વિનયસૂત્ર · અધ્યાય 6
। નાશસ્ત્રલૂનં વાસઃ પરિભુઞ્જીત ।
। છિન્નસ્યૂતં ચીવરત્વાયાધિષ્ઠેત્ ।
। ભક્તિચિત્રતાશેષ[45અ6]સમમધ્યાન્યત્ તદ્ગતપત્રમુખત્વપરિમણ્ડિતત્વેઃ ।
। અન્તરવાસ ઉત્તરવાસંગં સંઘાટીઞ્ ચ ।
। કૂસુલકસંઘક્ષિકે ચ યત્ તદ્વિધે ભિક્ષુણી ।
। મતસંભવે યાચ્ઞાયાપિ ।
। નૈતદ્ વિહાસરુતોદ્ગતિમ્ આગમયેત્ ।
। રોહત્ય્ અન્યાસંપત્તાવરક્તકસ્યાધિષ્ઠાનં ।
। અછિન્નકસ્ય ચ ।
। આસેવકાનામ્ અત્ર દાનં સંભવશ્ ચેત્ ।
। [45બ્1] આગારિકવિધસ્ય ચ ।
। નમતકોચવપ્રાવારસ્થૂલકમ્બલપૈલાતિકમ્ અચ્છિન્નમ્ આસૈવકદાનસૂતમ્ ।
। તત્ક્ષણાદ્ એવાશુચિમ્રક્ષણં સમ્પત્તૌ શયનાસનં શોચયેત ।
। નૈનં સાંઘિકમ્ અખટમંચપીઠમપ્રત્યાસ્તૃતમતેનાનિષાદાત્ સંવરણં વા દત્તાન્તર્દ્ધાનમ્ ઉપભુઞ્જીત ।
। સર્વઞ્ ચ ચિત્રમ્ અભૂયો વિનષ્ટં ।
। ન કલ્પભૂતે[45બ્2]ન મલવવતા વા ।
। ધારણં પ્રત્યાસ્તરણસ્ય યેન એકપુટં ન્યાય્યમ્ ।
। દ્વિપુટં પૈલોતિકમ્ ।
। અકલ્પિકં ચિત્રોપચિત્રં ।
। પત્રમુખમ્ અસ્ય કુર્વીત્* ।
। અધસ્ તૃતીયભાગાદૌ ।
। નૈકખણ્ડમ્ અધિતિષ્ઠેત્ ।
। કણ્ડૂપ્રતિછાદનં તદ્વાન્ ધારયેત્ ।
। પઞ્ચયૈર્ એનદ્ દવિસૈઃ શોચયેત્ ।
। કલ્પતે કોશેયમૂર્ણકં શાનકં [45બ્3] ક્ષૌમકઞ્ ચ ।
। નાતન્તોતભાંગેયમ્ ।
। કેશમયનાગ્ન્યૌલૂકપક્ષિકત્વસમાદાનમ્ ।
। સ્થૂલમ્ અત્ર ।
। અન્યદ્ એતત્ ભજનમ્ ।
। કેશલુઞ્ચનપર્ણશાટ્યજિનસાન્તરોત્તરયાપનતિરિટાઙ્ગનાડીસર્વનીલપ્રવારણદીર્ઘદશફણદશકંચુકોષ્ણીષશિરોવેષ્ટનકુતપોષ્ટક બલતીર્થિકધ્વજઞ્ ચ ।
। પુલાસપત્રપૂરદીપવર્તિ[45બ્4]કામાત્રતયાપિ સમતયૈ વિભજનમ્ ।
। વિક્રીયકોચવતદ્ વિધાનામ્ ।
। ન પાટયિત્વા ।
। પઞ્ચાનાં લભેઃ ભાજને કરણમ્ અદ્યલાભો ભાજયિષ્યતે તત્ર યુષ્માભિઃ સન્નિપતિતવ્યમ્ ઇત્ય્ આરોચનં સંઘે ।
। ગણ્ડ્યા કોટનમ્ ।
। શલાકાચારણમ્ ।
। ગણનમ્ ।
। પ્રત્યંશપ્રવારણં ।
। ઈશિત્વક્રિયમાણતાયામાન્ત્યાદિ[45બ્5]ગતસ્ય ।
। નાવસિતત્વે ।
। કુલાભકે પ્ય્ એતત્ ।
। નાનર્હઃ પ્રક્રાન્તાયાં તલ્લાભક્રિયા પ્રવિષ્ટેઃ ।
। તસ્માન્ નિયુઞ્જીત્* ગ્રહણે પ્રક્રામન્ ।
। દસ્યુત્વમ્ અગ્રહણે પ્રતિજ્ઞાતવતઃ ।
। પણપઞ્ચકાત્ પ્રભૃતિ કુલાભકે ।
। નાનુક્તો ગૃહ્ણીયાત્ ।
। ગૃહ્ણીયાદ્ આચાર્યોપાધ્યાયો વા ।
। વિશ્રમ્ભસ્થાનાર્થઞ્ ચ ।
। નાસ્વપક્ષાર્થં ।
। [45બ્6] શયનાસને પ્ય્ એતત્ ।
। ભક્તે વા ।
। પરસ્પરાર્થં ગૃહ્ણન્ વિજ્ઞપયેત્ ।
। નાનાભવન્ તમ્ અન્તર્ભૂયઃ ।
। નૈકત્વમ્ અર્દ્ધસ્ય સુવરુતા ચ લબ્ધેર્ અનર્હપ્રવેશે કારણં ।
। અનર્હઃ સંઘલાભસ્યાધર્મપક્ષેષુ પતિતો ભિન્નેષુ ।
