svacchandatantram · અધ્યાય 1

સ્વચ્છન્દતન્ત્રમ્
પ્રથમઃ પટલઃ
કૈલાસશિખરાસીનં ભૈરવં વિગતામયમ્ ।
ચણ્ડનન્દિમહાકાલગણેશવૃષભૃઙ્ગિભિઃ

કુમારેન્દ્રયમાદિત્યબ્રહ્મવિષ્ણુપુરઃસરૈઃ ।
સ્તૂયમાનં મહેશાનં ગણમાતૃનિષેવિતમ્

સૃષ્ટિસંહારકર્તારં વિલયસ્થિતકારકમ્ ।
અનુગ્રહકરં દેવં પ્રણતાર્તિવિનાશનમ્

મુદિતં ભૈરવં દૃષ્ટ્વા દેવી વચનમબ્રવીત્ ।
શ્રીદેવ્યુવાચ
યત્ત્વયા કથિતં મહ્યં સ્વચ્છન્દં પરમેશ્વર

શતકોટિપ્રવિસ્તીર્ણં ભેદાનન્ત્યવિસર્પિતમ્ ।
ચતુષ્પીઠં મહાતન્ત્ર ચતુષ્ટયફલોદયમ્

ન શક્નુવન્તિ મનુજા અલ્પવીર્યપરાક્રમાઃ ।
અલ્પાયુષોઽલ્પવિત્તાશ્ચ અલ્પસત્ત્વાશ્ચ શંકર

તદર્થં સંગ્રહં તસ્ય સ્વલ્પશાસ્ત્રાર્થવિસ્તરમ્ ।
ભુક્તિમુક્તિપ્રદાતારં કથયસ્વ પ્રસાદતઃ

કીદૃશં વૈ ગુરું વિદ્યાત્સાધકં ચ મહેશ્વર ।
ભયાભયપ્રદાતારં શિષ્યં ભૂમિં ચ કીદૃશીમ્

મન્ત્રાંશ્ચૈવ સમાસેન કાલં ચૈવ સમાસતઃ ।
યજનં હવનં ચૈવ અધિવાસં રજાંસિ ચ

પઞ્ચગવ્યં ચરું ચૈવ દન્તકાષ્ઠં ચ મણ્ડલમ્ ।
દીક્ષા ચાધ્વાભિષેકૌ ચ સમયાન્સાધનાનિ ચ

કલિમાસાદ્ય સિધ્યન્તિ તથા બ્રૂહિ મહેશ્વર ।
શ્રીભૈરવ ઉવાચ
સાધુ સાધુ મહાભાગે યત્ત્વયા પરિચોદિતમ્

અનુગ્રહાય મર્ત્યાનાં સામ્પ્રતં કથયામિ તે ।
આદૌ તાવત્પરીક્ષેત આચાર્યં શુભલક્ષણમ્

આર્યદેશસમુત્પન્નં સર્વાવયવભૂષિતમ્ ।
શિવશાસ્ત્રવિધાનજ્ઞં જ્ઞાનજ્ઞેયવિશારદમ્

દેવકર્મરતં શાન્તં સત્યવાદિદૃઢવ્રતમ્ ।
સત્ત્વવદ્વીર્યસમ્પન્નં દયાદાક્ષિણ્યસંયુતમ્

ત્યાગિનં દમ્ભનિર્મુક્તં શિવશાસ્ત્રેષુ ભાવિતમ્ ।
ઈદૃશં તુ ગુરું પ્રાપ્ય સિદ્ધિમુક્તી ન દૂરતઃ

ક્રોધનશ્ચપલઃ ક્ષુદ્રો દયાદાક્ષિણ્યવર્જિતઃ ।
કેકરો દન્તુરઃ કાણઃ પાપિષ્ઠઃ શાસ્ત્રવર્જિતઃ

અતિદીર્ઘસ્તથા હ્રસ્વઃ કૃશઃ સ્થૂલઃ ક્ષયાન્વિતઃ ।
તાર્કિકો દમ્ભસંયુક્તઃ સત્યશૌચવિવર્જિતઃ

અન્યશાસ્ત્રરતો યસ્તુ નાસૌ મુક્તિફલપ્રદઃ ।
શિષ્યો દયાન્વિતો ધીરો દમ્ભમાયાવિવર્જિતઃ

દેવાગ્નિગુરુભક્તશ્ચ શાસ્ત્રભક્તો દૃઢવ્રતઃ ।
ગુરુશુશ્રૂષણપરઃ સુશાન્તેન્દ્રિયસંયુતઃ

ઈદૃશો વૈ ભવેચ્છિષ્.યઃ સોઽત્રાનુગ્રહભાજનમ્ ।
માયાન્વિતઃ શઠઃ ક્રૂરો નિઃસત્યઃ કલહપ્રિયઃ

કામી ચ લોભસમ્પન્નઃ શિવભક્તિવિવર્જિતઃ ।
દૂષકો ગુરુશાસ્ત્રાણાં દીક્ષિતોઽપિ ન મુક્તિભાક્

સન્તાપં ક્રોધને વિન્દ્યાચ્ચપલે ચપલાઃ શ્રિયઃ ।
મન્ત્રસિદ્ધિં હરેત્ક્ષુદ્ર આચાર્યસ્તુ વરાનને

દયાહીનેન દૌર્ભાગ્યમદક્ષે દસ્યુપીડનમ્ ।
કેકરેણ ભવેદ્વ્યાધિર્દન્તુરઃ કલિકારકઃ

કાણો વિદ્વેષજનનઃ ખલ્વાટશ્ચાર્થનાશનઃ ।
શાસ્ત્રહીને ન સિદ્ધિઃ સ્યાદ્દીક્ષાદૌ વીરવન્દિતે

દીર્ઘે રાજભયં જ્ઞેયં હ્રસ્વઃ પુત્રવિનાશનઃ ।
કૃશઃ ક્ષયકરો જ્ઞેયઃ સ્થૂલ ઉત્પાતકારકઃ

ક્ષયાન્વિતેન મૃત્યુઃ સ્યાત્તાર્કિકે વધબન્ધનમ્ ।
દામ્ભિકઃ પાપજનકો વેદિતવ્યો વરાનને

મન્તાસ્તસ્ય ન સિદ્ધ્યન્તિ યઃ સત્યાદિવિવર્જિતઃ ।
સર્વે તે ન શુભા દેવિ ઇહ લોકે પરત્ર ચ

સિતરક્તપીતકૃષ્ણાં ભૂમિં પ્લવવિશોધિતામ્ ।
વિશલ્યાં લક્ષણૈર્યુક્તાં સર્વકામાર્થસાધિકામ્

સુગન્ધિગન્ધસંયુક્તાં પુષ્પપ્રકરલાલિતામ્ ।
સુધૂપામોદબહલાં વિતાનોપરિશોભિતમ્

આચાર્યસ્તુ શુચિર્ભૂત્વા ચન્દનાગુરુચર્ચિતઃ ।
સુધૂપિતઃ પ્રસન્નાત્મા ખટિકાકરસંયુતઃ

પ્રાઙ્મુખોદઙ્મુખો વાપિ એકચિત્તઃ સમાહિતઃ ।
માતૃકાં પ્રસ્તરેત્તત્ર આદિક્ષાન્તામનુક્રમાત્

આદિઃ ષોડશભેદેન સાક્ષાદ્વૈ ભૈરવઃ સ્મૃતઃ ।
કવર્ગશ્ચટવર્ગૌ ચ તપયાઃ શસ્તથૈવ ચ

સંહારેણ સમોપેતૌ યોનિર્વૈ ભૈરવી સ્મૃતા ।
માતૃકાભૈરવં દેવમવર્ગેણ પ્રપૂજયેત્

ભૈરવી કાદિના પૂજ્યા માતૃવર્ગૈઃ પ્રપૂજયેત્ ।
અવર્ગે તુ મહાલક્ષ્મીઃ કવર્ગે કમલોદ્ભવા

ચવર્ગે તુ મહેશાની ટવર્ગે તુ કુમારિકા ।
નારાયણી તવર્ગે તુ વારાહી તુ પવર્ગિકા

ઐન્દ્રી ચૈવ યવર્ગસ્થા ચામુણ્ડા તુ શવર્ગિકા ।
એતાઃ સપ્ત મહામાતૃઃ સપ્તલોકવ્યવસ્થિતાઃ

સર્વાન્ કામાનવાપ્નોતિ દેવ્યેવં ભૈરવોઽબ્રવીત્ ।
અન્તેઽસ્ય ઉદ્ધરેન્મન્ત્રાન્ યથાક્રમનિયોગતઃ

ત્રયોદશં બિન્દુયુતમનન્તાસનમુત્તમમ્ ।
અનેન યોજયેત્સર્વં સોમસૂર્યાગ્નિમધ્યગમ્

બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશાનં શવાન્તં પરિકલ્પયેત્ ।
મૂર્તિં હંસાક્ષરેણૈવ બિન્દુભિન્નેન કલ્પયેત્

અર્ધચન્દ્રકૃતાટોપાં સ્વસ્વનાં તુહિનપ્રભામ્ ।
તદૂર્ધ્વે સકલં દેવં સ્વચ્છન્દં પરિકલ્પયેત્

ઓંકારમુચ્ચરેત્પૂર્વમઘોરેભ્યો અનન્તરમ્ ।
થ ઘોરેભ્યો સમાલિખ્ય તતોઽન્યત્તુ સમાલિખેત્

ઘોરઘોરતરેભ્યશ્ચ સર્વતઃ શર્વ ઉચ્ચરેત્ ।
સર્વેભ્યઃ પદમન્યચ્ચ નમસ્તે રુદ્ર એવ ચ

રૂપેભ્યશ્ચ સમાલિખ્ય નમસ્કારાવસાનકમ્ ।
મન્ત્રરાજઃ સમાખ્યાતઃ અઘોરઃ સુરપૂજિતઃ

સકૃદુચ્ચારિતો દેવિ નાશયેત્સર્વકિલ્બિષમ્ ।
જન્મકોટીસહસ્રૈસ્તુ ભ્રમદ્ભિઃ સમુપાર્જિતમ્

સ્મરણાન્નાશયેદ્દેવિ તમઃ સૂર્યોદયે યથા ।
યકારાદિવકારાન્તાઃ સંહારેણ સમાયુતાઃ

બિન્દુમસ્તકસમ્ભિન્ના ભૈરવસ્ય મુખાનિ ચ ।
બ્રહ્મભઙ્ગ્યા નિયોજ્યાનિ મૂર્ધાદિચરણાવધિ

પુનશ્ચોર્ધ્વં મુખં કલ્પ્યં પ્રાગ્દક્ષિણમથોત્તરમ્ ।
અપરં કલ્પયિત્વા તુ કલાભેદેન વિન્યસેત્

પૂર્વં ચ દક્ષિણં ચૈવ ઉત્તરં પશ્ચિમં તથા ।
ઊર્ધ્વમૂર્ધ્ના તુ સંયુક્તં ક્ષકારં ત્વીશરૂપિણમ્

એવં વક્ત્રં ચતુર્ધા તુ વક્ત્રેષ્વેવ નિયોજયેત્ ।
પઞ્ચમં યદ્ભવેદ્વક્ત્રં ક્ષકારેણૈવ નિર્દિશેત્

હૃદિ ગ્રીવાંસપૃષ્ઠે તુ નાભૌ ચ જઠરે તથા ।
પૃષ્ઠે ચોરસિ વિન્યસેદઘોરેણ યથાક્રમમ્

ગુહ્યે તથા ગુદે ચૈવ તથોર્વોર્જાનુનોરપિ ।
જઙ્ઘયોશ્ચ સ્ફિજોઃ કટ્યાં પાર્શ્વયોરુભયોરપિ

વિન્યસેચ્ચૈવ વામેન શરીરે તુ યથાક્રમમ્ ।
પાદૌ હસ્તૌ તથા નાસાં શિરશ્ચૈવ ભુજાવથ

સદ્યેન કલ્પયેદ્દેવિ સર્વમેતદ્યથાક્રમમ્ ।
તાસાં નામાનિ વક્ષ્યામિ યથાવદનુપૂર્વશઃ

તારા સુતારા તરણી તારયન્તી સુતારણી ।
ઈશાનસ્ય કલા પઞ્ચ નિરઞ્જનપદાનુગા

નિવૃત્તિશ્ચ પ્રતિષ્ઠા ચ વિદ્યા શાન્તિસ્તથૈવ ચ ।
પુરુષસ્ય કલા હ્યેતાશ્ચતસ્રઃ પરિકીર્તિતાઃ

તમા મોહા ક્ષુધા નિદ્રા મૃત્યુર્માયા ભયા જરા ।
અઘોરસ્ય કલા હ્યેતા અષ્ટૌ વૈ વરવર્ણિનિ

રજા રક્ષા રતિઃ પાલ્યા કામ્યા તૃષ્ણા મતિઃ ક્રિયા ।
ઋદ્ધિર્માયા ચ રાત્રિશ્ચ ભ્રામિણી મોહની તથા

મનોન્મની કલા હ્યેતા વામદેવે ત્રયોદશ ।
સિદ્ધિરૃદ્ધિર્દ્યુતિર્લક્ષ્મીર્મેધા કાન્તિઃ સુધા સ્થિતિઃ

સદ્યોજાતકલાસ્ત્વેવમષ્ટૌ સમ્પરિકીર્તિતાઃ ।
પુનશ્ચ સાધકો દેવિ સર્વાઙ્ગેષુ યથાક્રમમ્

નવતત્ત્વં ત્રિતત્ત્વં ચ ધ્રુવેણ પરિકલ્પયેત્ ।
વિદ્યાઙ્ગાનિ પુનર્ન્યસ્ય તેષાં મન્ત્રાન્ શૃણુ પ્રિયે

અઘોરેભ્યો સમાલિખ્ય થ ઘોરેભ્યો દ્વિતીયકમ્ ।
ઘોરઘોરતરેભ્યશ્ચ તૃતીયં પરિકલ્પયેત્

સર્વતઃ શર્વ સર્વેભ્યો ચતુર્થં પરિકલ્પયેત્ ।
નમસ્તે રુદ્રરૂપેભ્યઃ પઞ્ચમં ચ વિધાનતઃ

ઓંકારમુચ્ચરેત્પૂર્વં જું સશ્ચ તદનન્તરમ્ ।
નેત્રત્રયં પ્રકલ્પેત વિદ્યાદેહસ્ય ભામિનિ

વિદ્યાઙ્ગાનિ વિજાનીયાત્નામાનિ ચ નિબોધ મે ।
સર્વાત્મા તુ બ્રહ્મશિરો જ્વાલિની પિઙ્ગલં તથા

દુર્ભેદ્યં પાશુપત્યં ચ જ્યોતીરૂપં તથૈવ ચ ।
ક્રિયા જ્ઞાનં તથૈવેચ્છા તાસાં મન્ત્રાન્નિબોધ મે

ચતુર્થસ્વરસંયુક્તં હાન્તં બિન્દુવિભૂષિતમ્ ।
ક્રિયાશક્તિઃ સમાખ્યાતા સર્વસૃષ્ટિપ્રકાશિકા

શકારસ્ય તૃતીયં તુ ષષ્ઠયુક્તં સબિન્દુકમ્ ।
જ્ઞાનશક્તિઃ સ્મૃતા હ્યેષા પ્રબોધજનની શુભા

ક્ષાદિં દ્વિસ્વરસમ્ભિન્નં ત્રિપઞ્ચેન તુ મૂર્છિતમ્ ।
ઇચ્છાશક્તિઃ સમાખ્યાતા ભૈરવસ્યામિતાત્મિકા

હંસાખ્યો બિન્દુસંયુક્તઃ ષષ્ઠસ્વરવિભેદિતઃ ।
બાલેન્દુનાદશક્ત્યન્તઃ સ્વચ્છન્દો નિષ્કલઃ સ્મૃતઃ

અસ્યોચ્ચરણમાત્રેણ યે યુક્તાઃ સર્વપાતકૈઃ ।
શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશાઃ પદં ગચ્છન્ત્યનામયમ્

સાન્તં દીર્ઘસ્વરૈઃ ષડ્ભિર્ભિન્નજાતિવિભેદિતમ્ ।
હૃચ્છિરશ્ચ શિખા વર્મ લોચનાસ્ત્રં પ્રકલ્પયેત્

ઓંકારો દીપનસ્તેષામન્તે જાતિં પ્રકલ્પયેત્ ।
નમઃ સ્વાહા તથા વૌષઠું વષટ્ફટ્ક્રમેણ તુ

એષ ભૈરવરાજસ્તુ સર્વકામાર્થસાધકઃ ।
હર ઈમ અકારશ્ચ ઙાદિરોસ્વરસંયુતઃ

યાન્ત એકારસંયુક્તઃ ષાદિર્લાન્તવિભેદિતઃ ।
લાદિસ્ત્રિસ્વરસમ્ભિન્નો હંસો બિન્દુસમાયુક્તઃ

ષષ્ઠસ્વરસમોપેતઃ ફટ્કારાન્તવિકલ્પિતઃ ।
અઘોરેશ્વરીતિ વિખ્યાતા સ્વચ્છન્દોત્સઙ્ગગામિની

ભૈરવાઙ્ગસમોપેતા વક્ત્રપઞ્ચકસંયુતા ।
હાન્તો યાદિર્યકારાન્તો રાદિઃ ષષ્ઠકલાન્વિતઃ

બિન્દુનાદસમાયોગાત્કપાલેશઃ પ્રકીર્તિતઃ ।
સાન્તો બિન્દુરધો હ્યગ્નિઃ ષષ્ઠયુક્તસ્તુ કીર્તિતઃ

શિખિવાહનસંજ્ઞસ્તુ જ્ઞાતવ્યોઽસૌ વરાનને ।
સંહારઃ ષષ્ઠસંયુક્તઃ ષડન્તેન સમન્વિતઃ

ક્રોધરાજઃ સમાખ્યાતઃ ।
તથાન્યં કથયામિ તે ।
ઞાદિઃ ષષ્ઠસ્વરોપેતસ્ત્રિપદેન સમાયુતઃ

બિન્દુમસ્તકસમ્ભિન્નો વિકરાલો વરાનને ।
સાન્તઃ શાદ્યેન સંયુક્તઃ ષષ્ઠસ્વરયુતોઽપ્યધઃ

ચતુર્દશસ્વરાક્રાન્તો બિન્દુનાદાન્તભૂષિતઃ ।
મન્મથઃ કથિતો હ્યેષ સુરસિદ્ધનમસ્કૃતઃ

યેનેદં તુ નિજં સર્વં જગત્સ્થાવરજઙ્ગમમ્ ।
હરરાદિસમાયુક્તઃ ઊકારાધઃ સબિન્દુકઃ

મેઘનાદેશ્વરો હ્યેષ ભૈરવઃ સમ્પ્રકીર્તિતઃ ।
ક્ષસાન્તર્બિન્દુસંયુક્તઃ પઞ્ચમેન વિભેદિતઃ

સોમેશ્વરઃ સમાખ્યાતો જન્મમૃત્યુવિનાશનઃ ।
ક્ષાદિર્યાન્તસમોપેતો હાન્તેનાધોનિયોજિતઃ

ભાન્તો વાદિર્લકારાન્તો રાદ્યોઽધો રુદ્રયોજિતઃ ।
બિન્દ્વર્ધેન્દુસમાયુક્તો નાદશક્તિસમન્વિતઃ

વિદ્યારાજઃ સમાખ્યાતો મહાપાતકનાશનઃ ।
ભૈરવાષ્ટકમેતદ્ધિ પરિવારઃ પ્રકીર્તિતઃ

લોકપાલાંસ્તથોદ્ધૃત્ય સ્વનામપ્રણવાદિકાન્ ।
નમસ્કારાવમાનાંશ્ચ સાસ્ત્રાન્સમ્પરિકલ્પયેત્

ઇતિ સ્વચ્છન્દતન્ત્રે મન્ત્રોદ્ધારપ્રકાશનં નામ પ્રથમઃ પટલઃ
દ્વિતીયઃ પટલઃ
અથાર્ચનં પ્રવક્ષ્યામિ યથાવદનુપૂર્વશઃ ।
શૌચં કૃત્વા તતઃ સ્નાનં કર્તવ્યં તુ મૃદમ્ભસા

શુચિસ્થાનાન્મૃદં પૂર્વં ગૃહીત્વાસ્ત્રેણ શોધિતામ્ ।
પ્રક્ષાલ્ય જલતીરં તુ સ્થાપયેત્તાં વરાનને

ભાગદ્વયં તતોઽસ્ત્રેણ કર્તવ્યં તુ કૃશોદરિ ।
ભાગાર્ધેન કટિં ચોરૂ જઙ્ઘે પાદૌ તથૈવ ચ

ક્ષાલયેત યથાન્યાયં ત્રિરન્તરિતયોગતઃ ।
અવશિષ્ટં તુ ભાગાર્ધં ગૃહીત્વાસ્ત્રાભિમન્ત્રિતમ્

સપ્તવારાન્વરારોહે અર્કદીપ્તં તુ કારયેત્ ।
શિરઃપ્રભૃતિ પાદાન્તમાગુષ્ઠ્ય સ્નાનમાચરેત્

ઉત્તીર્યોદકમધ્યાત્તુ ઉપસ્પૃશ્ય યથાક્રમમ્ ।
સંધ્યાયા વન્દનં કુર્યાચ્છાસ્ત્રદૃષ્ટેન કર્મણા

મલસ્નાનં ભવેદેવં વિધિસ્નાનં પ્રચક્ષ્મહે ।
ભાગાર્ધં યત્સ્થિતં પૂર્વં તતો ભાગત્રયં કુરુ

વામહસ્તસ્ય પૂર્વે ચ દક્ષિણે ચોત્તરે ક્રમાત્ ।
પૂર્વભાગં તતોઽસ્ત્રેણ સપ્તવારાંસ્તુ મન્ત્રયેત્

દક્ષિણસ્થં તથા વક્ત્રૈરભિમન્ત્ર્ય વરાનને ।
ઉત્તરં ચાભિમન્ત્ર્યૈવં દેવેનાઙ્ગયુતેન ચ

પૂર્વભાગં ગૃહીત્વા તુ દશદિક્ષુ વિનિક્ષિપેત્ ।
ઉત્તરેણ તુ ભાગેન જલં ચૈવાભિમન્ત્રયેત્

બાહુમાત્રપ્રમાણેન ભૈરવેશમનુસ્મરન્ ।
આત્માનં ગુણ્ઠયિત્વા તુ દક્ષભાગેન સુવ્રતે

સ્નાયાદ્રાજોપચારેણ સુગન્ધામલકાદિભિઃ ।
પ્રાણાયામાભિષેકૌ તુ કર્તવ્યૌ ભૈરવેણ ચ

ઉત્તીર્યોદકમધ્યાત્તુ તદ્વાસઃ પરિવર્તયેત્ ।
ઉપસ્પૃશ્ય કૃતન્યાસો મૂલમન્ત્રમનુસ્મરન્

તીર્થં સંગૃહ્ય દેવેશિ આત્મનોઽગ્રે નિધાપયેત્ ।
તત્રસ્થો વન્દયેત્સંધ્યાં માર્જનાદિરનુક્રમાત્

અઘમર્ષઃ પ્રકર્તવ્ય ઉપસ્થાનં દિવાકરે ।
જપં કૃત્વા નિવેદ્યૈવં પ્રણમ્ય ચ વરાનને

મન્ત્રાણાં તર્પણં કૃત્વા દેવાનામૃષિભિઃ સહ ।
સર્વેષાં ભૂતસંઘાનાં તતસ્તીર્થં તુ સંહરેત્

મૂલમન્ત્રમનુસ્મૃત્ય ભસ્મસ્નાનમતઃ પરમ્ ।
મલસ્નાનં પ્રકર્તવ્યં ભાવિતેનાન્તરાત્મના

પરિવૃત્ત્ય તતો વાસઃ સંધ્યાં પ્રાગિવ વન્દયેત્ ।
વિધિસ્નાનં તતઃ કુર્યાદ્ભૈરવેશમનુસ્મરન્

શિરો વક્ત્રં ચ હૃદ્ગુહ્યં પાદાન્તં ચ વિભાગશઃ ।
ભૈરવેણાઙ્ગયુક્તેન સમુદ્ધૂલ્યં યથાક્રમમ્

અભિષેકં પ્રકુર્વીત પરં તત્ત્વમનુસ્મરન્ ।
સંધ્યાયા વન્દનં કુર્યાદ્યથાપૂર્વં વરાનને

તતો યાગગૃહં ગત્વા હસ્તૌ પાદૌ ચ ક્ષાલયેત્ ।
શિખાં બદ્ધ્વા શિખાં સ્મૃત્વા ઉપસ્પૃશ્ય વિધાનતઃ

સકલીકૃતદેહસ્તુ પુષ્પમાદાય સુવ્રતે ।
દિઙ્માતૃભ્યો નમસ્કૃત્ય દ્વારં સંપ્રોક્ષ્ય યત્નતઃ

શિવામ્ભસાસ્ત્રમન્ત્રેણ વિઘ્નપ્રોચ્ચાટનં ભવેત્ ।
દ્વારશાખોર્ધ્વતો દેવં ગણેશં ચ શ્રિયં તથા

સંપૂજ્ય ગન્ધપુષ્પાદ્યૈર્ધૂપાદિભિરનુક્રમાત્ ।
અર્ઘ્યપાદ્યોપહારૈશ્ચ તતો દ્વારસ્ય ચોત્તરે

નન્દિગઙ્ગે સમભ્યર્ચ્ય મહાકાલં ચ દક્ષિણે ।
કાલિન્દીં ચૈવ સંપૂજ્ય યથાનુક્રમયોગતઃ

ભૈરવાસ્ત્રં સમુચ્ચાર્ય પુષ્પં સંગૃહ્ય ભાવિતઃ ।
સપ્તાભિમન્ત્રિતં કૃત્વા જ્વલદગ્નિશિખાકુલમ્

નારાચાસ્ત્રપ્રયોગેણ પ્રવિશેદ્ગૃહમધ્યતઃ ।
નિવારિતં તેન સર્વં વિઘ્નજાલમનન્તકમ્

તતો રક્ષાર્થમન્ત્રં ચ દશદિક્ષુ વિનિક્ષિપેત્ ।
મધ્યે સમ્પૂજ્ય બ્રહ્માણં ગન્ધૈઃ પુષ્પૈરનુક્રમાત્

દક્ષિણાયાં તતો મૂર્તૌ પ્રણવાસનસંસ્થિતઃ ।
ઉપવિશ્યાસનં બદ્ધ્વા સ્વભ્યસ્તં વૈ પુરઃસ્થિતમ્

ગન્ધદિગ્ધૌ કરૌ કૃત્વા અસ્ત્રેણ પરિશોધયેત્ ।
કવચેનાવગુણ્ઠ્યૈતૌ પ્લાવયેદમૃતેન તુ

પરાં શક્તિં તુ સંક્ષોભ્ય તતોઽનન્તં પ્રકલ્પયેત્ ।
મૂર્તિં ન્યસ્યાનુવક્ત્રાણિ સ્વચ્છન્દં પરિકલ્પયેત્

અઙ્ગુષ્ઠાદિકનિષ્ઠાન્તં વિન્યસેદઙ્ગપઞ્ચકમ્ ।
ભૈરવાનપિ સંકલ્પ્ય પરં તત્ત્વમનુસ્મરેત્

પ્રાણાયામત્રયં કાર્યં દેહસંશુદ્ધિકારણમ્ ।
અશુદ્ધઃ સ્વમરુદ્રેચ્યઃ શુદ્ધેનાપૂરયેત્તનુમ્

કુમ્ભકં રેચકં કૃત્વા વ્યોમ્ન્યાત્માનં નિધાપયેત્ ।
ખદ્યોતકનિભં સૂક્ષ્મં કરણૈસ્તુ વિવર્જિતમ્

કાર્યેણૈવ વિહીનં ચ માયાપ્રધ્વસ્તગોચરમ્ ।
શિવીકાર્યસ્તથાત્મૈવ યથા ભવતિ તચ્છૃણુ

પરં ભાવં તુ સંગૃહ્ય તતઃ શોષ્યા તનુઃ પ્રિયે ।
સંહારેણ યભિન્નેન રુદ્રબીજયુતેન ચ

તેનૈવ દહનં કાર્યમૂર્ધ્વાધોઽગ્નિયુતેન ચ ।
અધો વિષ્ણુસમાયુક્તો વાયુવર્ણઃ સબિન્દુકઃ

ઉત્પૂયનકરો હ્યેષ પ્લાવને વારુણઃ સ્મૃતઃ ।
બિન્દુમસ્તકસંભિન્નઃ શક્તિન્યાસસ્તતો ભવેત્

આનયેત્તં યથાનીતં પ્લાવયેદમૃતેન તુ ।
મલપ્રધ્વસ્તચૈતન્યં કલાવિદ્યાસમાશ્રિતમ્

રાગેણ રઞ્જિતાત્માન કાલેન કલિતં તથા ।
નિયત્યા યમિતં ભૂયઃ પુંભાવેનોપબૃંહિતમ્

પ્રધાનાશયસંપન્નં ગુણત્રયસમન્વિતમ્ ।
બુદ્ધિતત્ત્વસમાસીનમહઙ્કારસમાવૃતમ્

મનસા બુદ્ધિકર્માક્ષૈસ્તન્માત્રૈઃ સ્થૂલભૂતકૈઃ ।
પ્રણવેન તુ સર્વં તચ્છરીરોત્પત્તિકારણમ્

ન્યસેત્ક્રમેણ દેવેશિ ત્રિંશદેકં ચ સંખ્યયા ।
ષટ્તત્ત્વી ત્વાત્મસંબદ્ધા જ્ઞાતવ્યાત્ર વરાનને

પ્રધાનાવનિપર્યન્તં શરીરં ચ વિનિર્મિતમ્ ।
ચતુર્વિંશતિતત્ત્વાનિ ચૈતન્યરહિતાનિ તુ

દ્રષ્ટવ્યાનિ વરારોહે પુરુષાધિષ્ઠિતાનિ તુ ।
સચેતનાનિ સર્વાણિ જ્ઞાતવ્યાનિ સદૈવ હિ

પઞ્ચવિંશકમેતચ્ચ પ્રાકૃતં સમુદાહૃતમ્ ।
તતો મૂર્તિં ન્યસેદ્દેવિ મૂલમન્ત્રસુલક્ષિતમ્

સકલં ભૈરવં ન્યસ્ય દ્વાત્રિંશાર્ણં સુલોચને ।
મુખાનિ કલ્પયેત્પશ્ચાન્મૂર્ધાદિચરણાવધિ

વક્ત્રાણિ કલ્પયેત્પશ્ચાદૂર્ધ્વં પૂર્વં ચ દક્ષિણમ્ ।
ઉત્તરં પશ્ચિમં ચૈવ યથાવત્પ્રવિભાગશઃ

કલાભેદં યથાપૂર્વં શોધ્યાધ્વાનં પ્રકલ્પયેત્ ।
નવતત્ત્વં ત્રિતત્ત્વં ચ વિદ્યાઙ્ગા લોચનત્રયમ્

વર્ગાતીતેન ક્ષુરિકામૂર્ધ્વાધોઽગ્નિપ્રદીપિતામ્ ।
ષોડશાન્તર્હતા સા તુ રક્ષિ"કા વિઘ્નનાશિકા

નવકં કલ્પયેત્પૂર્વં મૂર્ધ્નિ વક્ત્રે ચ કણ્ઠકે ।
હૃદયે નાભિદેશે ચ ગુહ્ય ઊર્વોશ્ચ જાનુતઃ

પાદાન્તં ચૈવ વિન્યસ્ય સ્વધ્યાનગુણસંયુતમ્ ।
ક્રિયાજ્ઞાને તથેચ્છા ચ દક્ષે વામે ચ મધ્યતઃ

વિદ્યારાજઃ સ્મૃતો હ્યેષ ભૈરવો મન્ત્રનાયકઃ ।
નિષ્કલં તુ તથાવાહ્ય અઙ્ગાન્યેવં યથાક્રમમ્

ગન્ધૈર્ધૂપૈસ્તથા પુષ્પૈર્વિવિધૈર્ભક્ષ્યભોજનૈઃ ।
પૂજયેદ્દેવદેવેશં મનસૈવ પ્રકલ્પિતૈઃ

આત્માનં ભૈરવં ધ્યાત્વા તતો હૃદ્યાગમાચરેત્ ।
નાભૌ કન્દં સમારોપ્ય નાલં તુ દ્વાદશાઙ્ગુલમ્

હૃદન્તં કલ્પયેદ્યાવત્તત્ર પદ્મં વિચિન્તયેત્ ।
અષ્ટપત્રં મહાદીપ્તં કેસરાલં સકર્ણિકમ્

કન્દં શક્તિમયં તત્ર નાલે વૈ કણ્ટકાસ્તુ યે ।
ભુવનાનિ ચ તાન્યેવ રુદ્રાણાં વરવર્ણિનિ

માયાત્મકો ભવેદ્ગ્રન્થિરશુદ્ધાધ્વવ્યવસ્થિતઃ ।
વિદ્યાપદ્મં મહાદીપ્તં કર્ણિકાબીજરાજિતમ્

પુષ્કરાણિ ચ દેવેશિ તત્ર વિદ્યેશ્વરાઃ સ્મૃતાઃ ।
એવં ધ્યાત્વા મહાપદ્મં સર્વદેવમયં શુભમ્

શક્તિન્યાસો ભવેત્પૂર્વં કન્દં તુ તદનન્તરમ્ ।
અઙ્કુરં નાલવિન્યાસમનન્તં પરિકલ્પયેત્

તેજોમયં મહાશુભ્રં સ્ફુરત્કિરણભાસ્વરમ્ ।
ધર્મં જ્ઞાનં ચ વૈરાગ્યમૈશ્વર્યં ચ ક્રમાન્ન્યસેત્

સિતરક્તપીતકૃષ્ણા આગ્નેય્યાદીશદિગ્ગતાઃ ।
પાદકાઃ સિંહરૂપાસ્તે ત્રિનેત્રા ભીમવિક્રમાઃ

શિવશક્તિમયા મન્ત્રા ન્યસ્તવ્યા વીરવિન્દતે ।
અધર્માજ્ઞાનાવૈરાગ્યમનૈશ્વર્યં ચ પ્રાગ્દિશઃ

ઉત્તરાન્તં નિવેશ્યં તુ ગાત્રકાઃ સિતવર્ણકાઃ ।
સંધાનકીલકાશ્ચૈવ અતસીપુષ્પસંનિભાઃ

વેદા યુગાશ્ચ તે ચૈવ જ્ઞાતવ્યાઃ ક્રમશઃ પ્રિયે ।
અધશ્છાદનમૂર્ધ્વં ચ રક્તં શુક્લં વિચિન્તયેત્

મધ્યે તમો વિજાનીયાદ્ગુણાસ્ત્વેતે વ્યવસ્થિતાઃ ।
સિતં પદ્મં વિજાનીયાત્કેસરાણિ વિચિન્તયેત્

સિતરક્તપ્રપીતાનિ મૂલમધ્યાગ્રદેશતઃ ।
કર્ણિકા હેમસંકાશા બીજાનિ હરિતાનિ તુ

વામાં પૂર્વદલે ન્યસ્ય જ્યેષ્ઠાં વહ્નિદલાશ્રિતામ્ ।
રૌદ્રીં દક્ષિણપત્રે તુ કાલીં નૈરૃતગોચરે

કલવિકરણીં દેવીં વિન્યસ્યેદ્વારુણે દલે ।
બલવિકરણીં દેવીં વાયવ્યદલમાશ્રિતામ્

બલપ્રમથનીં દેવીમુત્તરે વિનિયોજયેત્ ।
સર્વભૂતદમનીં ચ ઐશાન્યાં વિનિયોજયેત્

મધ્યે મનોન્મનીં દેવીં કર્ણિકાયાં નિવેશયેત્ ।
શક્રચાપનિભં દેવિ ધ્યાતવ્યં શક્તિમણ્ડલમ્

મધ્યે સૂર્યસહસ્રાભાં ચિન્તયેત્તુ મનોન્મનીમ્ ।
સૂર્યાધ્વમણ્ડલં પત્રે સોમં સંયોજ્ય કેસરે

વહ્નિમણ્ડલકં દેવિ કર્ણિકાયાં નિવેશયેત્ ।
બ્રહ્મા વિષ્ણુર્હરશ્ચૈવ મણ્ડલેષ્વધિપાઃ સ્મૃતાઃ

બ્રહ્મા ચતુર્મુખો રક્તશ્ચતુર્બાહુવિભૂષિતઃ ।
કૃષ્ણાજિનોત્તરીયશ્ચ રાજીવાસનસંસ્થિતઃ

કમણ્ડલુધરો દેવિ દણ્ડહસ્તસ્તથૈવ ચ ।
અક્ષમાલાધરો દેવઃ પદ્મહસ્તઃ સુલોચનઃ

ધ્યાત્વા પત્રેષુ તં ન્યસ્યેત્સર્વકિલ્વિષનાશનમ્ ।
અતસીપુષ્પસંકાશં શઙ્ખચક્રગદાધરમ્

પીતામ્બરધરં દેવં વનમાલાવિભૂષિતમ્ ।
સ્ફુરન્મુકુટમાણિક્યં કિઙ્કિણીજાલમણ્ડિતમ્

દિવ્યકુણ્ડલધર્તારં ગરુડાસનસંસ્થિતમ્ ।
ધ્યાત્વા વિષ્ણું મહાત્માનં કેસરેષુ નિવેશયેત્

શઙ્ખકુન્દેન્દુધવલં શૂલહસ્તં ત્રિલોચનમ્ ।
દશબાહું વિશાલાક્ષં નાગયજ્ઞોપવીતિનમ્

સિંહચર્મપરીધાનં શશાઙ્કકૃતભૂષણમ્ ।
નીલકણ્ઠં વૃષારૂઢં રુદ્રં ધ્યાત્વા વરાનને

નિવેશયેત્કર્ણિકાયાં મહાપાતકનાશનમ્ ।
મહાપ્રેતં ન્યસેત્પશ્ચાત્પ્રહસન્તં સચેતનમ્

રક્તવર્ણં સુતેજસ્કં નેત્રત્રયવિભૂષિતમ્ ।
પ્રણવેન ન્યસેત્સર્વમાસનં ભૈરવસ્ય તુ

ગન્ધૈઃ પુષ્પૈઃ સમભ્યર્ચ્ય તતો મૂર્તિં પ્રકલ્પયેત્ ।
કદમ્બકુસુમાકારાં તુષારકિરણત્વિષમ્

મૂર્ત્યૂર્ધ્વે ભૈરવં દેવં સકલં પરિકલ્પયેત્ ।
દ્વાત્રિંશદ્વર્ણકચિતં સ્ફુરત્તડિદિવોજ્જ્વલમ્

વક્ત્રાણિ કલ્પયેદ્દેવિ સ્વધ્યાનેન મહેશ્વરિ ।
મૂર્ધાદિચરણં યાવત્પ્રણવાદિનમોન્તતઃ

અષ્ટાત્રિંશત્કલાભેદં શોધ્યાધ્વાનં પ્રકલ્પયેત્ ।
નવતત્ત્વં ત્રિતત્ત્વં ચ નવકં ભૈરવાભિધમ્

વિદ્યાઙ્ગા લોચનં ચૈવ ક્ષુરિકાં ચ પ્રકલ્પયેત્ ।
શક્તિત્રયં તતો ન્યસ્યેદ્દક્ષદિગ્વામગોચરે

મધ્યપ્રદેશે દેવેશિ તતો રૂપમનુસ્મરેત્ ।
ત્રિપઞ્ચનયનં દેવં જટામુકુટમણ્ડિતમ્

ચન્દ્રકોટિપ્રતીકાશાં ચન્દ્રાર્ધકૃતશેખરમ્ ।
પઞ્ચવક્ત્રં વિશાલાક્ષં સર્પગોનાસમણ્ડિતમ્

