વારાહગૃહ્યસૂત્ર · ભાગ 119

વારાહગૃહ્યસૂત્ર, 1
અતઃ પરં પરિશિષ્ટા મૈત્રાયણીયસૂત્રસ્ય ।
ગૃહ્યપુરુષઃ પ્રાયશ્ચિત્તમ્ અનુગ્રહિકહૌતૃકશુલ્વિકોત્તરેષ્ટકવૈષ્ણવાધ્વર્યવિકચાતુર્હોતૃકગોનામિકાકુલપાદરહસ્યપ્રતિગ્રહયમકવૃષોત્સર્ગપ્રશ્નદ્રવિણષટ્કારણપ્રધાનસાંદેહિકપ્રવરાધ્યાયરુદ્રવિધાનછન્દોઽનુક્રમણ્યન્તર્ક્યકલ્પપ્રવાસવિધિપ્રાતરુપસ્થાનભૂતોત્પત્તિર્ ઇતિ દ્વાવિંશતિઃ પરિશિષ્ટસંખ્યાનામ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.1
ગૃહ્યે ઽગ્નૌ પાકયજ્ઞાન્ વિહરેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.2
હ્રસ્વત્વાત્ પાકયજ્ઞઃ ।
હ્રસ્વં હિ પાક ઇત્યાચક્ષતે ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.3
દર્શપૂર્ણમાસપ્રકૃતિઃ પાકયજ્ઞવિધિર્ અપ્રયાજો ઽનનુયાજો ઽસામિધેનીકઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.4
સ્વાહાકારાન્તં નિગદ્ય હોમાઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.5
પરતન્ત્રોત્પત્તિર્ દક્ષિણાગ્નાવ્ આહિતાગ્નિઃ કુર્વીત શાલાગ્નાવ્ અનાહિતાગ્નિઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.6
ગોમયેન ગોચર્મમાત્રં ચતુરસ્રં સ્થણ્ડિલમ્ ઉપલિપ્યેષુમાત્રં તસ્મિન્ લક્ષણં કુર્વીત સત્યસદસીતિ પશ્ચાર્ધાદ્ ઉદીચીં લેખાં લિખતિ ।
ઋતસદસીતિ દક્ષિણાર્ધાત્ પ્રાચીમ્ ।
ઘર્મસદસીત્ય્ ઉત્તરાર્ધાત્ પ્રાચીમ્ ।
મધ્યે દ્વે તિસ્રો વા પ્રાચીઃ ।
ઊર્જસ્વતીતિ દક્ષિણામ્ ।
પયસ્વતીત્ય્ ઉત્તરામ્ ।
ઇન્દ્રાય ત્વેતિ મધ્યાદ્ વા ।
સર્વાઃ પ્રાદેશમાત્ર્યો દર્ભેણાવલિખેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.7
અદ્ભિઃ પ્રોક્ષ્યાગ્નિં સાદયતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.8
પરિસમુહ્ય પરિસ્તીર્ય પર્યુક્ષ્ય તૂષ્ણીમ્ ઇધ્માબર્હિઃ સંનહ્ય ગ્રાગગ્રૈર્ દક્ષિણારમ્ભૈર્ ઉદક્સંસ્થૈરયુગ્મૈર્ ધાતુભિઃ સ્તૃણાતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.9
દક્ષિણતો ઽગ્નેર્ બ્રહ્માણમ્ ઉપવેશ્યોત્તરત ઉદપાત્રમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.10
બર્હિષઃ પવિત્રે કુરુતે ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.11
સમાવ્ અપ્રચ્છિન્નપ્રાન્તૌ દર્ભૌ પ્રાદેશમાત્રૌ પવિત્રે સ્થો વૈષ્ણવ્યે ઇત્યોષધ્યા છિત્ત્વા વિષ્ણોર્મનસા પૂતે સ્થ ઇત્ય્ અદ્ભિસ્ ત્રિર્ ઉન્મૃજ્ય પ્રોક્ષણીર્ ધર્મૈઃ સંસ્કૃત્ય પ્રણીતાં પ્રણીય નિર્વપણપ્રોક્ષણસંવપનમ્ ઇતિ યથાદેવતં ચરુમ્ અધિશ્રિત્ય સ્રુક્સ્રુવં પ્રમૃજ્યાભ્યુક્ષ્યાગ્નૌ પ્રતાપ્યાદિતિર્ અસિ નાચ્છિન્નપત્ત્રેત્ય્ આજ્યમ્ અગ્નાવ્ અધિશ્રયતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.12
પૃશ્નેઃ પયો ઽસીત્ય્ આજ્યં નિર્વપતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.13
પરિ વાજપતિર્ ઇત્યાજ્યહવિશ્ ચ ત્રિઃ પર્યગ્નિકરોતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.14
દેવસ્ ત્વા સવિતોત્પુનાત્વ્ ઇત્યાજ્યં શ્રપયતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.15
તૂષ્ણીમ્ ઇધ્માબર્હિર્ વિપ્રોક્ષ્ય યથા મ્નાતમ્ અભિપરિસ્તૃણાતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.16
પરિધીન્ પરિદધાતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.17
તેજો ઽસીત્યાજ્યમવેક્ષ્ય પશ્ચાદગ્નેર્દર્ભેષ્વાસાદયતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.18
અભિઘાર્ય સ્થાલીપાકમુત્તરત ઉદ્વાસયતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.19
સકૃદેવેધ્મમાધાય વૈરૂપાક્ષઃ પ્રથમો હોમાનામ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.20
બ્રહ્માણમ્ આમન્ત્ર્ય સમિધમ્ આધાયાઘારાવ્ આઘાર્યાજ્યભાગૌ હુત્વા યુનજ્મિ ત્વેતિ ચ યોજયિત્વા ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.21
નહ્ય્ અયુક્તો હવ્યં વહત ઇતિ હ વિજ્ઞાયતે ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.22
કામં પુરસ્તાદ્ધુરો જુહોતિ ।
યુક્તો વહ જાતવેદઃ પુરસ્તાદિદં વિદ્ધિ ક્રિયમાણં યથેહ ।
ત્વં ભિષગ્ભેષજસ્યાસિ ગોપ્તા ત્વયા પ્રસૂતા ગામશ્વં પૂરુષં સનેમ ।
સ્વાહા ।
ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.23
વિશ્વા અગ્ને ત્વયા વયં ધારા ઉદન્યા ઇવ ।
અતિગાહેમહિ દ્વિષમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.24
ઇતિ ।

નક્ષત્રમિષ્ટ્વા દેવતાં યજેત ।
અહોરાત્રમૃતું તિથિં ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.25
અભિઘાર્ય યદ્દેવતં હવિઃ સ્યાત્તચ્ ચ જુહુયાદ્ યથાદેવતં યથાદેવતયા ચર્ચા ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.26
આકૂતાય સ્વાહા ।
આકૂતયે સ્વાહેતિ જયાન્ જુહુયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.27
પ્રજાપતિઃ પ્રાયચ્છત્ ।
ઇડામ્ અગ્ન ઇતિ સ્વિષ્ટકૃતમ્ ઉત્તરાર્ધપૂર્વાર્ધે જુહુયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.28
મેક્ષણમ્ ઉપયામં પવિત્રે ચાન્વાદધ્યાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.29
અન્વ્ અદ્ય નો ઽનુમતિઃ ।
અન્વ્ ઇદ્ અનુમતે ત્વમ્ ઇતિ ।
ભૂઃ સ્વાહેતિ પ્રાયશ્ચિત્તાહુતીશ્ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.30
ત્વન્ નો ઽગ્ને ।
સ ત્વન્ નો ઽગ્ને ।
મનો જ્યોતિઃ ।
ત્રયસ્ત્રિંશત્તન્તવઃ ।
અયાશ્ચાગ્ને ઽસીતિ ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.31
ઇમં સ્તનં મધુમન્તં ધયાપાં પ્રપીનમગ્ને સલિલસ્ય મધ્યે ।
ઉત્સં જુષસ્વ મધુમન્તમ્ ઊર્મિં સમુદ્ર્યં સદનમ્ આવિશસ્વ ।
સ્વાહા ।
ઇતિ પરિધિવિમોકમ્ અભિજુહોતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.32
અન્નપત ઇત્યન્નસ્ય જુહુયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.33
એધો ઽસ્યેધીષીમહિ સ્વાહેતિ સમિધમ્ આદધાતિ ।
સમિદસિ સમેધિષીમહીતિ દ્વિતીયામ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.34
બર્હિષિ પૂર્ણપાત્રં નિનયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.35
એષો ઽવભૃથઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.36
પાકયજ્ઞાનામ્ એતત્તન્ત્રમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.37
આપોહિષ્ઠીયાભિર્ માર્જયિત્વા પર્યુક્ષેત ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.38
વરો દક્ષિણા ।
અશ્વં વરં વિદ્યાત્ ।
ગામિત્યેકે ॥ વ્ગ્ર્સ્_1.39
વારાહગૃહ્યસૂત્ર, 2
પ્રાઙ્મુખમ્ ઉદઙ્મુખં વા સૂતિકાલયં કલ્પયિત્વા ધ્રુવં પ્રપદ્યે શુભં પ્રપદ્ય આશાં પ્રપદ્ય ઇતિ કાલે પ્રપાદયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_2.1
રેતો મૂત્રમિતિ ચ્યાવનીભ્યાં દક્ષિણં કુક્ષિમ્ અભિમૃશેત્ ।
શ્રાવયેદ્વા ॥ વ્ગ્ર્સ્_2.2
પુત્રં જાતમ્ અન્વક્ષં સ્નાતં ન માતોપહન્યાદ્ આ મન્ત્રપ્રયોગાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_2.3
અગ્નેર્ અભ્યાહિતસ્ય પરિસમૂઢસ્ય પરિસ્તીર્ણસ્ય પશ્ચાદ્ અહતે વાસસિ કુમારં પ્રાક્શિરસમ્ ઉત્તાનં સંવેશ્ય પલાશસ્ય મધ્યમં પર્ણં પ્રવેષ્ટ્ય તેનાસ્ય કર્ણાવ્ આજપેત્ ભૂસ્ ત્વયિ દધાનીતિ દક્ષિણે ।
ભુવસ્ ત્વયિ દધાનીતિ સવ્યે ।
સ્વસ્ ત્વયિ દધાનીતિ દક્ષિણે ।
ભૂર્ ભુવઃ સ્વસ્ ત્વયિ દધાનીતિ સવ્યે ॥ વ્ગ્ર્સ્_2.4
અથૈનમ્ અભિમન્ત્રયેતે ।