। ઉષિતત્વં બહુતરમ્ ઉષિતસ્ય તત્કાલકે લાભે હાનાયાસ્યાવૃત્તૌ મૃત્યૌ ચ ।
। યથાવિનિયતિલાભસ્ય વ્યવસ્થા ।
। [46અ1] લબ્ધૃભિશ્ ચ ।
। કૃત્સ્નપ્રતિપાદને પિ ।
। કર્મસીમ્ના સંઘસ્યાપરિચ્છેદે પરિચ્છેદઃ ।
। તત્ત્વમ્ અત્રૈકાદેઃ ।
। ધર્મલાભે તદ્ભાણકાનામ્ ઈશિત્વમ્ ।
। એકાર્ષગાથાધારણં તત્ત્વે ત્ર પર્યન્તઃ ।
। અર્હત્વં ભિન્નવ્યઞ્જનસ્યેતરસન્નિધૌ મૃતપરિષ્કારે ।
। તથોત્ક્ષિપ્તસ્ય ।
। અસન્નિધૌ વા નિવૃત્તે નિમિત્તાચ્ ચેતસિ ।
। અભિન્નત્વમ્ અસ્ય તારાદીયમૈતદ્ગ્રા[46અ2]હ્યતાયાં ।
। ભિન્નત્વં ભિન્નસ્ય ।
। નાન્યસ્ય પ્રવ્રજિતાત્ સબ્રહ્મચારિણસ્ તદીશિત્વમ્ ।
। ન જ્ઞપ્ત્યાધિષ્ઠિતે પ્રાપ્તસ્ય પૂર્વચરમેણ વા ।
। કસ્યચિત્ તતઃ સંઘવૃદ્ધનવકયોઃ દાનં તદ્ આખ્યં ।
। યત્રાધિષ્ઠેયસ્ય ગતતા તત્સીમાન્તર્ગતાનામ્ અધિષ્ઠતૃત્વમ્ ।
। અકરણમ્ અત્ર મરણસ્થાનતા ।
। સીમાન્તરિકાત્ સ્થલગ્ને કાયે ન્યત્ર વા યાતામા[46અ3]ક્રાન્તિસ્ તાવદ્ ગતાનાં ।
। સપ્રતિવસ્તુકત્વે યત્રાસૌ તદ્ગતત્વં પરિસ્કારસ્ય ।
। પ્રતિવસ્તુકેનાન્યસ્થમ્ અધિતિષ્ઠેયુઃ ।
। પ્રેષિતસ્યાપ્રતિક્ષિપ્તસ્ય સંપ્રદાનેન તદીયત્વમ્ ।
। પ્રતિક્ષિપ્તસ્ય પ્રેષયિતૃત્વમ્ ।
। પ્રતિક્ષિપ્તસ્યાપિ તેન ।
। બહિર્ અસ્ય રૂઢિઃ ।
। સીમ્નો ન્તઃ સંજ્ઞિના કેવલાધિષ્ઠાનમ્ ।
। નાકૃતે નિર્હારસત્કરણધર્મશ્રવણદક્ષિ[46અ4]ણાદેશને ધિતિષ્ઠિતેયુઃ ।
। અન્તર્ગૃહસ્થત્વે પાત્રચીવરસ્ય યસ્મૈ ગૃહપતિના દાનં તસ્યૈશિત્વમ્ ।
। અર્હશ્ ચેત્ ।
। વિહીનશ્ ચ તેન ।
। અદાને યાચિતવતઃ ।
। ક્રમે પ્રથમમ્ ।
। અસત્ત્વે નુદ્દેશત્વાત્ પૃષ્ટૌ ગતવતઃ ।
। તદ્વત્ ક્રમે ।
। એનિકોદ્ભૂતો તદ્દેયપરિમાણસ્ય તદ્ગામિત્વં મૃતપરિસ્કારસ્ય ।
। વિભક્તસ્યાપિ ।
। યત્ તેન સા[46અ5]ર્દ્ધમ્ અવસ્થિતં તસ્ય દેયત્વં ગ્રાહ્યતા વા ન તસ્યૈવ ।
। નાનેન સબ્રહ્મચારિણામ્ ઋણિત્વં ।
। રત્ના દીપિત્વં સંભાવને યાવદ્ભ્ય એતત્ તાવત્સુ નાવકર્મિકસ્ય વિનિયોગઃ સમં સ ગ્લાનોપસ્થાયક્રાત્વતદ્ગામિત્વં પરિસ્કારષટ્કસ્ય નાધિષ્ઠેયત્વમ્ ।
। સોત્તમાધમમ્ અધ્યમસ્ય ।
। સાધારણ્યમ્ અનેકત્વે તસ્ય ।
। પ્રક્રાન્તતાયાં ગ્લાનસ્ય મૃત્યૌ [46અ6] તાદર્થ્યે દેયત્વં ।
। નૈતન્ મૃતદ્રવ્યે નર્હસ્ય ।
। ન નાન્યત્રોપગતે ।
। સર્વાર્હત્વમ્ અત્રાનુસંપન્ને ।
। હાયતે ગ્લાનસ્યોક્તોક્તેન દાને યથોક્તેન દાને યથોક્તં કાર્યત્વં ।
। અપ્રગમો મૃતકાલસ્વત્વસંપાદને ધનિનઃ ।
। પ્રગમો ગૃહસ્થસ્ય ।
। નિર્યાત્ય ગૃહિણિ મૃતે પુત્રદારસ્ય યથાસુખકરણં ।
। હસ્ત્યશ્વોષ્ટખરવેસરસન્નાહાનાં [46બ્1] રાજ્ઞિ નિર્યાતનં ।