વૃશ્ચિકૈરગ્નિવર્ણાભૈર્હારેણ તુ વિરાજિતમ્ ।
કપાલમાલાભરણં ખડ્ગખેટકધારિણમ્

પાશાઙ્કુશધરં દેવં શરહસ્તં પિનાકિનમ્ ।
વરદાભયહસ્તં ચ મુણ્ડખટ્વાઙ્ગધારિણમ્

વીણાડમરુહસ્તં ચ ઘણ્ટાહસ્તં ત્રિશૂલિનમ્ ।
વજ્રદણ્ડકૃતાટોપં પરશ્વાયુધહસ્તકમ્

મુદ્ગરેણ વિચિત્રેણ વર્તુલેન વિરાજિતમ્ ।
સિંહચર્મપરીધાનં ગજચર્મોત્તરીયકમ્

અષ્ટાદશભુજં દેવં નીલકણ્ઠં સુતેજસમ્ ।
ઊર્ધ્વવક્ત્રં મહેશાનિ સ્ફટિકાભં વિચિન્તયેત્

આપીતં પૂર્વવક્ત્રં તુ નીલોત્પલદલપ્રભમ્ ।
દક્ષિણં તુ વિજાનીયાદ્વામં ચૈવ વિચિન્તયેત્

દાડિમીકુસુમપ્રખ્યં કુઙ્કુમોદકસંનિભમ્ ।
ચન્દ્રાર્બુદપ્રતીકાશં પશ્ચિમં તુ વિચિન્તયેત્

સ્વચ્છન્દભૈરવં દેવં સર્વકામફલપ્રદમ્ ।
ધ્યાયતે યસ્તુ યુક્તાત્મા ક્ષિપ્રં સિધ્યતિ માનવઃ

તતઃ પરમબીજેન પરં પરમકારણમ્ ।
સુશાન્તં નિષ્કલં દેવં સર્વવ્યાપિનિરઞ્જનમ્

આવાહયેત્સુહૃષ્ટાત્મા તવ દેવિ વદામ્યહમ્ ।
હૃત્કણ્ઠતાલુભ્રૂમધ્યનાદાન્તાન્તસમાશ્રિતમ્

નિષ્કમ્પં કારણાતીતમાવાહ્ય પરમેશ્વરમ્ ।
સંસ્થાપ્ય વિધિવદ્દેવમઙ્ગષટ્કં તતો ન્યસેત્

પાદ્યમાચમનં ચાર્ઘં સ્વાગતં તદનન્તરમ્ ।
સંનિધાનં ચ દેવેશિ નિષ્ઠુરયા નિરોધયેત્

ગન્ધૈઃ પુષ્પૈસ્તથા ધૂપૈર્ધૂપયિત્વા તમર્ચયેત્ ।
મુદ્રાં પ્રદર્શયેત્પશ્ચાત્ત્રિધા ત્રૈકાલ્યકર્મણિ

તતઃ સ્નાનાદિકં કર્મ કૃત્વા ચૈવ વરાનને ।
પરિધાપ્ય સુવસ્ત્રાણિ નેત્રપટ્ટોદ્ભવાનિ ચ

વિલિપ્યાગુરુકર્પૂરૈર્મુકુટાદ્યૈર્વિભૂષયેત્ ।
પુષ્પૈર્નાનાવિધૈઃ શુભ્રૈરર્ચયેદ્ભૂષયેત્પુનઃ

અર્ઘં દત્ત્વા મહેશાનિ પુનર્મુદ્રાં પ્રદર્શયેત્ ।
પ્રણમ્ય ભૈરવં દેવં સ્વચ્છન્દં વિશ્વનાયકમ્

તતો હ્યાભરણં બાહ્યે વિનિવેશ્યં વરાનને ।
ઐશાન્યાં પૂર્વતો યામ્યામુત્તરાપ્યાવસાનકમ્

વિન્યસેત્પઞ્ચ વક્ત્રાણિ પઞ્ચવક્ત્રયુતાનિ ચ ।
બાહુભિર્દશભિશ્ચૈવ શશાઙ્કમુકુટૈઃ સહ

ધ્યાતવ્યાનિ સ્વરૂપાણિ વરાભયકરાણિ તુ ।
અગ્નીશરક્ષોવાયવ્યચતુર્દિક્ષુ ચ તં ન્યસેત્

હૃચ્છિરશ્ચ શિખા વર્મ અસ્ત્રં ચ પ્રવિભાગશઃ ।
હૃદયં રક્તવર્ણાભં શિરો ગોરોચનપ્રભમ્

તડિદ્વલયસંકાશાં શિખાં દેવીં વિચિન્તયેત્ ।
આધૂમ્રં કવચં વિદ્યાત્કપિશં ચાસ્ત્રમેવ ચ

જ્યોતીરૂપપ્રતીકાશં નેત્રં મધ્યે ચ સંસ્થિતમ્ ।
પઞ્ચવક્ત્રાઃ સ્મૃતાઃ સર્વે દશબાહ્વિન્દુભૂષિતાઃ

નાનાભરણસંયુક્તા નાનાસ્રગ્ગન્ધલેપનાઃ ।
નાનાવસ્ત્રપરીધાના મુકુટૈરુજ્જ્વલૈઃ શુભૈઃ

રત્નમાલાવનદ્ધાશ્ચ હારકેયૂરભૂષિતાઃ ।
દ્વિરષ્ટવર્ષકાકારાઃ સુરૂપાઃ સ્થિરયૌવનાઃ

ભૈરવાદ્યાઃ સ્મૃતા મન્ત્રાઃ પીઠેશાઃ પીઠમર્દકાઃ ।
યા સા પૂર્વં મયા ખ્યાતા અઘોરી શક્તિરુત્તમા

ભૈરવં પૂજયિત્વા તુ તસ્યોત્સઙ્ગે તુ તાં ન્યસેત્ ।
યાદૃશં ભૈરવં રૂપં ભૈરવ્યાસ્તાદૃગેવ હિ

ઈષત્કરાલવદનાં ગમ્ભીરવિપુલસ્વનામ્ ।
પ્રસન્નાસ્યાં સદા ધ્યાયેદ્ભૈરવીં વિસ્મિતેક્ષણામ્

દ્વિતીયાવરણે દેવિ વિન્યસેદ્ભૈરવાષ્ટકમ્ ।
કપાલીશં તુ પૂર્વાયામાગ્નેય્યાં શિખિવાહનમ્

દક્ષિણે ક્રોધરાજં તુ વિકરાલં તુ નૈરૃતે ।
મન્મથં પશ્ચિમે ભાગે મેઘનાદેશ્વરં તથા

વાયવ્યે દેવિ વિન્યસ્ય સોમરાજં તથોત્તરે ।
વિદ્યારાજં તથૈશાન્યાં વિન્યસેત્તુ સુભાવિતઃ

પઞ્ચવક્ત્રાસ્ત્રિનેત્રાશ્ચ દશબાહ્વિન્દુશેખરાઃ ।
કપાલમાલાભરણાઃ સ્ફુરન્માણિક્યમણ્ડિતાઃ

પૂર્વં પીતં સ્મૃતં દેવિ રક્તમાગ્રેયગોચરે ।
દક્ષિણે નીલમેઘાભં નૈરૃત્યાં જ્વલનપ્રભમ્

શ્યામં ચાપરદિગ્ભાગે ધૂમ્રં વાયવ્યગોચરે ।
ચન્દ્રબિમ્બપ્રભં સૌમ્યે ઈશાને સ્ફટિકપ્રભમ્

તૃતીયે ચૈવ લોકેશાન્ સાસ્ત્રાન્સંપરિકલ્પયેત્ ।
નામાનિ તેષાં વક્ષ્યામિ યથાવદનુપૂર્વશઃ

ઇન્દ્રાગ્નિયમનિરૃતિવરુણાશ્ચ સમીરણઃ ।
સોમરાજઃ કુબેરશ્ચ ઈશાનઃ પરમેશ્વરઃ

ભૈરવાષ્ટકરૂપેણ ધ્યાતવ્યાસ્તુ વરાનને ।
વજ્રં શક્તિસ્તથા દણ્ડઃ ખડ્ગઃ પાશસ્તથૈવ ચ

ધ્વજો ગદા ત્રિશૂલં ચ લોકપાલયુધાનિ વૈ ।
વજ્રં ચાનેકવર્ણાઢ્યં શક્તિં હેમસમપ્રભામ્

દણ્ડં ભિન્નાઞ્જનાભં ચ ખડ્ગં નીલોત્પલપ્રભમ્ ।
કિંશુકાભં તથા પાશં ધ્વજં શુક્લં વિચિન્તયેત્

ગદાં તુ વિદ્રુમાભાં વૈ શૂલં વિદ્યુત્સમપ્રભમ્ ।
સંપૂજ્યાવરણં સર્વં સંધાનં મન્ત્રનાયકે

અસ્ત્રાણિ લોકપાલાશ્ચ ભૈરવાષ્ટકમેવ ચ ।
પઞ્ચ બ્રહ્માન્યથાઙ્ગાનિ એતાન્યાવરણાનિ તુ

ક્રમેણોચ્ચારયેત્સર્વં યાવત્તદ્ગર્ભમૈશ્વરમ્ ।
મૂલમન્ત્રેણ કર્તવ્યં નાડીસંધાનમેવ ચ

પરાન્તં યાવદાભાવ્ય નૈવેદ્યાનિ નિવેદયેત્ ।
ઘારિકા વટકાંશ્ચૈવ શષ્કુલીર્મોદકાંસ્તથા

ખણ્ડલડ્ડુશરાવાણિ ભક્ષ્યાણિ વિવિધાનિ ચ ।
શાલ્યોદનં મુદ્ગસૂપમાજ્યાક્તં સંપ્રકલ્પયેત્

કૌશલ્યાં મણ્ડકાપૂપાંસ્તથા ક્ષૌદ્રશિરાંસિ ચ ।
ઘૃતાક્તાંશ્ચિલ્લકાંશ્ચૈવ લવણાન્પરિકલ્પયેત્

અવદંશાન્યનેકાનિ કટૂનિ મધુરાણિ ચ ।
રસાલાં ચ દધિ ક્ષીરમાસવં વિવિધં તથા

મત્સ્યમાંસાન્યનેકાનિ લેહ્યપેયાનિ યાનિ ચ ।
અગ્રમાપૂરયેચ્છંભોર્વિત્તશાઠ્યવિવર્જિતઃ

પશ્ચાદર્ઘઃ પ્રદાતવ્યઃ સુરયા સુસુગન્ધયા ।
મુદ્રાં પ્રદર્શયેત્પશ્ચાત્ત્રિધા ત્રૈકાલ્યકર્મણિ

પ્રણિપાતં તતઃ કૃત્વા જપં પશ્ચાત્સમાચરેત્ ।
અક્ષમાલાં તુ સંગૃહ્ય ગન્ધૈઃ પુષ્પૈઃ સમર્ચિતામ્

વાઙ્નિરુદ્વઃ સુચિત્તાત્મા રાજીવાસનસંસ્થિતઃ ।
મૂલમન્ત્રં સમુચ્ચાર્ય નાદે લીનં વિચિન્તયેત્

ઉન્મીલ્યાક્ષાણિ સંચિન્ત્ય તતસ્તુ જપમારભેત્ ।
અક્ષરાક્ષરસન્તાનં ન દ્રુતં ન વિલમ્બિતમ્

જપઃ પ્રાણસમઃ કાર્યઃ દિનસ્થો મુક્તિકાઙ્ક્ષિભિઃ ।
સંહારઃ સ તુ વિજ્ઞેયઃ શિવધામફલપ્રદઃ

વ્યોમ્નિ પ્રાપ્તો યદા નાદઃ પુનરેવ નિવર્તતે ।
શર્વરી સા તુ વિજ્ઞેયા હૃદબ્જં યાવદાગતઃ

સૃષ્ટિરેષા સમાખ્યાતા સર્વસિદ્ધિફલોદયા ।
આત્મનો ભૈરવં રૂપં સદા ભાવ્યં વરાનને

તસ્ય વિઘ્ના વિનશ્યન્તિ જપશ્ચ સફલો ભવેત્ ।
જપ્ત્વા નિવેદયેદ્દેવિ ભૈરવાય વરાનને

પૂરકેણ પ્રયોગેણ ત્રિસ્થં ચ ત્રિતયાન્વિતમ્ ।
ત્રિસિદ્ધિસિદ્ધિદં દેવિ સરહસ્યમુદાહૃતમ્

શાન્તિકે માનસો જપ્ય ઉપાંશુઃ પૌષ્ટિકે સ્મૃતઃ ।
સશબ્દશ્ચાભિચારેઽસૌ પ્રાગુદગ્દક્ષિણામુખઃ

આત્મા ન શૃણુતે યં તુ માનસોઽસૌ પ્રકીર્તિતઃ ।
આત્મના શ્રૂયતે યસ્તુ તમુપાંશું વિજાનતે

પરે શૃણ્વન્તિ યં દેવિ સશબ્દઃ સ ઉદાહૃતઃ ।
અષ્ટોત્તરશતેનૈવ અક્ષમાલા સમેરુકા

રુદ્રાક્ષશઙ્ખપદ્માક્ષપુત્રજીવકમૌક્તિકૈઃ ।
સ્ફાટિકી મણિરત્નોત્થા સૌવર્ણી વૈદ્રુમી તથા

દશાક્ષમાલા દેવેશિ ગૃહસ્થાનાં પ્રકીર્તિતાઃ ।
સૂત્રં ધ્યાત્વા પરાં શક્તિમધ્વભાગાંસ્તતો મણીન્

વ્યક્તિસ્થાનં શિવસ્યાધ્વા તતસ્તદ્ધર્મિણીં સ્મરેત્ ।
સપ્તવિંશતિભિઃ કુર્યાદ્દ્વિગુણૈર્વા ચતુર્ગુણૈઃ

સમૈસ્તુ સંહતૈરેકં શિવતત્ત્વાત્મકં મુખે ।
ન તં વિલઙ્ઘયેદ્વિદ્વાન્ સૃષ્ટિસંહારકારણમ્

વીરસ્થાનરતાનાં હિ વીરાણાં વરવર્ણિનિ ।
મહાશઙ્ખાક્ષસૂત્રં તુ સર્વકામફલપ્રદમ્

ગૃહસ્થેન ન કર્તવ્યમુદ્વેગજનનં પરમ્ ।
તસ્માત્તુ સ્ફાટિકી માલા જપ્તવ્યા સાધકોત્તમૈઃ

સાધયેદ્વિવિધાન્કામાનધમાન્મધ્યમોત્તમાન્ ।
એવં હૃદમ્બુજાવસ્થો યષ્ટવ્યો ભૈરવો વિભુઃ

સબાહ્યાભ્યન્તરં કૃત્વા પશ્ચાદ્યજનમારભેત્ ।
તત્રાર્ઘપાત્રમાદૌ વૈ સૌવર્ણં રાજતં તથા

શાઙ્ખં શામ્બૂકં શૌક્તં વા તામ્રં મૃણ્મયમેવ વા ।
પદ્મપત્રપલાશોત્થં ગૃહીત્વા ક્ષાલ્ય વારિણા

અસ્ત્રજપ્તેન દેવેશિ પ્રલિપ્યાગુરુચન્દનૈઃ ।
મૃષ્ટધૂપેન સંધૂપ્ય વારિણાપૂરયેત્તતઃ

વસ્ત્રપૂતેન શુદ્ધેન તાડયેદસ્ત્રમુચ્ચરન્ ।
વર્માવગુણ્ઠિતં કૃત્વા યાગં તત્રૈવ વિન્યસેત્

પૂર્વોક્તેન વિધાનેન પ્રોક્ષ્યસ્તેન સમાસતઃ ।
યાગાર્થો દ્રવ્યસંઘાતઃ તતો યજનમારભેત્

શક્તિં ન્યસ્ય તતશ્ચાદૌ વ્યોમાકારાં સુજાજ્વલામ્ ।
સકલવ્યાપિકાં સૂક્ષ્માં શિવાધારાં તુ સર્વગામ્

ઓંકારદીપિતાં દેવીં નમસ્કારાવસાનિકામ્ ।
અનન્તં ચૈવ વિન્યસ્ય ધર્મં જ્ઞાનં તથૈવ ચ

વૈરાગ્યં ચ તથૈશ્વર્યમાગ્નેય્યાદિક્રમેણ તુ ।
અધર્મં ચ તથાજ્ઞાનમવૈરાગ્યમનૈશ્વરમ્

સંધાનકીલકાંશ્ચૈવ અધશ્છાદનમૂર્ધ્વગમ્ ।
પદ્મં સકેસરં દેવિ કર્ણિકાં પુષ્કરાણિ ચ

મણ્ડલત્રિતયં દેવાઞ્શક્તીશ્ચાપિ શિવાન્તકમ્ ।
મૂર્તિં બ્રહ્મકલાજાલં નવતત્ત્વં ત્રિતત્ત્વકમ્

ભૈરવાષ્ટકવિદ્યાઙ્ગલોચનં ક્ષુરિકાં તથા ।
શક્તિત્રયં પરં દેવમઙ્ગષટ્કસમન્વિતમ્

વિન્યસ્ય ભાવયેદ્દેવિ સતતં વિધિપૂર્વકમ્ ।
નિર્વર્ત્ય તુ યથાન્યાયં પ્રહૃષ્ટેનાન્તરાત્મના

સ્વાગતં ચાર્ધ્યપાદ્યં ચ સન્નિધાનં તથૈવ ચ ।
રોધં નિષ્ઠુરયા કુર્યાન્મૂલમન્ત્રમનુસ્મરન્

પૂજા સુવિપુલા કાર્યા ગન્ધધૂપસ્રગાદિભિઃ ।
મુદ્રાં પ્રદર્શયેત્પશ્ચાત્ત્રિધા ત્રૈકાલ્યકર્મણિ

તત આવરણં બાહ્યે વિનિવેશ્યં વરાનને ।
ઈશપૂર્વયામ્યસૌમ્યવરુણાન્તં પ્રકલ્પયેત્

વક્ત્રાણાં પઞ્ચકં દેવિ સ્વધ્યાનગુણસંયુતમ્ ।
આગ્નેયૈશાનરક્ષઃસુ સામીરૈન્દ્રદિશોરપિ

ઉત્તરાન્તં નિવેશ્યં તુ અઙ્ગાનાં પઞ્ચકં તથા ।
નેત્રં તુ કર્ણિકાયાં વૈ પૂર્વસ્યાં દિશિ સંસ્થિતમ્

સ્વમન્ત્રેણ તુ સર્વેષામર્ધ્યં પાદ્યં સમાહિતઃ ।
મન્ત્રસંકરપુષ્પાણિ ન કુર્યાત્સાધકઃ સદા

ન બાહું પૃષ્ઠતો વાપિ મન્ત્રાણાં પરિકલ્પયેત્ ।
પરિપાટ્યા તુ દાતવ્યં ન મન્ત્રાંલ્લઙ્ઘયેત્ક્વચિત્

સ્વમુદ્રામન્ત્રસંયુક્તાન્ યુગપત્પરિકલ્પયેત્ ।
અર્ધ્યં પાદ્યં ચ ધૂપં ચ નિત્યં તાવત્સમાચરેત્

સર્વેષામેવ મન્ત્રાણાં વિધિરેષ પ્રકીર્તિતઃ ।
ભૈરવાષ્ટકલોકેશાન્ સાસ્ત્રાન્સંપરિકલ્પયેત્

બાહ્યે શ્મશાનવિન્યાસં પ્રણવાદિનમોન્તગમ્ ।
પૂર્વાદીશાનપર્યન્તં કલ્પયેત વિધાનતઃ

આમર્દકં ચ પૂર્વં વૈ શ્મશાનાધિપતિં વિભુમ્ ।
શ્મશાનૈઃ સકબન્ધૈશ્ચ સશૂલોદ્બન્ધભીષણૈઃ

ચિતિભિઃ પ્રજ્વલન્તીભિઃ શિવારાવૈઃ સુભીષણૈઃ ।
અગ્નિકં દક્ષિણે ભાગે કાલાખ્યં પશ્ચિમે તથા

એકપાદં તથા સૌમ્યે આગ્નેય્યાં ત્રિપુરાન્તકમ્ ।
નૈરૃત્યામગ્નિજિહ્વં તુ વાયવ્યાં તુ કરાલિનમ્

ઐશાન્યાં ભીમવક્ત્રં તુ શ્મશાનેશાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
તર્પયેન્મત્સ્યમાંસાદ્યૈરાસવૈર્વિવિધૈસ્તથા

ગન્ધં પુષ્પં તથા ધૂપં સર્વેષાં તુ પ્રદાપયેત્ ।
પ્રણિપાતં તતઃ કૃત્વા જપ્ત્વા મન્ત્રં સુભાવિતઃ

રેચકેન પ્રયોગેન નિવેદ્ય વિધિપૂર્વકમ્ ।
હુડ્ડુઙ્કારનમસ્કારાન્ કૃત્વા ચૈવ તતો વ્રજેત્

અગ્નિકુણ્ડસમીપં તુ અર્ઘહસ્તઃ સુભાવિતઃ ।
કુણ્ડં તુ લક્ષણોપેતં પ્રોક્ષયેદસ્ત્રવારિણા

કવચેનાવગુણ્ઠ્યૈતદસ્ત્રદર્ભેણ ચોલ્લિખેત્ ।
ઉદ્ધૃત્ય પ્રોક્ષયેત્પશ્ચાદસ્ત્રમન્ત્રેણ ભામિનિ

પૂરણં તેન કર્તવ્યં સમીકરણમેવ ચ ।
સેચનં કુટ્ટનં ચૈવ લેપનં તેન કારયેત્

પ્રોક્ષણં શોષણં ચૈવ તથાસ્ત્રેણૈવ કારયેત્ ।
પૂજનં ગન્ધપુષ્પાદ્યૈઃ અસિના ચાભિમન્ત્રણમ્

વજ્રીકરણમસ્ત્રેણ રેખાઃ પૂર્વાપરાસ્ત્રયઃ ।
યામ્યસૌમ્યમુખી ચૈકા વજ્રમેતત્પ્રકીર્તિતમ્

઼ઉઓતેદ્, wઇથત્ત્રિબુતિઓન્ તો થે ષ્વતન્ત્ર, અદ્ ।ંર્ગ્ ।ક્ড়। ૬:૨--૪ ઇન્ થે fઓર્મ્:
વજ્રીકરણમસ્ત્રેણ રેખાસ્તિસ્રસ્તુ પૂર્વગાઃ ।
યામ્યસૌમ્યમુખા ત્વેકા વજ્રમેતત્પ્રકીર્તિતમ્ ॥ ૨.૧૮૭*૧ ॥
અસિનૈવાગ્નિકુણ્ડં તદ્દર્ભૈઃ પૂર્વાગ્રસંસ્તરૈઃ ।
સબાહ્યાભ્યન્તરં છાદ્યં ગૃહહેત્વર્થમીશ્વરિ

કુણ્ડસ્ય દક્ષિણે ભાગે શુષ્કગોમયમાસનમ્ ।
દર્ભેણ વિષ્ટરં પુષ્પં પ્રણવેન પ્રકલ્પયેત્

સ્વનામપદસંયુક્તં સ્વધ્યાનેન નમોન્તગમ્ ।
આમન્ત્રણપદેનૈવ બ્રહ્માણં સ્થાપ્ય પૂજયેત્

પુષ્પાદિભિઃ સુધૂપાદ્યૈર્ધ્રુવેણ તુ યથાક્રમમ્ ।
ચતુષ્પથં કુણ્ડમધ્યે દર્ભાભ્યાં પ્રણવેન તુ

પૂર્વસૌભ્યાગ્રભાગાભ્યાં વિષ્ટરં તસ્ય ચોપરિ ।
પુષ્પં તસ્યોપરિષ્ટાત્તુ હૃદયેનૈવ પૂજયેત્

વાગીશીં ચ સમાહૂય પ્રણવાદિનમોન્તગામ્ ।
નીલોત્પલદલશ્યામામૃતુમચ્ચારુલોચનામ્

સર્વલક્ષણસંપૂર્ણાં સર્વાવયવભૂષિતામ્ ।
ધ્યાત્વા ચૈવંવિધાં દેવીં સ્થાપયેત્કુણ્ડમધ્યતઃ

ઋતુકાલ ઇવોત્તાનાં શિરસૈશાનસંસ્થિતામ્ ।
પૂજયેદ્ગંધપુષ્પાદ્યૈર્ભવમન્ત્રમનુસ્મરન્

તતો મુદ્રાં દર્શયેત સંનિધાનાય મન્ત્રવિત્ ।
તતોઽગ્નિપાત્રમાદાય શિવામ્ભોઽસ્ત્રેણ પ્રોક્ષયેત્

કવચેનાવગુણ્ઠ્યાપિ પ્રણવેનૈવ પૂજયેત્ ।
અરણ્યાદિસમુદ્ભૂતં લોકાગ્ન્યન્તં વિધાનતઃ

અગ્નિં તુ શુક્રવદ્ધ્યાત્વા ચૈતન્યં પ્રણવેન તુ ।
ષડઙ્ગેનૈવ સંપૂજ્ય અમૃતત્વં ધ્રુવેણ તુ

આત્માનં ભૈરવં ધ્યાત્વા અગ્નિં ધ્યાત્વા તુ બીજવત્ ।
ધ્રુવેણ કુણ્ડબાહ્યે તુ ત્રિધાભ્રામ્યાવતારયેત્

યોનૌ તુ બીજવત્ક્ષિપ્ત્વા ભૈરવેણ શિવામ્ભસા ।
અસ્ત્રમુચ્ચાર્ય સંપ્રોક્ષ્ય યોનિં પ્રચ્છાદયેદ્બુધઃ

દર્ભેણ ધ્રુવમન્ત્રેણ અક્ષવાટં તતો ન્યસેત્ ।
અસ્ત્રેણૈવ ચતુર્દિક્ષુ દર્ભૈરેવ પ્રકલ્પયેત્

સપ્તવારાસ્ત્રમન્ત્રેણ દર્ભેણૈવ તુ કઙ્કણમ્ ।
દક્ષહસ્તે તુ બધ્નીયાદસ્ત્રમન્ત્રમનુસ્મરન્

રક્ષાર્થમગ્નિગર્ભસ્ય ગર્ભાધાનમતો ભવેત્ ।

઼ઊઓટેડિન્ થે ।ંર્ગ્વ્। અદ્ ।ક્ড়। ૬:૯ બ્થુસ્:
યદુક્તં શ્રીમત્સ્વતન્ત્રે---
સપ્તવારાસ્ત્રજપ્તેન દર્બેણૈવાસ્ત્રકઙ્કણમ્ ।
બધ્નીયાદ્દક્ષિણે હસ્તે મન્ત્રમસ્ત્રમનુસ્મરન્ ।
રક્ષાર્થમસ્ત્રગર્ભસ્ય ઇતિ
અપરાસ્યત્રિરાહુત્યા પૂજનં હૃદયેન તુ

હૃદા ત્રિરાહુતિં દત્ત્વા ગર્ભાધાનં કૃતં ભવેત્ ।
હૃદા વૈ જલબિન્દું તુ દર્ભાગ્રેણાત્ર પાતયેત્

ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ પૂજાં શિખયા કારયેત્તતઃ ।
ત્રિરાહુતિં ચોત્તરેણ શિખયા ચ ત્રિરાહુતિમ્

પુંસઃ કલ્પનમેવં હિ ન સ્ત્રી ગર્ભે તુ જન્યતે ।
સીમન્તં દક્ષિણાસ્યેન દર્ભાગ્રેણ પ્રકલ્પયેત્

ગ્રીવામંસૌ કટિં ચૈવ બાહૂ જઙ્ઘે પ્રકલ્પયેત્ ।
પ્રત્યઙ્ગાનિ ચ સંકલ્પ્ય સીમન્તોન્નયનં ભવેત્

ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ પૂજા શિરસા ચાહુતિત્રયાત્ ।
પૂર્વમધ્યાપરાન્વહ્નૌ ત્રીન્ભાગાન્પરિકલ્પયેત્

મુખહૃત્પાદદેશાંસ્તુ હોમાત્તચ્ચ ત્રિતત્ત્વકમ્ ।

઼ઊઓટેડિન્ થે ।ંર્ગ્વ્। અદ્ ।ક્ড়। ૬:૧૧ --૧૨ થુસ્:
યથોક્તં શ્રીમત્સ્વતન્ત્રે---
પૂર્વમધ્યાપરે વહ્નેસ્ત્રીન્ભાગાન્સમ્પ્રકલ્પયેત્ ।
મુખહૃત્પાદદેશે તુ ત્રિતત્ત્વાહુતિભિઃ ક્રમાત્ ।
શિરાંસિ પઞ્ચાહુત્યૈવ ઊર્ધ્વાસ્યેન ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ

પઞ્ચવક્ત્રં તુ સંકલ્પ્ય મધ્યપ્રાગ્યામ્યસૌમ્યકમ્ ।
અપરં ચાપ્યાહુતિભિઃ પૂર્વાસ્યેન ત્રિસંખ્યયા

વક્ત્રાણાં નિષ્કૃતિં તદ્વદાહુતીનાં ત્રિસંખ્યયા ।
નેત્રં નેત્રેણ સંકલ્પ્ય મુખેષ્વેવં ત્રયં ત્રયમ્

આહુતિત્રિતયેનૈવ તિલૈઃ સર્વં તુ કારયેત્ ।
તતઃ કલાસમૂહં ચ પઞ્ચ ચાથ ચતુષ્ટયમ્

અષ્ટાઙ્ગાનિ તથા ત્રીણિ દશ ચાષ્ટાવનુક્રમાત્ ।
શેષાસ્યૈઃ સંપ્રકલ્પ્યૈવં કલામૂર્તિસ્તતો ભવેત્

અઙ્ગાનિ વિન્યસેત્પશ્ચાથૃદાદ્યાનિ યથાક્રમમ્ ।
ત્રિરાહુતિં દક્ષિણેન શિરસા ચાહુતિત્રયમ્

સીમન્તોન્નયનં હ્યેવં જાતકર્મ ત્વથોચ્યતે ।
અસ્ત્રેણ વીજયેદગ્નિમસ્ત્રેણૈવ તુ પૂજયેત્

ત્રિરાહુતિં તુ પૂર્વેણ અસ્ત્રેણૈવાહુતિત્રયમ્ ।
એવં મન્ત્રદ્વયેનૈવ જાતકર્મ કૃતં ભવેત્

઼ઊઓટેડિન્ થે ।ંર્ગ્વ્। અદ્ ।ક્ড়। ૬:૧૨ --૧૩ થુસ્:
યદુક્તં તત્રૈવ---
અસ્ત્રેણ વીજયેદ્વહ્નિમસ્ત્રેણૈવ તુ પૂજયેત્ ।
ત્રિરાહુતિપ્રયોગેણ જાતકર્મ કૃતં ભવેત્ ।
અસ્ત્રેણ પ્રોક્ષયેત્કુણ્ડં સદ્યઃ સૂતકશુદ્ધયે ।
વક્ત્રાણ્યુદ્ધાટયેત્પશ્ચાદ્વક્ત્રેણૈવાહુતિત્રયાત્ ।
વક્ત્રાણિ શોધ્યાન્યસિના આહુતિત્રયયોગતઃ

વક્ત્રાભિઘારો વક્ત્રૈસ્તુ વક્ત્રે વક્ત્રે ત્રયં ત્રયમ્ ।
પ્રોક્ષયેત્કુણ્ડપાર્શ્વાનિ સાસ્ત્રેણૈવ શિવામ્ભસા

દર્ભાનાસ્તીર્ય પૂર્વાગ્રાન્ દક્ષિણોત્તરસંસ્થિતાન્ ।
સૌમ્યાગ્રાન્પૂર્વવારુણ્યોઃ પરિધીન્વિષ્ટરાંસ્તથા

અસ્ત્રમન્ત્રેણ તે સર્વે બ્રહ્માણં પૂર્વવિષ્ટરે ।
રુદ્ર ચ દક્ષિણે સ્થાપ્ય વિષ્ણું પશ્ચિમવિષ્ટરે

સદાશિવં ચોત્તરેઽથ સ્વનામપદચિહ્નિતમ્ ।
આદૌ ધ્રુવં સ્મરેદ્દેવિ નમશ્ચાન્તે પ્રકલ્પયેત્

ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ પૂજ્યાઃ સ્વરૂપં તેષ્વનુસ્મરેત્ ।
મેખલોપરિ લોકેશાન્ પૂજયેત્પ્રણવેન તુ

રક્ષાર્થં જાતબાલસ્ય બ્રહ્માદ્યાઃ પૂજિતાસ્તુ યે ।
તતઃ કઙ્કણકં મુક્ત્વા દક્ષહસ્તવ્યવસ્થિતમ્

પુષ્પં સંગૃહ્ય દેવેન શિવાગ્નેર્નામ કલ્પયેત્ ।
કવચેનોપચારં તુ ગન્ધપુષ્પાદિધૂપકૈઃ

ઊર્ધ્વાસ્યેનાહુતીસ્તિસ્રઃ કવચેન ત્રયં પુનઃ ।
શિવનામાઙ્કિતં વહ્નિં જનયિત્વા સુરાંસ્તતઃ

વિસર્જયેત્તુ સ્વસ્થાનં સાવિત્રીં પ્રણવેન તુ ।
પુષ્પાદિભિઃ સમભ્યર્ચ્ય હોમૈરેવ ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ

ધામ્નૈવેધ્માસ્તુ હોતવ્યા હસ્તમાત્રપ્રમાણતઃ ।
ચતુર્વિંશતિસંખ્યાતાઃ શિવાગ્નેસ્તર્પણાય તુ

સ્રુક્સ્ત્રુવૌ સંપ્રતાપ્યાગ્નૌ શિવામ્ભોઽસ્ત્રેણ પ્રોક્ષયેત્ ।
કવચેનાવગુણ્ઠ્યૈતૌ શિવાગ્નૌ ભ્રામયેત્ત્રિધા

અસ્ત્રેણ માર્જયેદદ્ભિર્દર્ભાગ્રેણાથ સંસ્પૃશેત્ ।
પુનરગ્નૌ પરિભ્રામ્ય પ્રોક્ષયેત્તૌ શિવામ્ભસા

દર્ભમધ્યેન સંસ્પૃશ્ય ભૂયોઽગ્નૌ ભ્રામ્ય તાપયેત્ ।
શિવામ્ભસા માર્જયિત્વા દર્ભમૂલેન સંસ્પૃશેત્

સ્રુક્સ્રુવાભ્યાં તતો મૂલં સ્થાપયેત્તાવધોમુખૌ ।
દર્ભાણાં પૃષ્ઠતઃ પૂજ્યૌ દક્ષિણેઽગ્નેઃ સદા બુધૈઃ

આજ્યસંસ્કરણં કુર્યાદાજ્યાધિશ્રયણાદિકમ્ ।
આજ્યં સંપ્રોક્ષ્ય ચાસ્ત્રેણ કવચેનાવગુણ્ઠયેત્

શિવાગ્નૌ તાપ્યમસ્ત્રેણ ઉદ્વાસ્યં કવચેન તુ ।
કુણ્ડસ્ય પરિતો દેવિ ત્રિધા ભ્રામ્ય તુ સ્થાપયેત્

યોનિસંસ્થં ચાજ્યપાત્રમુદ્પ્લવં સંપ્લવં તતઃ ।
દર્ભાગ્રદ્વયમાદાય પ્રાદેશં મધ્યગ્રન્થિતમ્

પવૈત્રમેતદ્વિહિતમુત્પ્લવં તેન સંપ્લવમ્ ।
અઙ્ગુષ્ઠાનામિકાભ્યાં તુ ગૃહીત્વૈતત્પવિત્રકમ્

પરાઙ્મુખં તુ ત્રીન્વારાન્ સંમુખં ત્રીંસ્તથૈવ ચ ।
અસ્ત્રેણૈવ તુ મન્ત્રેણ અવદ્યોતઃ શિવાગ્નિના

દર્ભોલ્મુકં તુ સંગૃહ્ય આજ્યપાત્રં નિરીક્ષયેત્ ।
નીરાજનં તતઃ કુર્યાત્પર્યગ્નિકરણં તતઃ

ધામ્નાસ્ત્રમન્ત્રમુચ્ચાર્ય તમગ્નાવુલ્મુકં ક્ષિપેત્ ।
ધામ્નૈવ વિધિના મન્ત્રી પ્રોક્ષયેદસ્ત્રવારિણા

અભિમન્ત્ર્ય ષડઙ્ગેન અમૃતત્વં શિવેન તુ ।
સકૃદુચ્ચારયોગેન પૂજયેદ્ભૈરવેણ તુ

વક્ત્રસંધાનકં વક્ત્રૈરાહુતિત્રિતયેન તુ ।
અપરાસ્યેન તદ્વક્ત્રસંધાનં તુ સમાચરેત્

એવં સૌમ્યસ્ય વક્ત્રસ્ય સંધાનં તુ કૃતં ભવેત્ ।
ત્રિરાહુતિપ્રયોગેણ દક્ષિણસ્યાપ્યયં વિધિઃ

પૂર્વવક્ત્રેઽપ્યથૈવં સ્યાદૂર્ધ્વવક્ત્રં શિવાન્વિતમ્ ।
ત્રિરાહુતિપ્રયોગેણ વક્ત્રસંધિઃ પ્રકીર્તિતઃ

મુખ્યમૂર્ધ્વં સ્મૃતં વક્ત્રં ગુણત્વમિતરેષુ તુ ।
મુક્તિકામસ્ય દીક્ષાયામૂર્ધ્વવક્ત્રસ્ય મુખ્યતા

પાદલેપાઞ્જનાદ્યા વૈ સિદ્ધીસ્તુ વિવિધાશ્ચ યાઃ ।
સદાશિવાન્તગાઃ સર્વાઃ પૂર્વવક્ત્રે તુ હોમયેત્

મારણોચ્ચાટનાદૌ તુ વિદ્વેષે સ્તમ્ભને તથા ।
દક્ષિણે ચૈવ વક્ત્રે તુ હોમાત્સિદ્ધિઃ પરા ભવેત્

શાન્તિકં પૌષ્ટિકં ચૈવ સૌભાગ્યાકર્ષણાનિ ચ ।
સૌભાગ્યારોહસિદ્ધિં તુ ઉત્તરે હોમયેત્સદા

પશ્ચિમે નિત્યકર્માણિ વિનિયોગઃ પ્રકીર્તિતઃ ।
આજ્યભાગો હિ હોતવ્ય ઊર્ધ્વવક્ત્રે તુ પશ્ચિમે

આજ્યપાત્રસ્ય મધ્યે તુ દર્ભો વૈ ભૈરવેણ તુ ।
ન્યસિતવ્યો વરારોહે તતો વૈ વર્ત્મકલ્પના

ઉચ્ચાર્ય ભૈરવં પાત્રે સંપાતં પાત્ય વર્ત્મના ।
નાડીત્રયેણ યુગપત્પાત્રે ભાગત્રયં ન્યસેત્

સુષુમ્નાં મધ્યમાર્ગસ્થાં દક્ષે પિઙ્ગાં પ્રકલ્પયેત્ ।
ઇડાભાગે તુ યત્તેજો વામે સૌમ્યં પ્રકલ્પયેત્

એવં ત્રિભાગં સંકલ્પ્ય સ્રુવમાપૂર્ય હોમયેત્ ।
ભૈરવેણૈવ મન્ત્રેણાગ્નયે સ્વાહાન્તમેવ ચ

અગ્નિભાગાત્તુ સંગૃહ્ય સ્રુવેણાજ્યાહુતિં ક્ષિપેત્ ।
સોમભાગસ્તુ સોમાય સ્વાહેત્યન્તે સમુચ્ચરન્

ધામાદિપ્રણવાદ્યં ચ સ્રુવેણાજ્યાહુતિં ક્ષિપેત્ ।
અગ્નીષોમેતિ સંજ્ઞે દ્વે સ્વાહાન્તે ધામ ચાદિતઃ

પ્રણવાદ્યાજ્યમધ્યાત્તુ સ્રુવમાપૂર્ય હોમયેત્ ।
શુક્લપક્ષે વિધિર્હ્યેષ કૃષ્ણપક્ષેઽન્યથા ભવેત્

સોમભાગે ભવેત્સૂર્યો હ્યગ્નિસંજ્ઞા તુ પૂર્વવત્ ।
અગ્નેઃ સૂર્યસ્ય મધ્યાદ્વૈ આહુતિં પ્રતિપાદયેત્

યતઃ સૂર્યસ્ય મધ્યે વૈ અમાવસ્યાં વિશેચ્છશી ।
પ્રાશનાર્થમતો હોમો વક્ત્રાણાં ભૈરવેણ તુ

