ઉદાનવર્ગ · અધ્યાય 20

ક્રોધમ્.જહેદ્.વિપ્રજહેચ્.ચ.માનમ્.સમ્યોજનમ્.સર્વમ્.અતિક્રમેત ।
તમ્.નામ્ને.રૂપે.ચ;અસજ્યમાનમ્.અકિંચનમ્.ન.અનુપતન્તિ.સંગાઃ ॥

ક્રોધમ્.જહેદ્.ઉત્પતિતમ્.રાગમ્.જાતમ્.નિવારયેત્ ।
અવિદ્યામ્.પ્રજહેદ્.ધીરઃ.સત્ય.અભિસમયાત્.સુખમ્ ॥

ક્રોધમ્.હત્વા.સુખમ્.શેતે.ક્રોધમ્.હત્વા.ન.શોચતિ ।
ક્રોધસ્ય.વિષ.મૂલસ્ય.મધુર.ઘ્નસ્ય.ભિક્ષવઃ ।
વધમ્.આર્યાઃ.પ્રશંસન્તિ.તમ્.ચ.હત્વા.ન.શોચતિ ॥

યત્.તુ.રોચયતિ.ક્રુદ્ધો.દુષ્કૃતમ્.સુકૃતમ્.ત્વ્.ઇતિ ।
પશ્ચાત્.સ.વિગતે.ક્રોધે.સ્પૃષ્ટ્વા.અગ્નિમ્.ઇવ.તપ્યતે ॥

અહ્રીકશ્.ચ.અનવત્રાપી.ચ.અવ્રતશ્.ચૈવ.રોષણઃ ।
ક્રોધેન.હ્ય્.અભિભૂતસ્ય.દ્વીપમ્.ન.અસ્તિ.ઇહ.કિંચન ॥
અહ્રીક્યો.અપ્ય્.અનવત્રાપી.ભવતિ.ક્રોધનો.અવ્રતઃ ।
ક્રોધેન.ચ.અભિભૂતસ્ય.ન.દ્વીપો.ભવતિ.કશ્ચન ॥

અબલમ્.હિ.બલમ્.તસ્ય.યસ્ય.ક્રોધે.બલમ્.બલમ્ ।
ક્રુદ્ધસ્ય.ધર્મ.હીનસ્ય.પ્રતિપત્તિર્.ન.વિદ્યતે ॥

યસ્.ત્વ્.અયમ્.બલવાન્.ભૂત્વા.દુર્બલસ્ય.તિતીક્ષતિ ।[.તિતિક્ષતિ.]
તામ્.આહુઃ.પરમામ્.ક્ષાન્તિમ્.નિત્યમ્.ક્ષમતિ.દુર્બલઃ ॥

યઃ.પરેષામ્.પ્રભૂઃ.સંસ્.તુ.દુર્બલાન્.સંતિતીક્ષતિ ।[.તિતિક્ષતિ.]
તામ્.આહુઃ.પરમામ્.ક્ષાન્તિમ્.નિત્યમ્.ક્ષમતિ.દુર્બલઃ ॥

અત્યુક્તો.હિ.પરૈર્.યો.વૈ.બલવાન્.સંતિતીક્ષતિ ।[.તિતિક્ષતિ.]
તામ્.આહુઃ.પરમામ્.ક્ષાન્તિમ્.નિત્યમ્.ક્ષમતિ.દુર્બલઃ ॥

આત્માનમ્.ચ.પરમ્.ચૈવ.મહતો.રક્ષતે.ભયાત્ ।
યઃ.પરમ્.કુપિતમ્.જ્ઞાત્વા.સ્વયમ્.તત્ર.ઉપશામ્યતિ ॥

ઉભયોશ્.ચરતે.સો.અર્થમ્.આત્મનસ્ય.પરસ્ય.ચ ।
યઃ.પરમ્.કુપિતમ્.જ્ઞાત્વા.સ્વયમ્.તત્ર.ઉપશામ્યતિ ॥

ઉભ.અર્થે.ચરમાણમ્.તમ્.હ્ય્.આત્મનસ્ય.પરસ્ય.ચ ।
અબલમ્.મન્યતે.બાલો.ધર્મેષ્વ્.અવવિચક્ષણઃ ॥

જયમ્.હિ.મન્યતે.બાલો.વચોભિઃ.પરુષૈર્.વદન્ ।
નિત્યમ્.ઇવ.જયસ્.તસ્ય.યો.અતિવાક્યમ્.તિતીક્ષતિ ॥[.તિતિક્ષતિ.]

શ્રેષ્ઠસ્ય.વાક્યમ્.ક્ષમતે.ભયેન.સંરમ્ભ.હેતોઃ.સદૃશસ્ય.ચૈવ ।
યો.વૈ.નિહીનસ્ય.વચઃ.ક્ષમેત.તામ્.ઉત્તમામ્.ક્ષાન્તિમ્.ઇહ.આહુર્.આર્યાઃ ॥

ક્રુદ્ધો.વાચમ્.ન.ભાષેત.પરિષત્સ્વ્.અથ.વા.મિથઃ ।
ક્રોધ.અભિભૂતઃ.પુરુષઃ.સ્વમ્.અર્થમ્.હિ.ન.બુધ્યતે ॥

સત્યમ્.વદેન્.ન.ચ.ક્રુધ્યેદ્.દદ્યાદ્.અલ્પાદ્.અપિ.સ્વયમ્ ।
સ્થાનૈર્.એભિસ્.ત્રિભિર્.યુક્તો.દેવાનામ્.અન્તિકમ્.વ્રજેત્ ॥

શાન્તસ્ય.હિ.કુતઃ.ક્રોધો.દાન્તસ્ય.સમ.જીવિનઃ ।
સમ્યગ્.આજ્ઞા.વિમુક્તસ્ય.ક્રોધો.ન.અસ્તિ.પ્રજાનતઃ ॥

તસ્ય.એવ.પાપમ્.ભવતિ.યઃ.ક્રુદ્ધે.ક્રુધ્યતે.પુનઃ ।
ક્રુદ્ધેષ્વ્.અક્રુદ્ધમાનસ્.તુ.સંગ્રામમ્.દુર્જયમ્.જયેત્ ॥[.અક્રુધમાનસ્.]?

અક્રોધેન.જયેત્.ક્રોધમ્.અસાધુમ્.સાધુના.જયેત્ ।
જયેત્.કદર્યમ્.દાનેન.સત્યેન.ત્વ્.અનૃતમ્.જયેત્ ॥

અક્રુદ્ધસ્ય.કુતઃ.ક્રોધો.દાન્તસ્ય.સમ.જીવિનઃ ।
સમ્યગ્.આજ્ઞા.વિમુક્તસ્ય.ક્રોધસ્.તસ્ય.ન.વિદ્યતે ॥

અક્રોધશ્.ચ.અવિહિંસા.ચ.વસત્ય્.આર્યેષુ.સર્વદા ।
સદા.પાપ.જને.ક્રોધસ્.તિષ્ઠતિ.પર્વતો.યથા ॥

યસ્.ત્વ્.ઇહ.ઉત્પતિતમ્.ક્રોધમ્.રથમ્.ભ્રાન્તમ્.ઇવ.ધારયેત્ ।
વદામિ.સારથિમ્.તમ્.તુ.રશ્મિ.ગ્રાહો.અયમ્.અન્યથા ॥