। ત્રયે હિરણ્યસુવર્ણાન્યકૃતાકૃતાનાં ।
। રત્નાનાઞ્ ચ ।
। સ ચ્ચેદ્ અન્યદ્ એતત્ તદંશત્વેનાર્થિરિક્તત્વે પિ ન ચેદ્ એવમ્ એવ બુદ્ધે મુક્તાનાં ।
। મહારઙ્ગસ્ય ચ ।
। લેપસ્ય પિષ્ટ્વાભિર્ ગન્ધકુડ્યાં દાનં ।
। અતદૌબોધિકસ્ય પ્રતિમાગન્ધકુટિચૈત્યોપસ્કરણે વિનિયોગઃ ।
। બુદ્ધવચનલેખનસિદ્ધાપયોર્ ધાર્મિકસ્ય ।
। યાનસ્ય પ્રતિમાયાં ।
। ધ્વજાર્થં [46બ્2] તદ્વંશાનાં ।
। યષ્ટીનાઞ્ ચ તદ્યોગ્યાનામ્ ।
। અન્યાસામ્નાયુધાનાં સંઘે ।
। ખક્ખરકસૂચી શસ્ત્રકં કૃત્વેષાં શરણં ।
। યથાર્હમ્ અન્યસ્ય સાંઘિકસ્ય નિક્ષેપભાજનં ભોજનાનિ ક્ષેત્રગૃહાપણશયનાસનાયપસ્કારલોહનાપિતકુલાલતક્ષા ચ વરુઓડભાણ્ડદાસીદાસકર્મકરપૌરુષયગોમહિષ્યજૈડકભૈષજ્યબુદ્ધશાસ્ત્રપુસ્તકાનાં સુસાધ્યલેખા[46બ્3]નાં પ્રથમાર્હત્વં ।
। શાટકપટકપ્રાવરકોપ્યનત્પુલાતૈલકુતુપકરકુણ્ડિકાન્ય્ અપુસ્તકલેખ્યવર્ણકાનાં દ્વિતીયસ્ય ।
। તૃતીયસ્ય પઞ્ચતિલવ્રીહિમ્ ઉદ્ગમાષાવરધાન્યાન્નપાનાનાં ।
। સમુત્વં મણ્ડલાર્ધમણ્ડલમેષુ કુર્વીત્* ।
। માનાર્થં તત્પ્રમાણયષ્ટિધારણં ।
। પત્રમુખેષુ ચ ।
। તત્પ્રમાણશલાકાધારણં ।
। [46બ્4] પર્યન્તો સ્ય પ્રકર્ષે ચત્વાર્યઙ્ગુલાનિ ।
। કાકવિતસ્તિર્ વા ।
। અપકર્ષે દ્વે સાર્ધે વાંગુષ્ઠોતારાના ।
। ન ભૂમૌ ચીવરં વિતન્વીત્* ।
। કઠિનસ્યે તદર્થં કરણં ।
। દારુમયં વંશમયં વા ।
। ચતુરસ્રકં કૃતબન્ધાર્થં સૂત્રકાવકાશાર્થં છિદ્રં તદાખ્યમ્(અ) ।
। યાવચ્ ચીવરં ।
। શસ્ત્રકેન પાટકં ।
। ધારયેદ્ એનં ।
। કાકચઞ્ચુકાકારં કુક્કુટપક્ષકાકારં વા ।
। [46બ્5] નાન્યદ્ આયસાત્ ।
। ન કમનમૃષ્ટેન ચિત્રોપચિત્રેણ વા દણ્ડેન ।
। ન ષડલઙ્ગુલાતિરિક્તસ્ય પ્રમાણં ।
। નાષ્ટેત્ય્ અપરઃ ।
। નિષ્પ્રયોજ્નત્વં ઊનચતુરંલુસ્ય ।
। દત્તગોમયોપલેપે સેવનં ।
। અભાવે ગોમયસ્ય શિક્તસંમૃષ્ટે ।
। સીવ્યેદ્ એનં ।
। સૂચ્યાપિ ।
। ધારયેદ્ એનં ।
। નાન્યાં રીતિતામ્રકંસમોમયીતઃ ।
। તામ્રાયસોસ્તીક્ષ્ણયોર્ ઇત્ય્ અપરમ્ ।
। [46બ્6] ધારયેદ્ અસ્યાગૃહકં નાડિકં મુષ્ટિકં વા ।
। નૈતદ્ અલજ્જિશ્રામણેરયોર્ અધીનં કુર્વીત્* ।
। મધુસિત્થમ્રક્ષિતે સૂચીશાસ્ત્રકાણાં કૌટકાભક્ષણાયાનતુકે સ્થાપનં ।
। પાશકસ્યાનપગમાય ચીવરે દાનં વલકં દત્ત્વા ।
। ગ્રન્થિકાયાશ્ ચ ।
। ન રજકેન રક્તમ્ અરક્તં વા વસ્ત્રં શોચયેત્ ।
। ન તદ્વત્ સ્વયં ।
। નાસ્યાસ્તરે ન કાષ્ઠભિત્તકે ।
। કુણ્ડા[47અ1] । ।લકે શોચયેચ્<<લ્>> લક્ષણે સુખોદકેન સનૈઃ ।
। પરિવર્ત્તનં હસ્તાભ્યાં ।
। અશક્તૌ પદાભ્યાં ।
। કલ્પત એવં ગૃહિણં શોચનં ।