ચૂડાદ્યા યે તુ સંસ્કારા અગ્નેર્બાલાન્તસંસ્થિતાઃ ।
પ્રાપણાર્થાય સર્વેષાં પૂર્ણામેકાં પ્રદાપયેત્

ભૈરવં તુ સમુચ્ચાર્ય શિવાગ્નિઃ સર્વસિદ્ધિદઃ ।
અગ્નિં તુ પ્રોદ્ધરેત્પશ્ચાત્પાત્રે સંસ્થાપ્ય રક્ષયેત્

કુણ્ડસ્ય ચોત્તરે ભાગે વિષ્ટરસ્ય ચ બાહ્યતઃ ।
પ્રણીતં કલ્પયેત્તત્ર ચમસં વારિપૂરિતમ્

પુષ્પાક્ષતતિલૈર્યુક્તં પવિત્રં તત્ર વિન્યસેત્ ।
પ્રણવાદિ સમાવાહ્ય વિષ્ણુનામ તતો નમઃ

આમન્ત્રણપદેનૈવ વિષ્ણું સંસ્થાપ્ય પૂજયેત્ ।
સ્વાગતાસનપાદ્યાર્ઘૈઃ તતો વિજ્ઞાપયેત્તુ તમ્

પશ્વર્થં યજ્ઞ આરબ્ધ આત્માર્થં વાથ સાધકૈઃ ।
ભગવંસ્ત્વત્પ્રસાદેન યાગે નિશ્છિદ્રતાસ્તુ નઃ

તતોઽગ્નૌ યજનં કૃત્વા ભૈરવં તુ પ્રપૂજયેત્ ।
સ્થણ્ડિલોક્તવિધાનેન અનન્તાદીન્પ્રકલ્પયેત્

ધ્યાત્વા વક્ત્રાણિ પઞ્ચાદૌ યેન યત્કર્મ વાઞ્છિતમ્ ।
તન્મુખ્યવક્ત્રં સંકલ્પ્ય મુખં કુણ્ડપ્રમાણતઃ

ભાવયેન્નવ જિહ્વાસતુ વક્ત્રેવક્ત્રે પ્રતિષ્ઠિતાઃ ।
પ્રાગાદ્યષ્ટૌ મધ્ય એકા કામ્યાર્થે દિગ્ગતાસ્તુ યાઃ

રાજ્યાર્થા દાહજનની મૃત્યુદા શત્રુકારિકા ।
વશીકર્ત્ર્યુચ્ચાટની સ્યાદર્થદા મુક્તિદાયિકા

સર્વસિદ્ધિપ્રદા મધ્યે તસ્માન્મધ્યે તુ હોમયેત્ ।
પૂણા તુ ભૈરવેણૈવ જિહ્વાનાં કલ્પનાય ચ

પુનઃ પૂર્ણાહુતિં ચૈવ ભૈરવેણ પ્રદાપયેત્ ।
જ્વાલાગ્રં તુ હૃદાગૃહ્ય વહ્નિચૈતન્યકલ્પિતમ્

આત્મહૃત્સ્થં તુ સંકલ્પ્ય યોગપીઠં તુ કલ્પયેત્ ।
મધ્યજિહ્વાનુસારેણ અગ્નિનાભૌ તુ કન્દકમ્

નાલં હૃદવધિ ધ્યાત્વા પદ્મં તત્ર વિચિન્તયેત્ ।
પત્રાષ્ટકસમોપેતં સિતવર્ણં સુતેજસમ્

અનન્તં કલ્પયેત્તત્ર ધર્માદિચરણાન્તિકમ્ ।
ઓંકારેણ શિવાન્તં ચ અગ્નિમૂર્તિં પ્રકલ્પયેત્

શિખા હૃદિ સ્થિતા યા તુ ધ્રુવેણોત્કીલયેત્પુનઃ ।
રેચકેણ ક્ષિપેદ્વહ્નૌ સા મૂર્તિર્ભૈરવાત્મિકા

મૂર્તિભૂતં પ્રકલ્પ્યૈવમષ્ટાત્રિંશત્કલાયુતમ્ ।
શોધ્યાધ્વાનં તુ વિન્યસ્યેદ્દીક્ષાકાલે વરાનને

ભૈરવં પૂજયિત્વા તુ શાસ્ત્રદૃષ્ટેન કર્મણા ।
વક્ત્રસંધિશ્ચ વક્ત્રભ્યાં શિવવક્ત્રાગ્નિવક્ત્રયોઃ

સંધાય ચૈવં જિહ્વાભ્યાં નાડીસંધિરતો ભવેત્ ।
મૂલમન્ત્રં સમુચ્ચાર્ય અગ્નિનાસાવિનિર્ગતમ્

સ્થણ્ડિલસ્થશિવાલીનમેકાર્થં ચૈવ સંધયેત્ ।
શુદ્ધાજ્યેનાહુતિશતમષ્ટોત્કૃષ્ટં વરાનને

ભૈરવસ્ય તુ હોતવ્યં વક્ત્રાઙ્ગાનાં દશાંશકમ્ ।
ભૈરવાષ્ટકલોકેશાન્ દશમાંશેન હોમયેત્

મૂલમન્ત્રં સમુચ્ચાર્ય પૂર્ણામેકાં પ્રપાતયેત્ ।
ભૈરવાપ્યાયનાર્થાય તથા પૂર્ણાં પ્રપાતયેત્

પુનર્ન્યૂનાતિરિક્તાર્થં નિશ્છિદ્રકરણાય ચ ।
પશ્ચાદ્ધોમઃ પ્રકર્તવ્યો યથેચ્છં તુ વરાનને

સર્વકામપ્રદો હોમસ્તિલૈઃ શસ્તો ઘૃતાન્વિતૈઃ ।
ધાન્યૈર્ધનાર્થસિદ્ધ્યર્થં ઘૃતગુગ્ગુલહોમતઃ

જાયતે વિપુલા સિદ્ધિરધમા મધ્યમોત્તમા ।
શ્વેતારવિન્દૈરાજ્યાક્તૈઃ બિલ્વૈશ્ચ શ્રિયમાપ્નુયાત્

ક્શીરાક્તતિલહોમેન શાન્તિકર્મ વરાનને ।
સિતરક્તપીતકૃષ્ણૈઃ શમનાકૃષ્ટિપૌષ્ટિકમ્

મારણં ચ વરારોહે ક્રમેણ પરિકલ્પયેત્ ।
કુન્દપુષ્પૈઃ સુતાર્થાય અશોકૈઃ પ્રિયસંગમઃ

જાતિકુટ્મલકૈઃ કન્યા ગાન્ધર્વી બકુલોદ્ભવૈઃ ।
નાગૈસ્તુ નાગકન્યા વૈ સિદ્ધાર્થૈઃ સિદ્ધકન્યકા

ચણ્યકૈશ્ચાપ્યપ્સરસો નરેન્દ્રઃ ફલ્ગુષેણ તુ ।
ઘૃતાક્તેન વરારોહે સમન્ત્રી સપુરોહિતઃ

રાજ્ઞી પુત્રસમોપેતા વશં યાતિ વરાનને ।
યક્ષિણી વશમાયાતિ પુષ્પૈશ્ચૈવ કદમ્બજૈઃ

વિદ્યાધરી કુય્યકૈશ્ચ સાધયેન્નાત્ર સંશયઃ ।
મૃગીં બદ્ધ્વા તિલૈર્હોમઃ પદ્મબિલ્વૈરધિષ્ઠિતમ્

ભક્ષ્યૈર્ગ્રાસપ્રમાણૈસ્તુ ધન્યૈઃ પ્રસૃતિસંમિતૈઃ ।
એવં હોમાનુસારેણ સાધકો વિધિસંસ્થિતઃ

પૂજાહોમરતો નિત્યં યાન્યાન્કામાન્સમીહતે ।
તાંસ્તાન્સ સાધયત્યેવ ભૈરવસ્ય વચો યથા

ઇતિ શ્રીસ્વચ્છન્દતન્ત્રે દ્વિતીયઃ પટલઃ
તૃતીયઃ પટલઃ
અધિવાસં પ્રવક્ષ્યામિ યથાવદનુપૂર્વશઃ ।
વારિણા સુવિશુદ્ધાત્મા કૃતકૃત્યઃ પ્રસન્નધીઃ

ભસ્મોદ્ધૂલિતદેહસ્તુ મુદ્રાલઙ્કારભૂષિતઃ ।
જિહ્મજેનોપવીતેન સવાસા વા દિગમ્બરઃ

સુગન્ધિગન્ધલિપ્તાઙ્ગઃ પુષ્પસ્રગ્દામભૂષિતઃ ।
દિવ્યાભરણસમ્પન્નઃ સુપ્રસન્નઃ સુભાવિતઃ

સુધૂપિતઃ સુતામ્બૂલશ્ચન્દનાગુરુચર્ચિતઃ ।
મહદ્વારપ્રદેશે તુ સ્થિત્વા પ્રાગિવ ભાવિતઃ

દ્વારાધ્યક્ષાન્ પૂજયિત્વા પુષ્પપ્રક્ષેપણં તતઃ ।
હુમ્ફટ્કારપ્રયોગેણ તાલાશબ્દં વિધાય ચ

પાર્ષ્ણ્યધોહસ્તસંયોગાદ્વિઘ્નપ્રોચ્ચાટનાય વૈ ।
પાર્ષ્ણ્યા ભૂમિગતાન્ હન્યાત્તાલયા ચાન્તરિક્ષગાન્

મન્ત્રૈર્દિવ્યાન્ વિશોધ્યૈવં યાગહર્મ્યં વિશેત્તતઃ ।
રક્ષાં પૂર્વવદસ્ત્રેણ પરિતઃ પરિકલ્પયેત્

વર્મણા માયારૂપેણાચ્છાદ્યૈવ તુ મખાલયમ્ ।
તતો દક્ષિણદિગ્ભાગે ઉપવિશ્ય વરાનને

કરન્યાસં યથાપૂર્વં દહનોત્પૂયને તથા ।
પ્લાવનાપ્યાયને ચૈવ સકલીકરણં તથા

પૂર્વવન્માનસં યાગમન્તર્દેહે સમાચરેત્ ।
શક્ત્યાધારમનન્તં ચ ધર્માદિચરણાવધિ

ગાત્રકાણિ ત્વધર્માદ્યસ્તથા સન્ધાનકીલકાન્ ।
અધશ્છાદનમૂર્ધ્વં ચ પદ્મકેસરકર્ણિકાઃ

પુષ્કરાણિ ચ શક્તીશ્ચ મણ્ડલાન્મણ્ડલાધિપાન્ ।
શિવાન્તમાસનં દદ્યાત્પૂર્વરૂપં ધ્રુવેણ તુ

મૂર્તિબ્રહ્મકલાવ્યૂહં નવતત્ત્વં ત્રિતત્ત્વકમ્ ।
દ્વાત્રિંશદક્ષરં દેવં ભૈરવાષ્ટકમેવ ચ

વિદ્યાઙ્ગાનિ તથા દેવીં ક્ષુરિકાં લોચનત્રયમ્ ।
શક્તિત્રયં પરં દેવમઙ્ગષટ્કસમન્વિતમ્

મુદ્રામન્ત્રાંશ્ચ દ્રવ્યાણિ યથાસ્થાનં પ્રકલ્પયેત્ ।
સંકલ્પ્ય ચ યથાન્યાયં યથાયોગં પ્રકલ્પયેત્

સદ્યોજાતં ચ વામં ચ અઘોરં ચ યદુક્તવાન્ ।
પુરુષેશૌ ચ દેવસ્ય દલસ્થાંશ્ચોપકલ્પયેત્

હૃદયાદીંસ્તતઃ પઞ્ચ દિશાસુ વિદિશાસુ ચ ।
પૂર્વતો યાવદીશાન્તં ભૈરવાવરણં બહિઃ

લોકપાલાંસ્તદસ્ત્રાણિ પૂર્વાદીશાન્તકાવધિ ।
અસ્ત્રાણિ લોકપાલાંશ્ચ ભૈરવાષ્ટકમેવ ચ

પઞ્ચબ્રહ્માણ્યથાઙ્ગાનિ એતાન્યાવરણાનિ હિ ।
ક્રમેણોચ્ચારયેત્સર્વાન્ યાવત્તદ્ગર્ભમૈશ્વરમ્

મન્ત્રસન્ધાનમેતદ્ધિ પરમીકરણં શૃણુ ।
ઉચ્ચારયેત્તતો દેવં હ્રસ્વદીર્ઘપ્લુતાન્વિતમ્

તાવદુચ્ચારયેન્મન્ત્રં યાવન્નિર્વાણગોચરમ્ ।
અધઃશક્તેર્યાવદૂર્ધ્વં સોમસૂર્યપથાન્તરા

પિઙ્ગલામધ્યમાર્ગેણ વર્ણોચ્ચારક્રમેણ તુ ।
દેવતાપઞ્ચકં શક્તિં વ્યાપિનીં સમનોન્મને

ભેદયિત્વા ક્રમાત્સર્વં યાવદ્વૈ નિધનાન્તિકમ્ ।
નિસ્તરઙ્ગં નિરધ્વાખ્યં સકલવ્યાપિ ચોન્મનમ્

તદધ્યાસ્યાનુલોમ્યેન હૃત્પદ્મે વિનિવેશયેત્ ।
સર્વેષ્વાવરણેષ્વેવં દેવિ તદ્વ્યાપકં ન્યસેત્

તેન ચાધિષ્ઠિતાઃ સર્વે સર્વકામફલપ્રદાઃ ।
યથા સ્વરૂપસંસ્થાનવર્ણા યે કથિતા મયા

તથા તે વિનિયોક્તવ્યા માનસે માનસેન તુ ।
કર્ણિકાયાં તુ સંસ્થાપ્ય દ્વિધાવસ્થં ચ ભૈરવમ્

શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશં સર્વમન્ત્રૈરલંકૃતમ્ ।
તત્રાપિ પરિતો જ્ઞેયમનિર્દેશ્યમનામયમ્

યત્ર નાસ્તિ દ્વિધાભાવો ન મન્ત્રાદિપ્રકલ્પના ।
ઓંકારબિન્દુનાદાનાં વિલયં તં વિનિર્દિશેત્

તત્સ્થાનં દુર્લભં મત્વા સમ્ભવેન્ન કદાચન ।
યસ્ય નાગ્રં ચ મૂલં ચ દિશો વિદિશસ્તથા

ન શબ્દો નાપિ ચાકાશં ધ્યાત્વા તત્તુ વિમુચ્યતે ।
પ્રથમં માનસં યાગં પશ્ચાદ્દ્રવ્યસમન્વિતમ્

ય એવં સતતં કુર્યાદ્દૈશિકો યાગતત્પરઃ ।
સ્વહસ્તે સ્થણ્ડિલે લિઙ્ગે મણ્ડલે ચરુકે તથા

જલે ચાગ્નૌ ચ સમ્પૂજ્ય સમ્યગ્દીક્ષાફલં લભેત્ ।
અકૃત્વા માનસં યાગં યોઽન્યં યાગં સમારભેત્

અશિવઃ સ તુ વિજ્ઞેયો ન મોક્ષાય વિધીયતે ।
આત્મયાગે કૃતે ચૈવ દેહશુદ્ધિઃ પ્રજાયતે

અધિષ્ઠિતં શિવેનૈવ તમાચાર્યં વિનિર્દિશેત્ ।
આત્મનિર્દહનં ચૈવ માનસં ચ યદુક્તવાન્

વિદિત્વા સમ્યગાચાર્યઃ પાશહા સ શિવઃ સ્મૃતઃ ।
યત્ર યત્ર સ્થિતો દેશે યશ્ચૈવં તુ વિધિં યજેત્

બ્રહ્મહાપિ સ મુચ્યેત કિં પુનઃ શિવતત્પરઃ ।
સર્વાવસ્થાગતશ્ચૈવ વિષયૈરનુરઞ્જિતઃ

સકૃત્સમ્પૂજ્ય મુચ્યેત કિં પુનર્યો દિને દિને ।
એતત્તન્ત્રોક્તવિધિના યદુક્તં વિધિપૂર્વકમ્

ઇજ્યાદિ ચાન્યતન્ત્રેઽપિ તદ્વૈતત્કામિકં ભવેત્ ।
નાનાસિદ્ધિગુણૈર્યુક્તં નાનાકામફલપ્રદમ્

યોગસિદ્ધિશ્ચ જાયેત મુક્તિં ચ લભતે ધ્રુવમ્ ।
સદાશિવોઽપિ જાનાતિ દેવાશ્ચૈવાસુરાદયઃ

એવં તુ માનસં યાગં કૃત્વા બાહ્યં સમાચરેત્ ।
પરાં વૃત્તિમનુધ્યાયન્ દ્રવ્યાણ્યાદૌ વિલોકયેત્

સિતચન્દનકર્પૂરં સુધૂપં સિતવાસસી ।
પુષ્પાણિ દિવ્યગન્ધીનિ તિલવ્રીહિઘૃતાદિકમ્

ચૂતપલ્લવદર્ભાંસ્તુ સિદ્ધાર્થાન્ ખટિકાં તથા ।
કરણીં કર્તરીં ચૈવ પાશબન્ધનસૂત્રકમ્

વાર્ધાનીં શિવકુમ્ભં ચ તથેધ્માન્ પરિધીનપિ ।
સમિધો દન્તકાષ્ઠં ચ ચરુસ્થાલીં સ્રુચં સ્રુવમ્

તણ્ડુલાંશ્ચ તથા ક્ષીરમેવમાદીન્યનેકશઃ ।
તતોઽર્ઘપાત્રમાદાય ક્ષાલયેદસ્ત્રવારિણા

કવચેનાવગુણ્ઠ્યૈવ પ્રણવેન તુ પૂજયેત્ ।
ઉદકાદિભિરષ્ટાઙ્ગઃ પૂરયેત્તુ વરાનને

ઉદકં ક્ષીરકુસુમં કુશસર્ષપતણ્ડુલાઃ ।
પ્રણવેનાસનં સર્વં તતો મૂર્તિં ન્યસેત્પ્રિયે

ભૈરવાવરણૈર્યુક્તાં પૂજયેત્તાં યથાક્રમમ્ ।
ગન્ધૈઃ પુષ્પૈસ્તથા ધૂપૈર્મન્ત્રસન્ધાનપૂર્વકમ્

મન્તવ્યં પરમં તત્ત્વં તતશ્ચૈવામૃતીભવેત્ ।
પાત્રાણાં ત્રિતયં કલ્પ્યં નિરોધાર્થે વિધૌ તથા

પશ્વર્ઘે ચ પ્રકલ્પ્યૈવં શિવહસ્તં પ્રકલ્પયેત્ ।
મન્ત્રસન્ધાનકં પ્રાગ્વન્નાડીસન્ધાનમેવ ચ

મૂલમન્ત્રમનુસ્મૃત્ય હૃત્કણ્ઠતાલુમધ્યગમ્ ।
ભ્રૂમધ્યં શબ્દકૂટં તત્તુર્યસ્થાનં વિભેદયેત્

વામદક્ષિણમધ્યે તુ વિષુવત્સ્થેન ભેદયેત્ ।
દ્વાદશાન્તં પરં નીત્વા કરસ્થો મન્ત્રવિગ્રહઃ

તસ્યાપ્યનેન ન્યાયેન વિલોમેન વિશેદ્ધૃદિ ।
આત્મનો રેચકેનૈવ પૂરકેણ વિશેદ્ધૃદિ

નાડીસન્ધાનમેતદ્ધિ શિવેન પરિકીર્તિતમ્ ।
વ્યાપકં તુ શિવં ધ્યાયેન્મન્ત્રમૂર્તિમધિષ્ઠિતમ્

દર્ભં સંગૃહ્ય ચાસ્ત્રેણ સપ્તવારાભિમન્ત્રિતમ્ ।
પઞ્ચગવ્યાય પાત્રં તુ શોધયેત્તુ શિવામ્ભસા

અસ્ત્રેણ ક્ષાલયેત્તચ્ચ કવચેનાવગુણ્ઠયેત્ ।
દર્ભાસનં ધ્રુવેણૈવ મણ્ડલં તુ પ્રકલ્પયેત્

તસ્યોપરિ ન્યસેત્પાત્રં ગોમયાદીનિ ચાહરેત્ ।
પૃથક્પાત્રસ્થિતાન્યેવ પ્રોક્ષ્યાસ્ત્રેણ શિવામ્ભસા

ગોમયં તુ હૃદામન્ત્ર્ય ગોમૂત્રં શિરસા દધિ ।
શિખયા વર્મણા ક્ષીરમસ્ત્રેણાજ્યં કુશોદકમ્

ધામ્ના ચ મન્ત્રયેત્પશ્ચાદ્ગોમયાદીનિ યોજયેત્ ।
પૂર્વસંસ્કૃતપાત્રે તુ સ્વમન્ત્રૈર્ગોમયાદિકમ્

સંયોજ્ય મન્ત્રયેત્પશ્ચાત્તૈરેવ હૃદયાદિભિઃ ।
પ્રણવેન તુ સંકલ્પ્ય અનન્તં મૂર્તિવિગ્રહમ્

ધામાઙ્ગાનિ ચ બાહ્યે તુ સમ્પૂજ્યાવરણસ્થિતિમ્ ।
મન્ત્રસન્ધાનકં કૃત્વા અમૃતીકરણં તથા

શિવામૃતં તત્સંચિન્ત્ય સમ્પૂજ્ય સ્થાપયેત્તતઃ ।
અસ્ત્રાભિમન્ત્રિતં દર્ભં ગૃહીત્વોલ્લેખનં કુરુ

યાવદ્ભૂમૌ સમન્તાત્તુ સૌમ્યાસ્યો દક્ષિણે સ્થિતઃ ।
તતશ્ચૈવોદ્ધરેચ્છલ્યમાજલાન્તં વ્યવસ્થિતમ્

રેચિતં ભાવયેચ્છુદ્ધં મૌક્તિકાદ્યૈઃ પ્રપૂરયેત્ ।
સમીકરણમસ્ત્રેણ કવચેન તુ સેચનમ્

આકોટનમથાસ્ત્રેણ તતો માર્જનલેપને ।
અસ્ત્રેણ પઞ્ચગવ્યેન ગન્ધતોયેન ચોપરિ

શિવામ્ભસાસ્ત્રયુક્તેન વિકિરાણ્યભિમન્ત્રયેત્ ।
સપ્તકૃત્વોઽસ્ત્રમન્ત્રેણ સ્થિત્વા મન્ત્રે તુ પ્રાગ્દિશઃ

ઊર્ધ્વાધો વિકિરેદ્ધાન્યાન્યસ્ત્રભૂતાનિ ચિન્તયેત્ ।
ચામરેણ સુશુભ્રેણ અસ્ત્રમન્ત્રેણ સંહરેત્

ઐશાન્યભિમુખાન્યેવ નૈરૃત્યા યાવદૈશ્વરમ્ ।
પઞ્ચગવ્યેન સમ્પ્રોક્ષ્ય ગન્ધામ્ભોભિઃ શિવામ્ભસા

ધ્રુવેણ શ્રિયમાવાહ્ય પદ્મહસ્તાં સુલોચનામ્ ।
શુક્લપુષ્પાણિ મુઞ્ચન્તીં સર્વલક્ષણસંયુતામ્

નીલોત્પલદલશ્યામાં યાગહર્મ્યાવલોકિનીમ્ ।
બ્રહ્મસ્થાનોપવિષ્ટાં તુ દ્વારાભિમુખભદ્રદામ્

ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ પૂજ્ય શિવકુમ્ભં પ્રકલ્પયેત્ ।
ઐશાનીં દિશમાશ્રિત્ય પઞ્ચગવ્યેન મણ્ડલમ્

ગન્ધોદકેન સંલિપ્ય શિવામ્ભોઽસ્ત્રેણ પ્રોક્ષયેત્ ।
અનન્તાદ્યાસનં દત્ત્વા ધ્રુવેણામણ્ડલાવધિ

સર્વદોષવિનિર્મુક્તં કુમ્ભં ચન્દનલેપિતમ્ ।
સ્વસ્તિકાદ્યૈશ્ચાર્ચયિત્વા યવસિદ્ધાર્થદૂર્વભિઃ

સિતસૂત્રેણ સંવેષ્ટ્ય વસ્ત્રપૂતેન ચામ્ભસા ।
સમ્પૂર્ય સર્વતશ્છન્નં ચૂતાશ્વત્થાદિપલ્લવૈઃ

રત્નગર્ભૌષધીયુક્તં સહદેવાદિભિર્ગણૈઃ ।
પ્રોક્ષ્ય ચાસ્ત્રેણ સંગૃહ્ય કવચેનાવગુણ્ઠિતમ્

આસનસ્યોપરિ ન્યસ્યેન્મૂલમન્ત્રમનુસ્મરન્ ।
કલાધ્વભૈરવાદીનિ ન્યસ્યાર્ઘાદીન્ પ્રકલ્પયેત્

મુદ્રાં બદ્ધ્વા હૃદાદીનિ પૂજ્યાન્યગ્નિદલાદિષુ ।
ગન્ધપુષ્પપવિત્રાદ્યૈઃ સિતવસ્ત્રેણ ભૂષયેત્

વામભાગે તુ કુમ્ભસ્ય પઞ્ચગવ્યેન મણ્ડલમ્ ।
શિવામ્ભસા તુ સમ્પ્રોક્ષ્ય પ્રણવેનાસનં ન્યસેત્

સમ્પ્રોક્ષ્ય ચ શિવામ્ભોભિર્વાર્ધાનીં મઙ્ગલાન્વિતામ્ ।
કુમ્ભવચ્ચાર્ચયિત્વા તામાસનસ્યોપરિ ન્યસેત્

ગન્ધપુષ્પપવિત્રાદ્યૈઃ પૂજયિત્વા તુ વાર્ધનીમ્ ।
ઉચ્ચાર્યાસ્ત્રં ક્રમેણાગ્રે દ્રવ્યાણાં વાર્ધનીં નયેત્

અચ્છિન્નામનુલોમેન જલધારાં તુ પાતયન્ ।
તત્સ્થાનાત્તુ સમુદ્ધૃત્ય યાવત્કોણં તુ શાઙ્કરમ્

આચાર્યઃ કલશં પશ્ચાદ્ભૈરવેણ સમુદ્ધરેત્ ।
નયેદ્વાર્ધાનિમાર્ગેણ તસ્મિન્ સંસ્થાપયેત્પુનઃ

વાર્ધાનીં સ્થાપયેત્પશ્ચાદસ્ત્રમન્ત્રમનુસ્મરન્ ।
વિશેષપૂજામુભયોર્ગન્ધપુષ્પપવિત્રકૈઃ

મન્ત્રસન્ધાનકં કુર્યાન્નાડીસન્ધિમથોભયોઃ ।
વિકિરાન્ સંહિતાન્ પૂર્વં વાર્ધાન્યાઃ કલ્પયેદધઃ

અક્ષતાસ્ત્રાણ્યનેકાનિ શરકુન્તાસિમુદ્ગરાઃ ।
ચક્રપટ્ટિસવજ્રાદિત્રિશૂલાન્તાન્યનેકશઃ

યોગૌકો વ્યાપ્ય સર્વં તુ તિર્યગૂર્ધ્વમધઃ સ્થિતાઃ ।
વાર્ધાન્યસ્ત્રસ્ય સર્વે તે રશ્મિભૂતા વ્યવસ્થિતાઃ

શિષ્યસ્ય દક્ષિણે હસ્તે વાર્ધાન્યસ્ત્રં તુ સંહિતમ્ ।
તેનૈતં યજ્ઞરક્ષાર્થં યાગાદૌ કલશં ન્યસેત્

નૈવેદ્યં વિવિધં દત્ત્વા નુત્વા વિજ્ઞાપયેદ્વિભુમ્ ।
ભગવંસ્ત્વત્પ્રસાદેન યાગં નિર્વર્તયામ્યહમ્

સન્નિધાનં સદા તુભ્યમવિઘ્નાર્થં સદા ભવ ।
અનુજ્ઞાતોત્થિતો યાયાદર્ઘહસ્તો દિગીશ્વરાન્

સ્વનામપદવિન્યાસાનોંકારાદિનમોન્તગાન્ ।
ગન્ધપુષ્પપવિત્રાદ્યૈઃ પૂજયેત્તાન્ પ્રયત્નતઃ

ઇન્દ્રાદ્યનન્તપર્યન્તાંલ્લોકપાલાન્ પ્રપૂજયેત્ ।
તતો મણ્ડલકં મધ્યે યાગભૂમૌ પ્રકલ્પયેત્

પઞ્ચગવ્યેન લિપ્ત્વાદૌ ગન્ધતોયેન ચોપરિ ।
શિવામ્ભસાસ્ત્રમન્ત્રેણ સમ્પ્રોક્ષ્ય ત્વવગુણ્ઠયેત્

બ્રહ્મસ્થાનસ્ય પૂર્વેણ ગુરૂન્ પૂજ્ય વિનાયકમ્ ।
વાયવ્યે પૂજયેદ્દેવિ ગન્ધપુષ્પૈરનુક્રમાત્

અથૈતાંસ્તુ નમસ્કૃત્ય આજ્ઞાં દત્તાં વિભાવયેત્ ।
તતસ્તુ મધ્યદેશસ્થં યોગપીઠં પ્રકલ્પયેત્

પૂર્વોક્તેન વિધાનેન ભૈરવેશં વરાનને ।
પૂજયિત્વા પવિત્રાદ્યૈસ્ત્રિરાવરણસંયુતમ્

સ્વધ્યાનગુણસંયુક્તં મુદ્રાલઙ્કારભૂષિતમ્ ।
મન્ત્રસન્ધાનકં પૂર્વં નાડીસન્ધાનમેવ ચ

પરમીકરણં કુર્યાદ્વ્યાપકેન પરેણ તુ ।
નૈવેદ્યાન્ વિવિધાકારાન્ દત્ત્વા મુદ્રાં પ્રદર્શયેત્

પ્રણિપાતં જપં કૃત્વા નિવેદ્ય વિધિપૂર્વકમ્ ।
પશ્ચાદ્બલિઃ પ્રદાતવ્યો માતૃણાં ભૂતસંહતે

ભૂતેશ્વરાણાં દેવેશિ ક્ષેત્રપાલસ્ય સર્વતઃ ।
તતઃ સ્નાયાદથોદ્ધૂલ્ય અથવાચમ્ય સુવ્રતે

તતોઽગ્નિકુણ્ડં ગત્વા તુ પૂર્વવચ્છોધનં તથા ।
ભૈરવં પૂજયેત્તત્ર વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા

અગ્નેઃ સન્તર્પણં કુર્યાત્સહસ્રેણ શતેન વા ।
તતશ્ચરું ચ શ્રપયેત્સ્થાલીં સંગૃહ્ય નિર્વ્રણામ્

શિવામ્ભસા તુ પ્રક્ષાલ્ય કવચેનાવગુણ્ઠયેત્ ।
ચન્દનાદ્યૈર્વિલિમ્પેત્તાં મૃષ્ટધૂપેન ધૂપયેત્

સૂત્રેણ વેષ્ટયેત્કણ્ઠે વર્મભૂતેન સુવ્રતે ।
દર્ભેણાસ્ત્રસ્વરૂપેણ કલ્પયેન્મણ્ડલં પ્રિયે

પ્રોક્ષ્ય ચૈવ શિવામ્ભોભિઃ કવચેનાવગુણ્ઠયેત્ ।
આસનં તત્ર વિન્યસ્યેદનન્તાદિશિવાન્તકમ્

મૂર્તિભૂતાં ન્યસેત્સ્થાલીં તત્રસ્થં ભૈરવં યજેત્ ।
ત્રિરાવરણસંયુક્તં ગન્ધપુષ્પૈરનુક્રમાત્

માનસેન પ્રયોગેણ ભાવપુષ્પૈર્વરાનને ।
ચુલ્લીં સમ્પ્રોક્ષ્ય ચાસ્ત્રેણ કુણ્ડવચ્ચાર્ચયેત્તતઃ

તત્ર સ્થાલીં સમારોપ્ય પશ્ચાદગ્નિં ન્યસેદધઃ ।
ક્ષીરં પ્રોક્ષ્ય શિવામ્ભોભિસ્તણ્ડુલાંશ્ચ સમાસતઃ

મન્ત્રેણાષ્ટશતેનૈવ પ્રક્ષિપ્ય પાચયેચ્છનૈઃ ।
મૂલમન્ત્રેણ દેવેશિ એકચિત્તઃ સમાહિતઃ

ચાલનોદ્ઘાટનાદીનિ અસ્ત્રમન્ત્રેણ કારયેત્ ।
તપ્તાભિધારં સુસ્વિન્ને અઙ્ગૈશ્ચૈવ પ્રકલ્પયેત્

ત્રિભિસ્ત્રિભિર્ઘૃતેનૈવ સ્રુવેણ જુહુયાત્પ્રિયે ।
ભૂમૌ મણ્ડલકં કૃત્વા પ્રણવેનાવતારયેત્

સ્થાલીમાજ્યોપલિપ્તાં તુ શીતાઘારં ચ હોમયેત્ ।
ભૈરવેણ ષડઙ્ગેન વષડ્જાતિયુતેન ચ

મણ્ડલં કુણ્ડસામીપ્યે કૃત્વા દર્ભાસનં ન્યસેત્ ।
સ્થાલ્યાં તસ્યોપરિ ન્યસ્ય સમ્પાતં મન્ત્રસંહિતામ્

ડ્wઇવેદિ પ્રિન્ત્સ્સ્થા(લ્યાં લીં) તસ્યોપરિ
જપન્નેકૈકયાહુત્યા પાતયેદ્ભૈરવેણ તુ ।
અષ્ટોત્કૃષ્ટશતેનૈવ પરામૃતમનુસ્મરન્

રજસ્યાદૌ તતો દેવિ કર્તર્યાં કરણૌ તથા ।
ખટિકાતિલાજ્યસમ્પાતં મૂલમન્ત્રેણ કારયેત્

ત્રિભાગં કલ્પયિત્વા તં ચરું સ્થાલ્યાં તુ સંસ્થિતમ્ ।
શિવાગ્નિસાધકેભ્યશ્ચ શિવાયાગ્રં નિવેદયેત્

દ્વિતીયં હોમયેદગ્નૌ સાધકેભ્યસ્તૃતીયકમ્ ।
ચરું પાત્રે તુ સંગૃહ્ય પૂજયેદ્ભૈરવેણ તુ

પુષ્પધૂપાદિભિર્નીત્વા ધામ્નૈતં વિનિવેદયેત્ ।
હૃદાદ્યાવરણસ્થાનાં દશમાંશં નિવેદયેત્

કલશેઽપ્યેવમેવં તુ અગ્નૌ હોમ્યશ્ચરુઃ સ્રુચા ।
ભૈરવસ્ય શતં હોમ્યમઙ્ગાનાં તુ દશાંશકમ્

સાધકેભ્યસ્તુ યચ્છેષં પિધાય સ્થાપયેત્પ્રિયે ।
વિનાયકે શતં હોમ્યં ભૂપરિગ્રહણે તથા

અધિવાસે તથૈવેહ અષ્ટોત્તરશતં હુતિઃ ।
પ્રાયશ્ચિત્તનિમિત્તં તુ અનુલોમવિલોમકે

ન્યૂનાતિરિક્તે દેવેશિ અષ્ટોત્તરશતં હુતિઃ ।
ભૈરવં પૂજયિત્વાથ પ્રાર્થ્યાનુજ્ઞાં વરાનને

શિશોઃ કર્મ પ્રકર્તવ્યં યથા ભવતિ તચ્છૃણુ ।
દ્વારે મણ્ડલકં કૃત્વા દર્ભં તસ્યોપરિ ન્યસેત્

પ્રણવેનાસનં કલ્પ્યં શિષ્યં તસ્મિન્નિવેશયેત્ ।
સમપાદં સ્તબ્ધકાયં સૌમ્યાનનકૃતાઞ્જલિમ્

ગુરુઃ પૂર્વમુખોઽસ્ત્રેણ પ્રોક્ષયેત્તં શિવામ્ભસા ।
ભસ્મના તાડયેન્મૂર્ધ્નિ અસ્ત્રમન્ત્રેણ ચાલભેત્

નાભ્યૂર્ધ્વં ત્રીંસ્તથા વારાન્નભ્યધસ્ત્રીન્ પ્રકલ્પયેત્ ।
શિવં ન્યાસાઙ્ગસહિતં પૂજયેદ્ભૈરવેણ તુ

વસ્ત્રં સમ્પ્રોક્ષ્ય ચાસ્ત્રેણ કવચેનાવગુણ્ઠયેત્ ।
પૂજયેદ્ભૈરવેણૈવ મુખં પ્રચ્છાદયેત્તથા

હસ્તાભ્યાં તં ગૃહીત્વાથ વિશેજ્જવનિકાન્તરમ્ ।
દેવસ્યાભિમુખં કૃત્વા પુષ્પં પ્રાણૌ પ્રદાપયેત્

પ્રક્ષેપયેત્તતો ધામ્ના મુખમુદ્ઘાટ્ય દર્શયેત્ ।
વિદ્યામન્ત્રગણૈઃ સાર્ધં કારણં સસદાશિવમ્

અજ્ઞાનપટનિર્મુક્તઃ પ્રબુદ્ધઃ પશુરીક્ષતે ।
દણ્ડવદ્ધરણીં ગત્વા પ્રણિપત્ય પુનઃ પુનઃ

કૃતકૃત્યઃ પ્રહૃષ્ટાત્મા પ્રહૃષ્ટનયનં શિશુમ્ ।
ઉત્થાપ્ય હસ્તાન્ સંગૃહ્ય દક્ષિણાં મૂર્તિમાનયેત્

તત્ર મણ્ડલકં કૃત્વા પુષ્પેણ પ્રણવાસનમ્ ।
તસ્યોપરિ શિશું ન્યસ્ય ઊર્ધ્વકાયમુદઙ્મુખમ્

ગુરુઃ પૂર્વાનનઃ સ્થિત્વા પ્રોક્ષણાદીનિ કારયેત્ ।
ઉપવેશ્ય તતઃ કૃત્વા સકલીકરણે વિધિમ્

વિશેષફલસિદ્ધ્યર્થં મુમુક્ષોઃ સાધકસ્ય વા ।
ગન્ધદિગ્ધૌ કરૌ કૃત્વા અસ્ત્રેણ પરિશોધયેત્

કવચેનાવગુણ્ઠ્યૈતૌ પ્લાવયેદમૃતેન તુ ।
અનન્તમાસનં કલ્પ્યં ભૈરવાઙ્ગાનિ વિન્યસેત્

વ્યોમ્ન્યાત્માનં યોજયિત્વા શિશોઃ શોષ્યા તનુઃ પ્રિયે ।
આગ્નેયીં ધારણાં ધ્યાત્વા નિર્દહ્યાસ્ત્રેણ તં શિશુમ્

ધૂમજ્વાલાવિનિર્મુક્તં દગ્ધકાયં વિભાવયેત્ ।
ભસ્મીભૂતં તતઃ શાન્તં પ્લાવયેદમૃતેન તુ

વ્યોમવચ્ચિન્તયેદ્દેહં ચૈતન્યં કનકાગ્નિવત્ ।
શક્તિન્યાસં ન્યસેત્પૂર્વં કમલં પ્રણવેન તુ

તસ્યોપરિ તદાત્માનં ધ્યાયેજ્જ્યોતિર્મયં શુભમ્ ।
મૂર્તિમન્ત્રં સમુચ્ચાર્ય મૂર્તિભૂતં પ્રકલ્પયેત્

પૂર્વોદ્ધૃતેન મન્ત્રેણ પ્લાવયેદમૃતેન તુ ।
મન્ત્રન્યાસો યથાપૂર્વમષ્ટાત્રિંશત્કલાવધિ

કલાધ્વાનં ન્યસેત્પશ્ચાચ્છાન્ત્યતીતાદ્યનુક્રમાત્ ।
સ્ફટિકાભા તથા કૃષ્ણા રક્તા શુક્લા ચ પીતકા

શાન્ત્યતીતાદિકા જ્ઞેયાસ્તત્ત્વભૂતાસ્તુ તાઃ કલાઃ ।
ધામ્નાવાહ્ય તથાઙ્ગાનિ ન્યસ્યાન્તઃકરણં ભવેત્