અશ્મા ભવ પરશુર્ ભવ હિરણ્યમ્ અસ્તૃતં ભવ ।
અઙ્ગાદ્ અઙ્ગાત્ સમ્ભવસિ હૃદયાદ્ અધિજાયસે ।
આત્મા વૈ પુત્રનામાસિ સ જીવ શરદઃ શતમ્ ।
ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_2.5
યત્ર શેતે તદભિમૃશેત્ વેદ તે ભૂમિ હૃદયં દિવિ ચન્દ્રમસિ શ્રિતમ્ ।
વેદામૃતસ્ય દેવા માહં પુત્ર્યમ્ અઘં રુદમ્ ।
ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_2.6
આજ્યં સંસ્કૃત્ય બ્રહ્માણમ્ આમન્ત્ર્ય સમિધમ્ આધાયાઘારાવ્ આઘાર્યાજ્યભાગૌ હુત્વા વ્યાહૃતિભિશ્ ચતસ્ર આજ્યાહુતીર્ જુહુયાત્ ।
જયાભ્યાતાનાનાં રાષ્ટ્રભૃતશ્ ચૈકે ॥ વ્ગ્ર્સ્_2.7
કાંસ્યે ચમસે વાહૂતિસમ્પાતાન્ અવનીય તસ્મિન્ સુવર્ણં સંનિઘૃષ્ય વ્યાહૃતિભિઃ કુમારં ચતુઃ પ્રાશયેત્ ।
અત્યન્તમ્ એકે સુવર્ણપ્રાશનમ્ ઉદકે નિઘૃષ્યા દ્વાદશવર્ષતાયાઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_2.8
ઇષં પિન્વ ।
ઊર્જં પિન્વેતિ સ્તનૌ પ્રક્ષાલ્ય પ્રધાપયેત્ ।
દક્ષિણં પૂર્વં સવ્યં પશ્ચાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_2.9
સ્વિષ્ટકૃતે હુત્વા પ્રાયશ્ચિત્તાહુતીશ્ચ સમિધમાધાય પર્યુક્ષતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_2.10
એષ કર્માન્તો બહિર્દ્વારે ઽગ્નિર્ નિત્યઃ ।
કણસર્ષપયવાનાં હોમઃ ।
વ્યાહૃતિભિર્ જુહુયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_2.11
અપ્રતિરથં જપેત્ ।
ઇન્દ્રો ભૂતસ્યેતિ ષડર્ચં ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_2.12
સૂતિકાલયં યથાકાલં સમન્તાદ્ ઉદકેન પરિષિઞ્ચેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_2.13
વારાહગૃહ્યસૂત્ર, 3
એવમ્ એવ દશમ્યાં કૃત્વા પિતા માતા ચ પુત્રસ્ય નામ દધ્યતામ્ ઘોષવદાદ્યન્તરન્તસ્થં દીર્ઘાભિનિષ્ટાનાન્તં કૃતં ન તદ્ધિતં દ્વ્યક્ષરં ચતુરક્ષરં વા ત્યક્ત્વા પિતુર્ નામધેયાત્ નક્ષત્રદેવતેષ્ટનામાનો વા ॥ વ્ગ્ર્સ્_3.1
દ્વિનામા તુ બ્રાહ્મણઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_3.2
નામૈવ કન્યાયાઃ અકારવ્યવધાનમ્ આકારાન્તમ્ અયુગ્માક્ષરં નદીનક્ષત્રચન્દ્રસૂર્યપૂષદેવદત્તરક્ષિતાવર્જમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_3.3
નવનીતેન પાણી પ્રલિપ્ય સોમસ્ય ત્વા દ્યુમ્નેનેત્ય્ એનમભિમૃશેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_3.4
સર્વેષુ કુમારકર્મસ્વ્ આગ્નેયઃ સ્થાલીપાકઃ પ્રાજાપત્યો વા ॥ વ્ગ્ર્સ્_3.5
સર્વત્રાનાદેશે ઽગ્નિઃ પુંસામ્ અર્યમા સ્ત્રીણામ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_3.6
સંવત્સરં માતાપિતરૌ ન માંસમ્ અશ્નીયાતામ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_3.7
પુત્રસ્ય જાતદન્તે યજેતાગ્નિં ગવા પશુના વા ॥ વ્ગ્ર્સ્_3.8
વિપ્રોષિતઃ પ્રત્યેત્ય પુત્રસ્ય મૂર્ધાનં ત્રિર્ આજિઘ્રેત્ પશૂનાં ત્વા હિંકારેણાભિજિઘ્રામીતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_3.9
જાતકર્મવદ્ધસ્તાઙ્ગુલિં પ્રવેષ્ટ્ય તેનાસ્ય કર્ણાવ્ આજપેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_3.10
અથૈનમભિમન્ત્રયતે અશ્મા ભવેતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_3.11
અગ્નિધન્વન્તરી પુત્રવ્રતી છાગમેષાભ્યામ્ ઇષ્ટ્વા દીર્ઘાણાં વ્યાહૃતિભિઃ કુમારં ચતુઃ પ્રાશયેત્ ।
આયુર્દા દેવેતિ ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_3.12
કુમારકર્માણિ શુક્લ ઉદગયને પુણ્યે નક્ષત્રે નવમીવર્જમ્ ।
સર્વ ઋતવો વિવાહે ઽમાઘચૈત્રૌ માસૌ પરિહાપ્યોત્તરં ચ નૈદાઘમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_3.13
અન્વારમ્ભયિત્વા હવનમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_3.14
વારાહગૃહ્યસૂત્ર, 4
તૃતીયવર્ષસ્ય જટાઃ કુર્વન્તિ ।

યથા વા કુલકલ્પઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.1
અગ્નિમ્ ઉપસમાધાય પરિસમુહ્ય પરિસ્તીર્ય પર્યુક્ષ્ય દક્ષિણતો ઽગ્નેર્ બ્રહ્માણમ્ ઉપવેશ્યોત્તરત ઉદપાત્રં શમીશમકવત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.2
અથૈનમ્ અભિમન્ત્રયતે હિરણ્યવર્ણાઃ શુચય ઇતિ ચતસૃભિઃ ।
યા ઓષધય ઇત્યનુવાકેન ।
શં નો દેવીર્ અભિષ્ટય આપો ભવન્તુ પીતયે ।
શં યોર્ અભિસ્રવન્તુ નઃ ।
પ્રિયાઃ શં ન આપો ધન્વન્યાઃ શં નઃ સન્તુ નૂપ્યાઃ ।
શં નઃ સમુદ્ર્યા આપઃ શમ્ ઉ નઃ સન્તુ કૂપ્યાઃ ।
શં નો મિત્રઃ શં વરુણઃ શં નો ભવત્વ્ અર્યમા ।
શં ન ઇન્દ્રશ્ ચાગ્નિશ્ ચ શં નો વિષ્ણુર્ ઉરુક્રમઃ ।
ઇતિ ।
તાસામ્ ઉદકાર્થાન્ કુર્વીત પર્યુક્ષણે ઽભ્યુન્દને સ્નાપને ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.3
આજ્યં સંસ્કૃત્ય બ્રહ્માણમ્ આમન્ત્ર્ય સમિધમ્ આધાયાઘારાવ્ આઘાર્યાજ્યભાગૌ હુત્વા અગ્ના આયૂંષિ પવસ ઇતિ સપ્તભિઃ સપ્ત હુત્વા ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.4
આયુર્દા દેવેતિ ચ ।
યે કેશિનઃ પ્રથમે સત્ત્રમ્ આસત યેભિર્ આવૃતં યદિદં વિરાજતિ ।
તેભ્યો જુહોમ્ય્ આયુષે દીર્ઘાયુત્વાય સ્વસ્તયે ।
ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.5
વ્યાહૃતિભિશ્ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.6
ઉક્તઃ કર્માન્તઃ પૂર્વેણ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.7
શીતેન વાય ઉદકેનેધિ ।
ઉષ્ણેન વાય ઉદકેનેધીતિ તપ્તા ઇતરાભિઃ સંસૃજ્ય આર્દ્રદાનવ સ્થ જીવદાન્ અવસ્થોન્દતીરિષમાવદેત્ય્ અપો ઽભિમન્ત્ર્ય દક્ષિણં કેશાન્તમ્ અભ્યુન્દ્યાત્ ।
અદિતિઃ કેશાન્ વપત્વાપ ઉન્દન્તુ જીવસે ।
દીર્ઘાયુત્વાય સ્વસ્તયે ।
ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.8
દક્ષિણસ્મિન્ કેશાન્તે દર્ભમ્ ઊર્ધ્વાગ્રં નિદધાતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.9
ઓષધે ત્રાયસ્વૈનમ્ ઇતિ દર્ભમન્તર્દધાતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.10
સ્વધિતે મૈનં હિંસીર્ ઇતિ ક્ષુરેણાભિનિદધાતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.11
યેનાવપત્સવિતા ક્ષુરેણ સોમસ્ય રાજ્ઞો વરુણસ્ય વિદ્વાન્ ।
તેન બ્રહ્માણો વપતેદમ્ અસ્યાયુષ્માન્ અયં જરદષ્ટિર્ યથાસત્ ।
અહમસૌ ।
ઇતિ પ્રવપતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.12
દક્ષિણતો માતાન્યા વાવિધવાનડુહેન ગોમયેનાભૂમિગતાન્ કેશાન્ પરિગૃહ્ણીયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.13
મા તે કેશાન્ અનુગાદ્ વર્ચ એતત્તથા ધાતા દધાતુ તે ।
તુભ્યમિન્દ્રો વરુણો બૃહસ્પતિઃ સવિતા વર્ચ આદધુઃ ।
ઇતિ પ્રપતતો ઽનુમન્ત્રયતે ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.14
તેન ધર્મેણ પુનર્ અપો ઽભિમન્ત્ર્યાપરં કેશાન્તમ્ અભ્યુન્દ્યાદ્ ઉત્તરં ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.15
અન્યૌ તુ પ્રવપનૌ યેન પૂષા બૃહસ્પતેર્ અગ્નેર્ ઇન્દ્રસ્ય ચાયુષે ઽવપત્ ।
તેન તે વપામ્યાયુષે દીર્ઘાયુત્વાય સ્વસ્તયે ।
ઇતિ પશ્ચાત્ ।
યેન ભૂયશ્ ચરત્યયં જ્યોક્ ચ પશ્યસિ સૂર્યમ્ ।