। અન્યથાત્વં ચરણમ્ અસ્ય રક્ષેત ।
। સુધૌસ્યુત રક્તં પંસુકૂલં ભારયેત ।
। નાશુચિમ્રક્ષિતાં ચીવરં ।
। શોષણં સાધુતાયૈ સંગુવ્યરઙ્ગસ્ય છાયાતપે ।
। વિના ચીલૈક્વાધ્વનં ।
। આતૃતીયાદ્ વિશિષ્ટત્વં ।
। તસ્માદ્ બહુનાન્વિત્વે [47અ2] ત્રિર્ આદાનં ।
। હીનતરત્વં પરસ્ય ।
। તસ્માત્ પૃથગ્સ્થાપનં ।
। લેખનમયં પ્રથમમ્ ઇત્યાદિ ।
। પૂર્વસ્ય ચ પ્રથમમ્ ઉપયોગઃ ।
। સંમૃતિતચીવરસ્ય ચ ।
। તસ્માદ્ અપનીય કુણ્ડાલકે તન્માત્રમોલ્લકસ્ય દાનં ।
। પ્રધરણં દ્રવે ।
। ચિત્તલત્વમ્ અતિશુષ્કે ।
। તસ્માત્ મધ્યસ્ય ।
। કાન્તારિકાયાં સાધુશોષણં ।
। તતાપાં અન્તલગનેનચર્પ્યટકૈઃ ।
। [47અ3] દુર્ધરાણાં કક્ષપ્રજ્ઞપ્તૌ ।
। અનેકપાર્શ્વકતાપૈર્ અઙ્ગસ્ય સંપરિવર્ત્તનં પુનઃ પુનઃ ।
। નવરઙ્ગસ્ય નવેષ્વ્ એવ સાધુ દાનમ્ ।
। પુરાણસ્ય પુરાણેષુ ।
। શોષણં નવાનામ્ આતપે ।
। પુરાણાનાં છાયાયાં ।
। પાનીયોલ્લકસ્યાચિત્તલતાયૈ દાનં ।
। અપરેદ્યુઃ ।
। ન મેધ્યાં ચંક્રમે વા રઙ્ગકર્મ કુર્યુઃ ।
। ન વિહારે ।
। ઉપર્ય્ અસ્ય કરણં ।
। [47અ4] નાચામનિકાસામન્તકે ।
। પ્રલિપ્તે તત્ર પ્રદેશે દાનં ।
। શુદ્ધાપ્રવાલિપ્તશ્ ચેચ્ છોચનં ।
। પ્રસ્તુતે ચેદ્ વાતવર્ષાગમઃ કરણં પ્રાસાદે ।
। પ્રલિપ્તેસ્ તત્ર પ્રદેશે કૃતે કરણં ।
। ગોમયેન મૃદા વા ।
। નાસંપન્નકલ્પાકોટિતપ્રત્યાકોટિતચીવરપરિભુક્તિ ભજેત્ ।
। નાશુચૌ પ્રદેશે ।
। ન ગુરુણા સતિ પરાક્રમે ભારેણાક્રમેત્ ।
। નાન્યપરિભોગેન પરિભુઞ્જીત્* ।
। નોચ્ચારપ્રશ્રાવકરણં [47અ6] શુચિપરિકર્મણેષૂત્તરાસંઘપ્રાવૃત્તિં* ભજેત્* ।
। નાસ્મિન્ નિપદ્યેત્* ।
। ન પિણ્ડપાતચર્યાભોજનચૈત્યાભિવન્દનસામીચીકરણં સંઘસન્નિપાતાવવાદધર્મશ્રવણાનુભવનાદ્ અન્યસ્યાં વ્યાપૃતૌ સાંઘાટ્યાઃ ।
। નાસ્યાં નિશીદેન્ નિપદ્યેત્ ત્વા ।
। નાક્રમ્યૈનાં ।
। નાનયૈને કસ્ય કસ્ય ચિન્ નિયુઞ્જીત્* ।
। ન કાયસંસ્પર્શકં પરિભુઞ્જીત્* ।
। કક્ષઘર્મેણ દક્ષિણ[47બ્1]સ્યાસ્યાં નાનનસંપત્તિઃ ।
। તદભૂત્યૈ તત્ર પ્રદેશે વસ્ત્રસ્યાસ્યાં દાનં ।
। અધ્યર્ધહસ્તવિતસ્તિકસ્ય ।
। ઉભયોઃ પાર્શ્વયોર્ અષ્ટસૂત્રેણ લગનં ।
। કાલેન કાલમ્ અસ્ય શોચનં રઞ્જનઞ્ ચ ।
। ગૈરિકેનાસ્યૈતત્ ।
। ધારયેત્ મુખપોચ્ચનમ્ ।
। શ્રવત્કાયઃ કાયોદ્ઘર્ષણમ્ ।
। અભ્યન્તરે ચીવરાદ્ અસ્ય પ્રાવરણમ્ ।
। લગ્નસ્ય કષાયોદકેન ક્ષોદમિશ્રેણ ગતે મ[47બ્2]યિત્વા મન્દમન્દમ્ અપનયનં પૂયશોણિતસ્ય ચ ।
। કાલેન કાલમ્ અસ્ય શોચનં શોષણં રઞ્જનઞ્ ચ ।
। ધાતુનાસ્યૈતત્ સાધુ ।
। ન યત્ર ક્વચન ચીવરાણિ સ્થાપયેત્ ।
। વંશસ્ય તદર્થં સમાયોજનમ્ ।