આત્માન્તઃકરણે યદ્વત્તદ્વત્પૂજાં સમારભેત્ ।
ધામ પ્રોચ્ચાર્ય સન્દધ્યાત્સબાહ્યાભ્યન્તરં પુનઃ

શિવહસ્તે વિભું ધ્યાત્વા મન્ત્રગ્રામં સુજાજ્વલમ્ ।
ધામોચ્ચાર્ય ચ સન્ધાય શિષ્યમૂર્ધ્નિ કરં ન્યસેત્

અધોમુખેન હૃત્પૃષ્ઠે શિવહસ્તેન ચાલભેત્ ।
ઉત્થાપ્ય દત્ત્વા પુષ્પં તુ અઞ્જલૌ ભૈરવેણ તુ

પ્રવેશ્યાભ્યર્ચયેચ્છમ્ભું શિવમુચ્ચાર્ય નિક્ષિપેત્ ।
નિર્ગત્ય વન્દયેદ્દેવં દણ્ડવત્ત્રિઃ પ્રદક્ષિણમ્

શિવકુમ્ભાગ્નિમધ્યસ્થં સ્થણ્ડિલસ્થં ચ વન્દયન્ ।
શિવપૂજાગ્નિકાર્યાદૌ સકલીકૃતવિગ્રહઃ

નાન્યથા પ્રાક્સ્વરૂપેણ પૂજનાર્હો ભવેત્તુ સઃ ।
નીત્વા કુણ્ડસમીપં તં શિષ્યહસ્તાવિયોગતઃ

આત્મસવ્યેઽથ દિગ્ભાગે મણ્ડલં પ્રણવેન તુ ।
પ્રણવેનાસનં દત્ત્વા તસ્યોપરિ શિશું ન્યસેત્

ઉપવેશ્ય કરે દર્ભં ભૈરવેણ સમર્પયેત્ ।
મૂલં શિષ્યસ્ય હસ્તસ્થં સાગ્રમાચાર્યજઙ્ઘયોઃ

પિઙ્ગલા મધ્યમા નાડી શિષ્યદેહાદ્વિનિર્ગતા ।
સૈવાત્ર દર્ભભૂતા તુ ગુરુનાડ્યાં લયં ગતા

નાડીસન્ધાનહેત્વર્થં ભૈરવેણાહુતિત્રયમ્ ।
તયા નાડ્યા પ્રવેષ્ટવ્યં શિષ્યસ્ય હૃદયે સકૃત્

ગ્રહણાકર્ષણાર્થં તુ ગૃહ્ણન્મુઞ્ચન્ પુનઃ પુનઃ ।
દીક્ષાકાલે યતશ્ચૈવં તદર્થં નાડિસંહતિઃ

શિષ્યસ્યાથ શિરોભૂમૌ ભૈરવેણ વિધાય તુ ।
સમ્પાતં સર્વમન્ત્રૈસ્તુ ધ્રુવેણાજ્યાહુતિં ક્ષિપેત્

મૂલમન્ત્રં સમુચ્ચાર્ય સ્વા ઇત્યગ્નૌ પ્રપાતયેત્ ।
હેતિ શિષ્યસ્ય શિરસિ સમ્પાતઃ શિવચોદિતઃ

શિષ્.યદેહે તુ યે મન્ત્રાઃ સબાહ્યાભ્યન્તરં સ્થિતાઃ ।
કુણ્ડસ્થાઃ પૂજિતા યે તુ ધામાદ્યાવરણાન્તગાઃ

યુગપત્તર્પણં તેષાં સમ્પાતસ્તેન કીર્તિતઃ ।
એકૈકસ્યાત્ર મન્ત્રસ્ય આહુતિત્રિતયેન તુ

ઉત્થાપ્ય ચ તતઃ શિષ્યં તદર્થં મન્ત્રતર્પણમ્ ।
ભૈરવાય શતં હુત્વા હૃદાદૌ દશકં હુતિઃ

ધામ્ના ચોત્થાય હોતવ્યં પૂર્ણાહુત્યાનુતર્પયેત્ ।
મન્ત્રાણાં દીપનં કુર્યાદ્ધામાદ્યસ્ત્રાવધિ ક્રમાત્

હુંકારદ્વયમધ્યે તુ મૂલમન્ત્રં સમુચ્ચરન્ ।
પ્રણવાદિફડન્તેન આહુતીઃ પ્રતિપાદયેત્

હૃદાદીનાં ચ સર્વેષાં જાતિરુક્તાત્ર દીપને ।
પાશાનાં બન્ધનાર્થાય મન્ત્રાણાં દીપનં સ્મૃતમ્

મન્ત્રાઃ કરણભૂતાસ્તુ પશુકાર્યસ્ય સાધને ।
આચાર્યઃ કરણં પ્રોક્તઃ શિવરૂપો યતઃ સ્મૃતઃ

ક્રૂરકાર્યે તુ કર્તવ્યે મન્ત્રાન્ સન્દીપ્ય યોજયેત્ ।
ક્રૂરજાત્યનુરૂપેણ વાચકાન્ યોજયેત્સદા

ભ્રુકુટીકરાલવદનાન્ વાચ્યરૂપાન્ વિચિન્તયેત્ ।
સૌમ્યજાતિયુતાન્ સૌમ્યે સૌમ્યરૂપાન્ વિચિન્તયેત્

પાશકર્મ તતો વક્ષ્યે કન્યાકર્તિતસૂત્રકમ્ ।
ત્રિગુણં ત્રિગુણીકૃત્ય પાશબન્ધનસૂત્રકમ્

શિવામ્ભોઽસ્ત્રેણ સમ્પ્રોક્ષ્ય કવચેનાવગુણ્ઠયેત્ ।
પૂજયિત્વા વિધાનેન ગન્ધપુષ્પાદિધૂપકૈઃ

પ્રસારયેદ્ગૃહીત્વા તન્મૂર્ધાદ્યઙ્ગુષ્ઠકાવધિ ।
શિષ્યસ્ય સ્તબ્ધદેહસ્ય નાડીભૂતં વિચિન્તયેત્

સુષુમ્ના મધ્યમા નાડી સર્વનાડીસમન્વિતા ।
ઓંકારાદિ સ્વનામ્ના તુ નમસ્કારાવસાનકમ્

શિષ્યદેહસ્થિતાં નાડીં સૂત્રે સંગૃહ્ય યોજયેત્ ।
ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ પૂજ્ય કવચેનાવગુણ્ઠયેત્

સન્નિધાનાહુતીસ્તિસ્રઃ સ્વનામપદજાતિકાઃ ।
શિવામ્ભોઽસ્ત્રેણ સમ્પ્રોક્ષ્ય શિષ્યસ્ય હૃદયં પુનઃ

તાડયેદસ્ત્રપુષ્પેણ હૃદિ ચિત્સંહૃતા ભવેત્ ।
હુંકારોચ્ચારયોગેન રેચકેન વિશેદ્ધૃદિ

નાડીરન્ધ્રેણ ગત્વા તુ ચૈતન્યં ભાવયેચ્છિષોઃ ।
કદમ્બગોલકાકારં સ્ફુરત્તારકસન્નિભમ્

હૃત્સ્થં છિત્ત્વાસ્ત્રખડ્ગેન હુમ્ફટ્કારાન્તજાતિના ।
ધામ્ના ચાઙ્કુશરૂપેણ કર્ષેચ્છક્ત્યવધિ ક્રમાત્

દ્વાદશાન્તં તુ સંગૃહ્ય સમ્પુટ્ય હૃદયેન તુ ।
સંહારમુદ્રયા યોજ્યં સૂત્રે નાડીપ્રકલ્પિતે

વ્યાપકં ભાવયિત્વા તુ કવચેનાવગુણ્ઠયેત્ ।
ભૈરવેણાહુતીસ્તિસ્રઃ સન્નિધાનસ્ય હેતવે

દ્વિતીયઃ સૂત્રદેહસ્તુ પાશા યત્ર સ્થિતાસ્ત્વિમે ।
બન્દ્યાશ્ચેદ્યાસ્તથા દાહ્યાઃ સૂત્રસ્થાને ન વિગ્રહે

પાશાસ્તુ ત્રિવિધા ભાવ્યા માયીયાણવકર્મજાઃ ।
ચૈતન્યરોધકાસ્ત્વેતે કાર્યકારણરૂપિણઃ

મલઃ કર્મ નિમિત્તં તુ નૈમિત્તિકમતઃ પરમ્ ।
આધારરૂપં નૈમિત્તં શરીરભુવનાદિકમ્

નિમિત્તમભિલાષાખ્યં વિચિત્રૈર્હેતુરૂપકૈઃ ।
તાંશ્ચાવલોકયેત્સૂત્રે બન્ધ્યબન્ધનહેતુતઃ

પાશાનાં તાડનં કાર્યં હુમ્ફટ્કારાન્તજાતિના ।
સ્વનામપ્રણવાદ્યેન શાન્ત્યતીતાદ્યનુક્રમાત્

પુષ્પેણ તાડયેન્મૂર્ધ્નિ ગ્રાહ્યં હૂમાદિ યોજયેત્ ।
હુંફ.કારાન્તયોગેનાગૃહ્ય સંહારમુદ્રયા

ધામ્ના તુ યોજયેત્સૂત્રે નમસ્કારાન્તયોગિના ।
એવં શાન્ત્યાદિકાન્ પાશાન્ સ્થાનાત્સંગૃહ્ય યોજયેત્

ભાવયેત્ત્રિવિધાન્ પાશાન્ પઞ્ચતત્ત્વાધ્વવ્યાપકાન્ ।
ત્રયાણાં વ્યાપિકા શક્તિઃ ક્રિયાખ્યા પારમેશ્વરી

શાન્ત્યતીતાદિભેદેન પઞ્ચસંજ્ઞાપ્રતિષ્ઠિતા ।
આધેયગ્રહ આધારં ગૃહીતં ભાવયેત્પશોઃ

ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ પૂજ્ય સૂત્રે પાશાંશ્તુ તર્પયેત્ ।
શાન્ત્યતીતાક્રમેણૈવ આહુતીનાં ત્રયં ત્રયમ્

સન્નિધાનાય પાશાનામતઃ પાશાંસ્તુ દીપયેત્ ।
સ્વનામજાતિફટ્કારધામભિશ્ચ ત્રયં ત્રયમ્

વિશ્લેષકરણાર્થં તુ પાશાનાં દીપનં ભવેત્ ।
દીપ્તાઃ પાશાસ્તતો બન્ધ્યાસ્તાડનગ્રહણાદિના

સૂત્રસ્થાંસ્તાડયેત્પુષ્પૈઃ સ્વદેહસ્થાનિવ ક્રમાત્ ।
ધામ્ના ચ સમ્પુટીકૃત્ય સ્વનામ્ના ચ સકૃત્સકૃત્

બન્ધને તુ પ્રયોગોઽયં સૂત્રે ગ્રન્થીન્ પ્રદાપયેત્ ।
બન્ધને પરિમાણં ચ કર્મણો વિષયસ્ય ચ

ષટ્ત્રિંશત્તત્ત્વમધ્યસ્થો ભુઙ્ક્તે ભોગં ન ચાન્યથા ।
પાશાન્ સંસ્થાપ્ય પાત્રે તુ સંપાતં જુહુયાત્સકૃત્

પાત્રસમ્પુટમધ્યસ્થાન્ સ્થણ્ડિલે વિનિવેદયેત્ ।
નીત્વા સમર્પયેત્કુમ્ભે પાશાન્ સંરક્ષ હે વિભો

દર્ભં વિમોચયેચ્છિષ્યં પુષ્પં પાણૌ પ્રદાપયેત્ ।
સ્હ્તણ્ડિલે શિવકુમ્ભે ચ શિવાગ્નૌ ચ પ્રપૂજયેત્

તતઃ પ્રદક્ષિણં કૃત્વા દણ્ડવન્નિપતેદ્ભુવિ ।
ઉત્થાપ્ય પઞ્ચગવ્યાદીન્ દદ્યાદ્વૈ ભૈરવેણ તુ

ગોમયેન શુચૌ દેશે કાર્યં મણ્ડલકત્રયમ્ ।
એકસ્મિન્મણ્ડલે વિષ્ટઃ પઞ્ચગવ્યં શિશુઃ પિબેત્

ઉપવિશ્ય દ્વિતીયે તુ ચરુકં પ્રાશયેદ્બુધઃ ।
આચમ્ય દન્તકાષ્ઠં તુ તૃતીયે મણ્ડલે સ્થિતઃ

ભક્ષયિત્વા ચ દેવેશિ તતશ્ચૈવ વિનિક્ષિપેત્ ।
પૂર્વં પશ્ચાત્તથૈશોર્ધ્વં ચોત્તરસ્યાં ચ શોભનમ્

અન્યસ્યામશુભં વિદ્ધિ તસ્ય હોમઃ શતં ભવેત્ ।
આચાર્યો જુહુયાત્પશ્ચાત્પ્રાયશ્ચિત્તં શિવેન તુ

વિધેર્ન્યૂનાતિરિક્તસ્ય ચિત્તવિક્ષેપકર્મણિ ।
અષ્ટોત્તરશતં હુત્વા પ્રાયશ્ચિત્તાદ્વિશુદ્ધ્યતિ

પશ્ચાત્સન્તર્પયેદ્ધોમસહસ્રેણ શતેન વા ।
મન્ત્રાંશ્ચ દશભાગેન વહ્નૌ નૈવેદ્યદાપનમ્

વિશેષપૂજનં ચાર્ઘં મુદ્રાબન્ધં વરાનને ।
સ્તોત્રં વાદ્યં તતઃ કૃત્વા ચરું પ્રાશ્ય વિસર્જયેત્

નિરોધાર્ઘેણ ચાર્ઘં તુ દત્ત્વા ચૈવ વરાનને ।
રેચકેન તુ સંગૃહ્ય ભૈરવં તમનુસ્મરન્

મુષ્ટિના પૂરિતં નીત્વા પૂજયિત્વા વરાનને ।
અગ્નિષ્ઠં વૈ પૂરકેણ ગૃહીત્વા સ્થાપયેત્પુનઃ

તત્રસ્થં પૂજયિત્વા ચ કલશે તુ વિનિક્ષિપેત્ ।
કુસુમાદિભિરભ્યર્ચ્ય કુમ્ભ એવ તુ ભૈરવમ્

પ્રક્ષિપ્ય ચૈવ નિર્માલ્યં ગોમયેન સ્પૃશેત્પ્રિયે ।
શિવામ્ભસા તુ સમ્પ્રોક્ષ્ય શિષ્યે શય્યાં પ્રકલ્પયેત્

ગૃહિણો દર્ભશય્યાં તુ યતેર્વૈ ભસ્મના પ્રિયે ।
પૂર્વાશિરા ગૃહી કાર્યો યતિર્વૈ દક્ષિણાશિરાઃ

તત્ર સ્થિતસ્ય શિષ્યસ્ય શિખાબન્ધં વરાનને ।
સિદ્ધાર્થરોચનાદ્યૈશ્ચ રક્ષાં કુર્યાદસિં સ્મરન્

ભસ્મના રોચનાદ્યૈશ્ચ અસ્ત્રપ્રાકારચિન્તનમ્ ।
કવચેનાવગુણ્ઠ્યૈવ શિષ્યં તુ સ્વાપયેત્તતઃ

તતશ્ચૈવ તુ નિર્ગત્ય બલિકર્મ સમારભેત્ ।
બલિસ્તુ કલ્પિતઃ પૂર્વં સર્વભૂતેષ્વથાદરાત્

તં તુ સંગૃહ્ય દેવેશિ પૂર્વાદીશાન્તકં ક્ષિપેત્ ।
ભૂતા યે વિવિધાકારા દિવ્યભૌમાન્તરિક્ષગાઃ

પાતાલતલસંસ્થાશ્ચ શિવયાગે સુભાવિતાઃ ।
ધ્રુવાદિસર્વભૂતાશ્ચ ઐન્દ્રાદ્યાશાસ્થિતાશ્ચ યે

સ્વાહાકારસમાયોગાત્તૃપ્યન્તૂચ્ચારયન્ ક્ષિપેત્ ।
નમસ્કારેણ સમ્પૂજ્ય ગન્ધૈર્ધૂપૈરનુક્રમાત્

પૂર્વાદીશાનપર્યન્તમધશ્ચોર્ધ્વં સમન્તતઃ ।
કોણસ્થાન્ ક્ષેત્રપાલાંશ્ચ પતિતાઞ્છ્વપચાનપિ

બલિં દત્ત્વા તુ સર્વેભ્ય આચમ્ય ચ વરાનને ।
સકલીકરણં કૃત્વા ક્રમેણ પ્રાશયેચ્ચરુમ્

સહાયૈઃ સહિતો વીર એકચિત્તઃ સમાહિતઃ ।
પ્રાઙ્મુખ ઉદઙ્મુખો વા મણ્ડલસ્થઃ પૃથક્પૃથક્

પઞ્ચગવ્યં પિબેત્પૂર્વં ચરુકં દન્તધાવનમ્ ।
પ્રાશ્યૈવં સકલીકૃત્ય રક્ષાં પૂર્વવદેવ ચ

યાગબૂમૌ સ્વપેત્પાશ્ચાચ્છિષ્યૈઃ સહ વરાનને ।
ભૈરવધ્યાનયોગેન સમાધૌ જાગ્રદેવ વા

સ્વચ્છન્દતન્ત્રેઽધિવાસપટલસ્તૃતીયઃ
ચતુર્થઃ પટલઃ
અધિવાસાનન્તરભાવિનીં દીક્ષાં પ્રસ્તાવયિતું શ્રીભૈરવ ઉવાચ
પ્રત્યૂષે વિમલે કૃત્વા શૌચાદ્યાન્ પુર્ર્વવત્ક્રમાત્ ।
સકલીકરણં કૃત્વા પૂર્વવત્પ્રવિશેદ્ગૃહમ્

શિષ્યશ્ચ શુચિરાચાન્તઃ પુષ્પહસ્તઃ (...) ગુરું તતઃ ।
પ્રણમ્ય શિરસા (...) હૃષ્ટો ગુરોઃ સ્વપ્નાન્નિવેદયેત્

શુભાન્ સ્વપ્નાન્ પ્રવક્ષ્યામિ અશુભાંશ્ચ વરાનને ।
સ્વપ્નેષુ મદિરાપાનમામમાંસસ્ય ભક્ષણમ્

ક્રિમિવિષ્ઠાનુલેપં ચ રુધિરેણાભિષેચનમ્ ।
ભક્ષણં દધિભક્તસ્ય શ્વેતવસ્ત્રાનુલેપનમ્

શ્વેતાતપત્રં મૂર્ધસ્થં શ્વેતસ્રગ્દામ ભૂષણમ્ ।
સિંહાસનં રથં યાનં ધ્વજં રાજ્યાભિષેચનમ્

રત્નાઙ્ગાભરણાદીનિ તામ્બૂલં ફલમેવ ચ ।
દર્શનં શ્રીસરસ્વત્યોઃ શુભનાર્યવગૂહનમ્

નરેન્દ્રૈરૃષિભિર્દેવૈઃ સિદ્ધવિદ્યાધરૈર્ગણૈઃ ।
આચાર્યૈઃ સહ સંવાદં કૃત્વા સ્વપ્ને પ્રસિદ્ધ્યતિ

નદીસમુદ્રતરણમાકાશગમનં તથા ।
ભાસ્કરોદયનં ચૈવ પ્રજ્વલન્તં હુતાશનમ્

ગ્રહનક્ષત્રતારાણાં ચન્દ્રબિમ્બસ્ય દર્શનમ્ ।
હર્મ્યસ્યારોહણં ચૈવ પ્રાસાદશિખરેઽપિ વા

નરાશ્વવૃષપોતેભતરુશૈલાગ્રરોહણમ્ ।
વિમાનગમનં ચૈવ સિદ્ધમન્ત્રસ્ય દર્શનમ્

લાભઃ સિદ્ધચરોશ્ચૈવ દેવાદીનાં ચ દર્શનમ્ ।
ગુટિકાં દન્તકાષ્ઠં ચ ખડ્ગપાદુકરોચનાઃ

ઉપ્વીતાઞ્જનં ચૈવ અમૃતં પારતૌષધીઃ ।
શક્તિં કમણ્ડલું પદ્મમક્ષસૂત્રં મનઃશિલામ્

પ્રજ્વલત્સિદ્ધદ્રવ્યાણિ ગૈરિકાન્તાનિ યાનિ ચ ।
દૃષ્ટ્વા સિદ્ધ્યતિ સ્વપ્નાન્તે ક્ષિતિલાભં વ્રણં તથા

ક્ષતજાર્ણવસાંગ્રામતરણં વિજયં રણે ।
જ્વલત્પિતૃવનં રમ્યં વીરવીરેશિભિર્વૃતમ્

વીરવેતાલસિદ્ધૈશ્ચ મહામાંસસ્ય વિક્રયમ્ ।
મહાપાશોઃ સંવિભાગં લબ્ધ્વા દેવેભ્ય આદરાત્

આત્મના પૂજયન્ દેવં જપન્ ધ્યાયન્ સ્તુવન્નપિ ।
સુહુતં ચાનલં દીપ્તં પૂજિતં વા પ્રપશ્યતિ

હંસસારસચક્રાહ્વમયૂરશવરોહણમ્ ।
માતૃભિર્ભૈરવશ્ચૈવ માતૃરુદ્રગણૈઃ સહ

ભૈરવં ભૈરવીં દૃષ્ટ્વા સિદ્ધ્યત્યત્ર ન સંશયઃ ।
શુભાઃ સ્વપ્ના મયાખ્યાતા અશુભાંશ્ચ નિબોધ મે

તૈલાભ્યઙ્ગસ્તથા પાનં વિશનં ચ રસાતલે ।
અન્ધકૂપે ચ પતનમથ પઙ્કે નિમજ્જનમ્

વૃક્ષવાહનયાનેભ્યઃ પતનં હર્મ્યપર્વતાત્ ।
કર્તનં કર્ણનાસાભ્યામથ વા હસ્તપાદયોઃ

પતનં દન્તકોશાનામૃક્ષવાનરદર્શનમ્ ।
વેતાલક્રૂરસત્વાનાં તથૈવ કાલપૂરુષાઃ

કૃષ્ણોર્ધ્વકેશા મલિનાઃ કૃષ્ણમાલ્યામ્બરચ્છદાઃ ।
રક્તાક્ષી સ્ત્રી ચ યં સ્વપ્ને પુરુષં ત્વવગૂહયેત્

મ્રિયતે નાત્ર સંદેહો યદિ શાન્તિં ન કારયેત્ ।
ગૃહપ્રસાદભેદં ચ શય્યાવસ્ત્રાસનેષુ ચ

આત્મનોઽભિભવં સંખ્ય આત્મદ્રવ્યાપહારણમ્ ।
ખરોષ્ટ્રશ્વસૃગાલેષુ કઙ્કગૃધ્રબકેષુ ચ

મહિષોલૂકકાકેષુ રોહણં ચ પ્રવર્તનમ્ ।
ભક્ષણં પક્વમાંસસ્ય રક્તમાલ્યાનુલેપનમ્

કૃષ્ણરક્તાનિ વસ્ત્રાણિ વિકૃતાત્મા પ્રપશ્યતિ ।
હસનં વલ્ગનં સ્વપ્ને મ્લાનસ્રગ્દામધારણમ્

સ્વમાંસોત્કર્તનં બન્ધં કૃષ્ણસર્પેણ ભક્ષણમ્ ।
ઉદ્વાહં ચ તથા સ્વપ્ને દૃષ્ટ્વા નૈવ પ્રસિધ્યતિ

અશુભા હ્યેવમાખ્યાતા વિજ્ઞેયા દેશિકોત્તમૈઃ ।
શુભાસ્તત્રાનુમેદ્યાસ્તુ અશુભેષુ તુ હોમયેત્

અષ્ટોત્તરશતં ધામ્ના પ્રાયશ્ચિત્તાદ્વિશુદ્ધ્યતિ ।
પૂર્વવત્સકલીકૃત્ય વિઘ્નોચ્ચાટનરક્ષણમ્

વેષ્ટનં પૂર્વવત્કુર્યાચ્છિવમ્ભઃ શિવહસ્તકમ્ ।
લોકપાલાંસ્તુ સંપૂજ્ય શિવકુમ્ભં ચ સ્થણ્ડિલમ્

અગ્નિકાર્યં યથાપૂર્વં પૂર્ણાહુતિપ્રપાતનમ્ ।
પ્રાયશ્ચિત્તં તતઃ પશ્ચાદ્દુસ્વપ્નાર્થં યદુક્તવાન્

એવં પૂજાદિકં કૃત્વા વિસૃજ્ય સ્થણ્ડિલચ્છિવમ્ ।
નિર્માલ્યાપનયં કૃત્વા ભૂમિં સંશોધ્ય પૂર્વવત્

નિત્યકર્મ તતઃ કુર્યાત્પૂજાહોમજપાદિકમ્ ।
નિત્યાહ્નિકે સમાપ્તે તુ નૈમિત્તિકમથાચરેત્

ઉપલિપ્ય શિવામ્ભોભિર્બ્રમ્હ્મસ્થાનં પ્રપૂજયેત્ ।
ભાવેન ગન્ધપુષ્.પાદ્યૈઃ તતો મણ્ડલમાલિખેત્

કરણીં ખટિકાં ચૈવ ભૈરવેણ પ્રપૂજયેત્ ।
ધામ્ના તુ રજસાં પાતઃ સિતાદ્યશ્વાગમોદિતઃ

નિષ્પન્ને મણ્ડલે સ્નાત્વા નિત્યકર્મ સમાચરેત્ ।
નિત્યકર્મસમાપ્તૌ તુ કુર્યાન્નૈમિત્તિકં બુધઃ

સ્નાનાદિ પૂર્વમન્ત્રૈઃ સકલીકરણાદિકમ્ ।
આત્મરક્ષાસ્ત્રપ્રાકારદ્વારપાલાદિપૂજનમ્

વિઘ્નોચ્ચાટનદિગ્બન્ધૌ ભૂપાતાલખવાસિનામ્ ।
અસ્ત્રપ્રાકારમારોપ્ય કવચેનાવગુણ્ઠનમ્

ઉદઙ્મુખં તૂપવિષ્ટઃ કરશુદ્ધ્યાદિ પૂર્વવત્ ।
શિવામ્ભઃ શિવહસ્તં ચ અર્ઘત્રયપ્રકલ્પનમ્

લોકપાલાંસ્તુ સંપૂજ્ય શિવકુમ્ભં પ્રપૂજયેત્ ।
મણ્ડલસ્યાગ્રતો ભૂત્વા મણ્ડલં પ્રોક્ષ્ય ચાસિના

વર્મણા વેષ્ટયેત્પશ્ચાત્પ્રણવેનાભિમન્ત્રયેત્ ।
અષ્ટોત્તરશતં ધામ્ના રજોદોષૈર્વિશુદ્ધ્યતિ

ચતુર્દિક્ષ્વસ્ત્રં સંપૂજ્ય દ્વારે ગન્ધાદિભિઃ ક્રમાત્ ।
પ્રાકારં ભાવયેદસ્ત્રં મણ્ડલં પ્રવિશેત્તતઃ

ગુરૂન્ સંપૂજ્ય વિઘ્નેશં પુષ્પાદ્યૈઃ પ્રણવેન તુ ।
અનન્તમાસનં પ્રાગ્વચ્છિવાન્તં પ્રણવેન તુ

મૂર્ત્યાદિ પૂર્વન્ન્યસ્યેદ્ધૃદાદ્યાવરણાન્તગમ્ ।
પૂર્વોક્તવિધિના પૂજ્ય નૈવેદ્યાનિ નિવેદયેત્

નિરોધાર્ઘેણ ચાર્ધં તુ દત્વા ચૈવ નિરોધયેત્ ।
જપધ્યાનાદિકં કૃત્વા અગ્નિષ્ઠં ભૈરવં યજેત્

નાડીસંધાનકં ત્રિષ્ઠં કૃત્વા સંતર્પયેદ્વિભુમ્ ।
આત્મનો નિષ્કલોચ્ચારં કૃત્વા કુમ્ભે નિવેશયેત્

કલશસ્થસ્ય વામેન રોચયેત્પૂરયેત્તતઃ ।
મણ્ડલસ્થસ્ય સવ્યેન પુનર્વામેન રોચયેત્

અગ્નિષ્ઠસ્ય તુ તત્તેજો દક્ષિણેન વિશન્ સ્મરેત્ ।
એવં સાધનકં કૃત્વા તતસ્તર્પણમારભેત્

દશભાગવિભાગેન હુત્વા પૂર્ણાહુતિં ક્ષિપેત્ ।
પ્રાયશ્ચિત્તવિશુદ્ધ્યર્થં કુર્યાદષ્ટોત્તરં શતમ્

વિધેઃ પૂર્ણાતિરિક્તસ્ય ધામ્ના પૂર્ણાહુતિં તતઃ ।
આચાર્યોઠાર્ધહસ્તસ્તુ મણ્ડલં પ્રવિશેત્તતઃ

સંપૂજ્ય પરમેશાનં પુષ્પાદ્યૈરર્ધપશ્ચિમમ્ ।
મુદ્રાં બદ્ધ્વા પ્રણમ્યાદૌ જાનુભ્યામવનિં ગતઃ

વિજ્ઞાપયેત પશ્વર્થં પ્રારબ્ધ્યોયં મખોત્તમઃ ।
સ્નાનાધિવાસનાદ્યં યન્મણ્ડલેઽગ્નૌ ચ યત્કૃતમ્

વિધાનં પુષ્કલં સમ્યક્ત્વત્પ્રસાદાદિહાસ્તુ તત્ ।
ઇદાનીં શિષ્યદેહે તુ સકલીકરણાદિકા

યોજન્યન્તાધ્વશુદ્ધિસ્તુ ત્વત્પ્રસાદાત્પ્રસિદ્ધ્યતુ ।
એવમસ્ત્વિત્યનુજ્ઞાતઃ પરમેશેન વીરરાટ્

લબ્ધાનુજ્ઞઃ પ્રહૃષ્ટાત્મા નિષ્ક્રામેન્મણ્ડલાદ્બહિઃ ।
પશ્વર્થાય કૃતં યત્તુ તદ્ગૃહીત્વાર્ધપાત્રકમ્

ધામ્નસ્તુ દક્ષિણે ભાગે કારયેન્મણ્ડલં ગુરુઃ ।
પ્રણવાસનં કુશૈર્ન્યસ્ય શુચિં શિષ્યં નિવેશયેત્

શિવામ્ભોઽસ્ત્રેણ સંતાડ્ય ભસ્મના ચ કુશૈઃ ક્રમાત્ ।
મણ્ડલે કલ્પિતે શિષ્યં મૂર્તિભૂતં પ્રકલ્પયેત્

ઉપવિશ્ય કરન્યાસં નિર્દાહાદ્યસ્ત્રપૂર્વકમ્ ।
સબાહ્યાભ્યન્તરં ન્યાસં મન્ત્રસંધાનમેવ ચ

શિવહસ્તઃ પ્રદાતવ્યો ધ્યાત્વા દેવં સુજાજ્વલમ્ ।
મૂર્ધ્નિ સંપાતયેત્તેજઃ પાશાઙ્કુરવિનાશનમ્

ઉત્થાપ્ય ચ તતો નીત્વા મણ્ડલં તુ પ્રવેશયેત્ ।
વસ્ત્રં સંપ્રોક્ષ્ય તોયેન કવચેનાવગુણ્ઠયેત્

પૂજયેદ્ગન્ધપુષ્પાદ્યૈર્ભૈરવેણાભિમન્ત્રયેત્ ।
નેત્રે બદ્ધા તુ નેત્રેણ પુષ્પં પાણૌ પ્રદાપયેત્

અકામાન્નિક્ષિપેત્પુષ્પં દેવસ્યાભિમુખં સ્થિતઃ ।
પુષ્પપાતવશાન્નામ કુર્યાદ્વૈ સાધકસ્ય ચ

મુમુક્ષોર્ગુરુરિચ્છાતઃ નામ વૈ સાધકસ્ય વા ।
મુખમુદ્ઘાટ્ય તં શિષ્યં શિવાય પ્રણિપાતયેત્

પ્રદક્ષિણમતઃ કૃત્વા મણ્ડલેગ્નૌ પ્રણમ્ય ચ ।
અગ્નિકુણ્ડસમીપે તુ આચાર્યઃ પશુના સહ

આત્મસવ્યેથ દિગ્ભાગે મણ્ડલં પ્રણવેન તુ ।
પૂર્વન્નાડિસંધાનં તદર્થં ચાહુતિત્રયમ્

સંપાતાભિહુતિં કૃત્વા અણુતર્પણમેવ ચ ।
પૂર્ણાહુતિં તતો દત્ત્વા પ્રાયશ્ચિત્તાનિ હોમયેત્

ધામ્ના ચાષ્ટશતં પશ્ચાત્પાતયેદાહુતિત્રયમ્ ।
જાત્યુદ્ધારે ધ્રુવેણૈવ દ્વિજત્વાપાદને તથા

બીજાહારે તથા દેશભાવશુદ્ધૌ દ્વિજો ભવેત્ ।
પ્રણવેનાહુતીસ્તિસ્રો રુદ્રાંશાપાદને તથા

અસ્ત્રેણ પ્રોક્ષયેચ્છિષ્યં પુષ્પયુક્તેન તાડયેત્ ।
રેચકેન તતો ગત્વા શિષ્યદેહે વિશેદ્ધૃદિ

ઓંકારાદિ શિવં જપ્ત્વા અસ્ત્રમન્ત્રં ફડન્તગમ્ ।
વિશ્લેષકરણં કૃત્વા ચૈતન્યસ્ય વિધાનતઃ

છેદયેદસ્ત્રમન્ત્રેણ કવચેનાવગુણ્ઠયેત્ ।
અઙ્કુશેન સમાકૃષ્ય દ્વાદશાન્તે તુ કારયેત્

તત્રસ્થઃ પુદ્ગલો ગ્રાહ્યઃ સંપુટ્યૈવ ધ્રુવેણ તુ ।
સંહારમુદ્રયા સમ્યક્પૂરકેણ વિશેદ્ધૃદિ

સંસ્કુભ્ય સરસીકૃત્ય રેચયેત્પુદ્ગલં પુનઃ ।
ત્યજન્તં દેવતાષટ્કં તતશ્ચાપિ સ્વકં પદમ્

તત્રસ્થં પુદ્ગલં ગૃહ્ય સંપુટ્ય ચ ભવેન તુ ।
સંહારમુદ્રયોદ્ધૃત્ય શિષ્યસ્ય હૃદિ યોજયેત્

ભૈરવેણાભિમન્ત્ર્ય એવમુપવીતં શિશોર્દદેત્ ।
આધાનાદ્યાવદન્ત્યેષ્ટિં દ્વિજત્વે સંસ્કૃતો ભવેત્

પિણ્ડસ્યાપાદનં જાતેઃ આહુતિત્રિતયેન તુ ।
ચૈતન્યસ્યાપિ સંસ્કારમાધાનાન્ત્યેષ્ટિતઃ પરમ્

સૂક્ષ્મવિજ્ઞાનતઃ કૃત્વા દ્વિજત્વે સંસ્કૃતો ભવેત્ ।
શતહોમં સહસ્રં વા હુત્વા પૂર્ણાહુતિં તતઃ

સમયી સંસ્કૃતો હ્યેવં વચનેષ્યાર્હતા ભવેત્ ।
શ્રવણેઽધ્યયને હોમે પૂજનાદૌ તથૈવ ચ

ચર્યાધ્યાનવિશુદ્ધાત્મા લભતે પદમૈશ્વરમ્ ।
અથ દીક્ષાધ્વશુદ્ધ્યર્થં ભુક્તિમુક્તિફલાર્થિનામ્

વિધાનમુચ્યતે સૂક્ષ્મં પાશવિચ્છત્તિકારકમ્ ।
ગુરુઃ સંપૃચ્છતે શિષ્યં દ્વિવિધં ફલકાઙ્ક્ષિણમ્

ફલમાકાઙ્ક્ષસે યાદૃક્તાદૃક્સાધનમારભે ।
વાસનાભેદતઃ પ્રાપ્તિઃ સાધ્યમન્ત્રપ્રચોદિતા

મન્ત્રમુદ્રાધ્વદ્રવ્યાણાં હોમઃ સાધારણઃ સ્મૃતઃ ।
વાસનાભેદતો ભિન્નઃ શિષ્યાણાં ચ ગુરોસ્તથા

સાધકો દ્વિવિધસ્તત્ર શિવધર્મ્યેકતઃ સ્થિતઃ ।
શિવમન્ત્રવિશુદ્ધાધ્વા સાધ્યમન્ત્રનિયોજિતઃ

જ્ઞાનવાંશ્ચાભિષિક્તશ્ચ મન્ત્રારાધનતત્પરઃ ।
ત્રિવિધાયાસ્તુ સિદ્ધેર્વૈ સોઽત્રાર્હઃ શિવસાધકઃ

દ્વિતીયો લોકમાર્ગસ્થ ઇષ્ટાપૂર્તવિધૌ રતઃ ।
કર્મકૃત્ફલમાકાઙ્ક્ષઞ્શુભૈકસ્થોઽશુભોજ્ઝિતઃ

તસ્ય કાર્યં સદા મન્ત્રૈરશુભાંશવિનાશનમ્ ।
ગૃહસ્થો વા યતિર્વાસાવાશ્રમૈકતમસ્થિતઃ

મુમુક્ષુર્દ્વિવિધઃ પ્રોક્તો નિર્બીજો બીજવાન્પુનઃ ।
બાલબાલિશવૃદ્ધસ્ત્રીભોગભુગ્વ્યાધિતાત્મનામ્

એષાં નિર્બીજિકા દીક્ષા સમયદિવિવર્જિતા ।
વિદ્વદ્દ્વન્દ્વસહાના તુ સબીજા કીર્તિતા પ્રિયે

દીક્ષાનુગ્રાહિકા તેષાં સમયાચારસંયુતા ।
વિશેષસમયાચારા મન્ત્રાખ્યે યે પ્રકીર્તિતાઃ

તેઽત્ર પાલ્યાઃ પ્રયત્નેન મોક્ષસિદ્ધિમભીપ્સતા ।
સબીજા સા તુવિજ્ઞેયા પુત્રકાચાર્યયોઃ સ્થિતા

ગૃહસ્થો વાશ્રમી વાથ યતિઃ સંકલ્પ્ય દીક્ષયેત્ ।
પાશસૂત્રકમાદાય શિષ્યદેહેઽવલમ્બયેત્

અધ્વાનં સંધયેદગ્નૌ ધામ્ના ચૈવ વિચક્ષણઃ ।
કુમ્ભમણ્ડલવહ્નિસ્થશ્ચાધ્વાત્મસ્થઃ શિશોશ્ચ યઃ

સૂત્રસ્થશ્ચાપિ ચૈકત્ર અધ્વસંધિઃ પ્રકીર્તિતઃ ।
ષડ્વિધસ્યાધ્વમાર્ગસ્ય સાધારણગતસ્ય તુ

કુણ્ડે સંકલ્પ્ય સંશોધ્યમધ્વસંધૌ તુ હોમયેત્ ।
મૂલમન્ત્રાષ્ટશતિકમધ્વસંધાનહેતુતઃ

અધ્વાવલોકનં પશ્ચાદ્વ્યાપ્યવ્યાપકભેદતઃ ।
ભુવનવ્યાપ્તિતા તત્ત્વેષ્વનન્તાદિશિવાન્તકે

વ્યાપકાનિ ચ ષટ્ત્રિંશત્મન્ત્રવર્ણપદાત્મકાઃ ।
તત્ત્વાન્તર્ભાવિનઃ સર્વે વાચ્યવાચકયોગતઃ

કલાન્તર્ભાવિનસ્તે વૈ નિવૃત્ત્યાદ્યાશ્ચ તાઃ સ્મૃતાઃ ।
હૃદાદ્યા વાચકાસ્તાસાં બીજામન્ત્રાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

એકિકસ્યાઃ કલાયાશ્ચ પૃથગ્વ્યાપ્તિં વિભાવયેત્ ।
પૃથિવ્યાદિકલા જ્ઞેયા બ્રહ્માદ્યાઃ કારણાશ્ચ તે