તેન તે વપામ્ય્ આયુષે દીર્ઘાયુત્વાય સુશ્લોક્યાય સુવર્ચસે ।
ઇત્યુત્તરતઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.16
યત્ ક્ષુરેણ પર્ચયતા સુપેશસા વપ્તર્ વપસિ કેશાન્ ।
શુન્ધ શિરો માસ્યાયુઃ પ્રમોષીઃ ।
ઇતિ લોહાયસં ક્ષુરં કેશવાપાય પ્રયચ્છતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.17
યથાર્થં કેશયત્નાન્ કુર્વન્તિ દક્ષિણતઃ કપર્દા વસિષ્ઠાનામ્ ઉભયતો ઽત્રિભાર્ગવકાશ્યપાનાં પઞ્ચચૂડા આઙ્ગિરસઃ શિખિનો ઽન્યે ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.18
વાજિમ્ એકે મઙ્ગલાર્થમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.19
ત્ર્યાયુષં કશ્યપસ્ય જમદગ્નેસ્ ત્ર્યાયુષમ્ અગસ્ત્યસ્ય ત્ર્યાયુષમ્ ।
યદ્ દેવાનાં ત્ર્યાયુષં તન્ મે અસ્તુ શતાયુષમ્ ।
ઇતિ શિરઃ સંમૃશતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.20
પરિગૃહ્ય ગોમયેન કેશાન્ ઉત્તરપૂર્વસ્યાં ગૃહસ્ય મૂષ્યામ્ અન્તરા ગેહાત્ પલદં ચ નિદધ્યાત્ ।
અરિક્તે વા વપને ।
ઉપ્ત્વાય કેશાન્તાન્ વરુણાય રાજ્ઞો બૃહસ્પતિઃ સવિતા વિષ્ણુરિન્દ્રઃ ।
તેભ્યો નિધાનં મહદ્ અન્વવિન્દન્ન્ અન્તરા દ્યાવાપૃથિવી અપ સ્વઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.21
ઇતિ ।
કર્ત્રે વરં દદાતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.22
પક્ષ્મગુણં તિલપિશિતં ચ કેશવાપાય પ્રયચ્છતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.23
સંવત્સરં માતા નામ્લાય ધારયેત્ ।
રોષાય નાશ્નીયાત્ ।
લવણવર્જં તૂષ્ણીમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.24
કન્યાયા આહુતિવર્જમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.25
વિદુષો બ્રાહ્મણાન્ અર્થસિદ્ધિં વાચયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.26
એવમ્ ઉત્તરેષુ ॥ વ્ગ્ર્સ્_4.27
વારાહગૃહ્યસૂત્ર, 5
ગર્ભાષ્ટમેષુ બ્રાહ્મણમુપનયેત્ ।
ષષ્ઠે સપ્તમે પઞ્ચમે વા ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.1
તતો ગર્ભૈકાદશેષુ ક્ષત્રિયં ગર્ભદ્વાદશેષુ વૈશ્યમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.2
પ્રાક્ષોડશાદ્ વર્ષાદ્ બ્રાહ્મણસ્યાપતિતા સાવિત્રી દ્વાવિંશાત્ ક્ષત્રિયસ્ય ચતુર્વિંશાદ્ વૈશ્યસ્ય ।
અત ઊર્ધ્વં પતિતસાવિત્રિકા ભવન્તિ ।
નૈનાન્ યાજયેયુર્ નાધ્યાપયેયુર્ ન વિવહેયુર્ ન વિવાહયેયુઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.3
અભ્યન્તરં જટાકરણં બહિર્ ઉપનયનમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.4
ઉક્તો ઽગ્નિસંસ્કારો બ્રહ્મણશ્ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.5
કુમારં પર્યુપ્તિનં સ્નાતમ્ અભ્યક્તશિરસમ્ ઉપસ્પર્શનકલ્પે નોપસ્પૃષ્ટમ્ અગ્નેર્દક્ષિણતો ઽવસ્થાપ્ય દધિક્રાવ્ણો અકારિષમ્ ઇતિ દધ્નઃ કુમારં ત્રિઃ પ્રાશયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.6
ઇયં દુરુક્તાત્ પરિબાધમાના વર્ણં પવિત્રં પુનતી ન આગાત્ ।
પ્રાણાપાનાભ્યાં બલમ્ આભજન્તી શિવા દેવી સુભગા મેખલેયમ્ ।
ઋતસ્ય ગોપ્ત્રી તપસસ્ તરુત્રી ઘ્નતી રક્ષઃ સહમાના અરાતીઃ ।
સા મા સમન્તમ્ અનુપર્યેહિ ભદ્રે ધર્તારસ્ તે સુભગે મેખલે મા રિષામ ।
ઇતિ મૌઞ્જીં ત્રિગુણાં ત્રિઃ પરિવીતાં મેખલામ્ આબધ્નીતે ।
મૌર્વીં ધનુર્જ્યાં ક્ષત્રિયસ્ય શાણીં વૈશ્યસ્ય ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.7
ઉપવીતમ્ અસિ યજ્ઞસ્ય ત્વોપવીતેનોપવ્યયામીતિ યજ્ઞોપવીતમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.8

યા અકૃતન્ યા અતન્વન્ યા અવાયન્ યા અવાહરન્ ।
યાશ્ ચાગ્ના દેવીર્ અન્તાન્ અભિતો ઽતન્વત તાસ્ત્વા દેવીર્ જરસે સંવ્યયન્તામ્ ।
આયુષ્માન્ અયં પરિધત્ત વાસઃ પરિધત્ત વર્ચઃ ।
શતાયુષં કૃણુહિ દીર્ઘમાયુઃ ।
શતં ચ જીવ શરદઃ પુરૂચીર્ વસૂનિ ચાય્યો વિભજાય જીયાન્ ।
ઇત્ય્ અહતં વાસ આચ્છાદ્ય મિત્રસ્ય ચક્ષુર્ધરણં બલીયસ્તેજો યશસ્વિ સ્થવિરં ચ ધૃષ્ણુ ।
અનાહનસ્યં વસનં ચરિષ્ણુ પરીદં વાજ્યં વાજિનં દધે ઽહમ્ ।
ઇતિ કૃષ્ણાજિનં ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.9
આજ્યં સંસ્કૃત્ય બ્રહ્માણમ્ આમન્ત્ર્ય સમિધમ્ આધાયાઘારાવ્ આઘાર્યાજ્યભાગૌ હુત્વાષ્ટૌ જટાકરણીયાન્ જુહુયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.10
વ્યાહૃતિભિશ્ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.11
ઉક્તઃ કર્માન્તઃ પૂર્વેણ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.12
કાલાય વાં ગોત્રાય વાં જૈત્રાય વામ્ ઔદ્ભેત્રાય વામ્ અન્નાદ્યાય વામ્ અવનેનિજેદ્ ઇત્ય્ ઉદકેનાઞ્જલિં પૂરયિત્વા સુકૃતાય વામિતિ પાણી પ્રક્ષાલ્ય ઇદમહં દુર્યમન્યા નિષ્પ્લાવયામીત્ય્ આચમ્ય નિષ્ઠીવતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.13
ભ્રાતૃવ્યાણાં સપત્નાનામ્ અહં ભૂયાસમ્ ઉત્તમ ઇતિ દ્વિતીયમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.14
પ્રાતર્ જિતં ભગમુગ્રં હુવેમ વયં પુત્રમ્ અદિતેર્યો વિધર્તા ।
આધ્રશ્ ચિદ્યં મન્તમાનસ્તુરશ્ ચિદ્રાજા ચિદ્યં ભગં ભક્ષીમહીત્ય્ આહ ।
ઇત્ય્ આદિત્યમ્ ઉપતિષ્ઠેત ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.15
બ્રહ્મચર્યમ્ ઉપાગામુપ મા હ્વયસ્વેતિ બ્રૂયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.16
એહિ બ્રહ્મોપેહિ બ્રહ્મ બ્રહ્મ ત્વા સ બ્રહ્મસન્તમ્ ઉપનયામ્ય્ અહમ્ અસાવ્ ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.17
અથાસ્યાભિવાદનીયં નામ ગૃહ્ણાતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.18
દેવસ્ય તે સવિતુઃ પ્રસવે ઽશ્વિનોર્બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યાં હસ્તં ગૃહ્ણામ્ય્ અહમ્ અસાવ્ ઇત્ય્ અસ્ય હસ્તં દક્ષિણેન દક્ષિણમ્ ઉત્તાનમ્ અભીવાઙ્ગુષ્ઠમ્ અભીવ લોમાનિ ગૃહ્ણીયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.19
મામ્ એવાન્વેતુ તે મનો મામેવાપિ ત્વમ્ અન્વિહિ ।
અગ્નૌ ધૃતમિવ દીપ્યતાં હૃદયં તવ યન્ મયિ ।
ઇત્યેનં પ્રેક્ષમાણં સમીક્ષતે ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.20
પૃષ્ઠતો ઽસ્ય પાણિમ્ અન્વવહૃત્ય હૃદયદેશમ્ અન્વારભ્ય જપેત્ પ્રાણાનાં ગ્રન્થિર્ અસિ સ મા વિસ્રસદ્ ઇતિ ।
બ્રહ્મણો ગ્રન્થિરસીતિ નાભિદેશમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.21
ગણાનાં ત્વા ગણપતિં હવામહે કવિં કવીનામ્ ઉપમશ્રવસ્તમમ્ ।
જ્યેષ્ઠરાજં બ્રહ્માણં બ્રહ્મણસ્પત આ નઃ કૃણ્વન્ન્ ઊતિભિઃ સીદ સાદનમ્ ।
ઇતિ પ્રદક્ષિણમગ્નિં પરિણયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.22
પશ્ચાદગ્નેર્ દર્ભેષૂપવિશતિ દક્ષિણતશ્ચ બ્રહ્મચારી ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.23
અધીહિ ભો ઇત્ય્ ઉપવિશ્ય જપતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.24
પ્રભુજ્ય દક્ષિણં જાનું પાણી સંધાય દર્ભહસ્તાવ્ ઓં ઇત્ય્ ઉક્ત્વા વ્યાહૃતીઃ સાવિત્રીં ચાનુબ્રૂયાત્ ।
એવં કાણ્ડાનુવચનેષુ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.25
તત્સવિતુર્વરેણ્યમ્ ઇતિ ગાયત્રીં બ્રાહ્મણાય ।
આ દેવો યાતુ સવિતા સુરત્ન ઇતિ ત્રિષ્ટુભં ક્ષત્રિયાય ।
યુઞ્જતે મન ઇતિ જગતીં વૈશ્યાય ।
પચ્છો ઽર્ધર્ચશઃ સર્વામ્ અન્તતઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.26
પાલાશં દણ્ડં બ્રાહ્મણાય પ્રયચ્છતિ નૈયગ્રોધં ક્ષત્રિયાયાશ્વત્થં વૈશ્યાય ।
સુશ્રવઃ સુશ્રવસં માં કુરુ ।
યથા ત્વં સુશ્રવઃ સુશ્રવા અસ્ય્ એવમ્ અહં સુશ્રવઃ સુશ્રવા ભૂયાસમ્ ।
યથા ત્વં દેવાનાં વેદસ્ય નિધિગોપો ઽસ્યેવમહં મનુષ્યાણાં બ્રહ્મણો નિધિગોપો ભૂયાસમિતિ પ્રતિગૃહ્ણાતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.27