। દ્રોણિકાયાસ્ તદર્થમ્ ।
। ક્રિયમાણે વિહારે ।
। ન કૃતે છિદ્રણમ્ ।
। નિદર્શનમ્ વિહારે પરિગણે પ્ય્ એતત્ ।
। લતારજ્વોરસ્યસ્ય સંપત્તિઃ ।
। વૃષિકયા સાધુ [47બ્3] વસ્ત્રાણાં નયનમ્ ।
। કુર્વીતૈનાં ।
। ત્ર્યધ્યર્હહસ્તકસ્ય દ્વિગુણીકૃત્ય સેવનમ્ ।
। મધ્યે મુખકરણં ।
। જાલકસ્યાત્ર દાનમ્ અસૂત્રકેન ।
। અપરેણ બન્ધનમ્ ।
। ઉપરિ પરિભુજ્યમાનાનાં સ્થાપનં ।
। અવલોક્ય શ્વો ગમિષ્યત્તાયાં ।
। ગુરૂન્ અનુજ્ઞાતો ગચ્છેત્ ।
। કૃતસ્વાવાસસેકાદિઃ ।
। ધર્મ્યયા વા કથયાધ્વનિ ગચ્છેદ્ આર્યેણ વા તૂષ્ણીમ્ભાવેન ।
। [47બ્4] વિશ્રામસ્થાને ગાથાં ભાષેદ્ આષામ્ ।
। પાનીયગ્રહણસ્ય ચ ।
। યસ્ય તદ્ પાનીયં તમ્ ઉદ્દિશ્ય ।
। અપરાં ચ દેવતાં ।
। વાસસ્ય ત્રિદણ્ડકમ્ ।
। ધારયેત્ કાન્તારિકાયાં ।
। તત્પ્રમાણમધ્યર્ધં શતમ્ ઉપાદાય હસ્તાનામ્ આશતાત્ ।
। દેશાનુરૂપ્યેણેત્ય્ અપરં ।
। ન વિનૈતયા દુર્લભાકૂપપાનીયે દેશે ચાગારિકાં ચરેત્ ।
। પ્રસ્ફોટિતચીવરો ધ્વગઃ [47બ્5] સ્નાતવાં પ્રક્ષાલિતપાણિપાદો વા ગૃહીતપાનીયઃ પોચ્ચિતો પાનકેસ્ ત્રિચીવરં પ્રાવૃત્ય શાન્તેર્યાપથો વિહારં પ્રવિશેત્ ।
। ચતુરો વૃદ્ધાન્ વન્દિત્વાવતિષ્ઠેત્ ।
। પ્રાકૃતે પ્રદેશે ન્યશબ્દઃ ।
। પ્રાસાદિકઃ સુસંવૃતેર્ યઃ સપ્રભવેનાસ્ય પ્રતિશામનમ્ ।
। નાજ્ઞાયમાન પ્રતિશામયેત્ સતીર્થ્યમ્ અપિ ।
। પિધ્વીયતાં દ્વારં ન દેયં મૃગયતે નિવાર્યો ગૃહ્ણાન ઇતિ પ્રત્યા[47બ્6]યિતસ્ય પ્રતીચ્છ્યાવ્યુપેક્ષિતવતોપહૃતૌ વિશ્વાસવસ્તુતાઞ્ ચોપનીતેન મમૈવાયં સહાય ઇત્યાદિ પ્રતિપાદનયા દાસ્યત્વમ્ ।
। અભિજ્ઞાનસંશ્રયણમ્ અવિદિતસ્યાપરેણ વિશેષગતાવ્ ઉપાયઃ ।
। અર્પ્યમાણયાતેનાન્તે ચેત્ પ્રમીલનમ્ ।
। પ્રશ્નસ્યાનુપ્રમાદાસંપત્તયે કરણં ।
। નાશને યાચિતસ્યાશુચિના ઽસંપત્તો શોચાદિના ચિત્તગ્રહણસ્ય મૂલ્યદાનઃ ।
। [48અ1] । ।પાત્રચીવરપ્રતિગ્રહણં ।
। આસનં પ્રજ્ઞપનમ્ ।
। પાદધાવનેનોપનિમન્ત્રણમ્ ।
। ઉદકેન ચ ।
। વન્દનમ્ ।
। સુખચર્યાપ્રશ્નઃ ।
। યથાશક્તિ સંરઞ્જનીયકરણં ।
। અનુરૂપશયનાસનદાનમ્ ।
। સંઘસ્થવિરમ્ ઉપસંક્રામેત્ ।
। નિઃશ્રયગ્રહણે સ ચેદ્ એનન્ નિયુઞ્જીત ।
। વૃદ્ધશ્ ચેત્ શયનાસનસ્યાસ્ય દાને તદ્વારિકમ્ ।
। ન સહસા શયનાસનં [48અ2] યાચેત્ ।
। પરિષણ્ડાદાનમ્ અન્તસ્ય ચીવરે ધ્વસ્તો પ્રતિવિધાનં આરાપદકૈસ્ તત્સંગ્રહઃ ।
। પરિવાસ્યાભ્યવકાશે વૃક્ષાદ્ય્ ઉપરિ સપ્તાષ્ટાન્યહાનિ પઞ્ચાષાતીત્ય્ અપરં શોચયિત્વા શવચીવરં ભુઞ્જીત્* ।
। પ્રવેદિતે સ્મશનિકો હમ્ ઇત્ય્ ઉપનિમન્ત્રિતઃ પ્રવેશં વિહારકુલયોઃ પરિભોગઞ્ ચાનુત્સૃષ્ટસ્વીકારસ્ય શ્મશનિકો ભજેત્* ।
