વાયુપુરાણમ્ · શ્લોક 28-2

॥સૂત ઉવાચ॥
ભૃગોઃ ખ્યાતિર્વિજજ્ઞેઽથ ઈશ્વરૌ સુખદુઃખયોઃ।
શુભાશુભપ્રદાતારૌ સર્વપ્રાણભૃતામિહ।
દેવૌ ધાતાવિધાતારૌ મન્વન્તરવિચારિણૌ

તયોર્જ્યેષ્ઠા તુ ભગિની દેવી શ્રીર્લોકભાવિની।
સા તુ નારાયણં દેવં પતિમાસાદ્ય શોભનમ્।
નારાયણાત્મજૌ સાધ્વી બલોત્સાહૌ વ્યજાયત

તસ્યાસ્તુ માનસાઃ પુત્રા યે ચાન્યે દિવ્યચારિણઃ।
યે વહન્તિ વિમાનાનિ દેવાનાં પુણ્યકર્મણામ્

દ્વે તુ કન્યે સ્મૃતે ભાર્ય્યે વિધાતુર્ધાતુરેવ ચ।
આયતિર્નિયતિશ્ચૈવ તયોઃ પુત્રૌ દૃઢવ્રતૌ

પાણ્ડુશ્ચૈવ મૃકણ્ડુશ્ચ બ્રહ્મકોશૌ સનાતનૌ।
મનસ્વિન્યાં મૃકણ્જોશ્ચ માર્ક્કણ્ડેયો બભૂવ હ

સુતો વે દશિરાસ્તસ્ય મૂર્દ્ધન્યાયામજાયત।
પીવર્ય્યાં વેદશિરસઃ પુત્રા વંશકરાઃ સ્મૃતાઃ।
માર્ક્કણ્ડેયા ઇતિ ખ્યાતા ઋષયો વેદપારગાઃ

પાણ્ડોશ્ચ પુણ્ડરીકાયાં દ્યુતિમાનાત્મજોઽભવત્।
ઉત્પન્નૌ દ્યુતિમન્તશ્ચ સૃજવાનશ્ચ તાવુભૌ।
તયોઃ પુત્રાશ્ચ પૌત્રાશ્ચ ભાર્ગવાણાં પરસ્પરમ્।
સ્વાયમ્ભુવેઽન્તરેઽતીતે મરીચેઃ શ્રૃણુત પ્રજાઃ

પત્ની મરીચેઃ સમ્ભૂતિર્વિજજ્ઞે સાત્મસમ્ભવમ્।
પ્રજાયતે પૂર્ણમાસં કન્યાશ્વેમા વિબોધત।
કુષ્ટિઃ પૃષ્ટિસ્ત્વિષા ચૈવ તથા ચાપચિતિઃ શુભા

પૂર્ણમાસઃ સરસ્વત્યાં દ્વૌ પુત્રાવુદપાદયત્।
વિરજઞ્ચૈવ ધર્મિષ્ઠં પર્વ્વસઞ્ચૈવ તાવુભૌ

વિરજસ્યાત્મજો વિદ્વાન્ સુધામા નામ વિશ્રુતઃ।
સુધામસુતવૈરાજઃ પ્રાચ્યાન્દિશિ સમમાશ્રિતઃ

લોકપાલઃ સુધર્મ્માત્મા ગૌરીપુત્રઃ પ્રતાપવાન્ ।
પર્વસઃ સર્વગણાનાં પ્રવિષ્ટઃ સ મહાયશાઃ

પર્વસઃ પર્વસાયાન્તુ જનયામાસ વૈ સુતૌ।
યજ્ઞવામઞ્ચ શ્રીમન્તં સુતં કાશ્યપમેવ ચ।
તયોર્ગોત્રકરૌ પુત્રૌ તૌ જાતૌ ધર્મનિશ્વિતૌ

સ્મૃતિશ્ચાઙ્ગિરસઃ પત્ની જજ્ઞે તાવાત્મસમ્ભવૌ।
પુત્રૌ કન્યાશ્વતસ્રશ્ચ પુણ્યાસ્તા લોકવિશ્રુતાઃ

સિનીવાલી કુહૂશ્ચૈવ રાકા ચાનુમતિસ્તથા।
તથૈવ ભરતાગ્નિઞ્ચ કીર્ત્તિમન્તઞ્ચ તાવુભૌ

અગ્નેઃ પુત્રન્તુ પર્જન્યં સંહૂતી સુષુવે પ્રભુમ્।
હિરણ્યરોમા પર્જન્યો મારીચ્યામુદપાદયત્।
આભૂતસંપ્લવસ્થાયી લોકપાલઃ સવૈ સ્મૃતઃ

જજ્ઞે કીર્તિમતશ્ચાપિ ધેનુકા તાવકલ્મષૌ।
વરિષ્ઠં ધૃતિમન્તઞ્ચાપ્યુભાવઙ્ગિરસાં વરૌ

તયોઃ પુત્રાશ્ચ પૌત્રાશ્ચ યેઽતીતા વૈ સહસ્રશઃ।
અનસૂયાપિ જજ્ઞે તાન્ પુલહસ્ય પ્રજાપતેઃ

કન્યાઞ્ચૈવ શ્રુતિં નામ માતા શઙ્ખપદસ્ય યા।
કર્દમસ્ય તુ યા પત્ની પુલહસ્ય પ્રજાપતેઃ

સત્યનેત્રશ્ચ હવ્યશ્ચ આપોમૂર્તિઃ શનીવરઃ।
સોમશ્ચ પઞ્ચમસ્તેષામાસીત્ સ્વાયમ્ભુવેઽન્તરે।
યામેઽતીતે સહાતીતાઃ પઞ્ચાત્રેયાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

