વરાહ પુરાણ · અધ્યાય 1

અથ શ્રીવરાહપુરાણમ્
(નારાયણં નમસ્કૃત્ય નરં ચૈવ નરોત્તમમ્। દેવીં સરસ્વતીં ચૈવ તતો જયમુદીરયેત્ ॥)
નમસ્તસ્મૈ વરાહાય લીલયોદ્ધરતે મહીમ્।
ખુરમધ્યગતો યસ્ય મેરુઃ ખણખણાયતે

દંષ્ટ્રાગ્રેણોદ્ધૃતા ગૌરુદધિપરિવૃતા પર્વતૈર્નિમ્નગાભિઃ
સાકં મૃત્પિણ્ડવત્ પ્રાગ્બૃહદુરુવપુષાઽનન્તરૂપેણ યેન।
સોઽયં કંસાસુરારિર્મુરનરકદશાસ્યાન્તકૃત્સર્વસંસ્થઃ
કૃષ્ણો વિષ્ણુઃ સુરેશો નુદતુ મમ રિપૂનાદિદેવો વરાહઃ

યઃ સંસારાર્ણવે નૌરિવ મરણજરાવ્યાધિનક્રોર્મિભીમે
ભક્તાનાં ભીતિહર્તા મુરનરકદશાસ્યાન્તકૃત્ કોલરૂપી।
વિષ્ણુઃ સર્વેશ્વરોઽયં યમિહ કૃતધિયો લીલયા પ્રાપ્નુવન્તિ
મુક્તાત્માનો નપાપં ભવત્તુ નુદિતારાતિપક્ષઃ ક્ષિતીશઃ

સૂત ઉવાચ।
યસ્મિન્ કાલે ક્ષિતિઃ પૂર્વં વરાહવપુષા તુ સા।
ઉદ્ધૃતા વિષ્ણુના ભક્ત્યા પપ્રચ્છ પરમેશ્વરમ્

ધરણ્યુવાચ।
કલ્પે કલ્પે ભવાનેવ માં સમુદ્ધરતે વિભો।
ન ચાહં વેદ તે મૂર્તિં નાદિસર્ગં ચ કેશવ

વેદેષુ ચૈવ નષ્ટેષુ મત્સ્યો ભૂત્વા રસાતલમ્।
પ્રવિશ્ય તાનપાકૃષ્ય બ્રહ્મણે દત્તવાનસિ

અન્યત્ સુરાસુરમયં ત્વં સમુદ્રસ્ય મન્થને।
ધૃતવાનસિ કૌર્મ્યેણ મન્દરં મધુસૂદન

પુનર્વારાહરૂપેણ માં ગચ્છન્તીં રસાતલમ્ ।
ઉજ્જહારૈકદંષ્ટ્રેણ ભગવાન્ વૈ મહાર્ણવાત્

અન્યદ્ધિરણ્યકશિપુર્વરદાનેન દર્પિતઃ।
આબાધમાનઃ પૃથિવીં સ ત્વયા વિનિપાતિતઃ ।
બલિસ્તુ બદ્ધો ભગવંસ્ત્વયા વામનરૂપિણા

પુનર્નિઃક્ષત્રિયા દેવ ત્વયા ચાપિ પુરા કૃતા ।
જામદગ્ન્યેન રામેણ ત્વયા ભૂત્વાઽસકૃત્પ્રભો

પુનશ્ચ રાવણો રક્ષઃ ક્ષપિતં ક્ષાત્રતેજસા ।
ન ચ જાનામ્યહં દેવ તવ કિઞ્ચિદ્વિચેષ્ટિતમ્

ઉદ્ધૃત્ય માં કથં સૃષ્ટિં સૃજસે કિં ચ સા ત્વયા।
સકૃદ્ ધ્રિયેત કૃત્વા ચ પાલ્યતે ચાપિ કેન ચ