। ન સાંઘિકં શયનાસનં પરિભુઞ્જીત્* ।
। આવ્યામા[48અ3]ન્તાચ્ ચૈત્યં પરિહરેત્ ।
। ધારયેન્ મશકવારણમ્ ।
। ઊર્ણાં સણં કર્પાસં નતુકં પત્રમઞ્જરીઞ્ ચ ।
। ન હસ્ત્યશ્વગોબાલાદિકમયં ।
। સર્વત્રાકમલમૃષ્ટત્વં ચિત્રોપચિત્રતાચાર્યોશલિકે દણ્ડે ।
। મશકકુટિઞ્ ચ ।
। ઉપરિ શટકષિતનનં* ।
। દણ્ડિકાયાં બન્ધનેન ।
। ચતુર્ધિહસ્તકસ્ય ।
। પટકેન પરિવારણં દ્વાદશહસ્તકેન ।
। સાવષ્ટમ્ભં ।
। [48અ4] અથાસ્ય શયનાસને વષ્ટમ્ભઃ ।
। દ્વારસ્ય કરણં વિકર્ણકસ્ય ।
। વીજનં ધર્મે પ્રતિવિધિઃ ।
। ધારયેદ્ વિધમનમ્ ।
। વારુટંટેતાલવૃન્તં વા ।
। ન ચિત્રોપચિત્રમ્ ।
। સંઘો ન્યદ્ અપિ ।
। ચૈત્યે મણિવાલવ્યવ્જનસ્યોત્પન્નસ્ય દાનમ્ ।
। શ્રાવકસ્યાપિ ।
। ધારયેદ્ વૃષિબિમ્બોપધાનચતુરસ્રકાનિ ।
। પુત્રદારલાભે દાતૃવશેન પ્રતિપત્તિઃ ।
। મો[48અ5]ચનં ચેદ્યા[..]દ્ અસ્યૌષ્ટં તાવતો નિષ્ક્રયત્વમ્ ।
। કલ્પયે પુનર્ નિર્યાતનમ્ ।
। વૃક્ષે નિર્યાતિતસ્યાલઙ્કારશ્ ચેત્ તસ્યૈવોત્સવે લંકરણોપસ્થાપનમ્ ।
। ભિત્તૌ લ્લપને ચેચ્ ચિત્રણાય ।
। ન ચેત્ સ્તમ્ભે ચ નવકર્મણે ।
। ભૂમૌ ।
। અગ્નિશાલાયાં પ્રજ્વાલનિકાકરણં ।
। સ્નેહલાભસ્ય વા ।
। ભૈષજ્યોપસ્થાપનં ગ્લાનકલ્પિકશાલાયાં ।
। ભક્તશાલાયાં [48અ6] ભક્તકરણં ।
। પાનકસ્ય પાનીયમણ્ડલે ।
। જેન્તાકશાલાયાં જેન્તાકસ્ય સ્નેહલાભસ્ય વા ।
। સ્નેહલાભસ્ય મણ્ડલવાટે સ્થાપનશાલાયોઃ ।
। જાતકેન ખનં વા ।
। મેઢીચંક્રમદ્વારકોષ્ઠકપ્રસાદેષુ ભાજનમ્ ।
। પુષ્કરિણ્યા ચ ।
। સ્થાપનામ્ અસ્યાં ચાતુર્દિશસાંઘિકત્વેનેત્ય્ અયં* ।
। કલ્પતે રત્નાર્થં ભિક્ષણં ।
। ઉદ્ધોષણઞ્ ચ [48બ્1] ગ્રહણે ।
। ચક્રસ્ય દર્શનાર્થં કરણં ઘર્મવાતવર્ષોપદ્રવેણાસ્પૃષ્ટ્યૈ કૂપગારસ્ય દ્વારવન્ત ।
। ષ્ટયવતઃ ।
। મહસ્યાન્તે ચક્રોસ્ય ધારણં ।
। ભાણ્ડગોપકેન લાભસ્ય ગોપનમ્ ।
। નાનુદ્દિશ્ય દ્વયં શાસ્તૃપૂજાયાં દત્તે ભિક્ષુણીનાં સાંઘિકે પ્રવેશઃ ।
। પૃથગાસામત્રે કસ્યાં ચક્રો શ્રૂયણે સ્થૂલાત્યયઃ ।
। ભાજનં ભાણ્ડભાજકેન ।
। સંમતિર્ અસ્ય ।
। [48બ્2] નાથિક્રીય્યાણાં ।
। સંઘસન્નિપાતે વર્દ્ધનેન ।
। તસ્યૈવાત્ર સન્નિપાતગતમ્ અનુષ્ઠેયં સંઘસ્થવિરેણ મૂલ્યસ્ય કરણમ્ ।
। મધ્યમસ્ય ।
। નાતસ્તસ્ય પાત્યત્વમ્ ।
। નિશ્ચિત્ય પુનર્ અભૂતિં* વર્દ્ધનસ્ય પાતનમ્ ।
। નાક્રયિકો વર્ધયેત્ ।
। ન સ્ત્રિયમ્ ।
। નાદત્તમૂલ્યં પરમ્ પરિભુઞ્જીત્* ।
। સંસ્કુર્વીત વા ।
। દશાદ્યલ્લાભિપ્રભૂત્યે દાયાદાનાં ભાજનમ્(અ) ।
। [48બ્3] દત્તે કસ્યચિદ્ અવિભક્તે વઙ્ગાન્ મૃતૌ તદ્વર્ગ્યગામિત્વં તદંશસ્ય ।
