વૈશેષિકસૂત્ર (અન્ય આવૃત્તિ) · અધ્યાય 2.1

રૂપરસગન્ધસ્પર્શવતી પૃથિવી

રૂપરસસ્પર્શવત્ય આપો દ્રવાઃ સ્નિગ્ધાઃ

તેજો રૂપસ્પર્શવત્

સ્પર્શવાન્ વાયુઃ

ત આકાશે ન વિદ્યન્તે

સર્પિર્જતુમધૂચ્છિષ્ટાનાં અગ્નિસંયોગાદ્દ્રવત્વમદ્ભિઃ સામાન્યમ્

ત્રપુસીસ લોહ રજત સુવર્ણાનામગ્નિસંયોગાદ્દ્રવત્વમદ્ભિઃ સામાન્યમ્

વિષાણી કકુદ્માન્ પ્રાન્તેવાલધિઃ સાસ્નાવાન્ ઇતિ ગોત્વે દૃષ્ટં લિઙ્ગમ્

સ્પર્શશ્ચ વાયોઃ

ન ચ દૃષ્ટાનાં સ્પર્શ ઇત્યદૃષ્ટલિઙ્ગો વાયુઃ

અદ્રવ્યવત્ત્વેન દ્રવ્યમ્

ક્રિયાવત્ત્વાત્ ગુણવત્ત્વાચ્ચ

અદ્રવ્યત્વેન નિત્યત્વમુક્તમ્

વાયોર્વાયુસંમૂર્છનં નાનાત્વલિઙ્ગમ્

વાયુસન્નિકર્ષે પ્રત્યક્ષાભાવાત્ દૃષ્ટં લિઙ્ગં ન વિદ્યતે

સામાન્યતો દૃષ્ટાચ્ચાવિશેષઃ

તસ્માદાગમિકમ્

સંજ્ઞાકર્મ ત્વસ્મદ્વિશિષ્ટાનાં લિઙ્ગમ્

પ્રત્યક્ષપ્રવૃત્તત્વાત્ સંજ્ઞાકર્મણઃ

નિષ્ક્રમણં પ્રવેશનમિત્યાકાશસ્ય લિઙ્ગમ્

તદલિઙ્ગમેકદ્રવ્યત્વાત્ કર્મણઃ

કારણાન્તરાનુકિપ્તિ વૈધર્મ્યાચ્ચ

સંયોગાદભાવઃ કર્મણઃ

કારણગુણપૂર્વકઃ કાર્યગુણો દૃષ્ટઃ

કાર્યાન્તરાપ્રાદુર્ભાવાચ્ચ શબ્દઃ સ્પર્શવતામગુણઃ

પરત્ર સમવાયાત્ પ્રત્યક્ષત્વાચ્ચ નાત્મગુણો ન મનોગુણઃ

પરિશેષાલ્લિઙ્ગમાકાશસ્ય

દ્રવ્યત્વનિત્યત્વે વાયુના વ્યાખ્યાતે

તત્ત્વમ્ભાવેન

શબ્દાલિઙ્ગાવિશેષાદ્વિશેષલિઙ્ગાભાવાચ્ચ

તદનુવિધાનાદેકપૃથક્ત્વઞ્ચેતિ