એવં વ્યાપ્તિં ભાવયિત્વા અધ્વોપસ્થાપનં ભવેત્ ।
ત્રિરાહુતિં ધ્રુવેણૈવ અધ્વશુદ્ધિરતો ભવેત્

અગ્નૌ તુ પૂજિતે દેવે અધ્વન્યાસે કૃતે સતિ ।
તદેવ પાદાદારભ્ય પૃથિવ્યાદિક્રમાન્ન્યસેત્

ધામાધિઃ પ્રણવાદિશ્ચ નિવૃત્ત્યૈ ચ નમઃ પુનઃ ।
ઉપસ્થાપનમન્ત્રોઽયં વ્યાપ્તિં ધ્યાત્વાધ્વસંસ્થિતામ્

નિવૃત્ત્યભ્યન્તરે પૃથ્વી શતકોટિપ્રવિસ્તરા ।
તસ્યાં ચ ભુવનાનાં ચ શતમષ્ટોત્તરાવધિ

અષ્ટાવિંશતિઃ પદાનિ વર્ણ એકોઽત્ર સંસ્થિતઃ ।
મન્ત્રૌ દ્વાવેવ વિજ્ઞેયૌ અધ્વષટ્કં વિભાવયેત્

પુષ્પગન્ધાદિના પૂજ્ય સંનિધાવાહુતિત્રયમ્ ।
માયીયા ભુવનાકારા મલાઃ કર્મ ચ સંસ્થિતાઃ

શરીરભુવનાકારા માયીયાઃ પરિકીર્તિતાઃ ।
ભોગહેતુશ્ચ કર્મ સ્યાદભિલાષો મલોઽત્ર તુ

એવં પાશત્રયં ભાવ્યં દીક્ષાયામધ્વસંસ્થિતમ્ ।
તદ્વિશુદ્ધ્યૈ ચ દીક્ષા ચ ક્રિયતે સા યથાવિધિ

આદૌ શક્તિં ન્યસેદ્દેવિ કલાતત્ત્વસમન્વિતામ્ ।
હૃદા સંકલ્પ્ય વાગીશીં વ્યાપિકાં સર્વયોનિષુ

શતરુદ્રાદ્યનન્તાન્તં યોનયો વિવિધાઃ સ્થિતાઃ ।
સમકાલમૃતુત્વેન વાગીશીં સંનિધાપયેત્

ધ્રુવેણ પૂજયેત્પુષ્પૈર્ગન્ધધૂપૈરનુક્રમાત્ ।
ઓંકારેણાહુતિસ્તિસ્રો વાગીશીસંનિધાપને

શિષ્યં સંપ્રોક્ષ્ય ચાસ્ત્રેણ તાડયેદસ્ત્રમુચ્ચરન્ ।
રેચકેનાત્મનો ગત્વા છિન્દ્યાત્તસ્યાસિના હૃદઃ

ધામ્નાકૃષ્ય તદાત્માનં દ્વાદશાન્તે નિધાપયેત્ ।
ધ્રુવેણ તત્સ્થં સંપુટ્ય ચૈતન્યં મુદ્રયાત્મનિ

પૂરયેદ્ભૈરવેણૈવ કુમ્ભયેદ્રેચયેત્તતઃ ।
દ્વાદશાન્તાત્તુ સંગૃહ્ય યોજયેદ્ભવમુદ્રયા

આત્માનમીશ્વરં ધ્યાત્વા માયાં વાગીશ્વરીમપિ ।
સંયોજ્ય તસ્યાં ચૈતન્યં શરીરાણ્યધ્વનિ સૃજેત્

પ્રાક્કર્મવાસનાશેષફલભોગત્વહેતવે ।
યુગપદ્ભિન્નભોગાનિ દેશકાલશરીરતઃ

મન્ત્રશક્ત્યા વિપચ્યન્તે પુદ્ગલાશ્ચ તથાવિધાઃ ।
ભિનાદેહા વિસૃજ્યન્તે ગર્ભે વાગીશિયોનિષુ

ધામ્ના ચ યોજયિત્વા ચ જુહુયાદાહુતિત્રયમ્ ।
યુગપત્સર્વગર્ભેષુ દેહા વિવિધરૂપકાઃ

ભૈરવેચ્છાસુસંપન્નઃ શતરુદ્રાદ્યનન્તગાઃ ।
ગર્ભેષુ ગર્ભનિષ્પત્તિ ભૈરવેણાહુતિત્રયમ્

હુત્વા તુ જનનં કાર્યં પુનસ્તેનાહુતિત્રયાત્ ।
સર્વયોનિષુ દેહાસ્તે યુગપદ્વૃદ્ધિમાગતાઃ

ભોગનિષ્પત્તયે કર્મ વ્યાપરસહકારણમ્ ।
તદભાવાન્ન ભોગઃ સ્યાત્તદર્થં માર્જનં સ્મૃતમ્

અર્જિતે [આર્જિતે] સતિ ભોક્તવ્યો ભોગો દુઃખસુખાત્મકઃ ।
લયઃ પરમયા પ્રીત્યા સુખદુઃખાદિકેઽપ્યલમ્

તિસૃભિસ્તિસૃભિર્હોમં ધામ્નૈવ ત્રિષુ કારયેત્ ।
આહુતીનાં શતં હોમ્યં ધામ્ના નિષ્કૃતયે પુનઃ

યત્કર્મભોગ્યરૂપં તુ જાત્યાયુર્ભોગલક્ષણમ્ ।
નિષ્કૃત્યન્તે વિશુદ્ધ્યેત્તદ્ભૂલોકસમવસ્થિતમ્

સંસારા દશચત્વારઃ સંસ્કારા અષ્ટભિઃ સહ ।
ચત્વારિંશદ્દ્વિજત્વાય વક્ષ્યન્તે ભુવનાધ્વનિ

યોનિર્બીજં તથા ભાવ આહારો દેશ એવ ચ ।
એતેષાં શોધનં દેવિ રુદ્રાંશાપાદનં તથા

અત્રાવલોકનં કૃત્વા નિષ્.કૃત્યામેવ શુદ્ધ્યતિ ।
વિષયા ભુવનાકારા યે કેચિદ્ભોગ્યરૂપિણઃ

ભુક્તકર્મફલાશેષા નિષ્કૃતિસ્તેન સા સ્મૃતા ।
વિશ્લેષો નિષ્કૃતેર્ભોગાત્ભોગાભાવે સ હિ સ્મૃતઃ

ભોક્તૃત્વં વિષયાસક્તિર્મલકાર્યં પ્રકીર્તિતમ્ ।
ભોક્તૃત્વાભાવસ્તત્રૈવ શરીરેણ તુ યત્કૃતમ્

વિશ્લેષઃ ક્રિયતે તસ્ય પશોર્મન્ત્રૈઃ શિવાજ્ઞયા ।
ધામ્ના ચાહુતયસ્તિસ્રો વિશ્લેષકરણાય ચ

આહુતિત્રિતયં ધામ્ના પાશચ્છેદેઽપિ દાપયેત્ ।
પાશા દેહે તુ માયીયાઃ કલાદ્યા ભૂતકાવધિ

શરીરકરણાકારાઃ પુરુષાર્થપ્રસિદ્ધયે ।
ભોગાભાવાદ્વિપદ્યન્તે શરીરાણિ સહસ્રધા

પાશચ્છેદે વિધિસ્તસ્ય મન્ત્રૈશ્ચ વિધિચોદિતૈઃ ।
એવં પાશત્રયસ્યાપિ વિશ્લેષો દીક્ષયોચ્યતે

શરીરશેષભઙ્ગેન એકચૈતન્યભાવના ।
પૂર્ણાહુતિં શિવેનૈવ વૌષડ્જાતિયુતેન ચ

શુદ્ધતત્ત્વાગ્રસંસ્થં તચ્ચૈતન્યં કનકપ્રભમ્ ।
ઉદ્ધારાયાહુતીસ્તિસ્રઃ પુનર્ધામ્ના તુ દાપયેત્

તસ્માત્તત્ત્વાદ્ગૃહીત્વા તુ ચૈતન્યં મલસંયુતમ્ ।
મુદ્રયા પ્રાગ્વિધાનેન આત્મસ્થં પૂરયેદ્દ્ધૃદિ

કુમ્ભિત્વા રેચ્ય સંગૃહ્ય દ્વાદશાન્તાદ્ધ્રુવેણ તુ ।
શિષ્યદેહે નિવેશ્યૈતન્નાડીરન્ધ્રેણ પૂર્વવત્

તત્સ્થીકરણહેત્વર્થં ધામ્ના ચૈવાહુતિત્રયમ્ ।
કલાશુદ્ધ્યવસાને તુ બ્રહ્માણં કારણાધિપમ્

સ્વનામપ્રણવાહ્વાનપૂર્વં સંતર્પ્ય ચાર્પયેત્ ।
શબ્દસ્પર્શો ત્યજેત્તસ્મિન્ ધ્રુવાદ્યૌ નામસંયુતૌ

સ્વાહાકારપ્રયોગેન તૌ બ્રહ્મણિ નિવેદયેત્ ।
તિસૃભિસ્તિસૃભિર્હોમાત્પુર્યષ્ટાંશં નિવેદયેત્

આમન્ત્રણવિભક્ત્યા તુ શ્રાવણાં તસ્ય કારયેત્ ।
બ્રહ્માણં પૂજયિત્વા તુ હોમં કૃત્વા વિસર્જયેત્

ધ્રુવેણાભ્યર્ચ્ય વાગીશીં સંતર્પ્ય ચ વિસર્જયેત્ ।
હુત્વાવલોકયેત્તત્ર વિશુદ્ધં પાશજાલકમ્

પ્રાક્કર્મભાવિકસ્યાથ અભાવં ભાવયેત્તદા ।
મુમુક્ષોર્નિરપેક્ષત્વાત્પ્રારબ્ધ્રેકં ન શોધયેત્

સાધકસ્ય તુ ભૂત્યર્થં પ્રાક્કર્મૈકં તુ શોધયેત્ ।
પ્રાક્કર્માગામિ ચૈકસ્થં ભાવયિત્વા ચ દીક્ષયેત્

શિવધર્મિણ્યસૌ દીક્ષા લોકધર્મિણ્યતોઽન્યથા ।
પ્રાક્તનાગમિકસ્યાપિ અધર્મક્ષયકારિણી

લોકધર્મિણ્યસૌ જ્ઞેયા મન્ત્રારાધનવર્જિતા ।
પ્રારબ્ધદેહભેદે તુ ભુઙ્ક્તે સ હ્યણિમાદિકાન્

ભુક્ત્વા વ્રજેદૂર્ધ્વં ગુરુણા યત્ર યોજિતઃ ।
સકલે નિષ્કલે વાપિ શિષ્યાચાર્યવશાદ્ભવેદ્

નિર્વાણેઽપિ સબીજાયાં કર્માભાવાદ્વિપદ્યતે ।
સમયાચારપાશં હિ દીક્ષિતઃ પાલયેત્તુ યઃ

તં પાશં નૈવ શુદ્ધ્યેત સા સબીજા પ્રકીર્તિતા ।
સમયાચારપાશં તુ નિર્બીજાયાં વિશોધયેત્

દીક્ષામાત્રેણ મુક્તિઃ સ્યાદ્ભક્રિમાત્રાદ્ગુરોઃ સદા ।
સદ્યોનિર્વાણદા દીક્ષા નિર્બીજા સા દ્વિતીયકા

અતીતનાગતારબ્ધપાશત્રયવિયોજિકા ।
દીક્ષાવસાને શુદ્ધિઃ સ્યાદ્દેહત્યાગે પરં પદમ્

એવં ભાવાનુસારેણ શિષ્યાણાં ગુરુણા સદા ।
ફલં તુ વિવિધાકારં નિષ્પાદ્યેત સુદીક્ષયા

અચિન્ત્યા મન્ત્રશક્તિર્વૈ પરમેશમુખોદ્ભવા ।
ક્રિયા કાલે પ્રયોક્તવ્યા ગુરુણા ભક્તિપૂર્વિકા

વિષાણમિવ પાશાનાં મન્ત્રૈઃ કવલનં ધ્રુવમ્ ।
કરોતિ મન્ત્રતત્ત્વજ્ઞઃ શિવાવેશી ગુરુઃ ક્ષણાત્

કલાસંધાનકં કુર્યાચ્છુદ્ધાશુદ્ધદ્વિરૂપગમ્ ।
શુદ્ધમુચ્ચારયેધ્રસ્વમશુદ્ધં દીર્ઘમેવ ચ

એકત્વં ભાવયિત્વા તુ લીનં શુદ્ધં વિભાવયેત્ ।
પ્રણવાદિનિવૃત્તિસ્તુ પ્રતિષ્ઠા તદનન્તરમ્

નમસ્કારસ્તદન્તે તુ કલાસંધાનકં સ્મૃતમ્ ।
આવાહ્ય સ્થાપ્ય સંપૂજ્યાહુતીસ્તિસ્રઃ પ્રપાતયેત્

કલાસંધાનમેતદ્ધિ વ્યાપ્તિં તસ્યાવલોકયેત્ ।
ગુલ્ફાદારભ્ય નાભ્યન્તં શિષ્યદેહેઽધ્વકલ્પનમ્

પ્રતિષ્ઠાયા ભવેદ્વ્યાપ્તિશ્ચતુર્વિંશતિતત્ત્વિકા ।
ષટ્પઞ્ચાશદ્ભુવનિકા ત્રયોવિંશતિવર્ણિકા

જ્ઞેયૈકવિંશતિપદા ત્રિમન્ત્રા ચ વિધીયતે ।
મુખ્યા હ્યેતે સ્મૃતાઃ પાશાઃ સૂક્ષ્માનન્તર્વિભાવયેત્

અન્યત્તન્ત્રપ્રસિદ્ધિં તુ તન્માત્રેન્દ્રિયશોધનમ્ ।
ષટ્કોશાન્વિષયાન્ પઞ્ચ તદન્તર્ભાવયેત્સદા

વિશેષસ્થાપનં કૃત્વા પૂજ્યા ગન્ધાદિભિસ્તતઃ ।
ભૈરવેણાહુતીસ્તિસ્રઃ તસ્યા વાગીશિકલ્પના

સ્વનામાવાહનાદ્યસ્ય અર્ધહોમાદિ પૂર્વવત્ ।
પ્રોક્ષણં તાડનં છેદ આકર્ષગ્રહણે તથા

ધામ્નાપૂર્ય કુમ્ભયિત્વા છિત્ત્વાથ ગ્રાહયેત્પુનઃ ।
યોજનં ગર્ભધારિત્વં જનનં પૂર્વવત્ક્રમાત્

ઐશ્વરીં મૂર્તિમાસ્થાય તાડનાદીનિ કારયેત્ ।
અધિકારસ્થથા ભોગો લયો નિષ્કૃતિરેવ ચ

શિવરૂપેણ કર્તવ્યાઃ નિષ્કૃતિઃ શિરસા પુનઃ ।
વિશ્લેષશ્ચ હૃદા હોમ્યઃ પાશચ્છેદસ્તથાસિના

પૂર્ણાહુતિસમુદ્ધારં પૂર્વવદ્ભૈરવેણ તુ ।
સદાશિવતનૌ સ્થિત્વા વિશ્લેષાદીનિ કારયેત્

આત્મસ્થં પૂરકેણૈવ તત્સ્થં રેચકવૃત્તિતઃ ।
સ્વનામ્નોચ્ચારયેદ્વિષ્ણું ધ્યાત્વાવાહ્ય તુ સ્થાપયેત્

પૂજયેત્પુષ્પગન્ધાદ્યૈઃ તર્પણાહુતિત્રયમ્ ।
રસં પુર્યષ્ટકાંશં તુ અર્પયેદ્વિષ્ણવે સદા

વિસર્જયેત્તતો વિષ્ણું વાગીશીં ચ વિસર્જયેત્ ।
કલાસંધિર્યથાપૂર્વં હ્રસ્વદીર્ઘપ્રયોગતઃ

અભાવં ભાવયેત્તસ્મિન્ પાશજાલે ત્વનન્તકે ।
કલાદ્વયવિનિર્મુક્તઃ પશુરૂર્ધ્વગમોત્સુકઃ

તસ્યેદાનીં તૃતીયસ્યાં વિદ્યાયાં યોજ્ય શોધયેત્ ।
સ્થાપયિત્વા સંપૂજ્ય જુહુયાદાહુતિત્રયમ્

એવં તુ સંમુખીકૃત્ય પ્રાગિવાધ્વાવલોકનમ્ ।
પુંસ્તત્ત્વાદ્યાવન્માયાન્તં વિદ્યાયા વ્યાપ્તિરિષ્યતે

સપ્ત તત્ત્વાનિ ભુવનસપ્તવિંશતિરેવ ચ ।
પદવિંશતિરાખ્યાતા વર્ણાઃ સપ્ત પ્રકીર્તિતાઃ

મન્ત્રૌ દ્વૌ ષડ્વિધાધ્વાનં જ્ઞાત્વા વાગીશિકલ્પનમ્ ।
પ્રણવેન સમાવાહ્ય વ્યાપિનીં સર્વયોનિષુ

સમકાલમૃતુત્વેન ધ્યાત્વા સંપૂજ્ય તર્પયેત્ ।
તતઃ શિવામ્ભસા શિષ્યં પ્રોક્ષ્ય ચાસ્ત્રેણ તાડયેત્

તેનૈવ ચાસ્ત્રભૂતેન હુંફટ્કારયુતેન તુ ।
આત્મનો રેવકેનૈવ શિષ્યદેહે વિશેદ્ધૃદિ

અસ્ત્રમન્ત્રેણ સંછેદ્ય વિશેષાશ્લેષ્યાસ્ત્રેણ કર્ષયેત્ ।
દ્વાદશાન્તાત્તુ સંગૃહ્ય આત્મસ્થં પૂર્વવત્કુરુ

પૂરકેણાથ સંકુમ્ભ્ય રેચયિત્વા તુ યોજયેત્ ।
પૂર્વવદ્દ્વ્યાપકં તસ્ય ચૈતન્યં સર્વયોનિષુ

યોગાદ્યં લયપર્યન્તં ધામ્ના ચૈવાત્ર પૂર્વવત્ ।
શિખયા શતહોમાત્તુ વિદ્યાયા નિષ્કૃતિર્ભવેત્

પ્રણવાદિ તતો રુદ્રમાવાહ્ય સ્થાપ્ય પૂજયેત્ ।
તતોઽસ્ય વિન્યસેદ્દેવિ ગન્ધરૂપે ધ્રુવાહુતી

પુર્યષકાંશં વિન્યસ્ય વિસર્જ્ય રુદ્રદેવતામ્ ।
વાગીશીં ચ વિસર્જ્યૈવં કલાસંધિશ્ચ પૂર્વવત્

હ્રસ્વદીર્ઘવિભાગેન વિદ્યાં શાન્તૌ નિયોજયેત્ ।
સંધાનાર્થં તુ મૂલેન જુહુયાદાહુતિત્રયમ્

સ્વનામ્નાવાહનં શાન્તેર્વિધિપૂર્વં નિવેદનમ્ ।
પ્રમેયભાવનાં કૃત્વા પૂજયેત્કુસુમાદિભિઃ

ત્રિરાહુતિં તુ મૂલેન વિદ્યાતત્ત્વાત્સદાશિવમ્ ।
તત્ત્વાનાં ત્રિતયે વ્યાપ્તિર્વર્ણાનાં ત્રય એવ ચ

પદૈકાદશિકા જ્ઞેયા પુરાણિ દશ સપ્ત ચ ।
મન્ત્રૌ દ્વૌ ષડ્વિધોઽધ્વૈવં મુખ્યાઃ પાશા ઇમે સ્મૃતાઃ

સૂક્ષ્મપાશાનનેકાંશ્ચ તદન્તર્ભાવયેત્સદા ।
વગીશીં કલ્પયેત્તત્ર પૂર્વેણ વિધિનાહુતિઃ

પૂજનં મૂલમન્ત્રેણ તતઃ પ્રોક્ષણતાડનમ્ ।
છેદાકર્ષગ્રહં ચૈવ યોગધારિત્વજન્મ ચ

અધિકારસ્તથા ભોગો લયો વૈ પૂર્વવદ્ભવેત્ ।
સર્વે તે મૂલમન્ત્રેણ આહુતિત્રિતયેન તુ

નિષ્કૃતૌ શતહોમં તુ કવચેન તુ કારયેત્ ।
વિશ્લેષં પાશછેદં તુ કુર્યાદસ્ત્રેણ દૈશિકઃ

ઉદ્ધારકરણાત્મસ્થતત્સ્થીકારાન્ભવેન તુ ।
સ્વનામ્ના પ્રણવાદ્યેન ઈશમાવાહ્ય પૂજયેત્

સંપૂજ્ય હુત્વા સંતર્પ્ય બુદ્ધ્યહંકૃતિદ્યંશકમ્ ।
સ્વનામ્ના પ્રણવાદ્યં તુ સ્વાહાન્તે બુદ્ધિમર્પયેત્

અહંકારં તથાપ્યેવં હુત્વેદં ક્ષમયેત્તતઃ ।
વાગીશીં પૂજયિત્વા તુ તર્પયિત્વા વિસર્જયેત્

કલાસંધાનકં પૂર્વં શાન્ત્યતીતે તુ યોજયેત્ ।
હ્રસ્વદીર્ઘવિભાગેન જુહુયાદાહુતિત્રયમ્

ધ્રુવેણ તત્ત્વસંધાનં કર્તવ્યં વિધિવેદિના ।
કલોપસ્થાપનં પશ્ચાદ્ધ્રુવેણ જુહુયાત્પ્રિયે

ત્રિરાહુતિપ્રયોગેણ સ્વનામપદમુચ્ચરન્ ।
શાન્ત્યતીતાં સમાવાહ્ય સ્થાપયેત્પૂજયેત્પુનઃ

વ્યાપ્તિમાલોક્ય ચાધ્વસ્થાં શિવતત્ત્વગતાશ્ચ યે ।
બિન્દુર્નાદસ્તથા શક્તિઃ શિવતત્ત્વે વ્યવસ્થિતાઃ

પદમેકં મન્ત્ર એકો વર્ણાઃ ષોડશ કીર્તિતાઃ ।
ભુવનાનિ તુ સૂક્ષ્માણિ શાન્ત્યતીતે તુ ભાવયેત્

શોધનીયા વરારોહે યાવત્તે શિવરશ્મયઃ ।
શિવસ્યોર્ધ્વે શિવો જ્ઞેયો યત્ર યુક્તો ન જાયતે

ષડધ્વા ચૈકતો જ્ઞેયઃ તસ્ય સંખ્યાં પુનઃ શૃણુ ।
કલાશ્ચ પઞ્ચ વિજ્ઞેયાસ્તત્ત્વષટ્ત્રિશદેવ તુ

સચતુર્વિંશતિ જ્ઞેયં ભુવનાનાં શતદ્વયમ્ ।
એકાશીતિપદાન્યત્ર વર્ણાર્ધશતિકા સ્મૃતા

મન્ત્રા એકાદશા જ્ઞેયા ઇત્યેતચ્ચાધ્વમણ્ડલમ્ ।
એતસ્મિઞ્શુદ્ધિમાપને મુક્તિમાપ્નોતિ દીક્ષિતઃ

ધ્રુવેણાવાહ્ય વાગીશીં વિન્યસેત્પૂર્વવદ્ધુતિઃ ।
સંપૂજ્ય કુસુમાદયિસ્તુ તદ્યોનૌ પૂર્વવત્પશુમ્

ધ્રુવેણ સર્વં કર્તવ્યં જનનાદિલયાન્તકમ્ ।
નિષ્.કૃતૌ શતહોમં તુ મૂલમન્ત્રેણ કલ્પયેત્

વિશ્લેષપાશચ્છેદાભ્યાં પ્રાગ્વત્કુર્યાદ્ધ્રુવેણ તુ ।
ગ્રહેણાત્મસ્થતત્સ્થત્વં પ્રણવેન પશોઃ સ્મૃતમ્

સદાશિવમથાવાહ્ય મૂલમન્ત્રં સમુચ્ચરન્ ।
નમસ્કારેણ સંસ્થાપ્ય પુષ્પૈઃ સંપૂજ્ય તર્પયેત્

મનઃ પુર્યષ્ટકાંશં તુ વિન્યસેત્કારણેશ્વરે ।
પ્રણવાદિ સમુચ્ચાર્ય મનઃસંજ્ઞાં નમસ્તથા

વિન્યસ્ય પૂજયેત્પશ્ચાત્સંજ્ઞાસ્વાહાન્તમેવ ચ ।
આહુતિત્રિતયં હુત્વા પુર્યષ્ટાંશાદ્વિશુદ્ધ્યતિ

તતો વિસર્જયેદ્દેવં કારણં ચ સદાશિવમ્ ।
પુષ્પાદિભિઃ સમભ્યર્ચ્ય વાગીશીં તદનન્તરમ્

તા તુ સંપૂજ્ય સંતર્પ્ય વિજ્ઞાપ્યા ભક્તિભાવિતા ।
ક્ષમસ્વ દેવદેવેશિ પશ્વર્થં ખેદિતા મયા

ઇદાનીં નોપરોદ્ધવ્યં ગચ્છ દેવિ સ્વવિષ્ટપમ્ ।
વિસર્જ્યૈવં કલા ભાવ્યા શાન્ત્યતીતા લયં ગતા

સ્વશક્ત્યાધારપર્યન્તે સુસૂક્ષ્માભાવસંસ્થિતે ।
આત્મતત્ત્વવિભાગેન ધામ્ના વૈ જુહુયાચ્છતમ્

સશબોચ્ચારયોગેન આત્મતત્ત્વે તુ હોમયેત્ ।
માયાતત્ત્વાવધિ જ્ઞેયં દૈશિકેન મહાધ્વરે

વિધિવૈકલ્યકર્માર્થં પ્રાયશ્ચિત્તવિશુદ્ધયે ।
વિદ્યાતત્વે તુ હોતવ્યં શતમષ્ટોત્તરં પ્રિયે

ઉપાંશૂચ્ચરયોગેન વિદ્યાતત્ત્વે તુ હોમયેત્ ।
સદાશિવાન્તમધ્વાનં વિદ્યાતત્ત્વં વિનિર્દિશેત્

મન્ત્રોચ્ચરવોલોમેન પ્રાયશ્ચિત્તં તુ યદ્ભવેત્ ।
તદ્વિશુદ્ધ્યૈ સ હોમઃ સ્યાદ્વિદ્યાતત્ત્વે તુ યઃ કૃતઃ

મનોવિજ્ઞાનવૈકલ્યાત્પ્રાયશ્ચિત્તં તુ યદ્ભવેત્ ।
તચ્છુદ્ધ્યર્થં શિવે તત્ત્વે મૂલમન્ત્રેણ હોમયેત્

માનસેન પ્રયોગેન શક્ત્યન્તેઽધ્વનિ સંસ્થિતમ્ ।
તત્ત્વત્રયવિશુદ્ધ્યન્તે શિખાચ્છેદં તુ કલ્પયેત્

અધ્વાન્તસ્થાં પરાં શાન્તામનૌપમ્યામનામયામ્ ।
વ્યાપિનીં સર્વતત્ત્વાનાં સર્વકારણકારણમ્

ધ્યાત્વા શિશોઃ શિખાગ્રે તુ પુષ્પાગ્રે જલબિન્દુવત્ ।
કર્તરીં શિખયામન્ત્ર્ય શિખયા ચ્છેદયેચ્છિખામ્

શિખાં સમર્પ્ય ચાન્યસ્ય નિર્ગચ્છેત્સ સશિષ્યકઃ ।
સ્નાનં સમાચરેચ્છિષ્યઃ ગુરોરાચમનં ભવેત્

સ્નાનમુદ્ધૂલનં વાથ આચરેત્સ્વેચ્છયા ગુરુઃ ।
પ્રવિશ્ય સકલીકૃત્ય પૂર્ણયા જુહુયાચ્છિખામ્

હુત્વા નિર્ગમ્ય ચાચમ્યાક્ષાલ્ય સ્રુક્સ્રુવકર્તરીઃ ।
પ્રવિશ્ય સકલીકૃત્ય શિવહસ્તાનુપૂજનમ્

તતસ્તુ મણ્ડલે પશ્ચાત્પૂજયેત્પરમેશ્વરમ્ ।
પુષ્પાદિભિરશેષૈસ્તુ તતો વિજ્ઞાપયેચ્છિવમ્

ભગવંસ્ત્વત્પ્રસાદેન અધ્વષ્ટકવ્યવસ્થિતમ્ ।
પશું સંગૃહ્ય સંશોધ્ય શિખાચ્છેદાવસાનકમ્

ત્વન્મુખોક્તવિધાનં તુ લેશતો વર્તિતં મયા ।
ત્વચ્છક્ત્યૈવ તુ ગન્તવ્યમાશુ ધ્રુવપદં શિવમ્

ઇદાનીં યોજને કર્મ તવાજ્ઞાનુવિધાયિનઃ ।
આજ્ઞા મે દીયતાં નાથ શિષ્યં સંયોજયામ્યહમ્

લબ્ધાનુજ્ઞાતમાત્માનં પ્રહૃષ્ટો નિર્ગતઃ પુરાત્ ।
અર્ધહસ્તો વ્રજેદગ્નિં શિષ્યમાહૂય પ્રોક્ષયેત્

પૂર્વવચ્ચાસનસ્થસ્ય સકલીકરણાદિકમ્ ।
અન્તઃકરણવિન્યાસં નાડીસંધાનપૂર્વકમ્

પૂજનં તર્પણં ચાગ્નૌ મન્ત્રાણાં ચ શિવસ્ય ચ ।
દશભાગવિભાગેન યથા દ્રવ્યાનુસારતઃ

મન્ત્રાન્સંશોધયેત્પશ્ચાત્સકલીકરણે સ્થિતાન્ ।
સકૃદાહુતિયોગેન અધિકારો વિવર્જ્યતામ્

સકલીકરણત્વેન ન કદાચિત્પશોઃ પુનઃ ।
યોજનીયં પ્રયોગં તુ અધુના કથયામિ તે

જ્ઞાત્વા ચારપ્રમાણં તુ પ્રાણસંચારમેવ ચ ।
ષડ્વિધાધ્વવિભાગં તુ પ્રાણૈકત્ર યથાસ્થિતમ્

હંસોચ્ચારં તુ વર્ણૈશ્ચ કારણત્યાગમેવ ચ ।
શૂન્યં સમરસં જ્ઞેયં ત્યાગં સંયોગમુદ્ભવમ્

ભેદનં ચ પદાર્થાનાં ભાવપ્રાપ્તિવશાત્પુનઃ ।
આત્મવિદ્યાશિવવ્યાપ્તિમેવં જ્ઞાત્વા તુ યોજયેત્

તદ્વિભાગં પ્રવક્ષ્યામિ યથા જ્ઞાયેત તત્ત્વતઃ ।
ષટ્ત્રિંશદઙ્ગુલશ્ચારો હૃત્પદ્માદ્યાવશક્તિતઃ

તુટિષોડશમાનેન કાલેન કલિતઃ પ્રિયે ।
સંચરન્તં વિભાગેન યથાવત્તં શૃણુષ્વ મે

હૃત્પદ્માદ્યાવદયનં ભાગમેકં ત્યજેત્તુ સઃ ।
નાસિકાગ્રે દ્વિતીયં તુ શક્ત્યન્તે તુ તૃતીયકમ્

તત્રસ્થો વિનિવર્તેત યાવત્તત્ત્વં ન વિન્દતિ ।
વિદિતે તુ પરે તત્ત્વે તત્રસ્થોઽપિ ન બાધ્યતે

શક્ત્યા ચાધો યદા ગચ્છેદબુધસ્તુ તદા ભવેત્ ।
હૃદ્ગતઃ પુનરુત્તિષ્ઠેદ્બુધ્યમાનઃ સ ઉચ્યતે

શક્તિં પ્રાપ્ય બુધો જ્ઞેયઃ વ્યાપિન્યંશે પ્રબુદ્ધતા ।
અતીતઃ સુપ્રબુદ્ધસ્તુ ઉન્મનસ્ત્વં તદા ભવેત્

ન કાલો ન કલા ચારો ન તત્ત્વં નચ કારણમ્ ।
સુનિર્વાણં પરં શુદ્ધં ગુરુપારમ્પરાગતમ્

તદ્વોદિત્વા વિમુચ્યેત ગત્વા ભૂયો ન જાયતે ।
અધ્વષ્ટ્કં યથા પ્રાણે સંસ્થિતં કથયામિ તે

આપાદાન્મૂર્ધપર્યન્તં ચિતેઃ સંવેદનં હિ યત્ ।
ભુવનાધ્વા સ વિજ્ઞેયસ્તત્ત્વાધ્વા ચ તથૈવ હિ

કલાકલિતસંતાનઃ પ્રાણઃ સંચરતે સદા ।
નિવૃત્તિશ્ચ પ્રતિષ્ઠા ચ અધોભાગે પ્રવર્તિકે

વિદ્યા શાન્તિસ્તથા ચોર્ધ્વે શાન્ત્યતીતા ત્વધિષ્ઠિકા ।
તદતીતઃ પરો ભાવઃ તદૂર્ધ્વમ્. પદમવ્યયમ્

એવં બિન્દુકલા જ્ઞેયા નાદશક્ત્યાત્મિકાશ્ચ યાઃ ।
વ્યાપિન્યાદ્યાત્મિકા યાશ્ચ વ્યાપ્યવ્યાપકભેદતઃ

પ્રાણૈકસંસ્થિતાઃ સર્વાઃ ષટ્ત્યાગાત્સપ્તમે લયઃ ।
કલાધ્વૈવં સમાખ્યાતો વર્ણાધ્વાનં નિબોધ મે

વર્ણાઃ શબ્દાત્મકાઃ સર્વે જગત્યસ્મિંશ્ચરાચરે ।
સ્થિતાઃ પઞ્ચશતા ભેદૈઃ શાસ્ત્રેષ્વાનન્ત્યકોટિષુ

શબ્દાત્પ્રાણઃ સમાખ્યાતસ્તસ્માદ્વર્ણાસ્તુ પ્રાણતઃ ।
ઉત્પદ્યન્તે લયં યાન્તિ યત્ર શબ્દો લયં ગતઃ

શબ્દાતીતો વરારોહે તત્ત્વેન સહ યુજ્યતે ।
યુક્તઃ સર્વગતો દેવિ ધર્માધર્મવિવર્જિતઃ

નાધો નિરીક્ષતે ભૂયઃ શિવતત્ત્વં ગતો યદા ।
અધો વૈ યાત્યધર્મેણ ધર્મેણોર્ધ્વં વ્રજેત્પુનઃ

વિજ્ઞાનેન દ્વયં ત્યક્ત્વા સર્વગસ્તુ ભવેદિહ ।
વર્ણાધ્વૈવં સમાખ્યાતઃ પદાધ્વા પ્રોચ્યતેઽધુના

એકાશીતિપદાન્યેવ વિદ્યારાજસ્થિતાન્યપિ ।
વર્ણાત્મકાનિ તાન્યત્ર વર્ણાઃ પ્રાણાત્મકાઃ સ્થિતાઃ

તસ્માદેવં પદાન્યત્ર તાનિ પ્રાણક્રમેણ તુ ।
પદાધ્વૈવં સમાખ્યાતઃ મન્ત્રાધ્વાનં નિબોધ મે

મન્ત્રિકાદશિકા યા તુ સા ચ હંસે વ્યવસ્થિતા ।
પદિકાદશિકા સા ચ પ્રાણે ચરતિ નિત્યશઃ

અકારશ્ચ ઉકારશ્ચ મકારો બિન્દુરેવ ચ ।
અર્ધચન્દ્રો નિરોધી ચ નાદો નાદાન્ત એવ ચ

શક્તિશ્ચ વ્યાપિની ચૈવ સમનૈકાદશી સ્મૃતા ।
ઉન્મના ચ તતોઽતીતા તદતીતં નિરામયમ્

મન્ત્રા એવં સ્થિતાઃ પ્રાણે હંસોચ્ચારસ્તથોચ્યતે ।
હકારસ્તુ સ્મૃતઃ પ્રાણઃ સ્વપ્રવૃત્તો હલાકૃતિઃ

અકારેણ યદા યુક્ત ઉકારચરણેન તુ ।
મકારમાત્રયા યુક્તો વર્ણોચ્ચારો ભવેત્સ્ફુટઃ

બિન્દુઃ શિરઃસમાયોગાત્સુસ્વરત્વં પ્રપદ્યતે ।
નાદોઽસ્ય વદનં પ્રોક્તઃ વદનં શબ્દમીરયેત્

અનેનૈવ ચ યોગેન હંસઃ પુરુષ ઉચ્યતે ।
બ્રહ્મવિષ્ણ્વીશમાર્ગેણ ચરન્વૈ સર્વજન્તુષુ

શક્તિતત્ત્વે લયં યાતિ વિજ્ઞાનેનોર્ધ્વતાં વ્રજેત્ ।
વ્યાપિનીં સમનાં ત્યક્ત્વા વ્રજેદુન્મનયા શિવમ્

શિવતત્ત્વગતો હંસો ન ચરેત્વ્યાપકો ભવેત્ ।
હંસોચ્ચારઃ સમાખ્યાતઃ કારણૈશ્ચ સમન્વિતઃ

હકારઃ પ્રાણશક્ત્યાત્મા અકારો બ્રહ્મવાચકઃ ।
હૃદિ ત્યાગો ભવેત્તસ્ય ઉકારો વિષ્ણુવાચકઃ

કણ્ઠે ત્યાગો ભવેત્તસ્ય મકારો રુદ્રવાચકઃ ।
તાલુમધ્યે ત્યજેત્તં તુ બિન્દુશ્ચૈવેશ્વરઃ સ્વયમ્

ત્યાગસ્તત્ર ભ્રુવોર્મધ્યે નાદે વાચ્યઃ સદાશિવઃ ।
લલાટાન્મૂર્ધપર્યન્તં ત્યાગસ્તસ્ય વિધીયતે

શક્તિવ્યાપિનીસમનાસ્તાસાં વાચ્યઃ શિવોઽવ્યયઃ ।
મૂર્ધમધ્યે ત્યજેચ્છક્તિં તદૂર્ધ્વે વ્યાપિનીં ત્યજેત્

સમનામુન્મનાં ત્યક્ત્વા ષટ્ત્યાગાત્સપ્તમે લયઃ ।
સૂક્ષ્મસૂક્ષ્મતરૈર્ભાવૈરેવમેવં ત્યજેત્પ્રિયે

સ્થૂલસ્થૂલતરૈર્ભાવૈર્નાનાસિદ્ધિફલપ્રદૈઃ ।
સૂક્ષ્મોઽત્યન્તં પરો ભાવસ્ત્વભાવઃ સ વિધીયતે

ઉન્મના ત્વપરો ભાવઃ સ્થૂલસ્તસ્યાપરો મતઃ ।
તસ્યાપરં પુનઃ શૂન્યં સંસ્પર્શં ચ તતોઽપરમ્

શબ્દો જ્યોતિઃ તતો મન્ત્રાઃ કારણા ભુવનાનિ ચ ।
પઞ્ચભૂતાત્મભુવનં કારણૈઃ સમધિષ્ઠિતમ્

ભુવનં ચિન્તયેદ્યસ્તુ વક્ષ્યમાણૈકરૂપકમ્ ।
ભુવનેશત્વમાપ્નોતિ શિવં ધ્યાત્વા તુ તન્મયઃ

બ્રહ્માદિકારણાનાં ચ સાધને વિગ્રહં સ્મરન્ ।
પૂર્વોક્તલક્ષણં યશ્ચ તન્મયત્વમવાપ્નુયાત્

મન્ત્રિશ્ચ મન્ત્રસિદ્ધિસ્તુ જપહોમાર્ચનાદ્ભવેત્ ।
પૂર્વોક્તરૂપકધ્યાનાત્સિદ્ધ્યન્ત્યત્ર ન સંશયઃ

જ્યોતિર્ધ્યાનાત્તુ યોગીન્દ્રો યોગસિદ્ધિમવાપ્નુયાત્ ।
તન્મયત્વં યદાપ્નોતિ યોગિનામધિપો ભવેત્