ઊર્ધ્વકપાલો બ્રાહ્મણસ્ય કમણ્ડલુઃ પરિમણ્ડલઃ ક્ષત્રિયસ્ય નિચલ્કલો વૈશ્યસ્ય ।
ઇમા આપઃ પ્રભરામ્ય્ અયક્ષ્મા યક્ષ્મચાતનીઃ ।
ઋતેનાપઃ પ્રભરામ્ય્ અમૃતેન સહાયુષા ।
ઇતિ પ્રતિગૃહ્ણામીતિ પ્રતિગૃહ્ય ભૈક્ષ્યચર્યં ચરેત્ ભવતિ ભિક્ષાં દેહીતિ બ્રાહ્મણઃ ભવતિ મધ્યાં ક્ષત્રિયઃ ભવત્ય્ અન્ત્યાં વૈશ્યઃ ।
ચતસ્રઃ ષડષ્ટૌ વાવિધવા અપ્રત્યાખ્યાયિન્યઃ ।
માતરં પ્રથમમેકે ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.28
ગુરવે નિવેદ્ય ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.29
વાગ્યતઃ પ્રાગ્ ગ્રામાત્ સંધ્યામ્ આસેત્ ।
તિષ્ઠન્પૂર્વામ્ ।
સાવિત્રીં ત્રિર્ અધીત્ય અધ્વનામ્ અધ્વપતે સ્વસ્ત્યસ્યાધ્વનઃ પારમશીય ।
યા મેધા અપ્સરઃસુ ગન્ધર્વેષુ ચ યન્મનઃ ।
યા મેધા દૈવી માનુષી સા મામ્ આવિશતામ્ ઇહ ।
ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.30
પ્રત્યેત્યાગ્નિં પરિચરેત્ ।
ઇમં સ્તોમમર્હત ઇતિ પરિસમૂહેત્ ।
એધો ઽસ્ય્ એધિષીમહીતિ સમિધમ્ આદધાતિ ।
સમિદ્ અસિ સમેધિષીમહીતિ દ્વિતીયામ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.31
અપો ઽદ્યાન્વચારિષમ્ ઇત્યુપતિષ્ઠતે ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.32
તં મા સંસૃજ વર્ચસેતિ મુખં પરિમૃજીત ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.33
યદગ્ને તપસા તપો બ્રહ્મચર્યમ્ ઉપેમસિ ।
પ્રિયાઃ શ્રુતસ્ય ભૂયસ્માયુષ્મન્તઃ સુમેધસઃ ।
અગ્ને સમિધમ્ અહારિષં બૃહતે જાતવેદસે ।
સ મે શ્રદ્ધાં ચ મેધાં ચ જાતવેદાઃ પ્રયચ્છતુ ।
સ્વાહા ।
ઇતિ સમિધમ્ આદધાતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.34
તેજસા મા સમઙ્ગ્ધિ વર્ચસા મા સમઙ્ગ્ધિ બ્રહ્મવર્ચસેન મા સમઙ્ગ્ધીતિ મુખં પરિમૃજીત ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.35
આયુર્ધા અગ્ને ઽસીતિ યથારૂપં ગાત્રાણિ સંમૃશતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.36
ઇહ ધૃતિરિતિ પર્યાયૈર્ અંસં ગ્રીવાશ્ચાર્ચિરાલભ્ય રુચં નો ધેહીતિ લલાટમ્ અભિમૃશેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.37
આદ્યન્તયોઃ પર્યુક્ષણમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.38
ગુરવે બ્રહ્મણે ચ વરમ્ ઉત્તરાસઙ્ગં ચ દદાતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.39
દ્વાદશરાત્રમ્ અક્ષારલવણમ્ આશેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.40
અક્ષારમેકે ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.41
વ્યુષ્ટે દ્વાદશરાત્રે ષડ્રાત્રે વા ગ્રામાત્ પ્રાચીં વોદીચીં વા દિશમ્ ઉપનિષ્ક્રમ્ય પશ્ચાત્ પલાશસ્ય યજ્ઞીયસ્ય વા વૃક્ષસ્ય સાવિત્રેણ સ્થાલીપાકેનેષ્ટ્વા જયપ્રભૃતિભિશ્ચાજ્યસ્ય પુરસ્તાત્ સ્વિષ્ટકૃતો મેખલાં દણ્ડં ચાપ્સુ પ્રાસ્યેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.42
તત્રૈવ હવિઃશેષં ભુઞ્જીતેતિ શ્રુતિઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_5.43
વારાહગૃહ્યસૂત્ર, 6
ઉપનયનપ્રભૃતિ વ્રતચારી સ્યાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.1
ઉપનયનેન વ્રતાદેશા વ્યાખ્યાતાઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.2
માર્ગવાસાઃ સંહતકેશઃ ભૈક્ષાચર્યવૃત્તિઃ સશલ્કદણ્ડઃ સપ્તમૌઞ્જીં મેખલાં ધારયેદ્ આચાર્યસ્યાપ્રતિકૂલઃ સર્વકારી ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.3
યદેનમ્ ઉપેયાત્ તદ્ અસ્મૈ દદ્યાત્ ।
બહૂનાં યેન સંયુક્તઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.4

નાસ્ય શય્યામાવિશેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.5
ન રથમારોહેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.6
ન સંવસેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.7
ન વિહારાર્થો જલ્પેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.8
ન રુચ્યર્થઃ કંચનં ધારયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.9
સર્વાણિ સાંસ્પર્શકાનિ સ્ત્રીભ્યો વર્જયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.10
ન સ્નાયાદ્ દણ્ડવત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.11
નોદકમભ્યુપેયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.12
ન દિવા સ્વપેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.13
ત્રૈવિદ્યકં બ્રહ્મચર્યં ચરેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.14
ઇન્દ્રિયસંયતઃ સાયં પ્રાતર્ ભૈક્ષ્યવૃત્તિઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.15
સાયં પ્રાતર્ અગ્નિં પરિચરેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.16
અધઃશાયી આચાર્યાધીનવૃત્તિઃ તન્નિસર્ગાદ્ અશનમ્ અયાચિતં લવણમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.17
વાગ્યતો ઽશ્નીયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.18
મધુમાંસે વર્જયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.19
અચ્છન્નવસ્ત્રાં વિવૃતાં સ્ત્રિયં ન પશ્યેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.20
યૌપ્યસ્ય વૃક્ષસ્ય દણ્ડી સ્યાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.21
નાનેન પ્રહરેદ્ગવે ન બ્રાહ્મણાય ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.22
ન નૃત્યગીતે ગચ્છેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.23
ન ચૈને કુર્યાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.24
નાવલિખેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.25
શિખાજટઃ સર્વજટો વા સ્યાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.26
શાણીક્ષૌમાજિનવાસાઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.27
રક્તં વસનકમ્બલમ્ ઐણેયં બ્રાહ્મણસ્ય રૌરવં ક્ષત્રિયસ્ય આજં વૈશ્યસ્ય ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.28
એતેન ધર્મેણ દ્વાદશવર્ષાણ્ય્ એકવેદે બ્રહ્મચર્યં ચરેત્ ।
ચતુર્વિંશતિ દ્વયોઃ ષટ્ત્રિંશતિ ત્રયાણામ્ અષ્ટાચત્વારિંશતિ સર્વેષામ્ ।
યાવદ્ ગ્રહણં વા ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.29
મલજ્ઞુરબલઃ કૃશઃ સ્નાત્વા સ સર્વં લભતે યત્ કિંચિન્ મનસેપ્સિતમિતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.30
એતેન ધર્મેણ સાધ્વ્ અધીતે ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.31
મન્ત્રબ્રાહ્મણાન્યધીત્ય કલ્પં મીમાંસાં ચ યાજ્ઞિકો ઽધીત્ય વક્ત્રં પદં સ્મૃતિં ચૈચ્છિકઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.32
તૌ સ્નાતકૌ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.33
શ્રોત્રિયો ઽન્યો વેદપાઠી ।
ન તસ્ય સ્નાનમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.34
ઉપવિશ્યાચમનં વિધીયતે ।
અન્તર્જાનુ બાહૂ કૃત્વા ત્રિર્ આચામેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.35
દ્વિઃ પરિમૃજેત્ ।
ખાનિ ચોપસ્પૃશેચ્છીર્ષણ્યાનિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_6.36
વારાહગૃહ્યસૂત્ર, 7
અથ ચાતુર્હોતૃકી દીક્ષા સંવત્સરમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.1
આઘારાવ્ આઘાર્યાજ્યભાગૌ હુત્વા ચતુર્હોત્ ન્ સ્વકર્મણો જુહુયાત્ ।

સહ પઞ્ચહોત્રા ષડ્ઢોત્રા ચ સપ્તહોતારમ્ અન્તતઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.2
હુત્વા વ્રતં પ્રદાયાદિતો દ્વાવ્ અનુવાકાવ્ અનુવાચયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.3
અથાગ્નિવ્રતાશ્વમેધિકી દીક્ષા સંવત્સરં દ્વાદશરાત્રં વા ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.4
આકૂતમગ્નિમિતિ ષડ્ઢુત્વા વ્રતં પ્રદાયાદિતો ઽષ્ટાવ્ અનુવાકાન્ અનુવાચયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.5
ત્રિષવણમ્ ઉદકમ્ આહરેત્ ત્રીંસ્ ત્રીન્ કુમ્ભાન્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.6
ત્રીંશ્ચ સમિત્પુલાન્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.7
ભસ્મનિ શયીત કરીષે સિકતાસુ ભૂમૌ વા ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.8
નોદકમ્ અભ્યુપેયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.9
સંવત્સરે સમાપ્તે ઘૃતવતાપૂપેનાગ્નિમ્ ઇષ્ટ્વા વાત્સપ્રં વાચયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.10
સ્માર્તેન યાવદ્ અધ્યયનં કાણ્ડવ્રતવિશેષા હોમાર્થશ્ ચાદ્યન્તયોર્ જુહુયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.11
અથૈનં પરિદદીત અગ્નયે ત્વા પરિદદાનિ ।
વાયવે ત્વા પરિદદાનિ ।
સૂર્યાય ત્વા પરિદદાનિ ।
પ્રજાપતયે ત્વા પરિદદાનીતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.12
એતેનૈવાશ્વમેધો વ્યાખ્યાતઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.13
નવમેનાનુવાકેન હુત્વા દશમેનોપતિષ્ઠેત ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.14
અશ્વાય ઘાસમુદકસ્થાનમ્ ઉદકં ચાભ્યુપેયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.15
એતાભ્યામ્ એવમન્ત્રાભ્યાં ત્રૈવિદ્યકં વ્રતમુપેયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.16
રહસ્યમધ્યેષ્યતા પ્રવર્ગ્યઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.17
તસ્ય રહસ્યે વ્રતોપાયનં સમિન્મન્ત્રશ્ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.18
તિષ્ઠેદ્ અહનિ રાત્રાવ્ આસીત વાગ્યતઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.19
પર્વસુ ચૈવં સ્યાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.20
સર્વજટશ્ચ સ્યાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.21
સંવત્સરાવરઃ પ્રવર્ગ્યો ભવતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_7.22
વારાહગૃહ્યસૂત્ર, 8
વર્ષાસુ શ્રવણેનાધ્યાયાન્ ઉપાકરોતિ ।
હસ્તેન વા ।
પ્રૌષ્ઠપદીમ્ ઇત્યેકે ॥ વ્ગ્ર્સ્_8.1
અથ જુહોતિ ।
અપ્વા નામાસિ તસ્યાસ્તે જોષ્ટ્રીં ગમેયમ્ ।
અહમ્ ઇદ્ધિ પિતુઃ પરિ મેધા અમૃતસ્ય જગ્રભ ।
અહં સૂર્ય ઇવાજનિ ।
સ્વાહા ।
અપ્વો નામાસિ તસ્ય તે જોષ્ટ્રં ગમેયમ્ ।
અહમ્ ઇદ્ધિ પિતુઃ પરિ મેધા અમૃતસ્ય જગ્રભ ।
અહં સૂર્ય ઇવાજનિ ।
સ્વાહા ।
ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_8.2
યુક્તિર્નામાસિ ।
યોગો નામાસિ ।

