વિષ્ણુસ્મૃતિ · અધ્યાય 5

એકો ઽશ્નીયાદ્ યદ્ ઉત્પન્નં નરઃ સંવત્સરં ફલમ્
ગોચર્મમાત્રા સા ક્ષોણી સ્તોકા વા યદિ વા બહુ ॥

યયોર્ નિક્ષિપ્ત આધિસ્ તૌ વિવદેતાં યદા નરૌ
યસ્ય ભુક્તિઃ ફલં તસ્ય બલાત્ કારં વિના કૃતા ॥

સાગમેન તુ ભોગેન ભુક્તં સમ્યગ્ યદા તુ યત્
આહર્તા લભતે તત્ર નાપહાર્યં તુ તત્ ક્વચિત્ ॥

પિત્રા ભુક્તં તુ યદ્ દ્રવ્યં ભુક્ત્યાચારેણ ધર્મતઃ
તસ્મિન્ પ્રેતે ન વાચ્યો ઽસૌ ભુક્ત્યા પ્રાપ્તં હિ તસ્ય તત્ ॥

ત્રિભિર્ એવ તુ યા ભુક્તા પુરુષૈર્ ભૂર્ યથાવિધિ
લેખ્યાભાવે ઽપિ તાં તત્ર ચતુર્થઃ સમવાપ્નુયાત્ ॥

નખિનાં શૃઙ્ગિણાં ચૈવ દંષ્ટ્રિણામ્ આતતાયિનામ્
હસ્ત્યશ્વાનાં તથાન્યેષાં વધે હન્તા ન દોષભાક્ ॥

ગુરું વા બાલવૃદ્ધૌ વા બ્રાહ્મણં વા બહુશ્રુતમ્
આતતાયિનમ્ આયાન્તં હન્યાદ્ એવાવિચારયન્ ॥

નાતતાયિવધે દોષો હન્તુર્ ભવતિ કશ્ચન
પ્રકાશં વાપ્રકાશં વા મન્યુસ્ તન્ મન્યુમ્ ઋચ્છતિ ॥

ઉદ્યતાસિવિષાગ્નિં ચ શાપોદ્યતકરં તથા
આથર્વણેન હન્તારં પિશુનં ચૈવ રાજસુ ॥

ભાર્યાતિક્રમિણં ચૈવ વિદ્યાત્ સપ્તાતતાયિનઃ
યશોવિત્તહરાન્ અન્યાન્ આહુર્ ધર્માર્થહારકાન્ ॥

ઉદ્દેશતસ્ તે કથિતો ધરે દણ્ડવિધિર્ મયા
સર્વેષામ્ અપરાધાનાં વિસ્તરાદ્ અતિવિસ્તરઃ ॥

અપરાધેષુ ચાન્યેસુ જ્ઞાત્વા જાતિં ધનં વયઃ
દણ્ડં પ્રકલ્પયેદ્ રાજા સંમન્ત્ર્ય બ્રાહ્મણૈઃ સહ ॥

દણ્ડ્યં પ્રમોચયન્ દણ્ડ્યાદ્ દ્વિગુણં દણ્ડમ્ આવહેત્
નિયુક્તશ્ ચાપ્ય્ અદણ્ડ્યાનાં દણ્ડકારી નરાધમઃ ॥

યસ્ય ચૌરઃ પુરે નાસ્તિ નાન્યસ્ત્રીગો ન દુષ્ટવાક્
ન સાહસિકદણ્ડઘ્નૌ સ રાજા શક્રલોકભાક્ ॥