કેન વા સુલભો દેવ જાયસે સતતં વિભો ।
કથં ચ સૃષ્ટેરાદિઃ સ્યાદવસાનં કથં ભવેત્

કથં યુગસ્ય ગણના સંખ્યાઽસ્યાનુચતુર્યુગમ્ ।
કે વા વિશેષાસ્તેષ્વસ્મિન્ કા વાઽવસ્થા મહેશ્વર

યજ્વાનઃ કે ચ રાજાનઃ કે ચ સિદ્ધિં પરાં ગતાઃ ।
એતત્સર્વં સમાસેન કથયસ્વ પ્રસીદ મે

ઇત્યુક્તઃ ક્રોડરૂપેણ જહાસ પરમેશ્વરઃ ।
હસતસ્તસ્ય કુક્ષૌ તુ જગદ્ધાત્રી દદર્શ હ ॥
રુદ્રાન્ દેવાન્ સવસવઃ સિદ્ધસંઘાન્ મહર્ષિભિઃ

સચન્દ્રસૂર્યગ્રહસપ્તલોકા-
નન્તઃ સ્થિતાંસ્તાવદુપાત્તધર્માન્ ।
ઇતીદૃશં પશ્યતિ સા સમસ્તં
યાવત્ક્ષિતિર્વેપિતસર્વગાત્રા

ઉન્મીલિતાસ્યસ્તુ યદા મહાત્મા
દૃષ્ટો ધરણ્યાઽમલસર્વગાત્ર્યા ।
તાવત્સ્વરૂપેણ ચતુર્ભુજેન
મહોદધૌ સુપ્તમથોઽન્વપશ્યત્

શેષપર્યઙ્કશયને સુપ્તં દેવં જનાર્દનમ્ ।
દૃષ્ટ્વા તન્નાભિપઙ્કસ્થમન્તઃસ્થં ચ ચતુર્મુખમ્।
કૃતાઞ્જલિપુટા દેવી સ્તુતિં ધાત્રી જગાદ હ

ધરણ્યુવાચ।
નમઃ કમલપત્રાક્ષ નમસ્તે પીતવાસસે।
નમઃ સુરારિવિધ્વંસકારિણે પરમાત્મને

શેષપર્યઙ્કશપને ધૃતવક્ષસ્થલશ્રિયે ।
નમસ્તે સર્વદેવેશ નમસ્તે મોક્ષકારિણે

નમઃ શાર્ઙ્ગાસિચક્રાય જન્મમૃત્યુવિવર્જિતે।
નમો નાભ્યુત્થિતમહત્કમલાસનજન્મને

નમો વિદ્રુમરક્તાસ્યપાણિપલ્લવશોભિને ।
શરણં ત્વાં પ્રસન્નાઽસ્મિ ત્રાહિ નારીમનાગસમ્

પૂર્ણનીલાઞ્જનાકારં વારાહં તે જનાર્દન।
દૃષ્ટ્વા ભીતાઽસ્મિ ભૂયોઽપિ જગત્ ત્વદ્દેહગોચરમ્।
ઇદાનીં કુરુ મે નાથ દયાં ત્રાહિ મહાભયાત્

કેશવઃ પાતુ મે પાદૌ જઙ્ઘે નારાયણો મમ ।
માધવો મે કટિં પાતુ ગોવિન્દો ગુહ્યમેવ ચ

નાભિં વિષ્ણુસ્તુ મે પાતુ ઉદરં મધુસૂદનઃ ।
ઊરું ત્રિવિક્રમઃ પાતુ હૃદયં પાતુ વામનઃ

શ્રીધરઃ પાતુ મે કણ્ઠં હૃષીકેશો મુખં મમ ।
પદ્મનાભસ્તુ નયને શિરો દામોદરો મમ

એવં ન્યસ્ય હરેર્ન્યાસમામાનિ જગતી તદા ।
નમસ્તે ભગવન્ વિષ્ણો ઇત્યુક્ત્વા વિરરામ હ

ઇતિ શ્રીવરાહપુરાણે ભગવચ્છાસ્ત્રે પ્રથમોઽધ્યાયઃ