મતિર્ નામાસિ ।
સુમતિર્નામાસિ ।
સરસ્વતી નામાસિ ।
સરસ્વાન્ નામાસિ ।
તસ્યાસ્તે તસ્ય તે ઇત્ય્ અનુષજેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_8.3
યુજે સ્વાહા ।
પ્રયુજે સ્વાહા ।
સંયુજે સ્વાહા ।
ઉદ્યુજે સ્વાહા ।
ઉદ્યુજ્યમાનાય સ્વાહેતિ જયપ્રભૃતિભિશ્ ચાજ્યસ્ય પુરસ્તાત્ સ્વિષ્ટકૃતો ઽન્તેવાસિનાં યોગમ્ ઇચ્છન્ન્ અથ જપતિ ઋતં વદિષ્યામિ સત્યં વદિષ્યામિ બ્રહ્મ વદિષ્યામિ તન્ મામ્ અવતુ તદ્વક્તારમ્ અવત્વ્ અવતુ મામવતુ વક્તારમ્ ।
વાઙ્ મે મનસિ પ્રતિષ્ઠિતા મનો મે વાચિ પ્રતિષ્ઠિતમ્ આવિર્ આયુર્ મયિ ધેહિ ।
વેદસ્ય વાણી સ્થ ।
ઉપતિષ્ઠન્તુ છન્દાંસ્ય્ ઉપાકુર્મહે ઽધ્યાયાન્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_8.4
ઓં ભૂર્ ભુવઃ સ્વરિતિ દર્ભપાણિસ્ ત્રિઃ સાવિત્રીમ્ અધીત્યાદિતશ્ ચ ત્રીન્ અનુવાકાંસ્ તથાઙ્ગાનામ્ એકૈકમ્ ।
કો વો યુનક્તીતિ ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_8.5
તસ્યાનધ્યાયાઃ ।
સતઃ વલીકક્ષારપ્રભૃતિ વર્ષં ન વિદ્યોતમાને ન સ્તનયતીતિ શ્રુતિઃ આકાલિકં દેવતુ મૂલં વિદ્યુદ્ધન્વોલ્કાત્યક્ષરાઃ શબ્દાઃ આચારેણાન્યે ॥ વ્ગ્ર્સ્_8.6
અર્ધપઞ્ચમાન્ માસાન્ અધીત્ય પઞ્ચાર્ધષષ્ઠાન્ વા દીક્ષણાયનં વાધીત્યાથોત્સૃજન્ત્ય્ એતેન ધર્મેણ ઋતમ્ અવાદિષં સત્યમ્ અવાદિષં બ્રહ્માવાદિષં તન્ મામ્ આવીત્ તદ્વક્તારમ્ આવીદ્ આવીન્ મામ્ આવીદ્ વક્તારમ્ ।
વાઙ્ મે મનસિ પ્રતિષ્ઠિતા મનો મે વાચિ પ્રતિષ્ઠિતમ્ આવિર્ આયુર્ મયિ ધેહિ ।
વેદસ્ય વાણી સ્થ ।
પ્રતિશ્વસન્તુ છન્દાંસ્ય્ ઉત્સૃજામહે ઽધ્યાયાન્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_8.7
ઓં ભૂર્ ભુવઃ સ્વર્ ઇત્ય્ અન્તમ્ અધીત્ય કો વો વિમુઞ્ચતીતિ ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_8.8
પક્ષિણીં રાત્રીં નાધીયીત ।
ઉભયતઃ પક્ષાં વા ॥ વ્ગ્ર્સ્_8.9
નાત ઊર્ધ્વમભ્રેષુ ॥ વ્ગ્ર્સ્_8.10
આકાલિકવિદ્યુત્સ્તનયિત્નુવર્ષં વર્ષં ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_8.11
અથોપનિષદર્હાઃ ।
બ્રહ્મચારી સુચરિતી મેધાવી કર્મકૃદ્ ધનદઃ પ્રિયઃ વિદ્યયા વા વિદ્યામ્ અન્વિચ્છન્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_8.12
તાનિ તીર્થાનિ બ્રહ્મણઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_8.13
વારાહગૃહ્યસૂત્ર, 9
ષોડશવર્ષસ્ય ગોદાનમ્ ।
અગ્નિં વાધ્યેષ્યમાણસ્ય ।
અગ્નિગોદાનો મૈત્રાયણિઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.1
જટાકરણેનોક્તો મન્ત્રવિધિઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.2
ઉપસ્થ ઉપકક્ષયોશ્ ચાધિકો મન્ત્રપ્રયોગઃ ।
યત્ ક્ષુરેણ પર્ચયતા સુપેશસા વપ્તર્ વપસિ કેશશ્મશ્રૂન્ ।
શુન્ધ શિરો મુખં માસ્યાયુઃ પ્રમોષીઃ ।
ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.3
ભૂમૌ કેશાન્ નિખનેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.4
અન્તે ગાં દદ્યાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.5

વેદે ગુરુણાનુજ્ઞાતઃ સ્નાયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.6
છન્દસ્ય્ અર્થાન્ બુદ્ધ્વા સ્નાસ્યન્ ગાં કારયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.7
આચાર્યમર્હયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.8
આપો હિ ષ્ઠેતિ તિસૃભિઃ હિરણ્યવર્ણાઃ શુચય ઇતિ ચતસૃભિઃ સ્નાત્વાહતે વાસસી પરિદધીત વસ્વસિ વસુમન્તં માં કુરુ સૌવર્ચસાય વાં તેજસે બ્રહ્મવર્ચસાય પરિદધાનીતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.9
વિશ્વજનસ્ય છાયાસીતિ છત્ત્રં ધારયતે ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.10
માલામાબધ્નીતે યામ્ અશ્વિનૌ ધારયેતાં બૃહતીં પુષ્કરસ્રજમ્ ।
તાં વિશ્વૈર્ દેવૈર્ અનુમતાં માલામારોપયામિ ।
ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.11
તેજો ઽસીતિ હિરણ્યં બિભૃયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.12
પ્રતિષ્ઠે સ્થો દેવતે મા મા સંતાપ્તમ્ ઇત્યુપાનહૌ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.13
વિષ્ટમ્ભો ઽસીતિ ધારયેદ્વૈણવીં યષ્ટિમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.14
સોદકં ચ કમણ્ડલુમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.15
નિત્યવ્રતાન્ય્ આહુર્ આચાર્યાઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.16
દ્વિવસ્ત્રો ઽત ઊર્ધ્વમ્ ।
શોભનં વાસો ભર્તવ્યમિતિ શ્રુતિઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.17
આમન્ત્ર્ય ગુરૂન્ ગુર્વધીનાંશ્ચ સ્વાન્ ગૃહાન્વ્રજેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.18
પ્રતિષિદ્ધમ્ અપરયા દ્વારા નિઃસરણં મલવદ્વાસસા સહ સમ્ભાષા રજસ્વદ્વાસસા સહ શય્યા ગોર્ ગુરોર્ દુરુક્તવચનમ્ અસ્થાને શયનં સ્થાનં સ્મયનં યાનં ગાનં સ્મરણમિતિ ।
તાનિ વર્જયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.19
યાજનં વૃત્તિઃ ।
ઉઞ્છં શિલમયાચિતપ્રતિગ્રહઃ સાધુભ્યો વા યાચિતમ્ ।
અસંસિધ્યમાનાયાં વા વૈશ્યવૃત્તિઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.20
સ્વાધ્યાયવિરોધિનો ઽર્થાન્ ઉત્સૃજેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_9.21
વારાહગૃહ્યસૂત્ર, 10
વિનીતક્રોધઃ સહર્ષઃ સહર્ષીં ભાર્યાં વિન્દેતાનન્યપૂર્વાં યવીયસીમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_10.1
અસમાનપ્રવરૈર્ વિવાહઃ ।
ઊર્ધ્વં સપ્તમાત્ પિતૃબન્ધુભ્યઃ પઞ્ચમાન્ માતૃબન્ધુભ્યો બીજિનશ્ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_10.2
કૃત્તિકાસ્વાતિપૂર્વૈર્ ઇતિ વરયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_10.3
મૃગશિરઃશ્રવિષ્ઠોત્તરાણીત્ય્ ઉપયમેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_10.4
પઞ્ચ વિવાહકારકાણિ ભવન્તિ વિત્તં રૂપં વિદ્યા પ્રજ્ઞા બાન્ધવમિતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_10.5
એકાલાભે વિત્તં વિસૃજેત્ ।
દ્વિતીયાલાભે રૂપમ્ ।
તૃતીયાલાભે વિદ્યામ્ ।
પ્રજ્ઞાયાં તુ બાન્ધવે ચ વિવદન્તે ॥ વ્ગ્ર્સ્_10.6
અનૃક્ષરા ઋજવઃ સન્તુ પન્થા યેભિઃ સખાયો યન્તુ નો વરેયમ્ ।
સમર્યમા સં ભગો નો ઽનુનીયાત્ સં જાસ્પત્યં સુયમમસ્તુ દેવાઃ ।
ઇતિ વરકાન્ વ્રજતો ઽનુમન્ત્રયતે ॥ વ્ગ્ર્સ્_10.7
બન્ધુમતીં કન્યામ્ અસ્પૃષ્ટમૈથુનામ્ ઉપયચ્છેતાનગ્નિકાં શ્રેષ્ઠામ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_10.8
વિજ્ઞાનમસ્યૈ કુર્યાત્ ।
ચતુરો લોષ્ટાન્ આહરેત્ સીતાલોષ્ટં વેદિલોષ્ટં ગોમયલોષ્ટં શ્મશાનલોષ્ટં ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_10.9
તેષામેકં ગૃહ્ણીષ્વેતિ બ્રૂયાત્ ।

શ્મશાનલોષ્ટં ચેદ્ ગૃહ્ણીયાન્ નોપયચ્છેત ॥ વ્ગ્ર્સ્_10.10
અસંસ્પૃષ્ટાં ધર્મેણોપયચ્છેત બ્રાહ્મેણ શૌલ્કેન વા ॥ વ્ગ્ર્સ્_10.11
શતમિતિરથં દદ્યાદ્ ગોમિથુનં વા ॥ વ્ગ્ર્સ્_10.12
ઉભયાંસ્ તેજનીષ્વ્ આસેજ્ જન્યાન્ કૌમારિકાંશ્ ચ ।
પૂર્વે જન્યાઃ સ્યુર્ અપરે કૌમારિકાઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_10.13
ચતુરો ગોમયપિણ્ડાન્ કૃત્વા દ્વાવ્ અન્યેભ્યસ્ તથાન્યેભ્ય ઇતિ પ્રયચ્છેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_10.14
ધનં ન ઇતિ બ્રૂયુઃ ।
પુત્રપશવો ન ઇતિ જન્યાઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_10.15
દદાનિ ।
પ્રતિગૃહ્ણાનીતિ ત્રિર્ બ્રહ્મદેયામ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_10.16
કૃતેનાંસેન વિસંકસેયુઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_10.17
ત્રિર્ આનન્દં માગધો હ્વયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_10.18
વારાહગૃહ્યસૂત્ર, 11
ષડર્ઘ્યાર્હા ભવન્તિ ઋત્વિગાચાર્યો વિવાહ્યો રાજા સ્નાતકઃ પ્રિયશ્ચેતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.1
અપ્રાકરણિકાન્ના પરિસંવત્સરાદ્ અર્હયન્તિ ।
અન્યત્ર યાજ્યાત્ કર્મણો વિવાહાચ્ ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.2
ન જીવપિતૃકો ઽર્ઘ્યં પ્રતિગૃહ્ણીયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.3
અથૈનમ્ અર્હયન્તિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.4
કાંસ્યે ચમસે વા દધનિ મધ્વાસિચ્ય વર્ષીયસાપિધાય વિરાજો દોહો ઽસિ વિરાજો દોહો ઽસિ વિરાજો દોહમ્ અશીય મયિ દોહઃ પદ્યાયૈ વિરાજ ઇતિ મધુપર્કર્માહિયમાણં પ્રતીક્ષતે ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.5
સાવિત્રેણ વિષ્ટરૌ પ્રતિગૃહ્ય રાષ્ટ્રભૃદ્ અસીત્ય્ આસંદ્યામ્ ઉદગગ્રમ્ આસ્તૃણાતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.6
અહં વર્ષ્મ સદૃશાનામ્ ઉદ્યતાનામ્ ઇવ સૂર્યઃ ।
ઇદમ્ અહં તમ્ અધરં કરોમિ યો મા કશ્ચાભિદાસતિ ।
ઇત્ય્ એકસ્મિન્ન્ ઉપવિશતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.7
મા ત્વદ્યોષમ્ ઇત્ય્ અન્યતરમ્ અધસ્તાત્ પાદયોર્ ઉપકર્ષતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.8
વિષ્ટર આસીનાયૈકૈકં ત્રિઃ પ્રાહ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.9
નૈવ ભો ઇત્યાહ ।
ન મા રિષામેતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.10
આચમનીયાઃ પ્રથમાઃ પ્રતિપદ્યન્તે ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.11
અમૃતોપસ્તરણમ્ અસીત્ય્ આચામતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.12
પદ્યેન પાદૌ પ્રક્ષાલયતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.13
સ્પૃશત્ય્ અર્ઘમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.14
તતઃ પ્રણયતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.15
સાવિત્રેણોભયતો વિષ્ટરં મધુપર્કં પ્રતિગૃહ્ય અદિત્યાસ્ ત્વા પૃષ્ઠે સાદયામીતિ ભૂમૌ પ્રતિષ્ઠાપ્યાવસાય્ય સુપર્ણસ્ય ત્વા ગરુત્મતશ્ ચક્ષુષાવેક્ષ ઇત્યવેક્ષ્ય નમો રુદ્રાય પાત્રસદ ઇતિ પ્રાદેશેન પ્રતિદિશં વ્યુદ્દિશ્યાઙ્ગુષ્ઠેનોપમધ્યમયા ચ મધુ વાતા ઋતાયત ઇતિ તિસૃભિઃ સંસૃજતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.16
સત્યં યશઃ શ્રીઃ શ્રયતામિતિ ત્રિઃ પ્રાશ્નાતિ ભૂયિષ્ઠમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.17
સુહૃદે ઽવશિષ્ટં પ્રયચ્છતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.18
અમૃતપિધાનમ્ અસીત્ય્ આચામતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.19
અસિવિષ્ટરપાણિર્ ગાં પ્રાહ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.20
હતો મે પાપ્મા પાપ્માનં મે હત ।
યાં ત્વા દેવા વસવો ઽન્વજીવિષુર્ આદિત્યાનાં સ્વસારં રુદ્રમાતરમ્ ।
દૈવીં ગામદિતિં જનાનામ્ આરભન્તામ્ અર્હતામ્ અર્હણાય ।