શબ્દધ્યાનાચ્ચ શબ્દાત્મા વાઙ્મયાપૂરકો ભવેત્ ।
સ્પર્શધ્યાનાચ્ચ સ્પર્શાત્મા જગતઃ કારણં ભવેત્

શૂન્યધ્યાનાચ્ચ શૂન્યાત્મા વ્યાપી સર્વગતો ભવેત્ ।
સમનધ્યાનયોગેન યોગી સર્વજ્ઞતાં વ્રજેત્

ઉન્મન્યા તુ પરં સૂક્ષ્મમભાવં ભાવયેત્સદા ।
સર્વેન્દ્રિયમનોતીતસ્ત્વલક્ષ્યોઽભાવ ઉચ્યતે

અભાવં ભાવ્યં ભાવેન ભાવં કૃત્વા નિરાશ્રયમ્ ।
સર્વોપાધિવિનિર્મુક્તમભાવં લભતે પદમ્

એષ તે કારણત્યાગઃ કાલત્યાગં નિબોધ મે ।
તુટિષોડશસંયુક્તઃ પ્રાણસ્તુ સમુદાહૃતઃ

તુટદ્વયં સમાશ્રિત્ય એકૈકો ભૈરવઃ સ્થિતઃ ।
અહોરાત્રવિભાગેન કુર્વન્ત્યુદયમેવ તે

નવમસ્તુ પરો દેવઃ તેજસસ્તૂદયન્તિ તે ।
સર્વં કાલં ત્યજેત્પ્રાણે યથાવત્કથયામિ તે

તુટયઃ ષોડશૈવોક્તાઃ કાલસ્ય કરણં તુ તાઃ ।
તદાદિઃ સંસ્થિતઃ કાલઃ સર્વં ચરતિ વાઙ્મયમ્

તુટિર્લવો નિમેષશ્ચ કાષ્ઠા ચૈવ કલા તથા ।
મુહૂર્તશ્ચાપ્યહોરાત્રઃ પક્ષો માસ ઋતુસ્તથા

અયનં વત્સરશ્ચૈવ યુગં મન્વન્તરં તથા ।
કલ્પશ્ચૈવ મહાકલ્પઃ શક્ત્યન્તે તં પરિત્યજેત્

વ્યાપિન્યન્તે પરઃ કાલઃ સ તદઙ્ગી ત્યજેત્તુ તમ્ ।
સ ચ સપ્તદશો જ્ઞેયઃ પરાર્ધપરતઃ સ્થિતઃ

પરાર્ધઃ ચોર્ર્.
સોઽપિ ચાષ્ટાદશો દેવિ સમનાન્તે તુ તં ત્યજેત્ ।
સર્વકાલં તુ કાલસ્ય વ્યાપકઃ પરમોઽવ્યયઃ

ઉન્મન્યન્તે પરે યોજ્યો ન કાલસ્તત્ર વિદ્યતે ।
નિત્યો નિત્યોદિતો વ્યાપી આદિરૂપં ન સંત્યજેત્

તં ચ નિત્યોદિતં પ્રાપ્ય તન્મયો જાયતે સદા ।
કાલત્યાગો ભવેદેવં શૂન્યભાવસ્ત્વથોચ્યતે

ઊર્ધ્વશૂન્યમધઃશૂન્યં મધ્યશૂન્યં તૃતીયકમ્ ।
શૂન્યત્રયં ચલં હ્યેતત્તદધો મધ્ય ઊર્ધ્વતઃ

ચતુર્થં વ્યાપિનીશૂન્યં સમનાયાં ચ પઞ્ચમમ્ ।
ઉન્મનાયાં તથા ષષ્ઠં ષડેતે સામયાઃ સ્થિતાઃ

તત્ત્વેનાધિષ્ઠિતાઃ સર્વે સામયા અપિ સિદ્ધિદાઃ ।
ષટ્શૂન્યાનિ પરિત્યજ્ય સપ્તમે તુ લયં કુરુ

તચ્છૂન્યં તુ પરં સૂક્ષ્મં સર્વાવસ્થાવિવર્જિતમ્ ।
અશૂન્યં શૂન્યમિત્યુક્તં શૂન્યં ચાભાવ ઉચ્યતે

અભાવઃ સ સમુદ્દિષ્ટો યત્ર ભાવાઃ ક્ષયં ગતાઃ ।
સત્તામાત્રં પરં શાન્તં તત્પદં કિમપિ સ્થિતમ્

યત્ર યત્ર ચ નાદાદિસ્થૂલા અન્યેઽપિ સંસ્થિતાઃ ।
તત્ર તત્ર પરં શૂન્યં સર્વં વ્યાપ્ય વ્યવસ્થિતમ્

તદેવ ભવતિ સ્થૂલં સ્થૂલોપાધિવશાત્પ્રિયે ।
સ્થૂલસૂક્ષ્મપ્રભેદેન તદેકં સંવ્યવસ્થિતમ્

તત્પ્રાપ્ય તન્મયત્વં ચ લભતે નાત્ર સંશયઃ ।
શૂન્યભાવઃ સમાખ્યાતઃ સામરસ્યં નિબોધ મે

આત્મન્યેકઃ સમરસો મન્ત્રે જ્ઞેયો દ્વિતીયકઃ ।
તૃતીયં નાડિગં કુર્યાચ્છક્તૌ કુર્યાચ્ચતુર્થકમ્

વ્યાપિન્યાં પઞ્ચમં પ્રોક્તં સમનાયાં તુ ષષ્ઠકમ્ ।
તાત્વઃ સમરસો દેવિ સપ્તમસ્તુ વિધીયતે

શિષ્યાત્માનં તુ સંગૃહ્ય પૂર્વોક્તવિધિના ક્રમાત્ ।
પશ્ચાદાત્મનિ સંયોજ્ય લોલીભૂતં વિચિન્તયેત્

પૂરકં કુમ્ભકં કૃત્વા સમાનેન નિરોધયેત્ ।
યાવત્યો નાડયો દેવિ તિર્યગૂર્ધ્વમધઃસ્થિતાઃ

સમાનેન સમાકૃષ્ટા એકીભૂતા ભવન્તિ તાઃ ।
તાસુ યે વાયવસ્તેઽપિ પ્રાણે સમરસીગતાઃ

નાડયસ્તુ સુષુમ્નાયામેકીભૂતા વ્યવસ્થિતાઃ ।
તતો વૈ ઉચ્ચરેન્મન્ત્રઃ નાદે લીનં વિચિન્તયેત્

મન્ત્ર આત્મા તથા નાડી એવં સમરસીભવેત્ ।
વામદક્ષિણમધ્યે તુ તતો નાદં પ્રમોચયેત્

સેતુબન્ધં ચ તં માર્ગં યત્ર ગત્વા ન જાયતે ।
બ્રહ્મા વિષ્ણુશ્ચ રુદ્રશ્ચ ઈશ્વરઃ શિવ એવ ચ

એતેઽત્ર સમતાં યાન્તિ અન્યથા તુ પૃથક્પૃથક્ ।
તસ્મિન્સમુચ્ચરેન્નાદં યાવચ્છક્તૌ લયં ગતઃ

શક્તિમધ્યગતો નાદઃ શક્ત્યાત્મા તુ વિધીયતે ।
સર્વં શક્તિમયં તત્ર સર્વં સમરસીભવેત્

તદૂર્ધ્વં વ્યાપિનીં પ્રાપ્ય સર્વં તન્મયતાં વ્રજેત્ ।
સમન્તાદ્વ્યાપ્નુયાદ્યસ્માદ્વ્યાપિનીત્યભિધીયતે

તદૂર્ધ્વં સમનાં વ્યાપ્ય તન્મયત્વં વ્રજેત્પુનઃ ।
સા ચ સર્વગતા જ્ઞેયા સામરસ્યેન સંસ્થિતા

ષષ્ઠં સમરસં ત્યક્ત્વા સપ્તમં તુ તતો વ્રજેત્ ।
તં પ્રાપ્ય તન્મયત્વં હિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

સ ચ સર્વેષુ ભૂતેષુ ભાવતત્વેન્દ્રિયેષુ ચ ।
સ્થાવરં જઙ્ગમં ચૈવ ચેતનાચેતનસ્થિતમ્

અધ્વાનં વ્યાપ્ય સર્વં તુ સામરસ્યેન સંસ્થિતઃ ।
પ્રસહ્ય ચઞ્ચલીત્યેવ યોગિનામપિ યન્મનઃ

યસ્ય જ્ઞેયમયો ભાવઃ સ્થિરઃ પૂર્ણઃ સમન્તતઃ ।
મનો ન ચલતે તસ્ય સર્વાવસ્થાગતસ્ય તુ

યત્ર યત્ર મનો યાતિ જ્ઞેયં તત્રૈવ ચિન્તયેત્ ।
ચલિત્વા યાસ્યતે કુત્ર સર્વં શિવમયં યતઃ

વિષયેષુ ચ સર્વેષુ ઇન્દ્રિયાર્થેષુ ચ સ્થિતઃ ।
યત્ર યત્ર નિરૂપ્યેત નાશિવં વિદ્યતે ક્વચિત્

એવાં સમરસં જ્ઞાત્વા નાસૌ મુહ્યેત્કદાચન ।
યસ્યૈવં સર્વતો ભાવઃ સોઽપિ સર્વગતો ભવેત્

એવં સમરસઃ પ્રોક્તો વિષુવત્તુ નિબોધ મે ।
પ્રથમં પ્રાણવિષુવન્માત્રં જ્ઞેયં દ્વિતીયકમ્

તૃતીયં નાડિવિષુવત્પ્રશાન્તં ચ ચતુર્થકમ્ ।
પઞ્ચમં શક્તિવિષુવત્ષષ્ઠં વૈ કાલ ઉચ્યતે

સપ્તમ તત્ત્વવિષુવત્પ્રવિભાગસ્ત્વથોચ્યતે ।
આત્માનં ચ મનઃ પ્રાણે સંયોજ્ય વિષુવદ્ભવેત્

પ્રાણે વિષુવદાખ્યાતં માન્ત્રં વિષુવદુચ્યતે ।
મન્ત્રમુચ્ચારયેત્તાવદ્યાવન્નાન્યમના ભવેત્

પરાપરવિભાગેન મન્ત્રાત્મા તુ તદુચ્યતે ।
માન્ત્રં વિષુવદિત્યુક્તં નાડિસ્થં તન્નિબોધ મે

સર્વાસામેવ નાડીનાં મધ્યે યા સંવ્યવસ્થિતા ।
સુષુમ્ના નામ સા જ્ઞેયા નાભેઃ શક્ત્યા શિવં ગતા

તત્ર પ્રવાહયેન્નાદં નાડીવિષુવદુચ્યતે ।
પ્રશાન્તં વિષુવચ્ચૈવમધુના કથયામિ તે

અયને ષડઙ્ગુલશ્ચારઃ કારણાન્યઙ્ગુલેઽઙ્ગુલે ।
તાન્યધસ્તાત્પરિત્યજ્ય કારણાનિ ષડેવ તુ

સપ્તમે તુ પ્રશાન્તં વૈ પ્રશાન્તેન્દ્રિયગોચરમ્ ।
પ્રશાન્તઃ સ્તિમિતો જ્ઞેયઃ સ્તિમિતો નિશ્ચલઃ સ્મૃતઃ

નિશ્ચલો નિસ્તરઙ્ગશ્ચ સ્થિરઃ પૂર્ણઃ સમન્તતઃ ।
એવંભાવં સમાસ્થાય દીક્ષા કાર્યા તુ દૈશિકૈઃ

એતત્પ્રશાન્તવિષુવત્શક્ત્યુપાધિં નિબોધ મે ।
શક્તિમધ્યગતો નાદો નાદોર્ધ્વં ચ ચરેદ્યદા

તાવત્તુ શક્તિવિષુવત્કાલાખ્યં તુ નિબોધ મે ।
તુટિઃ ષોડશકા યા તુ પ્રાણાન્તે સંવ્યવસ્થિતા

કાલો ભ્રૂક્ષેપમાત્રસ્તુ તત્રાન્તે કીર્તિતો મયા ।
તં પરાપરભાગેન પુનરેવ ત્રિધા કુરુ

અપરઃ ષોડશો યાવત્કાલઃ સપ્તદશઃ પરઃ ।
પરાપરસ્તુ યઃ કાલઃ સ પ્રિયેઽષ્ટાદશઃ પ્રભુઃ

પ્રાણ એવં ત્રિધા કાલં કૃત્વા ચૈવ ત્યજેત્પુનઃ ।
અપરઃ શક્તિમૂર્ધસ્થો વ્યાપિન્યાં ચ દ્વિતીયકઃ

તૃતીયઃ સમનાસ્થાને તત્કાલવિષુવત્સ્મૃતમ્ ।
એતત્ષષ્ઠં સમાખ્યાતં સપ્તમં તાત્વ્વમુચ્યતે

ઉન્મના પરતો દેવિ તત્રાત્માનં નિયોજયેત્ ।
તસ્મિન્યુક્તસ્તતો હ્યાત્મા તન્મયશ્ચ પ્રજાયતે

તત્ત્વાખ્યં વિષુવદ્દેવિ સર્વેષાં પરતઃ સ્થિતમ્ ।
વિષુવદેવંવિધં જ્ઞાત્વા કો ન મુચ્યેત બન્ધનાત્

વિષુવત્તે સમાખ્યાતં પદાર્થભેદનં શૃણુ ।
ત્યાગં ચાનુભવં ચૈવ યોજનં ચ પરે પદે

પદાર્થૈકાદશી જ્ઞેયા ઉન્મનાન્તઃ પરો ભવેત્ ।
ભેદયેજ્જ્ઞાનશૂલેન જ્ઞાનં જ્ઞેયસ્ય જ્ઞાપકમ્

જ્ઞાપકં બોધમતુલં દીપવદ્યોતનં યતઃ ।
દીપહસ્તો યથા કશ્ચિદ્દ્રવ્યમાલોક્ય ચાહરેત્

એવં જ્ઞાનેન ચ જ્ઞેયં તસ્મિન્ કુર્યાત્તુ સંસ્થિતમ્ ।
જ્ઞાનં વૈ લક્ષણં પ્રોક્તં જ્ઞેયતત્વસ્ય સુવ્રતે

લક્ષણં ગુણ આખ્યાતઃ કલા તત્ત્વસ્ય સર્વદા ।
ન ગુણેન વિના તત્ત્વં ન તત્ત્વેન વિના ગુણઃ

ગુણં ગૃહ્ણન્તિ સર્વત્ર ન તત્ત્વં ગૃહ્યતે ક્વચિત્ ।
ગૃહ્યતે હ્યનુમાનેન પ્રત્યક્.આનુભવેન ચ

અર્થિપ્રત્યર્થિભાવેન આગમેન તુ લભ્યતે ।
આગમો જ્ઞાનમિયુક્તમનન્તાઃ શાસ્ત્રકોટયઃ

શાસ્ત્રં શબ્દાત્મકં સર્વં શબ્દો હંસઃ પ્રકીર્તિતઃ ।
હંસયોગઃ પુરાખ્યાતઃ માત્રાસંખ્યા ત્વથોચ્યતે

માત્રાયોગો યથા ચાસ્ય પ્રમાણં હૃદયાદિસ્.ઉ ।
નાભેરૂર્ધ્વં વિતસ્ત્યન્તે કણ્ઠાધસ્તાત્ષડઙ્ગુલે

હૃદયં મધ્યદેશે તુ ચતુરઙ્ગુલસંમિતમ્ ।
ચતુર્વિંશતિતત્ત્વૈસ્તુ બ્રહ્મા તત્ર વ્યવસ્થિતઃ

કણ્ઠમષ્ટાઙ્ગુલં વિદ્ધિ વિષ્ણુસ્તત્ર વ્યવસ્થિતઃ ।
તત્ત્વાષ્ટકેન સંયુક્તઃ તદૂર્ધ્વં ચતુરઙ્ગુલમ્

માયાતત્ત્વં સમાશ્રિત્ય રુદ્રસ્તાલુતલે સ્થિતઃ ।
અઙ્ગુલદ્વયમાનં તુ ભ્રુવોર્મધ્યં પ્રકીર્તિતમ્

તત્રેશ્વરઃ સ્થિતો દેવિ તત્ત્વદ્વયસમન્વિતઃ ।
એકાદશાઙ્ગુલે ચૈવ મૂર્ધ્વં દેવઃ સદાશિવઃ

તત્ત્વદ્વયસમાયુક્તો યાવદ્બ્રહ્મબિલં ગતઃ ।
તદૂર્ધ્વૈકાઙ્ગુલા શક્તિઃ શિવસ્તત્ર વ્યવસ્થિતઃ

ત્વક્છેષે વ્યાપિની પ્રોક્તા સમના ચોન્મના તતઃ ।
તત્પરં તુ પરં તત્ત્વં પ્રમાણપરિવર્જિતમ્

માત્રાસંખ્યા ચ યોગશ્ચાધુના હંસસ્ય કથ્યતે ।
અકારશ્ચ હકારશ્ચ દ્વાવેતાવેકતઃ સ્થિતૌ

વિભક્તિર્નાનયોરસ્તિ મારુતામ્બરયોરિવ ।
એકમાત્રઃ સ વિજ્ઞેયો હૃદયાત્સંપ્રવર્તતે

ઉકારસ્તુ દ્વિમાત્રો વૈ કણ્ઠસ્થાને સમુચ્ચરેત્ ।
ત્રિમાત્રસ્તુ મકારો વૈ તાલુમધ્યગતશ્ચરેત્

બિન્દુશ્ચૈવાર્ધમાત્રસ્તુ માત્રાર્ધં હિ સ ઉચ્યતે ।
ભ્રુવોર્મધ્યે સ ઉચ્ચારસ્તસ્ય દેવિ વિધીયતે

તચ્છેષાચ્ચાર્ધચન્દ્રસ્તુ પાદમાત્રસ્ત્વસૌ ભવેત્ ।
નિરોધી ચાર્ધપાદસ્તુ લલાટાન્તે સમુચ્ચરેત્

નાદઃ ષોડશકાંશસ્તુ મૂર્ધાન્તં યાવદુચ્ચરેત્ ।
દ્વાત્રિંશદંશા શક્તિસ્તુ ષટ્ત્રિંશાન્તે સમુચ્ચરેત્

વ્યાપિની ચતુઃષષ્ટ્યંશા શક્તેસ્તુ પરતઃસ્થિતા ।
સમના ચોન્મના ચોર્ધ્વમમાત્રઃ પરમોઽવ્યયઃ

માત્રાસંખ્યા ચ યોગશ્ચ પ્રમાણં પરિકીર્તિતમ્ ।
એવં જ્ઞાત્વા વરારોહે પદાર્થાન્ ભેદયેત્તતઃ

ભેદયેન્મત્રશૂલેન મુદ્રાભાવયુતેન ચ ।
મન્ત્રો વૈ જ્ઞાનશક્તિશ્ચ મુદ્રા ચૈવ ક્રિયાત્મિકા

ભાવશ્ચ મન ઇત્યુક્તં તન્મનો બુદ્ધિપૂર્વકમ્ ।
પરશ્ચ મનસા ગમ્ય ઇચ્છાશક્ત્યા ત્વધિષ્ઠિતઃ

યત્ર યત્ર ભવેદિચ્છા જ્ઞાનં તત્ર પ્રવર્તતે ।
ક્રિયાકરણસંબન્ધાત્તત્ત્વસ્યોચ્ચારણં ભવેત્

ક્રિયાકરણહીનસ્ય ન ચૈવોચ્ચારણં ભવેત્ ।
ક્રિયા કરણભેદેન સા ચૈવ ત્રિવિધા સ્મૃતા

એકેનોચ્ચારયેત્તત્ત્વં કરણેન વિચક્ષણઃ ।
નાડીશ્ચાથ દ્વિતીયેન દ્વારાણિ ચ નિરોધયેત્

તૃતીયં કરણં દિવ્યં કૃત્વા વૈ તત્ત્વમુચ્ચરેત્ ।
પૂરકં કુમ્ભકં કૃત્વા સર્વદ્વારાણિ રોધયેત્

ગુદદ્વારેણ રુદ્ધેન રુદ્ધાન્યત્ર ભવન્તિ હિ ।
દ્વારમેકં તતશ્ચોર્ધ્વે પ્રવહત્તદ્વિચિન્તયેત્

નાડયો ગ્રન્થિપદ્માશ્ચ યેઽધોમુખગતાઃ પ્રિયે ।
તે કુમ્ભકેન સંરુદ્ધા વિકસન્તિ સમન્તતઃ

કરણં તુ તતઃ કૃત્વા લક્ષણં તસ્ય વૈ શૃણુ ।
જિહ્વા તુ તાલુકે યોજ્યા કિંચિદૂર્ધ્વં ન સંસ્પૃશેત્

ઈષત્પ્રસાર્ય વક્ત્રં તુ કિંચિદોષ્ઠૌ ન સંસ્પૃશેત્ ।
દન્તપઙ્ક્તી તથૈવેહ દૃષ્ટિશ્ચાધોર્ધ્વવર્જિતા

કાયં સમુન્નતં કૃત્વા કરણં દિવ્યમુચ્યતે ।
દિવ્યં ચ કરણં કૃત્વા તત્ત્વસ્યોચ્ચારણં કુરુ

કુમ્ભિતશ્ચૈવ યઃ પ્રાણો રેચયેત્તં શનૈઃ શનૈઃ ।
નાડયો ગ્રન્થિપદ્માશ્ચ દેહે યાઃસંવ્યવસ્થિતાઃ

રેચકેન સમાક્ષિપ્તા ઊર્ધ્વસ્રોતો ભવન્તિ તે ।
તતો વૈ જ્ઞાનશૂલેન ગ્રન્થીન્ભિન્દન્ સમુચ્ચરેત્

ભિત્વા હૃત્પદ્મગ્રન્થિં તુ તતઃ શબ્દઃ પ્રજાયતે ।
યદાકાશસમાયોગાત્ઘોષશબ્દોપમો ભવેત્

કણ્ઠસ્થો વિરમેચ્છબ્દઃ કણ્ઠં પ્રાપ્ય વરાનને ।
ભિન્દતઃ કણ્ઠદેશં તુ શબ્દો ધુગધુગાયતે

તાલુમધ્યગતઃ પ્રાણો યદા ભવતિ સુવ્રતે ।
બિન્દતસ્તાલુગ્રન્થિં તુ શબ્દો ઘુમઘુમાયતે

એવં તેઽનુભવાઃ પ્રોક્તાઃ પ્રાણે ચરતિ સુવ્રતે ।
ત્રયસ્તેઽષ્ટકલાઃ પ્રોક્તા ઉપર્યુપરિતઃ ક્રમાત્

તિષ્ઠેત્સ યત્ર વૈ પ્રાણ આત્મા તદ્ગતિમાપ્નુયાત્ ।
તત્તદ્રૂપં ભવેત્તસ્ય સ્થાનભાવાનુરૂપતઃ

ભ્રુવોર્મધ્યં યદા ગચ્છેત્સ્ફોટશબ્દસ્તુ જાયતે ।
બિન્દું ભેદયતો દેવિ શબ્દો ધુમધુમાયતે

કપિર્વૈ નારિકીલેન આચાર્યઃ સહ બિન્દુના ।
અભિન્નેન કુતો મોક્ષં સબાહ્યાભ્યન્તરં પ્રિયે

ભિત્વા બિન્દું તતો દેવિ અર્ધચન્દ્રં વિભેદયેત્ ।
ભિદ્યતશ્ચાર્ધચન્દ્રસ્ય લલાટે ઝિમિઝિમાયતે

અર્ધચન્દ્રં તુ ભિત્ત્વા વૈ ભેદયેત્તુ નિરોધિનીમ્ ।
તસ્યાસ્તુ ભિદ્યમાનાયાઃ શબ્દઃ સિમિસિમાયતે

સ્થનત્રયમિદં દેવિ પઞ્ચપઞ્ચકલાન્વિતમ્ ।
પ્રાણસ્ય ચરતસ્તત્ર યસ્મિન્સ્થાને સ તિષ્ઠતિ

તત્તદ્રૂપો ભવેદાત્મા તાં તાં ગતિમવાપ્નુયાત્ ।
નિરોધિનીં ભેદયિત્વા તતો નાદં વ્રજેદ્બુધઃ

વંશશબ્દસમઃ શબ્દસ્તત્ર સૂક્ષ્મઃ પ્રજાયતે ।
ભેદયેન્નાદસંસ્થાનં બ્રહ્મરન્ધ્રં સુદુર્ભિદમ્

ભિદ્યતો બ્રહ્મરન્ધ્રસ્ય શબ્દઃ શુમશુમાયતે ।
શક્તિમધ્યગતઃ પ્રાણો વંશનાદાન્તસંનિભઃ

તાં વૈ તુ ભેદયેચ્છક્તિં દુર્ભેદ્યાં સર્વયોગિનામ્ ।
ભિદ્યતે ચ યદા શક્તિઃ શાન્તઃ શુમશુમસ્તતઃ

શક્તિં ભિત્વા તતો દેવિ યચ્છેષં વ્યાપિની ભવેત્ ।
અનુભાવો બવેત્તત્ર સ્પર્શો યદ્વત્પિપીલિકા

સ્થાનત્રયમિદં દેવિ પઞ્ચપઞ્ચકલાન્વિતમ્ ।
યત્ર યત્ર ચરેત્પ્રાણસ્તત્તદ્રૂપમવાપ્નુયાત્

યત્ર યત્રાવતિષ્ઠેત તાં તાં ગતિમવાપ્નુયાત્ ।
તસ્માદ્વૈ સુપ્રયત્નેન ભિત્વા યાતિ પરાં ગતિમ્

ભિત્વા વૈ વ્યાપિનીં દેવિ સમનાયાં મનસ્ત્યજેત્ ।
મનસા તુ મનસ્ત્યક્ત્વા જીવઃ કેવલતાં વ્રજેત્

જીવો વૈ કેવલસ્તત્ર આત્મજ્ઞાનક્રિયાન્વિતઃ ।
બન્ધનાશેષનિર્મુક્તઃ સત્તામાત્રસ્વરૂપકઃ

સમસ્તાધ્વપદાતીતઃ શુદ્ધવિજ્ઞાનકેવલઃ ।
ગૃહાણાતિ નાપરં ભાવં ન પરં ચ શિવાત્મકમ્

પરાપરવિનિર્મુક્તઃ સ્વાત્મન્યાત્મા વ્યવસ્થિતઃ ।
આત્મવ્યાપ્તિર્ભવેદેષા શિવવ્યાપ્તિરતઃ પરમ્

બન્ધનાશેષભાવેન સર્વાધ્વોપાધિવર્જિતા ।
અવિદિત્વા પરં તત્ત્વં શિવત્વં કલ્પિતં તુ યૈઃ

ત આત્મોપાસકાઃ શૈવે ન ગચ્છન્તિ પરં શિવમ્ ।
આત્મતત્ત્વગતિં યાન્તિ આત્મતત્ત્વાનુરઞ્જિતાઃ

તસ્માદાત્મા પરિત્યાજ્યો યદીચ્છેચ્છિવમાત્મનઃ ।
આત્મતત્ત્વં તતસ્ત્યાજ્યં વિદ્યાતત્વે નિયોજયેત્

ઉન્મના સા તુ વિજ્ઞેયા મનઃ સંકલ્પ ઉચ્યતે ।
સંકલ્પઃ ક્રમતો જ્ઞાનમુન્માનં યુગપત્સ્થિતમ્

તસ્માત્સા તુ પરા વિદ્યા યસ્માદન્યા ન વિદ્યતે ।
વિન્દતે હ્યત્ર યુગપત્સાર્વજ્ઞ્યાદિગુણાન્ પરાન્

વેદનાનાદિધર્મસ્ય પરમાત્મત્વબોધના ।
વર્જના પરમાત્મત્વે તસ્માદ્વિદ્યેતિ સોચ્યતે

તત્રસ્થો વ્યઞ્જયેત્તેજઃ પરં પરમકારણમ્ ।
પરસ્મિંસ્તેજસિ વ્યક્તે તત્રસ્થઃ શિવતાં વ્રજેત્

સુપ્રદીપ્તે યથા વહ્નૌ શિખા દૃશ્યેત ચામ્બરે ।
દેહપ્રાણસ્થિતો હ્યાત્મા તદ્વલ્લીયેત તત્પદે

તદ્વદેવાભિમાનસ્તુ કર્તવ્યો દૈશિકોત્તમૈઃ ।
અહમેવ પરો હંસઃ શિવઃ પરમકારણમ્

મત્પ્રાણે સ તુ પશ્વાત્મા લીનઃ સમરસીગતઃ ।
મન્ત્રકરણક્રિયાયોગાદ્યોજયામિ પરે શિવે

એવં યો વેત્તિ તત્ત્વેન અગ્નિવદ્દેહમધ્યતઃ ।
યદ્વદ્વહ્નિશિખાતીતા તદ્વદ્યોજયતે પરે

તસ્મિન્યુક્તઃ પરે તત્ત્વે સાર્વજ્ઞ્યાદિગુણાન્વિતઃ ।
શિવ એકો ભવેદ્દેવિ અવિભાગેન સર્વતઃ

તત્ત્વત્રયં પરં ખ્યાતમપરં ચાધ્વમધ્યગમ્ ।
ભેદનં તુ પદાર્થાનાં ત્યાગાનુભવયોજનમ્

પૂર્વોક્તં ચ ઇદં સર્વં જ્ઞાત્વા તત્ત્વે નિયોજયેત્ ।
સંક્ષેપેણ તુ તત્ત્વસ્ય વ્યાપ્તિં શૃણુ સુરેશ્વરિ

વિદ્યાતત્ત્વાસ્પદં બદ્ધ્વા બિન્દુતત્ત્વાસને સ્થિતઃ ।
નાદશક્તિતનુશ્ચૈવ વ્યાપિનીકરણાન્વિતઃ

સર્વજ્ઞત્વાવબોધેન સમનાન્તશ્ચરા તુ સા ।
ત્રિતત્વં યત્પરં પ્રોક્તં તેન ચાપૂરિતા તનુઃ

અપરા સા તનુઃ
સ્થૂલા ષટ્વિંશત્તત્ત્વકલ્પિતા ।
તત્ત્વત્રયં પરં યચ્ચ સર્વતત્ત્વાધ્વવર્જિતમ્

તેન ચાપૂરિતાશેષં સા તત્ત્વાધ્વપરા તનુઃ ।
એવમાચરતે યસ્તુ આચારં તુ શિવાત્મકમ્

શિવેન સહચારિત્વાદાચાર્યસ્તેન ચોચ્યતે ।
તસ્ય દર્શનસંભાષાસ્પર્શનાત્સ્મરણાદપિ

ભવત્યેવૈશ્વરી વ્યાપ્તિર્ન ભવેત્તદધોગતિઃ ।
તેન સંયોજિતો જન્તુઃ બ્રહ્મહાપિ શિવો ભવેત્

તતસ્તેન સમો નાસ્તિ જગત્યસ્મિંશ્ચરાચરે ।
શિવ આચાર્યરૂપેણ લોકાનુગ્રહકારકઃ

તસ્માન્ન માનવીં બુદ્ધિં કારયેદ્દેશકં પ્રતિ ।
આચાર્યસ્ય ચ મન્ત્રસ્ય શિવજ્ઞાને શિવસ્ય ચ

નાનાત્વં નૈવ કુર્વન્તિ વિદ્યેશાશ્ચક્રનાયકાઃ ।
બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રા વૈ વીરવન્દિતે

આચાર્યત્વે નિયુક્તા યે તે સર્વે તુ શિવાઃ સ્મૃતાઃ ।
અન્યથા પ્રાક્સ્વરૂપેણ યે પશ્યન્તિ નરાધમાઃ

નરકે તે પ્રપચ્યન્તે સાદાખ્યં વત્સરત્રયમ્ ।
ન તેન સહ સંભાષા કર્તવ્યા તુ શિવાર્થિના

કૃત્વા સંભાષણં તેન નરકં સોઽપિ ગચ્છતિ ।
તસ્માચ્છિવસમાઃ સર્વે દ્રષ્ટવ્યા મુક્તિમિચ્છતા

ભુક્તિમુક્તિફલાવાપ્તિર્ભવત્યેવ તદાજ્ઞયા ।
આચાર્યઃ સ્વજાનાનાં ચ કુલકોટિસહસ્રશઃ

જ્ઞાનજ્ઞેયપરિજ્ઞાનાત્સમસ્તાસ્તારયિષ્યતિ ।
એવમુક્તવિધાનજ્ઞો ભાવજ્ઞશ્ચાપિ દૈશિકઃ

પૂર્ણાહુત્યૈકયૈવાસૌ પશૂન્યોજયતે પરે ।
પૂર્ણાહુતિપ્રયોગં તુ કથયામ્યધુના તવ

ઊર્ધ્વકાય ઋજુગ્રીવઃ સમપાદો વ્યવસ્થિતઃ ।
નાભિસ્થાને સ્રુચો મૂલમુત્તાનાગ્રમુખં સમમ્

સ્રુચ્યુપરિ સ્રુવં દેવિ કૃત્વા ચૈવમધોમુખમ્ ।
પુષ્પં દત્ત્વા સ્રુગગ્રે તુ દર્ભેણ સહિતૌ કરૌ

મુષ્ટિના ચૈવ હસ્તાભ્યાં ગૃહીત્વા યત્નતોઽપિ ચ ।
અગ્રતો દક્ષિણં હસ્તં વામં વૈ પૃષ્ટતઃ પ્રિયે

મુષ્ટિભ્યાં સંગૃહીત્વા વૈ ઉત્તાનકરયોગતઃ ।
તતો ઘૃતેન સંપ્લાવ્ય અભિમાનં તુ કારયેત્

અહમેવ પરં તત્ત્વં પરાપરવિભાગતઃ ।
તત્ત્વમેકં હિ સર્વત્ર નાન્યં ભાવં તુ કારયેત્

યત્કુમ્ભેઽધ્વાત્ર વિન્યસ્તઃ ષટ્પ્રકારો વરાનને ।
મણ્ડલેઽગ્નૌ શિશોરન્તઃ સાધારણવિકલ્પિતઃ

સ્રુચ્યધ્વાનં તમારોપ્ય પ્રાણસ્થં નાડિમધ્યગમ્ ।
પ્રાણધારે સમીકૃત્ય સ્રુચા ધારાં વિનિક્ષિપેત્

વસુધારપ્રયોગેણ પ્રક્ષિપેજ્જાતવેદસિ ।
નાભિસ્થાને સ્રુચો મૂલં નયન્નાસાન્તગોચરમ્

યથા યથા ત્યજેદ્ધારાં તથા પ્રાણં સમુચ્ચરેત્ ।
પ્રાણોઽપિ વર્ણતાં યાતિ ષડ્વિધાધ્વમયસ્તુ સઃ

ષડ્વિધેધ્વનિ નાતોઽન્યઃ પ્રમેયો વિદ્યતે ક્વચિત્ ।
તસ્માન્માન્ત્રે પરામર્શે હેયોપાદેયતઃ સ્થિતાઃ

વર્ણૈઃ કારણષટ્કં તુ ષટ્ત્યાગાત્સપ્તમે લયઃ ।
અકારશ્ચ ઉકારશ્ચ મકારો બિન્દુરેવ ચ

અર્ધચન્દ્રો નિરોધી ચ નાદશ્ચૈવોર્ધ્વગામિની ।
શક્તિશ્ચ વ્યાપિની હ્યેતાઃ સમના ચ તતઃ પરમ્

સમનાન્તં વરારોહે પાશજાલમનન્તકમ્ ।
કારણૈઃ ષડ્ભિરાક્રાન્તં મન્ત્રસ્થં હેયલક્ષણમ્

અત્ર પાશોપરિ હ્યાત્મા વ્યોમવદ્બિન્દુ[ચ્ચિત્સુ]નિર્મલઃ ।
શિવતત્ત્વગુણામોદાચ્છિવધર્માવલોકકઃ

પાશાવલોકનં ત્યક્ત્વા સ્વરૂપાલોકનં હિ યત્ ।
આત્મવ્યાપ્તિર્ભવેદેષા શિવવ્યાપ્તિસ્તતોઽન્યથા

સર્વજ્ઞ્યાદિગુણા યેઽર્થા વ્યાપકાન્ભાવયેદ્યદા ।
શિવવ્યાપ્તિર્ભવેદેષા ચૈતન્યે હેતુરૂપિણી

અતો ધર્મિસ્વભાવો હિ શિવઃ શાન્તશ્ચ પઠ્યતે ।
ઉન્મનાશ્ચ મનોગ્રાહ્યઃ આત્મબોધે સ્થિતોન્મનાઃ

વ્યાપારં માનસં ત્યક્ત્વા બોધરૂપેણ યોજયેત્ ।
તદા શિવત્વમાયાતિ પશુર્મુક્તો ભવાર્ણવાત્

પરે ચૈવ નિયુક્તસ્ય સ્રુવમાપૂરયેત્પુનઃ ।
સ્રુચો રન્ધ્રેણ તદ્દ્રવ્યં યાવદ્વહ્નૌ પ્રયુજ્યતે

બહિસ્થાં કુમ્ભકં તાવત્પરે તત્ત્વે તુ ભાવયેત્ ।
બહિર્નિરોધભાવેન સામરસ્યં શિવેન ચ

અન્યથા ન ભવેદ્દેવિ નદીવેગ ઇવાર્ણવે ।
સ્થિતઃ સ સાગરેદ્ભિસ્તુ સિન્ધુઃ સમરસીભવેત્

પુનર્વિભાગં નાપ્નોતિ તથાત્મા તુ શિવાર્ણવે ।
સ્રુચસ્તુ પૂરણં યાવત્તાવત્કાલં સમાદિશેત્

અનેનૈવ તુ કાલેન બહિઃ કુમ્ભકવૃત્તિના ।
આત્મા સમરસત્વેન શિવીભવતિ સર્વગઃ

ગુણાનાપાદયેત્પશ્ચાત્ષટઙ્ગપરિમાહુતીન્ ।
યથા નૃપત્વે સંપ્રાપ્તે કલશૈશ્ચાભિષિચ્યતે

વન્દિભિશ્ચ ગુણાસ્તેઽપિ ખ્યાપ્યન્તે વસુધાતલે ।
તથા શિવત્વે સંપ્રાપ્તે ગુણાનાપાદયેદ્બુધઃ

સર્વજ્ઞો વૈ ભવ સ્વાહા પરિતૃપ્તસ્તથૈવ ચ ।
અનાદિબોધો ભવ ચ તતઃ સ્વાતન્ત્ર્યશક્તિકઃ

તથા ત્વલુપ્તશક્તિશ્ચાનન્તશક્તિસ્તતઃ પુનઃ ।
ગુણાનાપાદ્ય સર્વાંસ્તાન્મૂલમન્ત્રમનુસ્મરેત્

ઓંહૂમાત્મપદોપેતં સર્વજ્ઞાયેત્યપશ્ચિમમ્ ।
સ્વાહાકારપ્રયોગેણ આહુતીઃ પ્રતિપાદયેત્

તિસ્રઃ પઞ્ચ દશૈકા વા તિલૈર્વાથ ઘૃતેન વા ।
દદ્યાત્તતોઽભિષેકં તુ મૂલમન્ત્રેણ સુવ્રતે

પરં શક્ત્યમૃતં ક્ષોભ્ય શિષ્યમૂર્ધ્નિ નિપાતયેત્ ।
તુર્યદ્વારં વિશેત્તદ્ધિ સબાહ્યાભ્યન્તરં સ્મરેત્

મન્ત્રશક્તિભિરુગ્રાભિઃ શેષનિર્દહનાદિભિઃ ।
શરીરં શોષ્યતે તાભિસ્તદર્થમભિષેચનમ્

દીક્ષાનિર્વર્તનાત્પૂર્વં પુષ્પં પાણૌ પ્રદાપયેત્ ।
દર્ભં વિમોચયિત્વા ચ શિવાગ્નૌ કલશે ગુરૌ

પ્રદક્ષિણત્રયં કૃત્વા દણ્ડવન્નિપતેદ્ભુવિ ।
કૃતકૃત્યઃ પ્રહૃષ્ટાત્મા ભવોત્તીર્ણઃ સુનિર્મલઃ

પ્રોત્ફુલ્લનયનઃ શાન્તસ્તૃપ્તાત્માનં તુ ભાવયેત્ ।
ઇયં નૈર્વાણકી દીક્ષા નિર્બીજા વા સબીજિકા

