અશ્રૌષીચ્ ચ પુરા વિષ્ણોર્ જ્ઞાનાર્થં સમુપસ્થિતઃ।
વચનં લોકનાથસ્ય નિઃસૃતં મુખપઙ્કજાત્॥

યત્ સારં પૃચ્છતઃ પુંસો ગ્રહરા(શ્યા)શ્રિતં ફલમ્।
તત્સારં તસ્ય જન્મ સ્યાદ્ ય(દ્ય)પ્ય્ અન્યગૃહે ભવેત્॥

બુધ્વા શાસ્ત્રં યથાન્યાયં બલાબલવિધાનતઃ।
યથોક્તં જાતકે સર્વં તથૈવાત્રાપિ ચિન્તયેત્॥

તસ્માન્ નૃપઃ કુસુમરત્નફલાગ્રહસ્તઃ
પ્રાતઃ પ્રણમ્ય રવયે હરિદિઙ્મુખસ્થઃ।
હોરાઙ્ગશાસ્ત્રકુશલાન્ હિતકારિણશ્ ચ
સંહૃત્ય દૈવગણકાન્ સકૃદ્ એવ પૃચ્છેત॥

અથ નૃપતિસમીપે દૈવવિત્ પૃષ્ટમાત્રહ્
ફલમ્ ઉદ્યનિમિત્તૈસ્ તર્કયેચ્ છાસ્ત્રદૃષ્ટ્યા।
સદ્ ઇતિ સદસિ વાચ્યં યદ્ય્ અપિ સ્યાદ્ અસત્ તત્
સ્ફુટમ્ પૈ કથનીયં ભૂભુજે મન્ત્રિણે વા॥

સુમધુરફલપુષ્પક્ષીરવૃક્ષાવૃતાયાં
ચરણગતિસુખાયાં ગોશકૃત્પેયવત્યામ્।
સલિલકુસુમવત્યાં સ્નાનિનો ભદ્રમૂર્ધ્વં
ગ્રહભગણગતિજ્ઞઃ પ્રાદિશેત્ પૃચ્છકસ્ય॥

સ્તનચરણતલૌષ્ઠાઙ્ગુષ્ઠહસ્તોપરાઙ્ગં
શ્રવણવદનનાસાગુહ્યરન્ધ્રાણિ ભૂપઃ।
સ્પૃશતિ યદિ કરાગ્રૈર્ ગણ્ડકટ્યંસકં વા
પ્રવદતિ શુભશબ્દં વાહિની શાસ્તિ શત્રૂન્॥

ઉદયમ્ ઉદયપં વા જન્મભં જન્મપં વા
તદ્ ઉપચયગૃહં વા વીક્ષ્ય લગ્ને યિયાસોઃ।
વિનિહતમ્ અરિપક્ષં વિદ્ધિ શત્રોર્ ઇદં વા
યદિ હિબુકસમેતં પૃચ્છતો ઽસ્તસ્થિતં વા॥

પાર્ષ્ણિગ્રાહઃ પૃષ્ઠતો ભાસ્કરસ્ય પ્રાગ્ યાતવ્યસ્તિગ્મરશ્મેશ્ ચ યાનઃ।
આક્રન્દાર્કાત્ સપ્તમે યઃ સ્થિતશ્ ચ તત્તુલ્યાસ્તે શક્તિતશ્ ચિન્તયીયાઃ॥

જીવજ્ઞાર્કસિતાપરૈઃ સુતસુહૃદ્દુશ્ચિત્કલગ્નાયગૈઃ
સિદ્ધાર્થો ઽરિગણાન્ વિજિત્ય ન ચિરાત્ પ્રષ્ટા સમેત્યાલયમ્।
લગ્ને વા કુજમન્દયોઃ સુતગતે જીવે રવૌ કર્મગે
લાભે કર્મણિ વા સિતેન્દુસુતયોઃ પ્રષ્ટુર્ જયો નિશ્ચિતઃ॥

તસ્મિન્ન્ એવ ભવેદ્ યોગે યદિ શુક્રો ઽષ્ટમ્ આશ્રિતઃ।
પ્રષ્ટારમ્ ઉદ્યમાદ્ એવ હતશક્તિર્ વિશસ્ત્ય્ અરિઃ॥

ગુર્વર્કશશિભિઃ સિદ્ધિર્ લગ્નારિદશમસ્થિતૈઃ।
તદ્વલ્ લગ્નારિરન્ધ્રસ્થૈર્જીવશુક્રદિવાકરૈઃ॥

સચિવાપ્તિર્ ગુરાવાયે કર્મણ્ય્ અસિતવક્રયોઃ।
ચતુર્થે જ્ઞે ઽષ્ટમે ચન્દ્રે જાયાસ્થે ચ સિતે જયઃ॥

