તત્ત્વરત્નાવલોક · શ્લોક 1-20

તત્ત્વરત્નાવલોકઃ (ત્ર)
ઓમ્ નમઃ શ્રીસદ્ગુરુપાદેભ્યઃ ।
અનુપમસુખરૂપી શ્રીનિવાસો ઽનિવાસો નિરુપમદશદેવીરૂપવિદ્યઃ સવિદ્યઃ ।
ત્રિભુવનહિતસૌખ્યપ્રાપ્તિકારો ઽવિકારો જયતિ કમલપાણિર્યાવદાશાવિકાસાઃ

શ્રીમન્ત્રનીતિગતચારુચતુર્થસેકરૂપં વિદન્તિ નહિ યે સ્ફુટશબ્દશૂન્યમ્ ।
નાનોપદેશગણસંકુલસપ્તભેદૈસ્ તેષાં સ્ફુટાવગતયે ક્રિયતે પ્રયત્નઃ

સંભ્રાન્તબોધા નિખિલા હિ તીર્થ્યાસ્ તત્ત્વસ્ય સાધ્યસ્ય ચ રૂપવિત્તૌ ।
તેભ્યઃ પ્રકૃષ્ટઃ કિલ તત્ત્વવેત્તા વેદાન્તવાદીતિ[જન] પ્રવાદઃ

આનન્દરૂપં સ્વવિદપ્રકમ્પ્યં વેદાન્તિનઃ સાધ્યમુષન્તિ સાન્તમ્ ।
સશ્રાવકાખડ્ગજિનાશ્ચ સાધ્યમ્ ઇચ્છન્તિ રૂપાદ્યુપધેર્વિરામમ્

આકારશૂન્યં ગગનેન્દુરૂપં પ્રત્યાત્મવેદ્યં કરુણારસં ચ ।
સલ્લક્ષણૈર્ભૂષિતમર્થકારિ દાનાદિનિષ્યન્દમપેતસૌખ્યમ્

સાનન્દસલ્લક્ષણમણ્ડિતાઙ્ગં સંભુજ્યમાનં દશભૂમિસંસ્થૈઃ ।
સત્ત્વાર્થકારિ પ્રવદન્તિ સાધ્યં દાનદિષટ્પારમિતાનયસ્થા

સંપૂર્ય દાનાદિગુણાનશેષાન્ સંબુદ્ધ્ય કૃત્યં સકલં ચ કૃત્વા ।
યભ્દૂતકોટેઃ કરણં ચ સાક્ષાત્ સાધ્યં તદપ્યસ્તિ નિરોધરૂપમ્

સ્વાભાઙ્ગણા(ના)શ્લેષિ તદર્થકારિ દુઃખૈઃ સુખૈશ્ચૈવ વિમુક્તિરૂપમ્ ।
અશીત્યનુવ્યઞ્જનભૂષિતાઙ્ગમ્ અપેતકલ્પં પ્રવદન્તિ સાધ્યમ્

સ્વદેવતાકારવિશેષશૂન્યં પ્રાગેવ સંભાવ્ય સુખં સ્ફુટં સત્ ।
મહાસુખાખ્યં જગદર્થકારિ ચિન્તામણિપ્રખ્યમુવાચ કશ્ચિત્

કૃત્વા સાક્ષાત્ સ્વાધિપં સાતરૂપં પશ્ચાત્ ત્યક્ત્વા સાતમાત્રં ફલં સ્યાત્ ।
શુદ્ધં સાક્ષાચ્છક્યતે નૈવ કર્તું તેનાકારો ભાવિતઃ સ્વાધિપસ્ય

ગગણસમશરીરં લક્ષણૈર્ભૂષિતાઙ્ગં નિરુપમસુખપૂર્ણં સ્વાભયા સંગતં ચ ।
સ્ફુરદમિતમુનીન્દ્રઃ સર્વસત્ત્વાર્થકારિ પ્રવદતિ પુનરન્યઃ સાધ્યમુચ્છેદશૂન્યમ્

કૃત્વા સાક્ષાત્ સ્વાધિપં સાતરૂપં ભાવોપેક્ષાજ્ઞાનમાત્રં ફલં સ્યાત્ ।
આસંસારસ્થાયિ સત્ત્વાર્થકારિ ચિન્તારત્નપ્રખ્યમેકાન્તશાન્તમ્

કૃત્વા સાક્ષાન્મણ્ડલં સાતરૂપં પશ્ચાત્તસ્ય સ્વેચ્છયા નિર્વૃતિં ચ ।
સત્ત્વાર્થસ્યાપ્યસ્ત્યભાવો ન વાસ્મિન્ પ્રાદુર્ભાવો નિર્વૃતાદસ્તિ યસ્માત્

કૃત્વા સ્ફુટં રૂપમભીષ્ટમેષાં પશ્ચાન્નિરોધં ફલમાહ કશ્ચિત્ ।
અભિન્નરૂપશ્ચ યતો નિરોધો ન પક્ષભેદે ઽપિ તતો ઽસ્તિ ભેદઃ

પ્રજ્ઞાજ્ઞાનાદુત્તરં બોધિચિત્તાસ્વાદસ્તુર્યં સેષ(ક)માહાવરં તત્ ।
યસ્માત્ સર્વો ભાવનાસુ પ્રયાસો વ્યર્થઃ પ્રાપ્તસ્તત્ફલસ્ય પ્રસિદ્ધેઃ

પ્રજ્ઞાજ્ઞાનાદુત્તરં પ્રાપ્તરામાસ્વાદસ્તુર્યં સેકમાહાધમં તત્ ।
યસ્માત્ સર્વો ભાવનાદૌ પ્રયત્નો બુદ્ધોદ્દિષ્ટો નિષ્ફલઃ સંપ્રસક્તઃ

દમ્ભોલિબીજશ્રુતિધૌતશુદ્ધપાથોજ્ઞ(જ)ભૂતાઙ્કુરભૂતપુષ્ટિ ।
તુરીયશસ્યં પરિપાકમેત(તિ) સ્ફુટં ચતુર્થં વિદુષો ઽપિ ગૂઢમ્

પઞ્ચપ્રદીપામૃતબિન્દુચન્દ્રભ્રૂમધ્યબિન્દુદ્ભવમણ્ડલાનિ ।
વાયોઃ સ્વરૂપં ગલશુણ્ડિકાદ્યમ્ અતત્ત્વરૂપં સ્વયમૂહનીયમ્

સ્વપ્નેન્દ્રજાલપ્રતિબિમ્બમાયામરીચિગન્ધર્વપુરામ્બુચન્દ્રૈઃ ।
અન્યૈશ્ચ સર્વૈરુપમાભિધેયૈર્ નૈવાસ્તિ સાધ્યં કથિતાદિહાન્યત્

ગમ્ભીરશૂન્યપ્રતિભાસમાત્રશાન્તાતિસૂક્ષ્માનભિલાપ્યશબ્દૈઃ ।
નિર્લેપની[રૂ]પનિરઞ્જનાદ્યૈર્ ભ્રાન્તિર્ન કાર્યાપરસાધ્યસત્ત્વે