તેષાં પુત્રાશ્ચ પૌત્રાશ્ચ હ્યત્રિણા વૈ મહાત્મના।
સ્વાયમ્ભુવેઽન્તરે યામે શતશોઽથ સહસ્રશઃ

પ્રીત્યાં પુલસ્ત્યભાર્યાયાં દત્તાલિસ્તત્સૂતોઽભવત્।
પૂર્વજન્મનિ સોઽગસ્ત્યઃ સ્મૃતઃ સ્વાયમ્ભુવેઽન્તરે।
મધ્યમો દેવબાહુશ્ચ વિનીતો નામ તે ત્રયઃ

સ્વસા યવીયસી તેષાં સદ્વતી નામ વિશ્રુતા।
પર્જન્યજનની શુભ્રા પત્ની ત્વગ્નેઃ સ્મૃતા શુભા
પૌલસ્ત્યસ્ય ઋષેશ્ચાપિ પ્રીતિપુત્રસ્ય ધીમતઃ।
દત્તાલેઃ સુષુવે પત્ની સુજઙ્ઘાદીન્ બહૂન્ સુતાન્।
પૌલસ્ત્યા ઇતિ વિખ્યાતાઃ સ્મૃતાઃ સ્વાયમ્ભુવેઽન્તરે

ક્ષમા તુ સુષુવે પુત્રાન્ પુલહસ્ય પ્રજાપતેઃ।
તે નાગ્નિવર્ચસઃ સર્વે યેષાં કીર્તિઃ પ્રતિષ્ઠિતા

કર્દમશ્ચામ્બરીષશ્ચ સહિષ્ણુશ્ચેતિ તે ત્રયઃ ।
ઋષિર્ધનકપીવાંશ્ચ શુભા કન્યા ચ પીવરી

કર્દમસ્ય શ્રુતિઃ પત્ની આત્રેય્ય જનયત્સુતાન્।
પુત્રં શઙ્ખપદઞ્ચૈવ કન્યાં કામ્યાં તથૈવ ચ

સ વૈ શહ્ખપદઃ શ્રીમાન્ લોકપાલઃ પ્રજાપતિઃ।
દક્ષિણસ્યાં દિશિ રતઃ સામ્યાં દત્ત્વા પ્રિયવ્રતે

કામ્યા પ્રિયવ્રતાલ્લેભે સ્વાયમ્ભુવસમાન્ સુતાન્।
દશકન્યાદ્વયઞ્ચૈવ યૈઃ ક્ષત્રં સમ્પ્રવર્તિતમ્

પુત્રો ધનકપીવાંશ્ચ સહિષ્ણુર્નામ વિશ્રુતઃ।
યશોધારી વિજજ્ઞે વૈ કામદેવઃ સુમધ્યમઃ

ઋતોઃ ક્રતુસમઃ પુત્રો વિજજ્ઞે સન્તતિઃ શુભા।
નૈષાં ભાર્યસ્તિ પુત્રો વા સર્વે તે હ્યૂર્દ્ધ્વ રેતસઃ।
ષષ્ટ્યેતાનિ સહસ્રાણિ વાલખિલ્યા ઇતિ શ્રુતાઃ

અરુણસ્યાગ્રતો યાન્તિ પરિવાર્ય દિવાકરમ્।
આભૂતસંપ્લવાત્સર્વે પતઙ્ગસહચારિણઃ

સ્વસારૌ તુ યવીયસ્યૌ પુણ્યાત્મસુમતી ચ તે।
પર્વસસ્ય સ્નુષે તે વૈ પૂર્ણમાસસુતસ્ય વૈ

ઊર્જાયાન્તુ વસિષ્ઠસ્ય પુત્રા વૈ સપ્ત જજ્ઞિરે।
જ્યાયસી ચ સ્વસા તેષાં પુણ્ડરીકા સુમધ્યમા

જનની સા દ્યુતિમતઃ પાણ્ડોસ્તુ મહિષી પ્રિયા ।
અસ્યાં ત્વિમે યવીયાંસો વાસિષ્ઠાઃ સપ્ત વિશ્રુતાઃ

રજઃ પુત્રોઽર્દ્ધબાહુશ્ચ સવનશ્ચાધનશ્ચ યઃ।
સુતપાઃ શુક્લ ઇત્યેતે સર્વે સપ્તર્ષયઃ સ્મૃતાઃ

રજસો વાપ્યજનયન્માર્કણ્ડેયી યશસ્વિની।
પ્રતીચ્યાં દિશિ રાજન્યં કેતુમન્તં પ્રજાપતિમ્

ગોત્રાણિ નામભિસ્તેષાં વાસિષ્ઠાનાં મહાત્મનામ્।
સ્વાયમ્ભુવેન્તરેઽતીતાસ્ત્વગ્નેસ્તુ શ્રૃણુત પ્રજાઃ

ઇત્યેષ ઋષિસર્ગસ્તુ સાનુબન્ધઃ પ્રકીર્ત્તિતઃ।
વિસ્તરેણાનુપૂર્વ્યા ચાપ્યગ્નેસ્તુ શ્રૃણુત પ્રજાઃ

ઇતિ શ્રીમહાપુરાણે વાયુપ્રોક્તે ઋષિવંશાનુકીર્ત્તનં નામાષ્ટાવિંશોઽધ્યાયઃ