વસુધારાધારણી-ગિલ્ગિત્ · ભાગ 11

વસુધારાધારણી
એવં મયા શ્રુતમ્ એકસમયે ભગવાન્ કૌશામ્ બ્ યાં વિહરતિ સ્મ । કણ્ટકસંજ્ઞકે મહાવનવરે મહતા ભિક્ષુસંઘેન સાર્ધ ં પંચમાત્રૈર્ ભિક્ષુશતૈઃ સંબહુલૈશ્ ચ બોધિસત્વૈર્ મહાસત્વૈઃ સર્વબુદ્ધધર્મગુણસમન્વાગતૈઃ
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન કૌશામ્ બ્ યાં મહાનગર્યાં સુચન્દ્રો નામ ગૃહપતિઃ પ્રતિવસતિ સ્મ । ઉપશાન્તેન્દ્રિયો ઉપશાન્તમાનસઃ બહુપુત્રો બહુદુહિત્રિકો બહુભૃત્યપરિજનસંપન્નઃ શ્રાદ્ધો મહાશ્રાદ્ધઃ સ યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્ત ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવન્તમ્ અનેકશતસહસ્રકૃત્વ ઃ પ્રદક્ષણીકૃત્યૈકાન્તે ન્યષીદત્* એકાન્તનિષણ્ણઃ સુચન્દ્રો ગૃહપતિર્ ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્*
પૃચ્છેયમ્ અહં ભગવન્તં તથાગતમ્ અર્હન્તં સમ્યક્સંબુદ્ધં કંચિ ત્ પ્ર દેશં પ્રષ્ટું । સચેન્ મે ભગવાન્ અવકાશં કુર્યાત્ પૃષ્ટપ્રશ્નવ્યાકરણાય ॥ એવમ્ ઉક્તે ભગવાન્ સુચન્દ્રં ગૃહપતિમ્ એતદ્ અવોચત્* પૃચ્છ ત્વં ગૃહપતે યદ્ યદ્ એવાકાંક્ષસ્ય્ અહં તે યથા પૃ ષ્ટેન [ગ્બ્મ્ 1427(fઓલ્. 35વ્)1] ચિત્તમ્ આરાધયિષ્યે । એવમ્ ઉક્તે સુચન્દ્રો ગૃહપતિર્ ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્* કથં ભગવન્ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા દરિદ્રો ભૂત્વા અદરિદ્રો ભવતિ વ્યાધિતશ્ ચ ભૂત્વા અવ્યાધિતો ભવતિ ॥
અથ ખલુ ભગવાં જાનન્ન્ એવ સુચન્દ્રં ગૃહપતિમ્ એતદ્ અવોચત્* કિમ્ ઇતિ ત્વં ગૃહપતે અદરિદ્રતાયા પ્રશ્નં પૃચ્છસિ ॥ એવમ્ ઉક્તે સુચન્દ્રો ગૃહપતિર્ ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્* દરિદ્રો ઽહં ભગવન્ બહુપોષ્યો બહુપુત્રો બહુદુહિત્રિકસ્ તદ્ દેશયતુ ભગવાંસ્ તં ધર્મપર્યાયં યેન દરિદ્રા ઃ સત્વા અદરિદ્રા ભવેયુઃ બહુધનધાન્યકોશકોષ્ટાગારસંપન્નાશ્ ચ ભવેયુઃ પૃયા મનાપા મનોજ્ઞદર્શનાશ્ ચ ભવેયુઃ દાનપતયો મહાદાનપતયઃ અક્ષીણહિરણ્યસુવર્ણધનધાન્યરત્નકોશકોષ્ટાગારમણિમુક્તાવજ્રશંખશિલાપ્રવાડજાતરૂપરજતસમૃદ્ધાશ્ ચ ભવેયુઃ સુપ્રતિષ્ઠિતગૃહપુત્રદારકુટુંબાશ્ ચ ભવેયુઃ
એવમ્ ઉક્તે ભગવાં સુચન્દ્રં ગૃહપતિમ્ એતદ્ અવોચત્* ભૂતપૂર્વં ગૃહપતે અતીત
ગ્બ્મ્ 1286(fઓલ્. (36)ર્)1 ॥। સમ ય્ એ ન ભગવાં વજ્રધરસાગરનિર્ઘોષો નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુ દ્ ધ્ ઓ ॥।
2 ॥। મ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવમનુષ્યાણાં બુદ્ધો ભગવાં તસ્ય તથાગતસ્યાન્તિકા .. ॥।