યેષાં સબીજિકા દીક્ષા કુર્યાત્તેષ્વભિષેચનમ્ ।
શ્રુતશીલસમાચારાન્ દેશકત્વે નિયોજયેત્

અથાભિષેક આચાર્યે શિવયોગાદનન્તરમ્ ।
પઞ્ચભિઃ કલશૈર્ભદ્રે સિતચન્દનલેપિતૈઃ

શિવકુમ્ભવદભ્યર્ચ્ય રત્નગર્ભામ્બુપૂરિતૈઃ ।
ઋદ્ધિવૃદ્ધ્યાદિભિઃ પૂતૈરોષધ્યક્ષતપૂરિતૈઃ

સિતપદ્મમુખોદ્ગારૈશ્ચૂતપલ્લવસંયુતૈઃ ।
પૃથિવ્યાદીનિ તત્ત્વાનિ પઞ્ચ પઞ્ચસુ વિન્યસેત્

કલશેષુ મહાદેવિ પુનશ્ચૈવ કલા ન્યસેત્ ।
નિવૃત્ત્યાદ્યાઃ કલાઃ પઞ્ચ તેષુ ચૈવાત્ર વિન્યસેત્

એકૈકકલશો વ્યાપ્યો હ્યનન્તાદિશિવાન્તકઃ ।
પૂજયેદ્ભૈરવં દેવં સર્વસંભારકૈઃ ક્રમાત્

ષડઙ્ગાવરણોપેતં મન્ત્રસંધાનસંયુતમ્ ।
ભૈરવેણાભિમન્ત્રેત એકૈકં કલશં પ્રિયે

અષ્ટોત્તરશતેનૈવ પરતત્ત્વમનુસ્મરન્ ।
વારુણ્યાં સૌમ્યયમ્યાયમેન્દ્ર્યામૈશ્યાં તથૈવ ચ

સંપૂજ્યૈવં વિધાનેન અભિષેકં સમાચરેત્ ।
યાગહર્મ્યસ્ય ઐશાન્યાં પીઠં સંકલ્પ્યયેબુધઃ

તત્ર મણ્ડલકં કૃત્વા સ્વસ્તિકાદિવિભૂષિતમ્ ।
વિતાનોપરિસંછન્નં ધ્વજૈશ્ચ પરિશોભિતમ્

તત્રાસનં ન્યસેદ્દેવિ શ્રીપર્ણીચન્દનોદ્ભવમ્ ।
તત્રાનન્તાસનં ન્યસ્ય મૂર્તિભૂતં શિશું ન્યસેત્

પૂર્વવત્સકલીકૃત્ય ઐશાન્યભિમુખં સ્થિતમ્ ।
ગન્ધપુષ્પાદિનાભ્યર્ચ્ય નિર્ભર્ત્સ્યઃ કાઞ્ચિકૌદનૈઃ

મૃદ્ભસ્મગોમયૈઃ પિણ્ડૈર્દૂર્વાઙ્કુરસમાશ્રિતૈઃ ।
સિદ્ધાર્થદધિતોયૈશ્ચ નિરાજનસમન્વિતૈઃ

નિર્ભર્ત્સ્યૈવં વિધાનેન અભિષેકં પ્રદાપયેત્ ।
પૃથિવ્યાદિઘટાસયિર્વા ધામાનુસ્મૃત્ય સેચયેત્

ક્રમાદ્ધ્યાત્વા કલશેષુ આચાર્યઃ સુસમાહિતઃ ।
અભિષિક્તોઽન્યવાસસ્તુ પરિધાપ્યાચનેત્તતઃ

પ્રવિશ્ય દક્ષિણાં મૂર્તિં યોગપીઠં પ્રકલ્પયેત્ ।
સંસ્થાપ્ય સકલીકૃત્ય અધિકારં પ્રકલ્પયેત્

ઉષ્ણીષં મુકુટાદ્યાંશ્ચ છત્રં પાદુકમાસનમ્ ।
હસ્ત્યશ્વશિવિકાદ્યાંશ્ચ રાજાઙ્ગાનિ હ્યશેષતઃ

કરણીં કર્તરીં ખટિકાં સ્રુક્સ્રુવૌ દર્ભપુસ્તકમ્ ।
અક્ષસૂત્રાદિકં દત્ત્વા ચતુરાશ્રમસંસ્થિતાઃ

દીક્ષ્યાનુગ્રહમાર્ગેણ દીક્ષા વ્યાખ્યા ત્વયા સદા ।
અદ્યપ્રભૃતિ કર્તવ્યેત્યધિકારઃ શિવાજ્ઞયા

ઉત્થાપ્ય હસ્તૌ સંગૃહ્ય મણ્ડલે તુ પ્રવેશયેત્ ।
જાનુભ્યાં ધરણીં ગત્વા સંપૂજ્ય ભૈરવં તતઃ

વિજ્ઞાપ્ય ભગવન્નેવમભિષિક્તસ્ત્વદાજ્ઞયા ।
આચાર્યપદસંસ્થેન તવાનુજ્ઞાવિધાયિના

કર્તવ્યં યત્તદાયાતમધિકારં તુ દેશકે ।
શિવતત્ત્વાર્થકથનં શિવસ્ય પુરતઃ સ્હિતઃ

નિર્ગત્ય ભવનાદગનૌ કલાધ્વાનં તુ હોમયેત્ ।
મન્ત્રતર્પણકં કૃત્વા કલાનાં પઞ્ચ ચાહુતીઃ

પઞ્ચ પઞ્ચસુ સર્વાસુ હુત્વા પૂર્ણાહુતિં ગુરુઃ ।
અર્ઘપૂજાદિકં કૃત્વા પ્રણમ્ય ખ્યાપયેત્પ્રભોઃ

અભિષિક્તો મયાચાર્યસ્તદર્થં મન્ત્રતર્પણમ્ ।
હૃદાદ્યૈઃ પઞ્ચભિશ્ચાઙ્ગૈર્દક્ષિણં લાઞ્છયેત્કરમ્

દર્ભોલ્મુકં શિવાગ્નૌ તુ કાનીયસ્યાદિ લાઞ્છયેત્ ।
પુષ્પં પાણૌ પ્રદદ્યાત્તુ મણ્ડલાગ્નૌ પ્રપાતયેત્

ભૈરવં કલશં ચાગ્નિં નમસ્કૃત્ય તુ દણ્ડવત્ ।
લબ્ધાધિકારો હૃષ્ટાત્મા દૃષ્ટાદૃષ્ટફલાન્વિતઃ

સ ગુરુઃ શિવતુલ્યસ્તુ શિવધામફલપ્રદઃ ।
શાન્ત્યન્તે ભૂતિદીક્ષા ચ સદાશિવપદાત્મિકા

શિવધર્મિણ્યસૌ જ્ઞેયા લોકધર્મિણ્યતોણ્યથા ।
શિવધર્મિણ્યસૌ યેષાં સાધકાનાં પ્રકીર્તિતા

તેષાં કૃત્વાભિષેકં તુ સાધકત્વે નિયોજયેત્ ।
સાધકસ્યાભિષેકોઽયં વિદ્યાદીક્ષાત ઉત્તરઃ

વિદ્યાદીક્ષા ભવેત્સા તુ વાસનાભેદતઃ સ્થિતા ।
કર્મભેદો ન વિદ્યેત સર્વત્રાધ્વનિ સંસ્થિતઃ

કૃતાનિ યાનિ કર્માણિ સર્વાણ્યધ્વગતાનિ તુ ।
તાનિ સંશોધ્ય વિધિવત્કલાપઞ્ચસ્થિતાનિ તુ

યોજન્યવસરે ભેદો વિમર્શઃ સાધકસ્ય તુ ।
પ્રારબ્દં કર્મ પાશ્ચાત્યં ન ચૈકસ્થં તુ ભાવયેત્

સાધકસ્ય તુ ભૂત્યર્થં પ્રાક્કર્મૈકં તુ શોધયેત્ ।
ધામ પ્રોચ્ચાર્ય સકલં સદાશિવતનૌ ન્યસેત્

વિદ્યાદેહસ્વરૂપેણ ધ્યાત્વા દેવં સદાશિવમ્ ।
પૂર્ણાહુતિપ્રયોગેન અણિમાદિગુણૈર્યુતમ્

અણિમાદિગુણાવાપ્તૌ મૂલમન્ત્રસ્વસંજ્ઞયા ।
અષ્ટાવેવાહુતીર્દત્ત્વા અભિષિઞ્ચેત્તુ સાધકમ્

કલશૈઃ પઞ્ચભિઃ કુર્યાત્નિવૃત્યાદ્યાસ્ત્રિષુ ન્યસેત્ ।
શાન્ત્યતીતાં પઞ્ચમે ચ શાન્તિં પશ્ચાચ્ચતુર્થકે

શાન્ત્યા તુ સંપુટીકૃત્ય પૃથિવ્યાદ્યૈશ્ચ પઞ્ચભિઃ ।
એકૈકકલશે પશ્ચાત્સાધ્યમન્ત્રં તુ વિન્યસેત્

વિદ્યાઙ્ગૈઃ સકલીકૃત્ય વિદ્યાઙ્ગાવરણં ન્યસેત્ ।
સંમન્ત્ર્યાષ્ટશતેનૈવ એકૈકં કલશં તતઃ

બહિર્મણ્ડલકે ન્યસ્ય આસનં પ્રણવેન તુ ।
સાધકં તત્ર સંસ્થાપ્ય સકલીકરણં તતઃ

નિર્ભત્સ્ય પૂર્વવત્સર્વૈઃ સાધ્યમન્ત્રેણ સેચયેત્ ।
નિવૃત્યાદિત્રિભિઃ કુમ્ભૈઃ સ્નાપયેત્પૂર્વદિઙ્મુખમ્

શાન્ત્યતીતં ઘટં પશ્ચાદ્ગૃહીત્વા સેચયેચ્છિશુમ્ ।
શાન્તિં પશ્ચાત્તુ ગૃહ્ણીયાત્સંપુટેનાભિષેચયેત્

સાધકસ્યાભિષેકોઽયમનુલોમવિલોમતઃ ।
અભિષિચ્ય પ્રવેશ્યૈનં દક્ષિણાં મૂર્તિમાસ્થિતમ્

પ્રણવેનાસનં દત્ત્વા સકલીકરણં ભવેત્ ।
સાધકસ્યાધિકારાર્થમક્ષમાલાદિ કલ્પયેત્

મન્ત્રકલ્પાક્ષસૂત્રં ચ ખટિકાં છત્રપાદુકે ।
ઉષ્ણીષરહિતં દત્વા પ્રવિશ્ય શિવસંનિધૌ

વિજ્ઞાપ્ય પરમેશાનં સાધકોઽયં મયા કૃતઃ ।
ભૂયાત્સિદ્ધિસ્ત્વદાજ્ઞાતસ્ત્રિપ્રકારસ્ય ભક્તિતઃ

સાધ્યમન્ત્રં દદેત્પશ્ચાત્પુષ્પોદકસમન્વિતમ્ ।
તસ્ય હસ્તે સમર્પ્યેત સિદ્ધ્યર્થં સાધકસ્ય તુ

પ્રણમ્યોભૌ ગૃહીત્વા તુ મન્ત્રં હૃદિ નિવેશયેત્ ।
પ્રહૃષ્ટવદનઃ શિષ્યો ગુરુશ્ચાપિ પ્રહર્ષવાન્

અગ્ન્યાગારે સાવધાનૌ તર્પયેન્મન્ત્રસંહિતામ્ ।
સહસ્રં વા શતં વાપિ સાધ્યમન્ત્રસ્ય તર્પણમ્

એવં સંતર્પયિત્વા તુ પુષ્પં પાણૌ પ્રદાપયેત્ ।
ત્રિસ્થં સંપૂજ્ય દેવં તુ તતોઽપિ ત્રિઃપ્રદક્ષિણમ્

પ્રણમ્ય ભક્તિયુક્તાત્મા અણિમાદિફલં લભેત્ ।
ઉત્થાપ્ય સાધકં બ્રૂયાત્સમયાન્પાહિ યત્નતઃ

દીક્ષાવસાને તે દેવિ શ્રાવણીયા વિપશ્ચિતા ।
એવં દીક્ષાં તુ નિર્વર્ત્ય સર્વદૈવ વરાનને

આત્મત્યાગઃ પ્રકર્તવ્યો યથા ભવતિ તચ્છ્રુણુ ।
વૈજ્ઞાનકી પ્રાકૃતી વા આચાર્યસ્ય યદૃચ્છયા

વૈજ્ઞાનિકીં સુસૂક્ષ્માં તુ વિધિનાનેન કારયેત્ ।
તિલાજ્યાદિસમાયુક્તા અધ્વવાગીશિકલ્પના

કલાભિઃ પઞ્ચભિર્વ્યાપ્તમધ્વાનં યુગપન્ન્યસેત્ ।
પૂજાહોમોપચારાદ્યાન્ કૃત્વાત્માનં નિયોજયેત્

શિષ્યચૈતન્યવત્યોગાદધ્વાનં યુગપન્ન્યસેત્ ।
પુષ્પાદ્યૈઃ પૂજયિત્વા તં યોગાર્થમાહુતિત્રયમ્

ગર્ભધારિત્વજનને અર્જને ભોગતલ્લયે ।
યુગપદ્ધોમયેદ્દેવિ મૂલમન્ત્રેણ સુવ્રતઃ

આહુતીનાં ત્રયં હોમ્યં પ્રતિકર્મ વરાનને ।
હોતવ્યા નિષ્કૃતિર્ભિન્ના પઞ્ચસ્થાનકલાત્મસુ

શતમેકં તદર્થં વા નિષ્કૃતિઃ પરિકીર્તિતા ।
વિશ્લેષપાશચ્છેદાદ્યે ધામ્નૈવ યુગપદ્ધુતિઃ

ઉદ્ધારે ચાત્મતત્ત્વસ્થે પૂર્ણાહુતિં તુ પાતયેત્ ।
આત્માનં યોજયેત્તત્ત્વે શિવે પરમકારણે

ગુણાન્ પૂર્વવદાપાદ્ય અમૃતાન્પૂર્વવત્કુરુ ।
આત્મદીક્ષા સમાપ્તૌ તુ પ્રાયશ્ચિત્તનિવૃત્તયે

અથ વિજ્ઞાનરૂપેણ સકૃદુચ્ચારલક્ષણા ।
હેયોપાદેયપાશાનાં યુગપદ્ભૈરવેણ તુ

શાશ્વતી સંસ્થિતિઃ પશ્ચાત્સૂક્ષ્મદીક્ષા પ્રકીર્તિતા ।
વિશેષપૂજનં હોમં યથાશક્તિ પ્રકલ્પયેત્

વાદ્યગીતસુનૃત્યાદ્યૈઃ સ્તુતિભિઃ પૂજયેદ્ધરમ્ ।
ત્રિઃ પ્રદક્ષિણમાવર્ત્ય કલશાગ્નિસમણ્ડલમ્

અષ્ટાઙ્ગપતનં કૃત્વા વિજ્ઞપેત્પરમેશ્વરમ્ ।
ભગવન્પશુહેત્વર્થં યેન્મયાવાહિતો ભવાન્

તત્ક્ષન્તવ્યં સદા દેવ વિધિસ્થસ્ય મમ પ્રભો ।
વિધિન્યૂનમકામસ્ય પૂજા શાસ્તોદિતા યથા

ન ભવેદતિભૂયિષ્ઠા પ્રાકૃતૈર્દ્રવ્યસંચયૈઃ ।
અવલમ્બ્ય ભક્તિમાત્રં વિધાનં યત્કૃતં મયા

તત્સર્વં સફલં મેઽસ્તુ સુપ્રસન્ને વિભો ત્વયિ ।
પ્રસન્નવદનો હૃષ્ટો વરં દત્તં વિભાવયેત્

ઉપવિશ્ય તતો યાગં સંહરેત ક્રમાત્પ્રિયે ।
અગ્રં સંપ્રાર્થ્ય ગૃહ્ણીયાત્સ્થાપયેચ્ચાસ્ત્રરક્ષિતમ્

વિશેષપૂજનં ચાર્ધં પ્રણિપાતં તતઃ પુનઃ ।
નિરોધાર્ધં તતો ગૃહ્ય અર્ધં સવ્યાપસવ્યતઃ

દત્વા વિસર્જયેદ્દેવં ધામમન્ત્રમનુસ્મરન્ ।
આત્મનો રેચકં કૃત્વા પુષ્પં દેવાય નિ.ક્ષિપેત્

સંહારિણ્યા ચ સંગૃહ્ય મન્ત્રાન્ પાર્શ્વવ્યવસ્થિતાન્ ।
વિદ્યુદ્વચ્ચલિતાન્ ધ્યાત્વા ધામદેહે તુ વિન્યસેત્

વિદ્યાદેહં ભૈરવસ્ય તલ્લીનં બિન્દુવિગ્રહે ।
બિન્દું તુ નાદશક્તિસ્થં શક્તિરૂપં તુ ગ્રાહયેત્

શક્તિરૂપં વ્યપકેન પ્રણવોભયસંપુટમ્ ।
સંહારિણ્યા તુ સંગૃહ્ય દ્વાદશાતે તુ યોજયેત્

પૂરકેણ હૃદિ ન્યસ્ય સ્વસ્થાનસ્થં તુ ભાવયેત્ ।
સકલં નિષ્કલં રૂપં તથા સકલનિષ્કલમ્

ભિન્નાવસ્થં તુ મન્ત્રેષુ હૃત્સ્થં તત્સંસ્મરેત્પ્રિયે ।
વિસર્જનવિધિર્હ્યેવમગ્નાવેવં પ્રપૂજયેત્

અષ્ટોત્તરશતં હુત્વા પૂર્ણાહુતિં પ્રપાતયેત્ ।
અર્ધામાચમનં દત્વા પ્રણિપત્ય ક્ષમાપયેત્

મણ્ડલસ્થપ્રયોગેન રેચકાપૂરકેણ તુ ।
સંગૃહ્ય મન્ત્રસંઘાતં યથાસ્થાનં પ્રકલ્પયેત્

જાગરયેત્તદાગ્નિં તુ નિત્યકર્મનિમિત્તતઃ ।
નિર્માલ્યનયનં કુર્યાદ્રજાંસ્યપહરેત્પ્રિયે

તતઃ પ્રવિશ્ય વસુધાં પ્રોક્ષયેત્તં શિવામ્ભસા ।
બહિર્નિર્ગત્ય ભૂતાનાં બલિકર્મ તુ પૂર્વવત્

આચમ્ય સકલીકૃત્ય લિઙ્ગિનસ્તર્પયેત્તતઃ ।
ગુરું સંપૂજયેચ્છિષ્યો યથાવિભવવિસ્તરૈઃ

દેશાધ્યક્ષો ગ્રામશતં મણ્ડલેશસ્તદર્ધકમ્ ।
શતભુક્પઞ્ચ વૈ દદ્યાદ્ગ્રામં વિંશતિભુક્તથા

દદ્યાત્તુ ગ્રામભુક્ક્ષેત્રં ક્ષેત્રભોક્તા તુ વિંશતિમ્ ।
યેન યેન ગુરુસ્તુષ્યેત્તત્સર્વં વિનિવેદયેત્

તતસ્ત્વનૃણતાં યાતિ વિત્તશાઠ્યવિવર્જિતઃ ।
તતસ્તુ સમયાઞ્શ્રાવ્યસ્તન્ત્રે ભૈરવનિર્ગતે

ચરુકં પ્રાશયેત્પશ્ચાચ્ચુમ્બકઃ સાધકૈઃ સહ ।
વાઙ્નિરુદ્ધઃ પ્રસન્નાત્મા પૃથક્પાત્રવ્યવસ્થિતઃ

અનુક્રમેણ દાતવ્યઃ તતઃ સિદ્ધિમવાપ્નુયાત્ ।
અનેનૈવ વિધાનેન દીક્ષિતા યે વરાનન્તે

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રશ્ચાન્યેઽથવા પ્રિયે ।
સર્વે તે સમધર્માણઃ શિવધર્મે નિયોજિતાઃ

સર્વે જટાધરાઃ પ્રોક્તા ભસ્મોદ્ધૂલિતવિગ્રહાઃ ।
એકપઙ્ક્તિભુજઃ સર્વે સમયિનસ્તુ વરાનને

પુત્રકાણાં ભવેદેકા સાધકાનાં તથા ભવેત્ ।
ચુમ્બકાનાં ભવેદેકા ન પ્રાગ્જાતિવિભેદતઃ

એકૈવ સા સ્મૃતા જાતિર્ભૈરવીયા શિવાવ્યયા ।
તન્ત્રમેતત્સમાશ્રિત્ય પ્રાગ્જાતિં ન હ્યુદીરયેત્

પુત્રકાણાં સાધકાનાં તથા સમયિનામપિ ।
પ્રાગ્જાત્યુદીરણાદ્દેવિ પ્રાયશ્ચિત્તી ભવેન્નરઃ

દિનત્રયં તુ રુદ્રસ્ય પઞ્ચાહં કેશવસ્ય ચ ।
પિતામહસ્ય પક્ષૈકં નરકે પચ્યતે તુ સઃ

અવિવેકી ભવેત્તસ્માદ્યદીચ્છેદુત્તમાં ગતિમ્ ।
અવિવેકેન દેવેશિ સિદ્ધિર્મુક્તિર્ધ્રુવં ભવેત્

સ્વચ્છન્દતન્ત્રે ચતુર્થઃ પટલઃ
પઞ્ચમઃ પટલઃ
કલાદીક્ષા સુરેશાન કથિતા પરમેશ્વર ।
તત્ત્વદીક્ષા સમાસેન કથયસ્વ પ્રસાદતઃ

સમાસાત્કથયિષ્યામિ ત્વત્પ્રિયાર્થં વરાનને ।
ષટ્ત્રિંશત્તત્ત્વમુખ્યાનિ યથા શોધ્યાનિ પાર્વતિ

પૃથિવ્યાદિશિવાન્તાનિ સ્વવ્યાપ્ત્યાનુગુણૈઃ સહ ।
યથા શુદ્ધ્યાન્તિ દેવેશિ તથા તે કથયામ્યહમ્

વિદ્યારાજસ્ય યે વર્ણા નવસંખ્યોપલક્ષિતાઃ ।
વાચકાસ્તે ચ તત્ત્વાનાં કથયામ્યનુપૂર્વશઃ

ધરિત્ર્યાદિપ્રધાનાન્તમૂકારો વાચકઃ સ્મૃતઃ ।
પુરુષસ્ય યકારો વૈ રાગતત્ત્વાન્વિતસ્ય ચ

ચ્f. ણિશ્વાસ, ઉત્તર ૧:૭--૮
નિયામિકાં વકારેણ વિદ્યાતત્ત્વસમન્વિતામ્ ।
કાલં કલાં લકારેણ કલ્પયેત્તુ વરાનને

માયાતત્ત્વં મકારેણ વિદ્યાતત્ત્વં ક્ષકારતઃ ।
રેફેણ ચૈશ્વરં તત્ત્વં હકારેણ સદાશિવઃ

પ્રણવેન તથા શક્તિર્ન્યસિતવ્યા વરાનને ।
વ્યાપિનીં સમનાં ચોર્ધ્વં તત્રૈવ તુ વિશોધયેત્

શોધયિત્વા ક્રમેણૈવ મૂલમન્ત્રેણ સુવ્રતે ।
યોજ્ય આત્મા પરે તત્ત્વે ઉન્મનાતીતસર્વગે

નિરાભાસે પરે શાન્તે ઈશાને ચાવ્યયે ત્વજે ।
ષટ્ત્રિંશત્તત્ત્વમાખ્યાતં નવતત્ત્વં પ્રચક્ષ્મહે

પ્રકૃતિઃ પુરુષશ્ચૈવ નિયતિઃ કાલ એવ ચ ।
માયા વિદ્યા તથેશશ્ચ સદાશિવશિવૌ તથા

શોધયિત્વા તુ વિધિવદ્વ્યાપ્ત્યાત્માનં નિયોજયેત્ ।
પઞ્ચતત્ત્વી યદા શોધ્યા વક્ત્રમન્ત્રાસ્તુ વાચકાઃ

ધરિત્ર્યાદિ ખપર્યન્તં શોધયેત્તત્ક્રમેણ તુ ।
કલાનાં યાવતી વ્યાપ્તિસ્તત્ત્વાનાં તાવદેવ હિ

ત્રિતત્ત્વમધુના વક્ષ્યે યથા શોધ્યં વરાનને ।
અકાર આત્મતત્ત્વસ્ય વાચકઃ પરિકીર્તિતઃ

માયાન્તં તદ્વિજાનીયાત્વિદ્યાખ્યસ્યાપ્યુકારકઃ ।
સકલાવધિ તજ્જ્ઞેયં શિવસ્ય તુ મકારકઃ

ખસ્વરઃ ખસ્વરૂપસ્ય શિવતત્ત્વસ્ય વાચકઃ ।
શોધયિત્વા ક્રમેણૈવ પરે તત્ત્વે નિયોજયેત્

તત્ત્વદીક્ષા સમાખ્યાતા ચતુર્ભેદવ્યવસ્થિતા ।
પરદીક્ષાં પ્રવક્ષ્યામિ યથાવદનુપૂર્વશઃ

વિદ્યારાજે તુ યે વર્ણા નવસંખ્યોપલક્ષિતાઃ ।
પૃથગ્ભેદેન તેષાં તુ વિન્યાસં કથયામિ તે

નવનાભં પુરં કૃત્વા નવપદ્મોપલક્ષિતમ્ ।
નવહસ્તં લિખેદ્વેશ્મ અષ્ટપર્વાધિકં બુધઃ

સપ્તભાગીકૃતં તત્તુ દક્ષિણોત્તરભાજિતમ્ ।
ચતુરશ્રં વિભજ્યાદૌ મત્સ્યૈશ્ચૈવાત્ર ચિહ્નિતમ્

કોષ્ઠકૈકોનપઞ્ચાશત્સૂત્રેણ તુ સમાલિખેત્ ।
મધ્યમે કોષ્ઠકે સૂત્રં દ્વાત્રિંશાઙ્ગુલસમ્મિતમ્

સમાલિખ્ય મહાદેવિ ચતુર્ભાગવિભાજિતે ।
પ્રથમે કર્ણિકાં કુર્યાત્કેસરાણિ દ્વિતીયકે

તૃતીયે દલસન્ધીંશ્ચ દલાગ્રાણિ ચતુર્થકે ।
દિક્ષુ રેખાષ્ટકં દત્ત્વા પ્રતિદિક્ષુ તથૈવ ચ

ભ્રામયેચ્ચતુરો વૃત્તાંશ્ચતુરઙ્ગુલસમ્મિતાન્ ।
દ્વાભ્યાં પ્રતિદિગ્રેખાભ્યાં મધ્યે સૂત્રં નિધાપ્ય તત્

સૂત્રાગ્રં તુ તતો ભ્રામ્યમર્ધચન્દ્રવિધાનતઃ ।
મધ્યસૂત્રં ચ દાતવ્યં કિઞ્જલ્કસ્થં વિપશ્ચિતા

પૂર્વપત્રં પ્રસાધ્યવમિતરાણ્યેવમેવ હિ ।
કેસરાણિ ચ સંલિખ્ય ચતુર્વિંશતિસંખ્યયા

પત્રાગ્રતો ન્યસેલ્લેખાં વર્તુલાં તુ સુશોભનામ્ ।
તસ્યાન્તં ચતુરશ્રં તુ કર્તવ્યં તત્પ્રમાણતઃ

પૂર્વં બ્રહ્મ પ્રસાધ્યં તુ વિષુવત્સ્થેન હેલિના ।
પૂર્વપશ્ચાત્તતં સૂત્રં શઙ્કુના સાધયેત્પ્રિયે

દ્વાદશાઙ્ગુલમાનેન મધ્યે શઙ્કું પ્રરોપ્ય તમ્ ।
પાર્શ્વેષુ ભ્રામયેદ્રેખાં ષોડશાઙ્ગુલસમ્મિતામ્

પૂર્વાહ્ને ગ્રાહયેચ્છાયામપરસ્થાં સુચિહ્નિતામ્ ।
અપરસ્થેન સૂર્યેણ પ્રાક્છાયાં લાઞ્છયેત્પ્રિયે

ધ્રુવેણોત્તરદક્ષસ્થાં લાઞ્છયેત્તુ વરાનને ।
તતઃ સમાલિખેત્પદ્મમષ્ટપત્રં સકર્ણિકમ્

દિક્કોષ્ઠકાંશ્ચ સંગૃહ્ય અષ્ટસંખ્યોપલક્ષિતમ્ ।
શેષા લોપ્યા વરારોહે એકાન્તરિતયોગતઃ

પદ્માષ્ટકં તતો દિક્ષુ બાહ્યે દ્વારાણિ ચાલિખેત્ ।
વીથ્યર્ધસમ્મિતાં દેવિ શોભાં ચૈવ પ્રકલ્પયેત્

ઉપશોભાં ચ તન્માનાં કપોલાન્તં સમાલિખેત્ ।
તથા કણ્ઠં ચ તન્માનં દ્વારમેતત્પ્રકીર્તિતમ્

દ્વારાષ્ટકવિભાગેન નવનાભં પુરં સ્મૃતમ્ ।
સ્નાત્વા તુ વિધિવદ્દેવિ પ્રવિશેદ્ભવનં ગુરુઃ

પૂર્વોક્તેન વિધાનેન સકલીકરણાદિકમ્ ।
તતઃ સમ્પૂજયેદ્દેવં ભૈરવં પરમેશ્વરમ્

પ્રણવેનાસનં દત્ત્વા શિવાન્તં વરવર્ણિનિ ।
મધ્યે સમ્પૂજયેદ્દેવં સ્વચ્છન્દં પરમેશ્વરમ્

પૂર્વોક્તેન વિધાનેન અઙ્ગષટ્કસમન્વિતમ્ ।
પત્રાષ્ટકે ન્યસેદ્વર્ણાન્ પૂર્વાદીશાંશ્તતઃ ક્રમાત્

સદાશિવં હકારેણેત્યેવમાદિ વરાનને ।
પ્રકૃત્યન્તં વિજાનીયાન્મધ્યે પીઠેશકલ્પના

દિક્પદ્મકર્ણિકાસંસ્થાનષ્ટૌ દેવાન્ પ્રપૂજયેત્ ।
તત્સ્થાને ભૈરવઃ પૂજ્યઃ શેષા વર્ણૈર્યથાક્રમમ્

શોધયેચ્ચ પ્રકૃત્યાદિશિવાન્તં સુરસુન્દરિ ।
ઈશાનદિશ આરભ્ય મધ્યપીઠં વિશોધયેત્

યોજયેત્તુ પરે તત્ત્વે શિવે પરમકારણે ।
એવં વર્ણાસ્તથા મન્ત્રાન્ ભુવનાનિ વિશોધયેત્

કાલાગ્ન્યાદિ શિવાન્તં તુ કલાવિધિ સમાશ્રયેત્ ।
સમયાન્ શ્રાવયેત્પશ્ચાત્તન્ત્રામ્નાયોત્થિતાન્ પ્રિયે

ન નિન્દેદ્ભૈરવં દેવં શાસ્ત્રં વાન્યસમુદ્ભવમ્ ।
સાંખ્યં યોગં પાઞ્ચરાત્રં વેદાંશ્ચૈવ ન નિન્દયેત્

યતઃ શિવોદ્ભવાઃ સર્વે હ્યપવર્ગફલપ્રદાઃ ।
સ્માર્તં ધર્મં ન નિન્દેત્તુ આચારપથદર્શકમ્

બ્રહ્માદિદેવતા યાશ્ચ માતરશ્ચુમ્બકો ગિરિઃ ।
વીરાશ્ચૈવ ભગિન્યશ્ચ ગાવો ભૂતગણાસ્તથા

દેવદ્રવ્યં ન હિંસ્યાત્તુ સિદ્ધાન્તે યદ્વ્યવસ્થિતમ્ ।
ગુરોરન્નં ન ભુઞ્જીત અદત્તં પરમેશ્વરિ

મદ્યં માંસં તથા મત્સ્યાનન્યાનિ ચ વરાનને ।
સાચારાશ્ચ નિરાચારાંલ્લિઙ્ગિનો ન જુગુપ્સયેત્

ચરુકં પ્રાશયન્નિત્યં ગુરૂન્ સમ્પૂજયેત્સદા ।
ઉપસ્કરાન્મહાદેવિ પાદેન તુ ન સંસ્પૃશેત્

સંહિતાં ચિન્તયેન્નિત્યં ભક્તાનાં શ્રાવયેત્સદા ।
આહ્નિકં ન વિલુમ્પેત્તુ સન્ધ્યાકર્મ વરાનને

અદીક્ષિતાનાં પુરતો નોચ્ચરેચ્છાસ્ત્રપદ્ધતિમ્ ।
ત્રિકાલં પૂજયેદ્દેવં જપધ્યાનરતઃ સદા

સમયાન્ પાલયન્નિત્યમુભયાર્થફલેપ્સયા ।
અતો વિજ્ઞાનદીક્ષાં તુ પ્રવક્ષ્યામ્યનુપૂર્વશઃ

અધ્યાત્મગતિચારેણ કેવલેન વિશોધિકામ્ ।
શિષ્યાત્માનં ગૃહીત્વા તમાત્મપ્રાણે નિયોજયેત્

અભિમાનં તથોચ્ચાર્ય કુર્યાદ્વૈ પૂર્વવત્તદા ।
ઉદ્ઘાતૈશ્ચ તતોઽધ્વાનં શિષ્યસ્ય તુ વિશોધયેત્

તતઃ સમુચ્ચરંસ્તત્ત્વં પૃથિવ્યાદ્યં તુ સુવ્રતે ।
ભિન્નાભિન્નસ્વરૂપેણ એકૈકં તુ યથાક્રમમ્

સસ્વરં હ્યક્ષરોચ્ચારં દેવતાભિઃ સમન્વિતમ્ ।
બિન્દુના શક્તિસંયોગાદુદ્ઘાતઃ પ્રથમઃ સ્મૃતઃ

દેવતાત્રયનિર્મુક્તઃ ચતુર્થાન્તસમન્વિતઃ ।
ઉદ્ઘાતઃ સ તુ દેવેશિ દ્વિતીયઃ પરિકીર્તિતઃ

હંસાક્ષરસમુચ્ચારઃ સુદીર્ઘો બિન્દુસંયુતઃ ।
અર્ધચન્દ્રાન્નિરોધિન્યામુદ્ઘાતસ્તુ તૃતીયકઃ

ભિન્નોદ્ઘાતૌ યદા દેવિ નાદાન્તસ્તુ તદા ભવેત્ ।
ઉદ્ઘાતઃ સ તુ દેવેશિ ચતુર્થઃ પરિકીર્તિતઃ

સ એવ ચાક્ષરોચ્ચારો વ્યાપિન્યન્તે વ્યવસ્થિતઃ ।
ઉદ્ઘાતઃ સ તુ દેવેશિ પઞ્ચમઃ પરિકીર્તિતઃ

પઞ્ચોદ્ઘાતાંસ્તતો દત્ત્વા પૃથિવીં શોધયેદ્બુધઃ ।
અકારોકારમકારાન્તમેવં શુદ્ધ્યતિ નાન્યથા

શુદ્ધેઽથ પાર્થિવે તત્ત્વે ચિન્તિતવ્યં તુ યોગિભિઃ ।
જલીભૂતં તદેવૈતદાત્મના સહ યોગતઃ

જલીભૂતે પુનર્મન્ત્રી તદેવ ચતુરુચ્ચરેત્ ।
બિન્દ્વન્તં ધારણાયુક્તં શિષ્યાદાત્મનિ ચિન્તયેત્

શોધિતે તોયસંઘાતે તેજોભૂતં વિચિન્તયેત્ ।
તેજોદ્ઘાતાસ્ત્રયસ્તેષુ નિરોધ્યન્તમવસ્થિતાઃ

નાસ્તિ તેજસ્તતો વાયુરુદ્ઘાતદ્વયશોધિતઃ ।
આકાશે લીયમાનં તમુદ્ઘાતેન તુ ચિન્તયેત્

નષ્ટે વાયૌ તતઃ શૂન્યમુદ્ઘાતૈકેન યોજયેત્ ।
વ્યાપિની સા તુ વિજ્ઞેયા પઞ્ચમાન્તે વ્યવસ્થિતા

સમનાયાં તતો હ્યાત્મા તત્ત્વવ્યાપી સ ઉચ્યતે ।
આત્મવ્યાપી તતશ્ચોર્ધ્વં સર્વવ્યાપી તતઃ પુનઃ

તત્ત્વાન્તસંસ્થિતો હ્યાત્મા ઉદ્ઘાતૈકેન યોગવિત્ ।
યોજયેત્પરમે તત્ત્વે ઉન્મનાતીતસર્વગે

યોજનાં તુ પરે તત્ત્વે શૃણુ દેવિ વદામ્યહમ્ ।
મન્ત્રમુચ્ચારયેદ્દેવિ હ્રસ્વં દીર્ઘં પ્લુતં પરમ્

પરાપરવિભાગેન યાવત્તત્ત્વં પરં ગતમ્ ।
ત્રિદેવં બિન્દુસંયુક્તમર્ધચન્દ્રં નિરોધિકામ્

નાદં ચ શક્તિસંયુક્તં વ્યાપિનીસમનોન્મનાઃ ।
ઉન્મના ચ પરશ્ચૈવ સર્વવ્યાપી શિવોઽવ્યયઃ

જ્ઞાત્વા સર્વમશેષેણ વિધિમેષાં યથાક્રમમ્ ।
તદા તુ યોજયેન્મન્ત્રી અન્યથા નૈવ યોજયેત્

બિન્દુસ્થં ત્રિતયં શબ્દે ચતુર્થો બિન્દુરેવ હિ ।
બ્રહ્મા વિષ્ણુસ્તથા રુદ્રઃ ત્રિમાણં વર્ણ ઉચ્યતે

ઈશ્વરો બિન્દુદેવસ્તુ કણ્ઠે શબ્દઃ પ્રવર્તતે ।
તત્ર શબ્દઃ ક્રિયાન્તસ્થઃ ક્રિયાશક્તિરિતિ સ્મૃતા

સ શબ્દસ્તાલુકે દેવિ ઈરિતઃ સમ્પ્રવર્તતે ।
તસ્ય કિંચિદ્ગતઃ શબ્દો નાસિકાન્તે પ્રવર્તતે

જ્ઞાનશક્તિસ્તુવિજ્ઞેયા યત્નતઃ પરમેશ્વરિ ।
મૂર્ધસ્થાનગતઃ શબ્દો લલાટાન્તમવસ્થિતઃ

વર્ણઃ શબ્દગતઃ તેષામુદ્ઘાતઃ સ તુ કીર્તિતઃ ।
તત્રસ્થા વિનિવર્તન્તે શિવજ્ઞાનવિવર્જિતાઃ

પઞ્ચધાવસ્થિતો બિન્દુરર્ધચન્દ્રો નિરોધિકા ।
તસ્યાતીતો ભવેન્નાદઃ અવિચ્છિન્નસ્ત્વસૌ ભવેત્

ઈષત્પ્રસારિતે વક્ત્રે દેવદેવઃ સદાશિવઃ ।
ચતુર્વિધો ભવેચ્છબ્દો યઃ સુવેગવહઃ સ્મૃતઃ

પઞ્ચમો ન વહેચ્છબ્દઃ ઊર્ધ્વગામિન્યસૌ સ્મૃતા ।
તસ્યાતીતા ભવેચ્છક્તિઃ પઞ્ચધા તુ વ્યવસ્થિતા

સ્પર્શસ્તત્ર ભવેદ્દેવિ આત્મવિત્તત્ર પૂર્વવત્ ।
વ્યાપિની પરતશ્ચૈવ પઞ્ચધા તુ વ્યવસ્થિતા

વાલાગ્રમાશ્રિતં સ્પર્શં કદાચિદ્વેત્તિ વા ન વા ।
વ્યાપિની સા સમુદ્દિષ્ટા ન જ્ઞાનં પરમેશ્વરિ