ઓં કુરુતેતિ સમ્પ્રેષ્યતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.21
ચતુર્ અવરાન્ બ્રાહ્મણાન્ નાનાગોત્રાન્ ઇત્યેકૈકં પશ્વઙ્ગં પાયસં વા ભોજયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.22
યદ્યુત્સૃજેત્ માતા રુદ્રાણાં દુહિતા વસૂનાં સ્વસાદિત્યાનામ્ અમૃતસ્ય નાભિઃ ।
પ્ર નુ વોચં ચિકિતુષે જનાય મા ગામનાગામદિતિં વધિષ્ટ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.23
ઓમ્ ઉત્સૃજત તૃણાન્યત્ તૂદકં પિબતુ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.24
ઇત્યુક્તે પશુમ્ આલભન્તે ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.25
શં નો મિત્ર ઇતિ પાણી પ્રક્ષાલ્ય યથાર્થમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_11.26
વારાહગૃહ્યસૂત્ર, 12
અથાલંકરણમ્ અલંકરણમ્ અસિ સર્વસ્મા અલં ભૂયાસમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_12.1
પ્રાણાપાનૌ મે તર્પયામિ સમાનવ્યાનૌ મે તર્પયામ્ય્ ઉદાનરૂપે મે તર્પયામિ ચક્ષુઃશ્રોત્રે મે તર્પયામિ સુચક્ષા અહમ્ અક્ષિભ્યાં ભૂયાસં સુવર્ચા મુખેન સુશ્રુત્કર્ણાભ્યામ્ ઇતિ ગન્ધાચ્છાદને ॥ વ્ગ્ર્સ્_12.2
પરિધાસ્યે યશો ધાસ્યે દીર્ઘાયુત્વાય જરદષ્ટિર્ અસ્મિ ।
શતં ચ જીવ શરદઃ પુરૂચીર્વસૂનિ ચાય્યો વિભજાય જીયામ્ ।
ઇત્યહતં વાસ આચ્છાદ્યાગ્નિં પ્રજ્વાલ્ય વ્યાહૃતિભિર્ વ્રીહિયવાન્ હુત્વા મઙ્ગલાન્ય્ આશાસેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_12.3
વારાહગૃહ્યસૂત્ર, 13
અથ પ્રવદને કન્યામુપવસિતાં સ્નાતાં સશિરસ્કામ્ અહતેનાચ્છિન્નદશેન વાસસા સંવીતાં સંસ્તીર્ણસ્ય પુરસ્તાદ્ વિહિતાનિ વાદિત્રાણિ વિધિવદુપકલ્પ્ય પુરસ્તાત્ સ્વિષ્ટકૃતો વાચે પથ્યાયૈ પૂષ્ણે પૃથિવ્યા અગ્નયે સેનાયૈ ધેનાયૈ ગાયત્ર્યૈ ત્રિષ્ટુભે જગત્યા અનુષ્ટુભે પઙ્ક્તયે વિરાજે રાકાયૈ સિનીવાલ્યૈ કુહ્વૈ ત્વષ્ટ્ર આશાયૈ સમ્પત્ત્યૈ ભૂત્યૈ નિરૃત્યા અનુમત્યૈ પર્જન્યાયાગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે ચ જુહુયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_13.1
આજ્યશેષેણ પાણી પ્રલિપ્ય કન્યાયા મુખં સંમાર્ષ્ટિ પ્રિયાં કરોમિ પતયે દેવરાણાં શ્વશુરાય ચ ।
રુચ્યૈ ત્વાગ્નિઃ સંસૃજતુ રુચિષ્યા પતયે ભવ ।
સૌભાગ્યેન ત્વા સંસૃજત્વ્ ઇલા દેવી ઘૃતપદીન્દ્રાણ્ય્ અગ્નાય્યશ્વિની રાટ્ ।
વાગિલા દ્યૌર્ અરુન્ધતી ।
ઇતિ ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_13.2
સર્વાણિ વાદિત્રાણ્ય્ અભિમન્ત્રયતે યા ચતુર્ધા પ્રવદત્ય્ અગ્નૌ યા વાતે યા બૃહત્યુત ।
પશૂનાં યાં બ્રાહ્મણે ન્યદધુઃ શિવા સા પ્રવદત્વ્ ઇહ ।
ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_13.3
સર્વાણિ વાદિત્રાણ્ય્ અલંકૃત્ય કન્યા પ્રવાદયતે શુભં વદ દુન્દુભે સુપ્રજાસ્ત્વાય ગોમુખ ।
પ્રક્રીડન્તુ કન્યાઃ સુમનસ્યમાનાઃ સહેન્દ્રાણ્યા સવયસઃ સનીડાઃ ।
પ્રજાપતિર્યો વસતિ પ્રજાસુ પ્રજાસ્ તન્વતે સુમનસ્યમાનાઃ ।
સ ઇમાઃ પ્રજા રમયતુ પ્રજાત્યૈ સ્વયં ચ નો રમતાં શં દધાનઃ ।
ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_13.4
પ્રવદન્તિ કારાલિકાનિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_13.5
કન્યામ્ ઉદકેનાભિષિઞ્ચેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_13.6
વારાહગૃહ્યસૂત્ર, 14
ખે રથસ્ય ખે ઽનસઃ ખે યુગસ્ય શતક્રતોઃ ।
અબાલામ્ ઇન્દ્રસ્ત્રિઃ પૂર્ત્ત્ય્ અકૃણોત્ સૂર્યવર્ચસઃ ।
ઇત્યથાસ્યા અહતં વાસઃ પ્રયચ્છતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.1
અથૈનાં દર્ભશુલ્વેન સંનહ્યતિ સં ત્વા નહ્યામિ પયસા પૃથિવ્યાઃ સં ત્વા નહ્યામ્ય્ અદ્ભિરોષધીભિઃ ।
સં ત્વા નહ્યામિ પ્રજયા ધનેન સહ સંનદ્ધા સુનુહિ ભાગધેયમ્ ।
ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.2
અથૈનાં વાસસો ઽન્તં ગ્રાહયિત્વાભ્યુદાનયતિ અઘોરચક્ષુર્ અપતિઘ્ન્ય્ એધિ ।
એહિ શિવા પશુભ્યઃ સુમનાઃ સુવર્ચાઃ ।
દીર્ઘાયુપત્ની પ્રજયા સ્વર્વિદ્ ઇન્દ્રપ્રણયીર્ ઉપ નો વસ્તુમ્ એહિ ।

ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.3
સમૂહનોલ્લેપનોદ્ધનનાવેક્ષણમ્ ઇત્ય્ અગ્નિકાલે ભૂમિસંસ્કારાન્ સર્વત્ર યથાનિમિત્તમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.4
પશ્ચાદગ્નેઃ કટે તેજન્યાં વા દર્ભેષ્વ્ આસનમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.5
શુચૌ ભૂમિપ્રદેશે શમીશમકશ્યામાકાનાં પ્રિયઙ્ગુદૂર્વાગૌરસર્ષપાણાં યથાલાભગન્ધસક્ષીરફલવદ્ભ્યો વનસ્પતિભ્યો હરિત્પર્ણકુશયવાદિભિશ્ ચાન્નૈર્ યા ઓષધયઃ ।
સમન્યા યન્તીત્ય્ અનુવાકેન શં નો દેવીરિતિ ચ સહિરણ્યાપો ઽભિમન્ત્ર્ય પ્રણીતોદકુમ્ભં પ્રણયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.6
તં લાજાહુતીષુ હૂયમાનાસુ ભ્રાતા બ્રહ્મચારી વોદ્ગૃહ્ય ધારયેદ્ દક્ષિણતશ્ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.7
લાજાન્ સંસ્કૃતાન્ શમીપર્ણમિશ્રાન્ શૂર્પેણ દક્ષિણતો માતાન્યા વાવિધવા ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.8
આજ્યં સંસ્કૃત્ય બ્રહ્માણમ્ આમન્ત્ર્ય સમિધમ્ આધાયાઘારાવ્ આઘાર્યાજ્યભાગૌ હુત્વા ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.9
અથ જુહોતિ ।
અગ્નયે જનવિદે સ્વાહા ।
સોમાય જનવિદે સ્વાહા ।
ગન્ધર્વાય જનવિદે સ્વાહા ।
સોમઃ પ્રથમો વિવિદે ગન્ધર્વો વિવિદ ઉત્તરઃ ।
તૃતીયો ઽગ્નિષ્ટે પતિસ્તુર્યો ઽહં મનુષ્યજાઃ ।
સ્વાહા ।
સોમો ઽદદદ્ ગન્ધર્વાય ગન્ધર્વો ઽદદદ્ અગ્નયે ।
રયિં ચ પુત્રાંશ્ ચાદાદ્ અગ્નિર્ મહ્યમથો ઇમામ્ ।
ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.10
હિરણ્યગર્ભ ઇત્યષ્ટાભિઃ પ્રત્યૃચમ્ આજ્યાહુતીર્ જુહુયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.11
યેન કર્મણેર્ત્સેત્ તત્ર જયાઞ્ જુહુયાદિતિ જયાનાં શ્રુતિઃ ।
ત્વા યથોક્તમ્ ।
આકૂત્યૈ ત્વા સ્વાહા ।
ભૂત્યૈ ત્વા સ્વાહા ।
કામાયૈ ત્વા સ્વાહા ।
રક્ષાયૈ ત્વા સ્વાહા ।
સમૃધે ત્વા સ્વાહા ।
સમૃદ્ધ્યૈ ત્વા સ્વાહા ।
ઋચા સ્તોમમ્ ।
પ્રજાપતયે ।
ભૂઃ સ્વાહા ।
અયાશ્ ચાગ્ને ઽસીતિ ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.12
ઉત્તરતો ઽગ્નેર્ દર્ભેષુ પ્રાચીં કન્યામ્ અવસ્થાપ્ય પુરસ્તાત્ પ્રત્યઙ્મુખ ઉપયન્તા દેવસ્ય તે સવિતુઃ પ્રસવે ઽશ્વિનોર્ બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યાં હસ્તં ગૃહ્ણામ્ય્ અહમ્ અસાવ્ ઇત્ય્ અથાસ્યા ઉપનયનવદ્ધસ્તં ગૃહ્ણાતિ નીચારિક્તમ્ અરિક્તેન ।
ગૃહ્ણામિ તે સૌભગત્વાય હસ્તં મયા પત્યા જરદષ્ટિર્ યથાસત્ ।
ભગો ઽર્યમા સવિતા પુરંધિર્ મહ્યં ત્વાદુર્ગાહર્પત્યાય દેવાઃ ।
ઊર્ધ્વા વાક્ સમભવત્ પુરા દેવાસુરેભ્યઃ ।
યાં ત્વા વિશ્વસ્ય ભૂતસ્ય પ્રાગ્ આયામ્ય્ અસ્યા અગ્રતઃ ।
સરસ્વતિ પ્રેદમ્ અવ સુભગે વાજિનીવતિ ।
યેન ભૂતં સમભવદ્ યેન વિશ્વમિદં જગત્ તામદ્ય ગાથાં ગાસ્યામો યા સ્ત્રીણામ્ ઉત્તમં મનઃ ।
સા ત્વમ્ અસ્ય્ અમો ઽહમ્ અમો ઽહમસ્મિ સા ત્વમ્ ।
દ્યૌર્ અહં પૃથિવી ત્વં બૃહદ્ અહં રથંતરં ત્વમ્ ।

રેતો ઽહમ્ અસ્મિ રેતોધૃક્ ત્વમ્ ।
સામાહમ્ અસ્મિ ઋક્ત્વં મનો ઽહમસ્મિ વાક્ત્વમ્ ।
સા મામ્ અનુવ્રતા ભવ સા મામ્ અનુપ્રજાયસ્વ ।
પ્રજાં સૃજાવહા ઉભૌ પુંસે પુત્રાય કર્તવે ।
શ્રિયૈ પુત્રાય વેથવેહ સૂનૃતે ।
ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.13
પ્રદક્ષિણમગ્નિં પરિણયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.14
પશ્ચાદ્ અગ્નેર્ દર્ભેષ્વશ્માનમવસ્થાપયતિ આતિષ્ઠેમમ્ અશ્માનમશ્મેવ ત્વં સ્થિરા ભવ ।
કૃણ્વન્તુ વિશ્વે દેવા આયુષ્ટે શરદઃ શતમ્ ।
ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.15
અત્રૈવાસ્યા દ્વિતીયં વાસઃ પ્રયચ્છતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.16
ઉપર્યગ્નાવ્ અઞ્જલૌ લાજાન્ ભ્રાતા બ્રહ્મચારી વોપસ્તીર્ણ આવપેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.17
તાન્ અભિઘારિતાન્ અવિચ્છિન્દતી જુહુયાત્ ।
કર્તાનુમન્ત્રયેત ।
ઇયં નાર્ય્ ઉપબ્રૂતે લાજાન્ આવપન્તિકા ।
દીર્ઘાયુરસ્તુ મે પતિર્ એધન્તાં જ્ઞાતયો મમ ।
અર્યમણં નુ દેવં કન્યાગ્નિમ્ અયક્ષત ।
સો ઽસ્માન્દેવો ઽર્યમા પ્રેતો મુઞ્ચાતુ મામુત ।
સ્વાહા ।
ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.18
વીરસૂર્ જીવપત્નીર્ ભૂયાસમ્ ઇતિ સર્વત્ર વાચયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.19
તુભ્યમગ્રે પર્યણયં સૂર્યાં વહતુના સહ ।
પુનઃ પતિભ્યો જાયાં દા અગ્ને પ્રજયા સહ ।
ઇતિ દ્વિતીયં પરિણયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.20
એવમેવ તૃતીયમ્ ।
અવસ્થાપનપ્રભૃતિ સમાનમ્ ।
પૂષણં નુ દેવમ્ ।
વરુણં નુ દેવમિતિ હોમૌ ।
કન્યાગ્નિમ્ અયક્ષતેતિ સમાનમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.21
કામેન ચતુર્થી પૂરયિત્વા દ્વિર્ અભિઘાર્યોત્તરાર્ધપૂર્વાર્ધે જુહુયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.22
અથૈનાં પ્રાચીં સપ્ત પદાનિ પ્રક્રમયતિ એકમ્ ઇષે વિષ્ણુસ્ત્વાં નયતુ ।
દ્વે ઊર્જે ।
ત્રીણિ રાયસ્પોષાય ।
ચત્વારિ માયોભવાય ।
પઞ્ચ પ્રજાભ્યઃ ।
ષડ્ ઋતુભ્યઃ ।
સપ્ત સપ્તભ્યો હોત્રાભ્યઃ ।
વિષ્ણુસ્ ત્વાં નયત્વ્ ઇતિ દ્વિતીયપ્રભૃત્યનુષજેત્ ।
સખી સપ્તપદી ભવ સખ્યં તે ગમેયં સખ્યાત્તે મા રિષમ્ ઇતિ સપ્તમ એનાં પ્રેક્ષમાણાં સમીક્ષતે ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.23
પ્ર ત્વા મુઞ્ચાતુ વરુણસ્ય પાશાદ્ યેન ત્વાબધ્નાત્ સવિતા સુશેવઃ ।

ધાતુશ્ચ યોનૌ સુકૃતસ્ય લોકે હૃષ્ટા સં સહ પત્યા ભૂયાસમ્ ।
ઇતિ શુલ્વં વિસ્રંસ્યોદકુમ્ભેન માર્જયન્તે પુનન્તુ મા પિતર ઇત્યનુવાકેન ।
આપોહિષ્ઠીયેનેત્ય્ એકે ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.24
સુમઙ્ગલીર્ ઇયં વધુર્ ઇમાં સમેત્ય પશ્યત ।
સૌભાગ્યમસ્યૈ દત્ત્વા યથાર્થં વિપરેતન ।
ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.25
સ્થાલીપાકેન શેષો વ્યાખ્યાતઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.26
પૃથક્ત્વેત્ ।
યેન દ્યૌર્ ઉગ્રેત્ય્ એવંપ્રભૃતય ઉદ્વાહે હોમાઃ સ્યુઃ ।
નાપાણિગ્રહણે લાજાઃ ।
સમાનં પ્રક્રમણં માર્જનં ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_14.27
વારાહગૃહ્યસૂત્ર, 15
અઙ્કૌ ન્યઙ્કાવ્ અભિતો રથં યે ધ્વાન્તા વાતા અગ્રમ્ અભિ યે સંપતન્તિ ।
દૂરેહેતિઃ પતત્રી વાજિનીવાંસ્ તે નો ઽગ્નયઃ પપ્રયઃ પારયન્તુ ।
ઇતિ ચક્રમ્ અભિમન્ત્રયતે ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.1
સુકિંશુકં શલ્મલિં વિશ્વરૂપં હિરણ્યવર્ણં સુધુરં સુચક્રમ્ ।
આરોહ સૂર્યે અમૃતસ્ય પન્થાંસ્ તેન યાહિ ગૃહાન્ સ્વસ્તિ ।
ઇત્યારોપયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.2
ઉપ માયન્તુ દેવતા ઉપ બ્રહ્મ સુવીર્યમ્ ।
ઉપ ક્ષત્રં ચ યદ્બલમુપ મામૈતુ યદ્બલમ્ ।
ઇતિ પ્રયાસ્યન્ જપતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.3
અનુ માયન્તુ દેવતા અનુ બ્રહ્મ સુવીર્યમ્ ।
અનુ ક્ષત્રં ચ યદ્ યશમનુ મામૈતુ યદ્યશમ્ ।
ઇતિ પ્રાઞ્ચં પ્રયાપ્ય પ્રદક્ષિણમાવૃત્ય યથાર્થલક્ષણ્યવૃક્ષં ચૈત્યં વોપતિષ્ઠેત ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.4
નમો રુદ્રાયૈકવૃક્ષસદ ઇત્યેકવૃક્ષે જપતિ ।
યે વૃક્ષેષુ શષ્પિઞ્જરા ઇતિ ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.5
નમો રુદ્રાય ચતુષ્પથસદ ઇતિ ચતુષ્પથે ।
યે પથાં પથિરક્ષય ઇતિ ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.6
નમો રુદ્રાય શ્મશાનસદ ઇતિ શ્મશાને ।
યે ભૂતાનામ્ અધિપતય ઇતિ ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.7
નમો રુદ્રાય પાત્રસદ ઇતિ પિબન્ ।
યે અન્નેષુ વિવિધ્યન્તીતિ ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.8
યે તીર્થાનીતિ તીર્થે ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.9
યત્રાપસ્ તરિતવ્યા આસીદ્ અતિ સમુદ્રાય વયુનાય સિન્ધૂનાં પતયે નમઃ ।
નદીનાં સર્વાસાં પિત્વે જુહુતા વિશ્વકર્મણે ।
વિશ્વહાદાભ્યં હવિઃ ।
ઇત્ય્ અપ્સૂદકાઞ્જલીર્ જુહુયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.10
યાવતાં સખાયાનં સ્વસ્તિમિચ્છેત્ તાવત ઉદકાઞ્જલીર્ જુહુયાત્ અમૃતમ્ આસ્યે જુહોમ્યાયુઃ પ્રાણે પ્રતિદધામિ અમૃતં બ્રહ્મણા સહ મૃત્યું તરેમ ।
પ્રાસહાદ્ ઇતીષ્ટિર્ અસ્યદિતિર્ એવ મૃત્યુંધયમિતિ ત્રિર્ આચામેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.11
દ્વિઃ પરિમૃજેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.12