કર્મણ્ય્ આરે રવાવાયે તૃતીયસ્થે ઽર્કનન્દને।
ચન્દ્રે ષષ્ઠે વિલગ્નસ્થૈઃ શેષૈઃ પ્રષ્ટુર્ધ્રુવો જયઃ॥

સહજે ઽર્કાર્કિભૂપુત્રૈઃ સૌમ્યૈર્ લગ્નગતૈર્ જયઃ।
ગુરૌ વા લગ્નગે પાપૈર્ લાભે કર્મણિ વા સ્થિતૈઃ॥

માહેયમ(ન્દ)યોઃ ષષ્ઠે લગ્ને ગુરુશશાઙ્કયોઃ।
સિતચન્દ્રજયોર્ અન્તે જયઃ કર્મણિ તીક્ષ્ણગૌ॥

ઇત્ય્ યોગાઃ શુભાઃ પ્રોક્તાઃ પ્રશ્નકાલે જયાશ્રિતાઃ।
અશુભાસ્ તુ ભવન્ત્ય્ અત્ર તાન્ પ્રવક્ષ્યામ્ય્ અતઃ પરમ્॥

યુદ્ધે ભઙ્ગો યમેન્દ્વારૈર્ નવમાત્મજલગ્નગૈઃ।
શશાઙ્કયમયોર્ લગ્ને મૃત્યુર્ ભૂસુતદૃષ્ટયોઃ॥

સવક્રે નિધને મન્દે મૃત્યુર્ લગ્ને દિવાકરે।
ચન્દ્રે ઽસ્મિન્ ત્ર્યાયમૃત્યુસ્થે સસૂર્યે વા વદેદ્ વધમ્॥

વક્રજ્ઞશશિભિર્ દ્યૂને પ્રષ્ટુર્ નાશો ઽપિ ગચ્છતઃ।
ક્ષુન્મારાશત્રુવૃદ્ધિશ્ ચ લગ્ને માહેયશુક્રયોઃ॥

ચન્દ્રાવનીજયોર્ મૂર્તૌ ષષ્ઠે શશિજશુક્રયોઃ।
નિધનસ્થે સહસ્રાંશૌ વિજ્ઞેયો મન્ત્રિણો વધઃ॥

તનયસ્ય વધઃ પ્રષ્ટુઃ પાપૈર્ ઉદયપુત્રગૈઃ।
સચન્દ્રે રુધિરે લગ્ને ભઙ્ગઃ સૂર્યાત્મજેક્ષિતે॥

દ્યૂનનૈધનગે ચન્દ્રે લગ્નં યાતે દિવાકરે।
વિપર્યયે વા યાતસ્ય ત્રાસભઙ્ગવધાગમઃ॥

દ્વિત્રિકેન્દ્રસ્થિતૈઃ પાપૈઃ સૌમ્યૈશ્ ચ બલવર્જિતૈઃ।
અષ્ટમસ્થે નિશાનાથે પ્રષ્ટુર્ બન્ધવધાત્યયાઃ॥

કુજચન્દ્રમસોર્ દ્યૂને સ્વભેદો ઽર્કબુધોદયે।
તદ્વન્ મન્દારયોર્ યુદ્ધે ભઙ્ગઃ સૌમ્યાર્કયોસ્ તથા॥

સર્વૈસ્ તુ નવમે રાજા હન્તિ મન્ત્રિપુરોહિતાન્।
યોગે ઽસ્મિન્ન્ ઉદયે ચન્દ્રે સુતસ્થપતિદેશિકાન્॥

અર્કાર્કસુતયોર્ લગ્ને દૃષ્ટયોઃ ક્ષિતિસૂનુના।
ચન્દ્રે ઽસ્તે વિબલૈઃ સૌમ્યૈઃ પ્રષ્ટુઃ સેનાપતેર્ વધઃ॥

વિધને વક્રયમયોશ્ચન્દ્રે ઽસ્તે લગ્નગે રવૌ।
જ્ઞે તૃતીયે ચ વિક્રમ્ય સમન્ત્રી હન્યતે નૃપઃ॥

મૂર્ઘોદયં શુભસુહૃદ્યુતવીક્ષિતં વા
લગ્નં શુભાશ્ ચ બલિનઃ શુભવર્ગલગ્ને।
સિદ્ધિપ્રદં ભવતિ નેષ્ટમ્ અતો ઽન્યથા તજ્
જન્મપ્રયાણફલયુક્તિભિર્ અન્યદ્ ઉદ્યમ્॥

નિધનહિબુકહોરાસપ્તમાર્થેષુ પાપા
ન શુભફલકરાઃ સ્યુઃ પૃચ્છતાં માનવાનામ્।
દશમભવનયુક્તેષ્વ્ એષુ સૌમ્યાઃ પ્રશસ્તાઃ
સદસદ્ ઇદમ્ અશેષં યાનકાલે ઽપિ ચિન્ત્યમ્॥એ35