વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 84

રુદ્ર ઉવાચ ।
ઉત્તરાણાં ચ વર્ષાણાં દક્ષિણાનાં ચ સર્વશઃ ।
આચક્ષતે યથાન્યાયં યે ચ પર્વતવાસિનઃ ।
તચ્છૃણુધ્વં મયા વિપ્રાઃ કીર્ત્ત્યમાનં સમાહિતાઃ

દક્ષિણેન તુ શ્વેતસ્ય નીલસ્ય ચોત્તરેણ ચ ।
વાયવ્યાં રમ્યકં નામ જાયન્તે તત્ર માનવાઃ ।
મતિપ્રધાના વિમલા જરાદૌર્ગન્ધ્યવર્જિતાઃ

તત્રાપિ સુમહાન્ વૃક્ષો ન્યગ્રોધો રોહિતઃ સ્મૃતઃ ।
તત્ફલાદ્ રસપાનાદ્ધિ દશવર્ષસહસ્ત્રિણઃ ।
આયુષા સર્વમનુજા જાયન્તે દેવરૂપિણઃ

ઉત્તરેણ ચ શ્વેતસ્ય ત્રિશ્રૃઙ્ગસ્ય ચ દક્ષિણે ।
વર્ષં હિરણ્મયં નામ તત્ર હૈરણ્વતી નદી ।
યક્ષા વસન્તિ તત્રૈવ બલિનઃ કામરૂપિણઃ

એકાદશહસ્ત્રાણિ સમાનાં તેન જીવતે ।
શતાન્યન્યાનિ જીવન્તે વર્ષાણાં દશ પઞ્ચ ચ

લકુચાઃ ક્ષુદ્રસા વૃક્ષાસ્તસ્મિન્ દેશે વ્યવસ્થિતાઃ ।
તત્ફલપ્રાશમાના હિ તેન જીવન્તિ માનવાઃ

તથા ત્રિશ્રૃઙ્ગે ચ મણિકાઞ્ચનસર્વરત્નશિખરાનુક્રમેણ તસ્ય ચોત્તરશ્રૃઙ્ગાદ્દક્ષિણસમુદ્રાન્તે ચોત્તરકુરવઃ । વસ્ત્રાણ્યાભરણાનિ ચ વૃક્ષેષ્વેવ જાયન્તે ક્ષીરવૃક્ષાઃ ક્ષીરાસવાઃ સન્તિ। મણિભૂમિઃ સુવર્ણબાલુકા। તસ્મિન્ સ્વર્ગચ્યુતાશ્ચ પુરુષા વસન્તિ ત્રયોદશવર્ષસહસ્ત્રાયુષઃ । તસ્યૈવ દ્વીપસ્ય પશ્ચિમેન ચતુર્યોજનસહસ્ત્રમતિક્રમ્ય દેવલોકાચ્ચન્દ્રદ્વીપો ભવતિ યોજનસહસ્ત્રપરિમણ્ડલઃ । તસ્ય મધ્યે ચન્દ્રકાન્તસૂર્યકાન્તનામાનૌ ગિરિવરૌ। તયોશ્ચ મધ્યે ચન્દ્રાવતી નામ મહાનદી અનેકવૃક્ષફલાનેકનદીસમાકુલા। એતત્કુરુવર્ષં ચ । તસ્યોત્તરપાર્શ્વે સમુદ્રોર્મિમાલાઢ્યં પઞ્ચયોજનસહસ્ત્રમતિક્રમ્ય દેવલોકાત્ સૂર્યદ્વીપો ભવતિ યોજનસહસ્ત્રપરિમણ્ડલઃ। તસ્ય મધ્યે ગિરિવરઃ શતયોજનવિસ્તીર્ણસ્તાવદુચ્છ્રિતઃ। તસ્માત્સૂર્યાવર્ત્તનામા નદી નિર્ગતા। તત્ર ચ સૂર્યસ્યાધિષ્ઠિતમ્ તત્ર સૂર્યદૈવત્યાસ્તદ્વર્ણાશ્ચ પ્રજા દશવર્ષસહસ્ત્રાયુષઃ। તસ્ય ચ દ્વીપસ્ય પશ્ચિમેન ચતુર્યોજનસહસ્ત્રમતિક્રમ્ય સમુદ્રં દશયોજનસહસ્ત્રં પરિમણ્ડલત્વેન દ્વીપો રુદ્રાકરો નામ । તત્ર ચ ભદ્રાસનં વાયોરનેકરત્નશોભિતમ્। તત્ર વિગ્રહવાન્ વાયુસ્તિષ્ઠતિ। તપનીયવર્ણાશ્ચ પ્રજાઃ પઞ્ચવર્ષસહસ્ત્રાયુષઃ

॥ ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે ચતુરશીતિતમોઽધ્યાયઃ