વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 82

રુદ્ર ઉવાચ ।
અથ નદીનામવતારં શ્રૃણુત ।
આકાશસમુદ્રો યઃ કીર્ત્યતે સામાખ્યસ્ તસ્માદાકાશગામિની નદી પ્રવૃત્તા । સા ચાનવરતમિન્દ્રગજેન ક્ષોભ્યતે । સા ચ ચતુરશીતિસહસ્ત્રોચ્છ્રાયા । સા મેરોઃ સુદર્શનં કરોતિ । સા ચ મેરુકૂટતટાન્તેભ્યઃ પ્રસ્ખલિતા ચતુર્ધા સંજાતા । ષષ્ટિં ચ યોજનસહસ્ત્રં નિરાલમ્બા પતમાના પ્રદક્ષિણમનુસરન્તી ચતુર્દ્ધા જગામ । સીતા ચાલકનન્દા ચક્ષુર્ભદ્રા ચેતિ નામભિઃ ।
યથોદ્દેશં સા ચાનેકશતસહસ્ત્રપર્વતાનાં દારયન્તી ગાં ગતેતિ ગઙ્ગેત્યુચ્યતે અથ ગન્ધમાદનપાર્શ્વેઽમરગણ્ડિકા વર્ણ્યતે । એકત્રિંશદ્યોજનસહસ્ત્રાણિ આયામઃ ચતુઃશતવિસ્તીર્ણમ્। તત્ર કેતુમાલાઃ સર્વે જનપદાઃ । કૃષ્ણવર્ણાઃ પુરુષા મહાબલિનઃ । ઉત્પલવર્ણાઃ સ્ત્રિયઃ શુભદર્શનાઃ । તત્ર ચ મહાવૃક્ષાઃ પનસાઃ સન્તિ । તત્રેશ્વરો બ્રહ્મપુત્રસ્તિષ્ઠતિ । તત્રોદપાનાચ્ચ જરારોગવિવર્જિતા વર્ષાયુતાયુષશ્ચ નરાઃ । માલ્યવતઃ પૂર્વપાર્શ્વે પૂર્વગણ્ડિકા એકશ્રૃઙ્ગાદ્યોજનસહસ્ત્રાણિ માનતસ્તત્ર ચ ભદ્રાશ્વા નામ જનપદાઃ ભદ્રસાલવનં ચ તત્ર વ્યવસ્થિતમ્ । કાલામ્રવૃક્ષાઃ પુરુષાઃ શ્વેતાઃ પદ્મવર્ણિનઃ સ્ત્રિયઃ કુમુદવર્ણા દશવર્ષસહસ્ત્રાણિ તેષામાયુઃ । તત્ર ચ પઞ્ચ કુલપર્વતાઃ । તદ્યથા શૈલવર્ણઃ માલાખ્યઃ કોરજશ્ચ ત્રિપર્ણઃ નીલશ્ચેતિ તદ્વિનિર્ગતાઃ। તદમ્ભઃસ્થિતાનાં દેશાનાં તાન્યેવ નામાનિ । તે ચ દેશા એતા નદીઃ પિબન્તિ। તદ્યથા સીતા સુવાહિની હંસવતી કાસા મહાચક્રા ચન્દ્રવતી કાવેરી સુરસા શાખાવતી ઇન્દ્રવતી અઙ્ગારવાહિની હરિતોયા સોમાવર્તા શતહ્રદા વનમાલા વસુમતી હંસા સુપર્ણા પઞ્ચગઙ્ગા ધનુષ્મતી મણિવપ્રા સુબ્રહ્મભાગા વિલાસિની કૃષ્ણતોયા પુણ્યોદા નાગવતી શિવા શેવાલિની મણિતટા ક્ષીરોદા વરુણાવતી વિષ્ણુપદી મહાનદી હિરણ્યસ્કન્ધવાહા સુરાવતી કામોદા પતાકાશ્ચેત્યેતા મહાનદ્યઃ । એતાશ્ચ ગઙ્ગાસમાઃ કીર્તિતાઃ। આજન્માન્તં પાપં વિનાશયન્તિ । ક્ષુદ્રનદ્યશ્ચ કોટિશઃ। તાશ્ચ નદીર્યે પિબન્તિ તે દશવર્ષસહસ્ત્રાયુષઃ। રુદ્રોમાભક્તા ઇતિ।
॥ ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે દ્વ્યશીતિતમોઽધ્યાયઃ ॥ ૮૨ ॥