3 ॥। તા ધારિતા વાચિતા પર્યવાપ્તા અનુમોદિતા પરેભ્યશ્ ચ વિસ્તરેણ સંપ્રકા .. ॥।
4 ॥। .. ને માનુષા ન વિહેઠયન્તિ । અમાનુષા ન વિહેઠયન્તિ । યક્ષા ન વિ હ્ એ ॥।
5 ॥। .. ઠયન્તિ । એવં કુંભાણ્ડા ઔસ્તારકા પૂતના કટપૂતના યાતુધાના ન + + ॥।
6 ॥। હારા રસાહારા જાતાહારા સ્યન્દનિકાહારા ન વિહેઠયન્તિ । યસ્યેતં ગૃહ ॥।
ગ્બ્મ્ 1287(fઓલ્. (36)વ્)1 ॥। .. શ્રુતિગતા । પર્યવાપ્તા વાચિતા । ધારિતા અનુમોદિતા પરેભ્યશ્ ચ વિસ્તરેણ સંપ્રકાશિ
2 ॥। તાય સુખાય ક્ષેમાય સુભિક્ષાય । યોગક્ષેમાય ભવિષ્યતિ । યશ્ ચૈના ં વસુધા
3 ॥। અર્ધરાત્રે સ્ ત્રિધા વા ચતુર્વારાન્ અસ્ય દેવતા આત્તમનસ્કા સ્વયમ્ આગમ્ય ધાન્યવૃષ્ટિં પાત
4 ॥। પ્રીતા સંઘપ્રજ્ઞપ્ત્યા પ્રીતા ધર્મભાણકસ્યાશયેન ॥ નમો વજ્રધરસાગરનિર્ઘો
5 ॥। + .. મે અચફમે અચપમે । ઉદ્ઘાતનિ । ઉદ્ભેદનિ । ઉચ્છેદનિ । સસ્યવતિ ધાન્ય
6 ॥। + + + + + સુરૂપે અમલે અનનસ્તે વિનનસ્તે વિશ્વકેશિ । પંકુરે સંકુરે ।
[ગ્બ્મ્ 1428(fઓલ્. 37ર્)1] ખખરે ખખમે । ધુધુમે । તર તર તર । વજ્ર વજ્ર વજ્રોપમે કટે કટે । ઉક્કે નુક્કે વર્ષણી નિષ્પાદનિ । વજ્રધરસાગરનિર્ઘોષં તથાગતમ્ અનુસ્મર । સ્મર સ્મર । સર્વતથાગતસત્યમ્ અનુસ્મર । સંઘસત્યમ્ અનુસ્મર । તટ તટ । પૂર પૂર । પૂરય પૂરય । સર્વાશા મમ દામસિંઘસ્ય ભર ભરણે । સુમંગલે શાન્તમતિ । મહામતિ મંગલમતિ । સુભદ્રમતિ । આગચ્છ સમયમ્ અનુસ્મર સ્વાહા ॥ આચરણમ્ અનુસ્મર સ્વાહા ॥ આધારણમ્ અનુસ્મર સ્વાહા ॥ પ્રભાવમ્ અનુસ્મર સ્વાહા ॥ ધૃતિમ્ અનુસ્મર સ્વાહા ॥ વિજયમ્ અનુસ્મર સ્વાહા ॥ સર્વસત્વવિજયમ્ અનુસ્મર સ્વાહા ॥ ઇયં સા ગૃહપતે વસુધારા નામ ધારણી અસ્યા ધારણ્યાનુભાવેન રોગદુર્ભિક્ષમરકાન્તારાદયો ન પ્રભવન્તિ યસ્ તુ ગૃહપતે ઇમાનિ વસુધારાધારણીમન્ત્રપદાનિ તથાગતાનામ્ અર્હતાનાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનાં પૂજાં કૃત્વા એકરાત્રમ્ આવર્તયે તસ્ય મહાપુરુષમાત્રયા ધારયા ગૃહ મ્ [ગ્બ્મ્ 1429(fઓલ્.37વ્)1] અભિપરિપૂરયે । સર્વધાન્યૈ ઃ સર્વોપકરણૈઃ સર્વોપદ્રવાંશ્ ચ નાશયતિ તેન હિ ત્વં ગૃહપતે ઉદ્ગૃહ્ણીષ્વેમાં વસુધારાધારણી ં ધારય વાચય દેશય । પરેભ્યશ્ ચ વિસ્તરેણ સંપ્રકાશય । તત્ તે ભવિષ્યતિ દીર્ઘરાત્રમ્ અર્થાય હિતાય સુખાયેતિ સાધુ ભગવન્ન્ ઇતિ । સુચન્દ્રો ગૃહપતિર્ ભગવતો ઽન્તિકાદ્ ઇમા ં વસુધારાધારણી ં શ્રુત્વા હૃષ્ટસ્ તુષ્ટ ઉદગ્ર આત્તમના પ્રમુદિતઃ પ્રીતિસૌમનસ્યજાતો ભગવતશ્ ચરણયોર્ નિપત્ય ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્* ઉદ્ગૃહીતા મે વસુધારાધારણી પ્રહ્વીકૃતા ધારિતા વાચિતા પર્યવાપ્તા ઇદાની ં પરેભ્યો વિસ્તરેણ સંપ્રકાશયિષ્યામિ । અથ ખલુ સુચન્દ્રો ગૃહપતિ ર્ ભગવન્તમ્ અનેકશતસહસ્રકૃત્વ ઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવન્ત ં પુનર્ અનવલોક્ય ભગવતો ઽન્તિકાત્ પ્રક્રાન્તઃ