। અર્હતિ નિર્વાણાશયેન પ્રવ્રજિતઃ શીલવાં શતસાહસ્રં વસ્ત્રં શતરસંભોજનં પઞ્ચસૂતં કૂટાગારમ્ ।
। સંઘદ્રવ્યઞ્ ચ ।
। આશૈક્ષાત્ ।
। પૃથગ્જનો પિ ।
। ન દુઃશીલઃ ।
। ઋણભૂતં કુસીતસ્ય પ્રતિગ્રહોપજીવનમ્ ।
। અર્હઃ પૌદ્ગલિકવિહારતલ્લાભોપજીવ્યન્તસ્ સીમતાયાં સંઘલાભે ।
। [48બ્4] લયને ચ નિયતસ્ય ।
। વારેણાસ્યોદ્દેશઃ ।
। પાત્રવિપાત્રકકંસિકાવિન્દુલાકુઞ્ચિકાશસ્ત્રકસૂચીનખચ્છેદનકકટચ્છ્વઙ્ગારસ્થાપનકુટ્ઠારીપચનિકાસરકાનામયોભાણ્ડેભ્યો ભાજયિતવ્યતા ।
। મૃદ્ભાણ્ડેભ્યઃ પાત્રવિપાત્રકપચનિકાઘટિકાકરકકુણ્ડકકુણ્ડિકાપાનીયસ્થાલકાનામ્ ।
। મંચસ્ય રત્નમયાદે[48બ્5]ર્ અયોમયાત્ તસ્ય પરિવર્ત્યા ।
। ન કાષ્ઠમયસ્ય રંગસ્ય પંચકાદ્ અન્યસ્ય ।
। અક્વાથિતસ્ય ।
। ક્વથિતસ્ય રઞ્જનીયે વિનિયોજ્યત્વમ્ ।
। સંઘસ્ય યત્ ।
। અવિક્રિયતાસ્યાગમવિહારતદ્વસ્તુશયનાસનાનાં ।
। અનાપેયત્વં ।
। અનધિષ્ઠેયતા ચ ।
। યોગં ભક્તા છાદનેન પિત્રોર્ ઉદ્વહેત્ ।
। ન ચેલ્ લાભસ્ય પાત્રચીવરાદ્ અતિરેકસ્સ્ અમા[48બ્6]દાપ્ય ।
। અસંપત્તૌ ભોજનોપનતેર્ ઉપાર્ધસ્યાદાનમ્ ।
। પષણંવિભાગજ્ઞાનાય ચીવરાણાં ।
। ઉપચયાનામેષુ દાનં ।
। મપિટિપ્યકસ્તદાસ્યઃ ।
। ઉલ્લપનકાનાઞ્ ચ ।
। દશાપાશાત્ તયોર્ વર્ધિકાકરણં ।
। નાસાંઘાટ્યાં છિન્નાધિષ્ઠાનનિયમઃ નાસત્વે તદ્રૂપાણાં પ્રત્યયાનામ્ ઇચ્છન્ન[49અ1] । ।યા ગ્રામાન્તર્ગૃહયોર્ અનયોપવેશઃ પ્રવેશશ્ ચ ।
। એવં તીર્થ્યાવસથે ।
। નૈવ સત્સૂપવેશઃ ।
। ન રોમવિધં ત્રિચીવરત્વેનાધિતિષ્ઠેત્ ।
। નૈતત્ પ્રાવૃતિં ભોજને ભજેત્* ।
। સ્વીકરણં વિરલિકાયાઃ ।
। ચાતુર્વિધ્યમ્ અસ્યાઃ ।
। ઔર્ણિકા ક્ષોમિકા દુકૂલિકા કાર્યાસિકેતિ ।
। અન્યેષાઞ્ ચ લઘૂનાં પટપ્રવારાણાં નિકટરોમપ્રભૃતીનાં ।
। કોચવસ્ય [49અ2] ચ ।
। ન લોમસ્ય વિહેઠે સ્યાન્યથા પ્રાવૃતિં ભજેત્* ।
। નાનેનૈવં પ્રાવૃતે ચંક્રમ્યેત્ ।
। નાર્યાણીકોચવપ્રાવારચિત્રચિલિમિલિકાસ્વીકૃતિં* પુદ્ગલો ભજેત્* ।
। પ્રતીચ્છેચ્ ચંક્રમે ચિલિમિલિકાપ્રજ્ઞપનમ્ ।
। ન નિત્યમ્ એકયૈવ ધારયા ચંક્રમણં ।
। શક્યતાયાં પ્રતિસંસ્કરણમ્ ।
। સેવનદણ્ડકાર્ગડકદાનૈઃ ।
। અશક્યત્વે ગોમયમ્રદા તત્રૈવ ચં[49અ3]ક્રમે લેપનં ।
। ધારણમ્ અન્યેષાં દાનપતિવિશ્વાસેન ।
। ધારયેત્ પ્રતિવિવસનસંકક્ષિકાપ્રતિસંકક્ષિકા ।
। પરિસ્કારચીવરઞ્ ચ ।
। નાસ્ય શૈક્લ્યે સદશાપાશાતાયાં વા દોષઃ ।
। ન સાંઘિકસ્ય ।
। અધિષ્ઠાય તત્ત્વેનાનુજ્ઞાતા ચીવરધારણં ધારયેદ્ ઉપરાં વિકલ્પાનેકમ્ અપિ ।
। નાસ્થિરચિત્તસ્ય વિકલ્પયેત્ ।
। નાનુપસંપન્નસ્ય ।
। ન પ્રત્ય[49અ4]ક્ષમ્ ।