યદ્યક્ષા શમ્યાણિર્ વા રિષ્યેત તત્રૈવાગ્નિમ્ ઉપસમાધાયાગ્નેયેન સ્થાલીપાકેનેષ્ટ્વા જયપ્રભૃતિભિશ્ ચાજ્યસ્ય પુસ્તાત્ સ્વિષ્ટકૃતઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.13
અપરસ્યાહ્નઃ સંધિકાલે ગૃહાન્ પ્રપાદયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.14
રથાદ્યૌપાસનાત્ સંતતામુલપરાજીં સ્તૃણાતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.15
તયાભ્યુપૈતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.16
ગૃહાનહં સુમનસઃ પ્રપદ્યે ઽવીરઘ્ની વીરવતઃ સુશેવા ।
ઇરાં વહન્તી ઘૃતમ્ ઉક્ષમાણાંસ્ તેષ્વ્ અહં સુમનાઃ સંવિશામિ ।
ઇત્ય્ અભ્યાહિતાગ્નિં સોદકં સૌષધમાવસથં પ્રપદ્યે ।
રેવત્યા રોહિણ્યા યદ્વા પુણ્યોક્તમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.17
આનડુહે ચર્મણ્યુપવિશ્ય ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.18
અથાસ્યા બ્રહ્મચારિણં જીવપિતૃકં જીવમાતૃકમ્ ઉત્સઙ્ગમુપવેશયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.19
ફલાનામઞ્જલિં પૂરયેત્ તિલતણ્ડુલાનાં વા ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.20
અચ્યુતા ધ્રુવા ધ્રુવપત્ની ધ્રુવં પશ્યેમ વિશ્વત ઇતિ ધ્રુવં જીવન્તીં સપ્તર્ષીન્ અરુન્ધતીમિતિ દર્શયિત્વા પ્રાજાપત્યેન સ્થાલીપાકેનેષ્ટ્વા જયપ્રભૃતિભિશ્ ચાજ્યસ્ય પુરસ્તાત્ સ્વિષ્ટકૃત આજ્યશેષે દધ્યાસિચ્ય દધિક્રાવ્ણો અકારિષમ્ ઇતિ દધ્નઃ પુમાંસ્ત્રિઃ પ્રાશ્નાતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.21
ચક્રમ્ ઇવાનડુહઃ પદં મામેવાન્વેતુ તે મનઃ ।
માં ચ પશ્યસિ સૂર્યં ચ મા ચાન્યેષુ મનસ્કૃથાઃ ।
ચાક્રવાકં સંવસનં તન્ નૌ સંવનનં કૃતમ્ ।
ઇત્યવશિષ્ટં જાયાયૈ પ્રયચ્છતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.22
તૂષ્ણીં સા પ્રાશ્નાતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.23
સંવત્સરં મુદા તૌ બ્રહ્મચર્યં ચરતઃ ।
દ્વાદશરાત્રં ત્રિરાત્રમ્ એકરાત્રં વા ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.24
એવમેવ ચતુર્થ્યાં કૃત્વા હિરણ્યગર્ભ ઇત્યષ્ટાભિઃ સ્થાલીપાકસ્ય હુત્વા જયપ્રભૃતિભિશ્ચાજ્યસ્ય પુરસ્તાત્સ્વિષ્ટકૃતઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.25
અથાસ્યાઃ સવ્યે ઽંસે પૂષા તે ગ્રન્થિં ગ્રથ્નાત્વ્ ઇતિ વાસસો ગ્રન્થિં ક્રિયમાણમ્ અનુમન્ત્રયતે ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.26
ચતસ્રો ઽવિધવાઃ કુર્વન્તિ ।
તાભ્યો હિરણ્યં દદાતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.27
સંવત્સરં ન પ્રવસેત્ ।
દ્વાદશરાત્રં ત્રિરાત્રમ્ એકરાત્રં વા ॥ વ્ગ્ર્સ્_15.28
વારાહગૃહ્યસૂત્ર, 16
તૌ સંનિપાતયતઃ ।
અપશ્યં ત્વા મનસા ચેકિતાનં તપસો જાતં તપસો ઽભિભૂતમ્ ।
ઇહ પ્રજામિહ રયિં રરાણઃ પ્રજાયસ્વ પ્રજયા પુત્રકામ ।
અપશ્યં ત્વા મનસા દીધ્યાનાં સ્વાયાં તનૂમ્ ઋત્વિયે નાધમાનામ્ ।
ઉપ મામ્ ઉચ્ચા યુવતિર્ બભૂયાત્ પ્રજાયસ્વ પ્રજયા પુત્રકામે ।
પ્રજાપતે તન્વં મે જુષસ્વ ત્વષ્ટા વીરૈઃ સહસાહમ્ ઇન્દ્રઃ ।
ઇન્દ્રેણ દેવૈર્વીરુધઃ સંવ્યયન્તાં બહૂનાં પુંસાં પિતરૌ સ્યાવ ।
અહં પ્રજા અજનયં પૃથિવ્યામ્ અહં ગર્ભમ્ અદધામોષધીષુ ।
અહં વિશ્વેષુ ભુવનેષ્વન્તર્ અહં પ્રજાભ્યો બિભર્ષિ પુત્રાન્ ।
ઇતિ સ્ત્ર્યાદિવ્યત્યાસં જપતઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_16.1
કરદ્ ઇતિ ભસદભિમૃશેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_16.2
જનદ્ ઇત્ય્ ઉપરિજનનમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_16.3
બૃહદ્ ઇતિ જાતઃ પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_16.4
અથાસ્યાસ્તૃતીયે ગર્ભમાસે પુંસા નક્ષત્રેણ યદ્ અહશ્ચન્દ્રમા ન દૃશ્યેત તદહર્ વોપોષ્યાપ્લાવ્યાહતં વાસ આચ્છાદ્ય ન્યગ્રોધાવરોહશુઙ્ગાન્યુદપેષં પિષ્ટ્વા દક્ષિણાસ્મિન્નાસિકાછિદ્ર આસિઞ્ચેત્ હિરણ્યગર્ભઃ ।

અદ્ભ્યઃ સંભૃત ઇત્યેતાભ્યામ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_16.5
અથાસ્યા દક્ષિણં કુક્ષિમ્ અભિમૃશેત્ પુમાન્ અગ્નિઃ પુમાનિન્દ્રઃ પુમાન્દેવો બૃહસ્પતિઃ ।
પુમાનગ્નિશ્ચ વાયુશ્ચ પુમાન્ગર્ભસ્ તવોદરે ।
પુમાંસૌ મિત્રાવરુણૌ પુમાંસાવ્ અશ્વિનાવ્ ઉભૌ ।
પુમાંસં ગર્ભં જાયસ્વ ત્વં પુમાન્ અનુજાયતામ્ ।
ઇત્યેતાભ્યામ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_16.6
અથાસ્યાઃ પઞ્ચમે ષષ્ઠે સપ્તમે વા ગર્ભમાસે મઙ્ગલ્યૈઃ સ્નાપયિત્વા પ્રાજાપત્યેન સ્થાલીપાકેનેષ્ટ્વા જયપ્રભૃતિભિશ્ચાજ્યસ્ય પુરસ્તાત્સ્વિષ્ટકૃતઃ ।
પશ્ચાદગ્નેર્દર્ભેષ્વ્ આસીનાયાઃ સર્વાન્ કેશાન્ વિપ્રમુચ્ય ત્વમર્યમા ભવસિ યત્કનીનાં દેવઃ સ્વધાવો ગુહ્યં બિભર્ષિ ।
અઞ્જન્તિ વિપ્રં સુકૃતં ન ગોભિર્ યદ્ દમ્પતી સુમનસા કૃણોષિ ।
ઇતિ નવનીતેન પાણી પ્રલિપ્ય સર્વાન્ કેશાન્ સંપ્રયૌતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_16.7
ઇન્દ્રાણી ચક્રે કઙ્કતં સ સીમન્તં વિસર્પતુ ઇતિ કઙ્કતં ગૃહ્ણાતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_16.8
પુનઃ પત્નીમગ્નિરિતિ કેશપ્રસાધનં કુર્યાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_16.9
શલલ્યા શમીશાખયા સપલાશયા ।
અન્તર્વતી પુમાંસં દીર્ઘં જીવન્તં શતાયુષમ્ ।
દીર્ઘાયુર્ અસ્યા યઃ પતિર્ જીવાતુ શરદઃ શતમ્ ।
ઇતિ ત્રિશ્વેતયા સીમન્તં કરોતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_16.10
અથાસ્યાઃ પતિર્ દ્વેધા કેશાન્ બધ્નાતિ નીલલોહિતેન સૂત્રેણ જીવોર્ણયા વા ॥ વ્ગ્ર્સ્_16.11
વારાહગૃહ્યસૂત્ર, 17
અથ વૈશ્વદેવં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.1
તત્ર સાયંપ્રાતઃપ્રભૃતીનામ્ અગ્નિહોત્રવત્ પરિસમુહ્ય પરિસ્તીર્ય પર્યુક્ષ્ય સાયં પ્રાતઃ સ્યાદિત્યેકે ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.2
હવિષ્યસ્ય વા સિદ્ધસ્ય વૈશ્વદેવઃ ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.3
અગ્નયે સોમાય પ્રજાપતયે ધન્વન્તરયે વાસ્તોષ્પતયે વિશ્વેભ્યો દેવેભ્યો ઽગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે ચ જુહુયાત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.4
અવશિષ્ટસ્ય બલિં હરેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.5
દધિમધુમિશ્રસ્યાગ્નયે પુરસ્તાત્ યમાય દક્ષિણતઃ સોમાય પશ્ચાત્ વરુણાયોત્તરતઃ મધ્યે વરુણાર્યમભ્યાં બ્રહ્મણે ચ ।
અગ્નયે પૃથિવ્યૈ વાયવે ઽન્તરિક્ષાય સૂર્યાય દિવે ચન્દ્રમસે નક્ષત્રેભ્ય ઇતિ ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.6
અદ્ભ્યઃ કુમ્ભદેશે ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.7
ઓષધિવનસ્પતિભ્યો મધ્યદેશે ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.8
કામાય ।
ગૃહપતય ઇતિ શય્યાદેશે ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.9
શ્રિયૈ ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.10
રક્ષોજનેભ્યો ઽન્તઃ શરણે ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.11
આકાશાયેતિ સ્થલિકાણ્ડાભ્યામ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.12
તૂષ્ણીં નિષ્ક્રમ્યોપરિ શરણે ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.13
કવ્યં પ્રાચ્યામ્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.14
પિતૃભ્યઃ સ્વધેત્યનુષજેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.15
નમ ઇત્યન્તે ચ ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.16
યે બ્રાહ્મણાઃ પ્રાચ્યાં દિશ્યર્હન્તુ ।
યે દેવા યાનિ ભૂતાનિ પ્રપદ્યે તાનિ મે સ્વસ્ત્યયનં કુર્વન્ત્વિતિ ।
દક્ષિણસ્યામ્ ।
પ્રતીચ્યામ્ ।

ઉત્તરસ્યામ્ ।
ઊર્ધ્વાયામ્ ।
યે બ્રાહ્મણા ઇતિ સર્વત્રાનુષજેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.17
સ્નેહવદ્ અમાંસમ્ અન્નં ભોજયિત્વા વિદુષો બ્રાહ્મણાન્ અર્થસિદ્ધિં વાચયેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.18
બલિહરણસ્યાન્તે યામાશિષમ્ ઇચ્છેત્ તામ્ આશાસીત ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.19
ગૃહપતિઃ ઓં અક્ષયમ્ અન્નમ્ અસ્ત્વ્ ઇત્ય્ આહ ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.20
ભિક્ષાં પ્રદાય સાયં ભોજનમેવ પ્રાતર્ આશેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.21
વિપ્રોષ્ય ગૃહાનુપતિષ્ઠેત્ ॥ વ્ગ્ર્સ્_17.22