અથ ખલુ ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ આમન્ત્રયતે સ્મ । ગચ્છ ત્વમ્ આનન્દ સુચન્દ્રગૃહપતેર્ નિવેશનં ગત્વા ચાકારં પશ્ય પરિપૂર્ણં ધનધાન્યસમૃદ્ધં રત્નસમૃદ્ધં ચ । [ગ્બ્મ્ 1430(fઓલ્. 38)ર્1] સર્વોપકરણૈશ્ ચ મહાકોશકોષ્ટાગારાણિ પરિપૂર્ણાનિ । અથાયુષ્માન્ આનન્દઃ સુચન્દ્રસ્ય ગૃહપતેર્ નિવેશનં દૃષ્ટ્વા વિસ્મિતઃ પ્રીતિસૌમનસ્યજાતો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્* કો ભગવન્ હેતુઃ કઃ પ્રત્યયો યેન સુચન્દ્રો ગૃહપતિર્ મહાધનો મહાભોગો મહાકોશકોષ્ટાગારસમૃદ્ધઃ સંવૃત્તઃ । ભગવાન્ આહ । શ્રાદ્ધઃ આનન્દ સુચન્દ્રો ગૃહપતિઃ પરમશ્રાદ્ધઃ કલ્યાણાશયો ધારિતા ચાનેન વસુધારાધારણી પ્રવર્તિતા ઉદ્ગૃહીતા વાચિતા । પર્યવાપ્તા પરેભ્યશ્ ચ વિસ્તરેણ સંપ્રકાશિતા । તેન હ્ય્ આનન્દ ત્વમ્ ઉદ્ગૃહ્ણીષ્વેમાં વસુધારાધારણીં ધારય ગ્રાહય । વાચય । પર્યવાપ્નુહિ । પરેભ્યશ્ ચ વિસ્તરેણ સંપ્રકાશય । તદ્ ભવિષ્યતિ બહુજનહિતાય બહુજનસુખાય લોકાનુકમ્પાયૈર્ મહતો જનકાયસ્યાર્થાય હિતાય સુખાય દેવમનુષ્યાણાં । નાહમ્ આનન્દ સમનુપશ્યામિ સદેવકે લોકે સમારકે સબ્રહ્મકે સશ્રમણબ્રાહ્મણિકાયા ં પ્રજા યા ં । [ગ્બ્મ્ 1431(fઓલ્. 38)વ્1] સદેવમાનુષાસુરાયા ં ઇમાં ધારણીમ્ અન્યથા કરિષ્યતિ । અતિક્રમિષ્યતિ વા નૈતત્ સ્થાનં વિદ્યતે । તત્ કસ્ય હેતોઃ અભેદ્યા હ્ય્ એતે આનન્દ ધારણીમન્ત્રપદાનિ ન ચૈષા ક્ષીણકુશલમૂલાનાં સત્વાનાં શ્રુતિપથમ્ અપ્ય્ આગમિષ્યતિ કઃ પુનર્ વાદો પુસ્તગતા વા હૃદય ગતા ધારિતા વા । તત્ કસ્ય હેતોઃ સર્વતથાગતાનામ્ એષા વાક્યં સર્વતથાગતૈર્ એષા ધારણી ભાષિતા અધિષ્ઠિતા । ધર્મમુદ્રયા મુદ્રિતા અનુમોદિતા પ્રકાશિતા પ્રભાવિતા પ્રશસ્તા સંવર્ણિતારોચિતા વિવૃતોત્તાનીકૃતા આખ્યાતા સર્વસત્વાનાં દરિદ્રાણા ં વ્યાધિપરિપીડિતાના ં સર્વભયોપદ્રુતાના ં સત્વાનામ્ અર્થાયેતિ । આહ । ઉદ્ગૃહીતા મે ભગવંન્ ઇયં વસુધારાધારણી ધારિતા વાચિતા । પર્યવાપ્તા મનસા ચ સુપરિચિતા । ઇત્ય્ અથાયુષ્માન્ આનન્દ ઉત્થાયાસના ત્ તસ્યાં વેલાયા ં કૃતકરપુટો એવમ્ ઉદાનમ્ ઉદાનયતિ સ્મ ॥
અચિન્ત્યો ભગવં બુદ્ધા બુદ્ધધર્માપ્ય્ અચિન્તિયા ।
અચિન્તિયે ઽભિપ્રસન્નાનાં વિપાકો ઽચિન્તિયસ્મૃતઃ
(એન્દ્ ઓf મનુસ્ચ્રિપ્ત્ મિસ્સિન્ગ્!)