। ન દેશાન્તરસ્થતાયાં વિકલ્પસ્ય ધ્વંસઃ ।
। ધ્વંસશ્ ચ્યુતૌ ।
। જ્ઞાતૌ ।
। વિકલ્પકસ્યાત્ર સ્વામિત્વમ્ ।
। ન નિઃસૃષ્ટં સ્વીકુર્વીત્* ।
। ભિક્ષૌ નિઃસૃજેત્ ।
। ન સંઘે ।
। નાવ્યક્તે ।
। યાચનમ્ અદાને ।
। ગ્રહણઞ્ ચ વલેન ।
। ગન્ધૈઃ પર્લિગુદ્ધસ્ય વાસસઃ શોચયિત્વા પરિભોગઃ ।
। પ્રસ્ફોટ્ય ચૂર્ણૈઃ ।
। સ્નેહેન વિરુક્ષયિત્વા ।
। ન વર્ષત્ય્ અભ્યવકા[49અ5]શે સાંઘિકસ્ય ।
। નધાવનરઙ્ગનપાત્રકર્મકાષ્ઠપાટનાદિકર્મ કુર્ત્વત્તાયાં ।
। સમ્યક્ત્વં સંખ્યમ્ અનુક્તૌ સાહ્યસ્ય વ્યયચાયનિક્ષેપ્ત્રે દાનમ્
ન સાનિક્ષેપ્તે મનોનુન્મત્તકા તજ્ઞાતિતદ્ગૃહાદાતું પ્રતિગૃહ્ણીત્* ।
। પ્રતિગૃહ્ણીત પ્રણાયિતાત્ પુત્રાત્ ।
। શ્મશાનાચ્ ચ પ્રતિનિર્વર્ત્તિતમ્ ।
। પ્રતિમૃગયતે દાનમ્ અસ્ય ।
। ગ્રહણં પુનર્ લબ્ધૌ સ્તૌપિકસ્ય વૃત્તેર્ મૂ[49અ6]લફલેક્ષુભ્યો ન્યસ્ય ભક્તાર્થસ્યોદ્દેશોપજીવ્યસ્ય વા ભાજ્યત્વં સ્વીકારાય ।
। વર્ષિકેન સીમ્ના લાભસ્ય પ્રવેશઃ ।
। ન છિન્નવર્ષત્વેનર્તત્વમ્ ।
। નોક્ષિપ્તાયાં ।
। એકાંશતૈવાવષ્ટમ્ભિદ્રવ્યો પિ તસ્ય ।
। સ્વસંખ્યાંશત્વમ્ અસ્મિન્ન્ અવષ્ટમ્ભાનાં ।
। ભૂયસ્ત્વેનૈવાન્યત્રાનેકત્રોપગતૌ વ્યવસ્થા ।
। વિતૃતીયાંશત્વં શ્રામણેરશ્રામણેરિકયોર્ લાભે ।
। સામ્યમ્ અ[49બ્1]ભ્યવહાર્યે ।
। ઉપસંપત્પ્રેક્ષશિક્ષમાણયોશ્ ચ ।
। પુદ્ગલશો ભિક્ષુણીનામંશહરતા ન સંઘશઃ ।
। નાનવછિન્નં ભોજનમ્ અનુલાભે ભિક્ષુણીનાં ભુક્તવત્વે તત્રાપ્રવેશઃ ।
। નાસનોદકપિણ્ડપાતેષુ ભિક્ષો ભિક્ષુણીસ્વીન જ્યેષ્ઠત્વં ।
। આસનસ્ય વૃદ્ધાન્તે ભિક્ષુણીભિઃ સન્નિષાદે મુક્તિઃ ।
। કરણં સભિક્ષુતાયામ્ અશક્તૌ તેષાં ભિક્ષુણ્યા દક્ષિણાદેશ[49બ્2]નસ્ય સામાન્યઞ્ ચારયિષ્યતીતિ ચારકમ્ આહારસ્ય પ્રત્યુપસ્થિતપાદૌ દાનાય સંઘસ્થવિરો નિયુઞ્જીત્ ।
। યથાસંભાવનમ્ ઇત્ય્ અવલોક્ય પર્ષદં પ્રભૂત્યેલ્પત્વે ભક્તસ્ય તદાખ્યાનપૂર્વકં ।
। યથાવિભવનેત્ય્ અન્યથાત્વે ।
। ન ચાનુદ્ઘોષિતે સંપ્રાપ્તમ્ ઇતિ વૃદ્ધાન્ત આદૌ ગૃહ્ણીત્ ।
। સજ્જીકૃતાવાહારસ્યોદ્દિષ્ટેભ્યો પરેષામ્ આગતૌ તદાવેદનમ્ ।
। [49બ્3] ન ત્રિચીવરદાને ભિક્ષું પ્રવર્તયેત્ ।
। નૈતજ્ જીવત્તાયાં ।
। પ્રતિદાદ્યત ઇત્ય્ અતો ન્યેન મનસા સંઘઃ પ્રતિગૃહ્ણીયાત્ ।
। સાન્તરોત્તરેણ મૃતચ્છોરણં ।
। મધ્યેન ।
। નાવશિષ્ટેન ।
મૂળ પાઠ: Vinayasūtra · Edition: Preliminary transliteration of the ms. found in Tibet by Rahula Sankrityayana · Data entry Yoshiyasu Yonezawa et al. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0