તસ્યાપિ સમનાતીતા મનસ્તત્ર ન કારયેત્ ।
ઉન્મનાપદમારોહન્ શુદ્ધાત્મા તુ તતો ભવેત્

શિષ્યાત્માનં ગુરુવર ઉન્મન્યન્તે નિયોજયેત્ ।
તત્ર યુક્તઃ પરે શાન્તે મહાશાન્તિમવાપ્નુયાત્

ગુરુપારમ્પરાયાતઃ સમ્પ્રદાયઃ પ્રકાશિતઃ ।
યોજને તુ પરે તત્ત્વે ઉપાયઃ કથિતસ્તવ

એવં જ્ઞાત્વા વરારોહે સર્વકર્માણિ કારયેત્ ।
તત્ત્વાધ્વાનં કલાધ્વાનં ભુવનાધ્વાનમેવ ચ

વર્ણમન્ત્રપદાધ્વાનં કૃત્વૈવં શુદ્ધ્યતિ પ્રિયે ।
એષા વૈ ધારણાદીક્ષા કર્તવ્યા યોગિનાત્ર તુ

મન્ત્રસિદ્ધેન વા દેવિ કૃતા વૈ સુકૃતા ભવેત્

ઇતિ સ્વચ્છન્દતન્ત્રે તત્ત્વદીક્ષાપ્રકાશનં નામ પઞ્ચમઃ પટલઃ
ષષ્ઠઃ પટલઃ
સમયાચારયુક્તસ્ય સાધકસ્ય વરાનને ।
જાયતે વિવિધા સિદ્ધિઃ ગિરિગહ્વરમાશ્રિતે

સુશુદ્ધે ભૂપ્રદેશે તુ સર્વશલ્યવિવર્જિતે ।
પ્રચ્છન્ને વિજને રમ્યે ભૈરવં તત્ર પૂજયેત્

જપિત્વાક્ષરલક્ષં તુ બહુરૂપસ્ય સુવ્રતે ।
પઞ્ચપ્રણવસંયોગાજ્જપતઃ સિદ્ધ્યતે ધ્રુવમ્

મુચ્યતે ન તુ સન્દેહો ભેદનાત્પ્રણવસ્ય તુ ।
હ્રસ્વં દીર્ઘં પ્લુતં સૂક્ષ્મમતિસૂક્ષ્મં પરં શિવમ્

પ્રણવં પઞ્ચધા જ્ઞાત્વા ભિત્ત્વા મોક્ષો ન સંશયઃ ।
પ્રણવઃ પઞ્ચધાવસ્થઃ હંસેન સહ સંયુક્તઃ

યત્કિઞ્ચિદ્વાઙ્મયં લોકે શિવજ્ઞાને પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
શિવજ્ઞાનં ચ તત્રસ્થં હંસઃ પ્રણવસંયુતઃ

વિના પ્રણવસંયોગાજ્જીવ એકો વ્યવસ્થિતઃ ।
યથાપ્રકૃતિ સંયુક્તો ન ચ તિષ્ઠતિ ચૈકતઃ

તથા ષષ્ઠેન સમ્ભિન્નો દેહે જીવઃ પ્રવર્તતે ।
ચોદિતસ્તુ યદા તેન તદા ચોર્ધ્વં પ્રવર્તતે

પ્રત્યક્ષમપિ તત્તત્ત્વં મહામાયાવિમોહિતાઃ ।
કથિતં નાભિજાનન્તિ વિના શાસ્ત્રેણ ચોદનામ્

ષષ્ઠશ્ચોર્ધ્વવહો જ્ઞેયઃ સ્વભાવમુખસંસ્થિતઃ ।
અપ્રકાશઃ સ્વદેહસ્થો ગુણભૂતઃ પ્રવર્તતે

નિર્ગુણસ્તુ યદા દેવ એકાકી કાલવર્જિતઃ ।
વિજ્ઞાતવ્યં ન કિઞ્ચિત્સ્યાત્કેવલો નિષ્કલસ્તુ સઃ

તસ્ય રૂપં શરીરં ચ નાસ્તિ વર્ણઃ ક્રિયા તથા ।
સ કથં ગૃહ્યતે સૂક્ષ્મ અગ્રાહ્યો નિત્યમવ્યયઃ

એતસ્માત્કારણાદ્દેવિ ષષ્ઠં બીજં નિયોજિતમ્ ।
પઞ્ચપઞ્ચકસંયુક્તો દેહે સકલનિષ્કલઃ

ગ્રહણં તુ યદા તસ્ય યોગી યોગવિચિન્તકઃ ।
યોગેનાવાહિતસ્યાપિ ભાવમાત્રં તુ ભાવયેત્

યદા કરોતિ સૃષ્ટિં ચ ઊર્ધ્વં બિન્દુઃ પ્રવર્તતે ।
બિન્દૂપરિ ચ યચ્છાન્તઃ શિવઃ પરમકારણમ્

તત્ર બિન્દુર્લયં યાતિ તત્સ્થાનં દુર્લભં સુરૈઃ ।
ષષ્ઠસ્વરસમાયોગાદભ્યાસાદચિરાલ્લભેત્

ષષ્ઠશ્ચ પઞ્ચમશ્ચૈવ તસ્ય દેવિ ગુણાઃ સ્મૃતાઃ ।
સગુણઃ સકલો જ્ઞેયો નિર્ગુણો નિષ્કલઃ શિવઃ

સકલો ગ્રહસંયુક્તો નિષ્કલો ભાવમાશ્રિતઃ ।
સકલે જપ્યમાને તુ જપ્તો ભવતિ નિષ્કલઃ

સુરાસુરાણાં દેવેન યજનોપાયહેતુના ।
રૂપં તુ સકલં તસ્ય દ્વિધાવસ્થં પ્રકાશિતમ્

પ્રથમં પ્રાકૃતં રૂપં વિકૃતં ચ દ્વિતીયકમ્ ।
પ્રકૃતિર્વિકૃતિશ્ચૈવ ઉભે ષષ્ઠેન સંયુતે

યે પદાર્થાઃ પુરા પ્રોક્તાસ્તત્રાસાવુચ્છ્વસન્મુહુઃ ।
પ્રવર્તતે ચ એતેન પુનસ્તેન નિવર્તતે

પ્રણવઃ પઞ્ચધાવસ્થઃ ત્રિવર્ણશ્ચ ત્રિદૈવતઃ ।
બિન્દુનાદસમાયુક્તઃ પ્રણવઃ પરિપઠ્યતે

અકારશ્ચ ઉકારશ્ચ મકારશ્ચ તૃતીયકઃ ।
વર્ણત્રયમિદં પ્રોક્તં બ્રહ્માદ્યા દેવતાસ્ત્રયઃ

બિન્દુનાદસમાયોગાદીશ્વરશ્ચ સદાશિવઃ ।
એતે વૈ પ્રણવાઃ પઞ્ચ હંસઃ પ્રાણયુતઃ સદા

પરમાત્મા શિવો હંસસ્ત્વપરેણ સમન્વિતઃ ।
પરતઃ પ્રણવાન્ પઞ્ચ પુનરેવ વદામ્યહમ્

શક્તિશ્ચ વ્યાપિની ચૈવ સમનાત્મા ચ નિષ્કલઃ ।
ઉન્મના ચ તથા દેવિ પ્રણવાઃ પઞ્ચ કીર્તિતઃ

પરતઃ પરમો હંસઃ સર્વં વ્યાપ્ય વ્યવસ્થિતઃ ।
એતે વૈ પ્રણવાઃ પઞ્ચ પરાપરવિભાગશઃ

પરાપરેણ હંસેન નિત્યમેવ પ્રણામિતાઃ ।
પ્રવર્તન્તે હિ સર્વત્ર ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદાઃ

પઞ્ચભિસ્તુ યુતસ્ત્વેભિઃ સ પઞ્ચપ્રણવાત્મકઃ ।
તત્રસ્થઃ એકરૂપસ્તુ નિષ્કલસ્તત્ત્વતઃ સ્મૃતઃ

તદ્યોગાદપિ તદ્બીજં સર્વબીજપ્રરોહકમ્ ।
પ્રવર્તતેઽયતો યસ્માદ્દેવાસુરનિકેતનમ્

તત્ર મન્ત્રાશ્ચ વર્ણાશ્ચ પ્રતિષ્ઠાં યાન્તિ નાન્યથા ।
તસ્ય બોદ્ધાદ્વિમુચ્યન્તે અહિકઞ્ચુકવત્પ્રિયે

તાવદ્ભ્રમતિ સંસારે યાવત્તત્ત્વં ન વિન્દતિ ।
વિદિતે તુ પુરે તત્ત્વે ન ભૂયો જાયતે ક્વચિત્

અકૃતાર્થો નરસ્તાવદ્યાવદ્ધંસં ન વિન્દતિ ।
પ્રણવેન સમાયુક્તં કૃતાર્થ ઇતિ નિર્દિશેત્

ઉચ્ચારં ચ તતો જ્ઞાત્વા ઉચ્ચરેત્તં વરાનને ।
ઉચ્ચારસ્ત્રિવિધો દેવિ હંસસ્ય સમુદાહૃતઃ

હકારોકારસંયુક્તબિન્દ્વન્તે તુ તૃતીયકઃ ।
સૃષ્ટિન્યાસેન તૂચ્ચારઃ સંહારયોગ ઉચ્યતે

એવમાદિક્રમેણૈવ મન્ત્રમુચ્ચારયેદ્બુધઃ ।
બિન્દુસ્થં ત્રિતયં કૃત્વા વક્ત્રમુદ્ઘાટયેત્તતઃ

ઈષદુદ્ઘાટિતે વક્ત્રે તદા નાદં વિજાનત ।
નાદસ્થં પઞ્ચધા ચૈવ શક્તિસ્થં પઞ્ચધા પુનઃ

વ્યાપિન્યાં પઞ્ચધા ચૈવ સમનાનિષ્કલાત્મનોઃ ।
ઉન્મના ચ પરં તત્ત્વં સર્વં વ્યાપ્ય વ્યવસ્થિતમ્

એવં જ્ઞાત્વા વિમુચ્યન્તે શિવતત્ત્વવિદો જનાઃ ।
અન્યથા નૈવ મુચ્યન્તે બિન્દ્વન્તે યે વ્યવસ્થિતાઃ

જ્યોતીરૂપં તુ બિન્દુસ્થં નાદસ્થં શબ્દરૂપકમ્ ।
શક્તિસ્થં સ્પર્શગં ચૈવ તદૂર્ધ્વં શૂન્યરૂપકમ્

બ્રહ્માદિપઞ્ચકં યચ્ચ તેષાં શૂન્યં ચ તત્પદમ્ ।
પરાપરવિભાગેન તે સર્વત્ર વ્યવસ્થિતાઃ

શૂન્યાતીતા તુ સમના શુદ્ધાત્મા તૂન્મના તથા ।
સર્વાતીતં પરં તત્ત્વં સર્વં વ્યાપ્ય વ્યવસ્થિતમ્

મન્ત્રરૂપાશ્ચ વિજ્ઞેયા બિન્દુધર્માત્તુ દેવતાઃ ।
તત્રસ્થા સર્વકર્માણિ સાધયન્તિ ન સંશયઃ

તત્ત્વં ચ ઉન્મનાત્મા તુ સમના શૂન્યમેવ ચ ।
સ્પર્શશ્ચૈવ તથા શબ્દો રૂપં ચ તદનન્તરમ્

મન્ત્રાત્મનિ સ્થિતાઃ સર્વે જ્ઞાતવ્યા દૈશિકેન તુ ।
તત્રસ્થા જ્ઞાનયોગં ચ પ્રયચ્છન્તિ વરાનને

કર્મકાલે તુ સકલાન્ શિરઃ પાણ્યાદિભિર્યુતાન્ ।
જપેત્તુ સકલાન્ દેવિ નિષ્કલેન સમન્વિતાન્

ધ્યાયેજ્જ્યોતિર્મયાન્ સર્વાન્ શબ્દસિદ્ધિપ્રદાયકાન્ ।
શક્તિસ્થાઃ શક્તિદાઃ પ્રોક્તાઃ શૂન્યસ્થા વ્યાપકાઃ સ્મૃતાઃ

ક્રમાજ્જ્ઞાનપ્રદાસ્તે વૈ સમનાસ્થા વરાનને ।
કૈવલ્યદાસ્તતશ્ચોર્ધ્વે સર્વજ્ઞાશ્ચોન્મને પદે

તત્ત્વેન વેધિતાઃ સર્વે યે મયા પરિકીર્તિતાઃ ।
તજ્જ્ઞાત્વા સિદ્ધિદાઃ સર્વે મુક્તિદાશ્ચ ન સંશયઃ

પઞ્ચપ્રણવસંયુક્તં તત્ત્વં તે કથિતં મયા ।
પઞ્ચપ્રણવપૂર્વેણ ઓંકારાદ્યયુતેન તુ

નમસ્કારાવસાનેન બહુરૂપેણ સુવ્રતે ।
જપતઃ સિદ્ધિમાપ્નોતિ લક્ષેનાક્ષરસંખ્યયા

પ્રણવાદ્યેન સંયુક્તં મન્ત્રમેવં જપેત્સદા ।
જપાન્તે તુ પુનર્હોમં દશમાંશેન કારયેત્

નૃમાંસં પુરસંયુક્તં ઘૃતેન ચ પરિપ્લુતમ્ ।
તતઃ સિદ્ધિમવાપ્નોતિ અધમાં મધ્યમોત્તમમ્

ત્રિગુણેન તુ જપ્યેન સ્વચ્છન્દસદૃશો ભવેત્ ।
બ્રહ્મવિષ્ણ્વિન્દ્રદેવાનાં સિદ્ધદૈત્યોરગેશિનામ્

ભયદાતા ચ હર્તા ચ શાપાનુગ્રહકૃદ્ભવેત્ ।
દર્પં હરતિ કાલસ્ય પાતયેદ્ભૂધરાનપિ

સ્ફોટયેદ્બિલ્વયન્ત્રાણિ દિગ્ગજાનપિ ચાલયેત્ ।
બ્રહ્મરાક્ષસવેતાલાન્ ક્રૂરગ્રહવિનાયકાન્

સ્મરણાન્નાશયેદ્દેવિ અવધ્યસ્ત્રિદશૈરપિ ।
પ્રાકૃતાન્યપિ કર્માણિ સિદ્ધ્યન્તિ જપલક્ષતઃ

તાનિ સમ્યક્પ્રવક્ષ્યામિ યથાવદનુપૂર્વશઃ ।
મોહના સહદેવા ચ ભૂધાત્રી ચક્રલાઞ્છના

રામવલ્લ્યા સહૈકત્ર આત્મબીજેન પોષયેત્ ।
ભક્ષે પાને ચ દાતવ્યં વશીકરણમુત્તમમ્

ઉત્તવારણિમૂલં તુ પુષ્યર્ક્ષેણ તુ ગ્રાહયેત્ ।
આત્મેન્દ્રિયેણ સંયુક્તં વશીકરણમુત્તમમ્

શ્રવણાક્ષિમલં લાલા રુધિરેન્દ્રિયસંયુતમ્ ।
ભૂકદમ્બસમોપેતં દાતવ્યં પયસા નિશિ

અપ્રવાસે પ્રદાતવ્યં મ્રિયતે વિરહેણ સા ।
ષષ્ટિં કનકબીજાનિ ષોડશ મણિચન્દ્રિકાઃ

નરગોદન્તસંયુક્તાઃ પ્રદદ્યાદ્યસ્ય ભામિની ।
એષ કાપાલિકો યોગો ગચ્છન્તમનુગચ્છતિ

શ્વેતાર્કમૂલં મઞ્જિષ્ઠા ચટકસ્ય શિરસ્તથા ।
ગૃહોદ્ભવસ્ય કુષ્ઠં ચ સ્વરક્તેન્દ્રિયસંયુતમ્

ભક્ષ્યે પાને પ્રદાતવ્યં વશીકરણમુત્તમમ્ ।
મોહના ચૈવ કાન્તારી મયૂરશિખયા યુતા

આત્મલાલેન્દ્રિયૈર્યુક્તં વશીકરણમુત્તમમ્ ।
લજ્જાલુકા ચ ગોરમ્ભા ચણ્ડાલીકર્મકં તથા

નાગેન્દ્રપદમિશ્રં તદાત્મબીજસમન્વિતમ્ ।
એષ યોગવરો દિવ્યો દીયતે યસ્ય સુવ્રતે

મધુરેણ સમાયુક્તો યાવદાયુર્વશી સ તુ ।
ચણકા માષમુદ્ગાશ્ચ અપાનેન વિનિર્ગતાઃ

વાન્તં ઘૃતં તથા રેતઃ સ્ત્રીરજો હૃન્મલં તથા ।
મૂત્રં રક્તં તથા કેશો લાલા ચૈવ વરાનને

પુત્રજાનિઃ કૃતાહ્વા ચ નાગેન્દ્રપદસંયુતા ।
મોહના વિષ્ણુક્રાન્તા ચ ધાત્રી ચૈવૈકતઃ સ્થિતા

પુષ્યર્ક્ષેણ નિયુઞ્જીત ગર્વિતાનાં વરાનને ।
ભક્ષ્યે પાને પ્રદાતવ્યો યોગસ્ત્રિદશપૂજિતઃ

ઉચ્ચાટનં પ્રવક્ષ્યામિ શત્રૂણાં ગર્વિતાત્મનામ્ ।
કાકોલૂકસ્ય પક્ષાંશ્ચ ખરોષ્ટ્રમૂત્રમૃત્તિકા

કૃત્વા પ્રતિકૃતિં પ્રાજ્ઞઃ કાકરક્તેન લેપયેત્ ।
કાકોલૂકસ્ય પક્ષાંશ્ચ ગુદે તસ્ય વિનિક્ષિપેત્

તાં ચતુષ્પથે નિખનેત્શ્મશાનાગ્નિમથોપરિ ।
પ્રજ્વાલ્ય હોમયેત્તત્ર કાકપક્ષાંશ્ચ સુવ્રતે

ઉદ્ભ્રાન્તપત્રસહિતાન્ ખરમૂત્રેણ ભાવિતાન્ ।
યસ્ય નામ સમુદ્દિશ્ય યકારાદ્યન્તરોધિતમ્

મન્ત્રાવસાને વિન્યસ્તં વિસર્ગાન્તં પ્રચાટયેત્ ।
ભ્રમતે કાકવત્પૃથ્વીં શત્રુર્વ્યાધિનિપીડિતઃ

પિણ્યાકં નિમ્બપત્ત્રાણિ મૃત્કિણ્વં તુ તુષાણિ ચ ।
શત્રોઃ પ્રતિકૃતિં કૃત્વા અક્ષપુષ્પૈસ્તુ વેષ્ટિતામ્

શ્મશાને નિખનેત્તાં તુ વહ્નિં પ્રજ્વાલ્ય ચોપરિ ।
પુષ્પૈર્વિભીતતરુજૈર્યસ્ય નામ્ના તુ હોમયેત્

વિદ્વિષ્ટો વૈ ભવેચ્છત્રુઃ કામદેવસમોઽપિ યઃ ।
પ્રિયઙ્ગુલતિકામિશ્રં ગુગ્ગુલું ઘૃતવેધિતમ્

હૃત્વા ત્વષ્ટશતં દેવિ સુભગઃ સમ્પ્રજાયતે ।
જાતિકુટ્મલકૈર્મિશ્રૈસ્ત્રિમધ્વક્તૈસ્તિલૈર્હુતૈઃ

સુભગત્વમવાપ્નોતિ રૂપહીનોઽપિ યો નરઃ ।
તિલૈર્લવણસમ્મિશ્રૈસ્ત્રિમધ્વક્તૈર્હુતૈઃ પ્રિયૈઃ

સપ્તાહાદ્વશમાયાતિ યા સ્ત્રી રૂપેણ ગર્વિતા ।
રાજિકા લવણં ચૈવ મધુક્ષીરઘૃતપ્લુતમ્

હોમયેન્નામસમ્મિશ્રં યસ્યાકર્ષેત્તુ તં દ્રુતમ્ ।
નરસ્ય રોચનાં ગૃહ્ય દ્વિરદસ્ય મદેન તુ

ભાવયિત્વાભિમન્ત્ર્યૈતન્મન્ત્રેણાષ્ટશતં જપેત્ ।
સ્નાને વિલેપને મદ્યે ગન્ધે વા યસ્ય દીયતે

સ વશ્યો ભવતિ ક્ષિપ્રં ધનદઃ પ્રાણદસ્તથા ।
અથવા મારયેત્ક્ષિપ્રં શત્રું નિશ્ચિતમાત્મનઃ

અપકારશતૈર્યુક્તં કૃતઘ્નં દુષ્ટચેતસમ્ ।
કપાલદ્વયમાદાય નામ શત્રોઃ સમાલિખેત્

કપાલસમ્પુટસ્થં તદ્વિષાઙ્ગારેણ ભાવિતમ્ ।
રુધિરેણ સમાયુક્તં હુમ્ફટ્કારવિદર્ભિતમ્

મહાપ્રેતવનં ગત્વા સ્વચ્છન્દં પૂજયેત્તતઃ ।
કૃષ્ણમાલ્યોપહારૈશ્ચ તતઃ કર્મ સમારભેત્

વિજ્ઞાપ્ય ભૈરવં દેવં શત્રું મે વિનિપાતય ।
અનુજ્ઞાતસ્તુ દેવેન ગૃહિત્ત્વા તચ્છિરોદ્વયમ્

તત્ર ગત્વા મહાદેવિ કપાલાસનસંસ્થિતઃ ।
તત્રસ્થો રોષસમ્પૂર્ણો દક્ષિણાભિમુખઃ સ્થિતઃ

આત્મનો ભૈરવં રૂપં જ્ઞાત્વા ઘોરં સુભીષણમ્ ।
ક્રુદ્ધઃ સમુચ્ચરેન્મન્ત્રી દ્વાત્રિંશાક્ષરસમ્મિતમ્

વિલોમેન મહાભાગે શત્રુનામ તતોઽન્તગમ્ ।
હુમ્ફડ્દ્વયં સમુચ્ચાર્ય કાદ્યે ચાસ્ફાલયેદ્ભૃશમ્

ખણ્ડશશ્ચૂર્ણિતે યાવત્તાવચ્છતુર્વિનશ્યતિ ।
સપ્તરાત્રેણ દેવેશિ પ્રયોગસ્ત્વનિવર્તકઃ

એવં શતસહસ્રાણિ અન્યકલ્પોત્થિતાનિ ચ ।
પ્રયોગાણાં કરોત્યેષ મન્ત્રરાજેશ્વરેશ્વરઃ

અનુલોમગતં દેવં વૌષત્કારાન્તસંસ્થિતમ્ ।
ક્ષીરં તુ હોમયેદ્દેવિ શાન્ત્યર્થે હિતકારકમ્

વષદાપ્યાયને શસ્તં સ્વાહાન્તં વશકર્મણિ ।
મન્ત્રાણાં તર્પણાર્થં ચ નત્યન્તં ચાર્ચને સ્મૃતમ્

એતદ્ધિ કથિતં દેવિ સાધકસ્ય સુમેધસઃ ।
ક્રિયાકાલાંશયુક્તસ્ય અક્લેશાત્તુ સુખાવહમ્

ઇતિ સ્વચ્છન્દતન્ત્રે પઞ્ચપ્રણવાધિકારઃ ષષ્ઠઃ પટલઃ
સપ્તમઃ પટલઃ
ક્રિયા જ્ઞાતા મયા દેવ ત્વત્પ્રસાદાન્મહેશ્વર ।
કાલાંશકં ચ દેવેશ કથયસ્વ પ્રસારતઃ

કાલો દ્વિધાત્ર વિજ્ઞેયઃ સૌરશ્ચાધ્યાત્મિકઃ પ્રિયે ।
સુવારકરણે લગ્ને સુયોગે સુદિને પ્રિયે

તેજોઽપચયરાશૌ તુ દક્ષિણાયનમુત્તરમ્ ।
ગ્રહણં ચન્દ્રસૂર્યાભ્યાં કાલશ્ચ ઋતવસ્તથા

પક્ષો માસશ્ચ વેલા વિષુવદ્રાશ્યન્તરં તથા ।
પુણ્યાપુણ્યોદયો દેવિ સૌર એષ પ્રકીર્તિતઃ

આધ્યાત્મિકં પુનર્દેવિ કથયામિ નિબોધ મે ।
ષાટ્કોશિકસ્તુ યો દેહો ભૂતતન્માત્રસંયુતઃ

સ મનોબુદ્ધ્યહઙ્કારબુદ્ધિકર્મેન્દ્રિયૈર્ગુણૈઃ ।
સર્વતત્ત્વૈસ્તથા દેવૈઃ સમધિષ્ઠિતવિગ્રહઃ

તત્રાત્મા પ્રભુશક્તિશ્ચ વાયુર્વૈ નાડિભિશ્ચરન્ ।
નાભ્યધોમેઢ્રકન્દે ચ સ્થિતા વૈ નાભિમધ્યતઃ

તસ્માદ્વિનિર્ગતા નાડ્યસ્તિર્યગૂર્ધ્વમધઃ પ્રિયે ।
ચક્રવત્સંસ્થિતાસ્તત્ર પ્રધાના દશ નાડયઃ

દ્વાસપ્તતિસહસ્રાણિ નાડ્યસ્તાભ્યો વિનિર્ગતાઃ ।
પુનર્વિનિર્ગતાશ્ચાન્યા આભ્યોઽપ્યન્યાઃ પુનઃ પુનઃ

યાવત્યો રોમકોટ્યસ્તુ તાવત્યો નાડયઃ સ્મૃતાઃ ।
યથા પર્ણ પલાશસ્ય વ્યાપ્તં સર્વત્ર તન્તુભિઃ

શરીરં સર્વજન્તૂનાં તદ્વદ્વ્યાપ્તં તુ નાડિભિઃ ।
મારુતાપૂરિતાઃ સર્વા આત્મશક્તિચરાઃ સદા

પૃથગ્વૃત્તિપ્રભેદેન ભિન્નાશ્ચારપ્રભેદતઃ ।
ચારવૃત્તિપ્રભેદેન સંજ્ઞાભેદો વરાનને

નાડિનાં ચૈવ વાયૂનાં ભેદો જ્ઞેયઃ સહસ્રશઃ ।
પ્રધાના દશ યાઃ પ્રોક્તા નાડયશ્ચ વરાનને

તાસાં મધ્યે તુ દેવેશિ વાયવો યે વ્યવસ્થિતાઃ ।
નાડીનાં ચૈવ વાયૂનાં સંજ્ઞાવૃત્તીર્નિબોધ મે

ઇડા ચ પિઙ્ગલા ચૈવ સુષુમ્ના ચ તૃતીયકા ।
ગાન્ધારી હસ્તિજિહ્વા ચ પૂષા ચૈવ યશસ્વિની

અલમ્બુસા કુહૂશ્ચૈવ શંખિની દશમી સ્મૃતા ।
એતાઃ પ્રાણવહાઃ પ્રોક્તાઃ પ્રધાના દશ નાડયઃ

પ્રાણોઽપાનઃ સમાનશ્ચ ઉદાનો વ્યાન એવ ચ ।
નાગઃ કૂર્મોઽથ કૃકરો દેવદત્તો ધનઞ્જયઃ

વાયવો નાડયશ્ચૈવ ચક્રવત્સંસ્થિતાઃ પ્રિયે ।
તાસુ સંચરતઃ સિદ્ધિં યોગં ચૈવ વરાનને

જપતશ્ચ વરારોહે જપસિદ્ધિમવાપ્નુયાત્ ।
દશાનાં તુ પરં દેવિ નાડીત્રયમુદાહૃતમ્

બિન્દુનાદાત્મકે દ્વે વૈ મધ્યે શક્ત્યાત્મિકા સ્મૃતા ।
હૃચ્ચક્રે તુ સમાખ્યાતાઃ સાધકાનાં હિતાવહાઃ

પ્રાણો વૈ ચરતે તાસુ અહોરાત્રવિભાગતઃ ।
તથા તે કથયિષ્યામિ પ્રવિભજ્ય યથાસ્ફુટમ્

પ્રભુશક્તિસમાકૃષ્ટા મરુત્પ્રાણાત્મસંસ્થિતાઃ ।
ત્રય એતેઽવિભાગેન સંચરન્તે સમન્તતઃ

અધ ઊર્ધ્વં વહેદ્યસ્માત્સર્વનાડીઃ પ્રવાહયન્ ।
વૃત્તિસંજ્ઞાપ્રભેદેન વર્ણરૂપાણ્યનેકધા

દ્વાસપ્તતિસહસ્રેભ્યો જાયન્તે દશ વૈ પ્રિયે ।
કોટિધાતો વરારોહે સ એકઃ સંવ્યવસ્થિતઃ

પ્રાણાપાનમયઃ પ્રાણો વિસર્ગાપૂરણં પ્રતિ ।
નિત્યમાપૂરયન્નેવ પ્રાણિનામુરસિ સ્થિતઃ

પ્રાણનં કુરુતે યસ્માત્તસ્માત્પ્રાણઃ પ્રકીર્તિતઃ ।
અહોરાત્રગતિં પ્રાણે અધુના કથયામિ તે

તુટયઃ ષોડશ પ્રાણે પૂર્વં હિ કથિતા મયા ।
બાહ્યે નૈવ તુ કાલેન તે લવાઃ પરિકીર્તિતાઃ

તાભિશ્ચતસૃભિર્દેવિ પ્રાણે યામો વિધીયતે ।
તૈરેવ પ્રહરૈર્દેવિ ચતુર્ભિસ્તુ દિનં ભવેત્

રાત્રિશ્ચતુર્ભિર્વિજ્ઞેયા અહોરાત્રસ્ત્વતોઽષ્ટભિઃ ।
શિવો ધર્મેણ હંસસ્તુ સૂર્યા હંસઃ પ્રભાન્વિતઃ

આત્મા વૈ હંસ ઇત્યુક્તઃ પ્રાણો હંસસમન્વિતઃ ।
તસ્યોદયાત્કલેત્કાલઃ ગ્રહાણામુદયો ભવેત્

ઋક્ષાણિ રાશયશ્ચૈવ તારાસ્ત્વંશાસ્તથૈવ ચ ।
પ્રાણે વૈ ઉદયન્ત્યેતે અહોરાત્રેણ સુવ્રતે

અહોરાત્રોદયસ્ત્યૈવ વિભાગં કથયામિ તે ।
હૃદયોર્ધ્વે તુ કણ્ઠાધો યાવદ્વૈ પ્રવહેત્પ્રિયે

અઙ્ગુલેન વિહીને તુ પ્રથમઃ પ્રહરઃ સ્મૃતઃ ।
દ્વિતીય ઊર્ધ્વે વિજ્ઞેયો મધ્યાહ્નસ્તાલુમધ્યતઃ

અત્ર હોમો જપો ધ્યાનં કૃતં વૈ મોક્ષદં ભવેત્ ।
નાસાગ્ર્યત્ર્યઙ્ગુલોર્ધ્વે તુ યાવત્પ્રાપ્તસ્તુ સુવ્રતે

પ્રહરસ્તુ તૃતીયોઽસૌ ભવેદ્વૈ વરવર્ણિનિ ।
શક્ત્યન્તે ચ ચતુર્થસ્તુ પ્રહરોઽહઃ પ્રકીર્તિતમ્

ચતુર્થાન્તે તુ દેવેશિ પ્રાણસૂર્યઃ સદાસ્તગઃ ।
તતોઽસ્તમયસન્ધ્યાત્ર તુટ્યર્ધં તુ ભવેત્પ્રિયે

તત્કાલં તુ વિલમ્બ્યૈવં પુનશ્ચાધઃ પ્રવર્તતે ।
સ ચ ચન્દ્રોદયો દેવિ રજની ચ વિધીયતે

પૂર્વોક્તક્રમયોગેન યામેષ્વેવં ચરત્યસૌ ।
તાલુકે ચાર્ધરાત્રસ્તુ પુનરેવં વિધીયતે

હૃત્પદ્મં તુ યદા પ્રાપ્તઃ પ્રભાતસમયસ્તદા ।
તુટ્યર્ધં તુ વરારોહે પૂર્વસંધ્યા ભવેત્તતઃ

તસ્માત્સમુદયશ્ચૈવ સૂર્યસ્ય સ ભવેત્પુનઃ ।
પૂર્વવત્ક્રમયોગેન સ ચરેદ્ધિ સદા શુભે

વાસરે તુ ચરેત્સૂર્યો ધારાયાં સંચરેચ્છશી ।
ચન્દ્રસૂર્યોદયો હ્યેષ મયા તે પરિકીર્તિતઃ

ભૌમાદ્યાશ્ચ ગ્રહા હ્યેવં ચરન્તિ પ્રવિભાગશઃ ।
પ્રાણે ચાપ્યુદયન્ત્યેતે પ્રહરે પ્રહરે પ્રિયે

વેલા વારો ભવેદ્યસ્ય સ ચરેત્પ્રહરદ્વયમ્ ।
રાહુશ્ચરતિ સોમેન કેતુશ્ચરતિ ભાસ્વતા

યે ગ્રહાસ્તે ચ વૈ નાગા લોકપાલાષ્ટકં ચ તે ।
મૂર્તયશ્ચૈવ તે ચાષ્ટાવષ્ટૌ તે ચ ગણેશ્વરાઃ

તે ચ પઞ્ચાષ્ટકા રુદ્રાસ્તથા યોગાષ્ટકાઃ પરે ।
અનન્તાદિશિખણ્ડ્યન્તાસ્તે ચ વિદ્યેશ્વરાષ્ટકાઃ

સકલાદ્યાનિ તત્ત્વાનિ સ્થિતાનિ પરતસ્ત્વિહ ।
પૂર્વોક્તા ભૈરવાશ્ચાષ્ટૌ સર્વે તે ચ વ્યવસ્થિતાઃ

ગ્રહાદીન્સમધિષ્ઠાય સર્વેષૂદયકારકાઃ ।
રાશિભિઃ સહ નક્ષત્રૈસ્ત ઉદ્યન્તિ અહર્નિશમ્

મધ્યાહ્ને ચાર્ધરાત્રે ચ ઉદયોઽભિજિતો ભવેત્ ।
અભીપ્સિતં ફલં તત્ર સાધકાનાં ભવેદિહ

અહોરાત્રવિભાગોઽયમેવં તે કથિતો મયા ।
અધુના પક્ષમાસાંશ્ચ વર્ષાણિ કથયામિ તે

આધ્યાત્મિકાહોરાત્રેણ બાહ્યે કાષ્ઠા વિધીયતે ।
માસેનાધ્યાત્મિકેનૈવ બાહ્યે ચૈવ કલા ભવેત્

તત્ર ત્રિંશદહોરાત્રા માસસ્તુ વરવર્ણિનિ ।
માસૈદ્વદશભિશ્ચૈવ બાહ્યેઽથ ઘટિકા ભવેત્

શતાનિ ત્રીણ્યહોત્રાત્રાઃ ષષ્ટિરેવ તથાધિકા ।
વર્ષમેતત્સમાખ્યાતં બાહ્યે વૈ ઘટિકા ચ સા

ઘટિકાઃ ષષ્ટિસ્ત્વહોરાત્રે બાહ્યે તુ પ્રવહન્તિ વૈ ।
તા એવાન્તરચારેણ ષષ્ટિઃ સંવત્સરાઃ સ્મૃતાઃ

પ્રાણસંખ્યાં પુનસ્તેષુ કથયામ્યધુના તવ ।
ષટ્શતાનિ વરારોહે સહસ્રાણ્યેકવિંશતિઃ

અહોરાત્રેણ બાહ્યેન અધ્યાત્મં તુ સરધિપે ।
પ્રાણસંખ્યા સમાખ્યાતા જ્ઞાતવ્યા સાધકેન તુ

પ્રણહંસે સદા લીનઃ સાધકઃ પરતત્ત્વવિત્ ।
તસ્યાયં જપ ઉદ્દિષ્ટઃ સિદ્ધિમુક્તિફલપ્રદઃ

અધઃ પ્રવહણે સિદ્ધિર્હૃત્પદ્મં યાવદાગતઃ ।
મુક્તિશ્ચૈવ ભવેદૂર્ધ્વે પરતત્ત્વે તુ સુવ્રતે

મનોઽપ્યન્યત્ર નિક્ષિપ્તં ચક્ષુરન્યત્ર પાતિતમ્ ।
યથા પ્રવર્તતે પ્રાણસ્ત્વયત્નાદેવ સર્વદા

નાસ્યોચ્ચારયિતા કશ્ચિત્પ્રતિહન્તા ન વિદ્યતે ।
સ્વયમુચ્ચરતે હંસઃ પ્રાણિનામુરસિ સ્થિતઃ

માસવત્સરસંખ્યા તુ એષા તે કથિતા મયા ।
ચન્દ્રસૂર્યોપરાગં તુ કથયામિ તતઃ પરમ્

અહોરાત્રસ્તુ યઃ પ્રોક્તઃ પ્રાણેઽસ્મિન્સુરસુન્દરિ ।
સ એવ પક્ષદ્વિતયં માસં ચ કથયામિ તે

તુટ્યર્ધં ચાપ્યધશ્ચોર્ધ્વં વિશ્રમઃ પરિકીર્તિતઃ ।
મધ્યે પઞ્ચદશોક્તા યાસ્તિથયસ્તાઃ પ્રકીર્તિતાઃ

પ્રથમોદયે તુ હૃત્પદ્માત્તુટ્યર્ધં તુ દિનં ભવેત્ ।
દ્વિતીયે ચૈવ તુટ્યર્ધે યદા ચરતિ શર્વરી

રાશયો ગ્રહનક્ષત્રાણ્યુદયન્તિ યથાક્રમમ્ ।
અસ્મિન્નેવમહોરાત્રે પૂર્વવચ્ચ વરાનને

તુટિભિઃ પઞ્ચદશભિઃ પક્ષઃ સ તુ વિધીયતે ।
તિથિચ્છેદે ઋણં જ્ઞેયં વૃદ્ધૌ ચૈવ ધનં ભવેત્

ઋણં ચૈવ ભવેત્કાસો નિઃશ્વાસો ધન ઉચ્યતે ।
કૃષ્ણપક્ષોર્ધ્વચારેણ સંહારઃ સંક્ષયો ભવેત્

ક્રૂરકર્માણિ વૈ તત્ર કુર્વન્સિદ્ધિમવાપ્નુયાત્ ।
શુભકર્માણિ કૃષ્ણે ચ ન ચ સિદ્ધ્યન્તિ સુવ્રતે

શક્તિં વૈ વિશતિ પ્રાણે યા તુટિસ્તુ વિધીયતે ।
અમાવસ્યા તુ સા જ્ઞેયા કૃષ્ણપક્ષે વરાનને

શક્તેર્મધ્યોર્ધ્વભાગે તુ તુટ્યર્ધં યત્પ્રકીર્તિતમ્ ।
પક્ષસંધિસ્ત્વસૌ જ્ઞેયોઽમાવસ્યાર્ધપ્રતિપદા

તિથિચ્છેદેન વૈ તત્ર સૂર્યસ્ય ગ્રહણં ભવેત્ ।
રવિબિમ્બાન્તરે દેવિ ચન્દ્રબિમ્બં તદા ભવેત્

તદન્તરે ભવેદ્રાહુરમૃતાર્થી વરાનને ।
અમૃતં સ્રવતે ચન્દ્રો રાહુશ્ચ ગ્રસતે તુ તમ્

પીત્વા ત્યજતિ તદ્લિમ્બં તદા મુક્તઃ સ ઉચ્યતે ।
આદિત્યગ્રહણં ચૈવ લોકે તદુપદિશ્યતે

રાહુરાદિત્યચન્દ્રૌ ચ ત્રય એતે ગ્રહા યદા ।
દૃશ્યન્તે સમવાયેન તન્મહાગ્રહણં ભવેત્

સ કાલઃ સર્વલોકાનાં મહાપુણ્યતમો ભવેત્ ।
તત્ર સ્નાનં તથા દાનં પૂજાહોમજપાદિકમ્

યત્કૃતં સાધકૈર્દેવિ તદનન્તફલં ભવેત્ ।
તાં ચૈવાર્ધતુટિં ત્યક્ત્વા શુક્લપક્ષોદયો ભવેત્

શક્તિગર્ભાદધઃ સૃષ્ટિસ્તસ્માદ્વૃદ્ધિઃ પ્રજાયતે ।
તદારભ્ય ચ કર્માણિ શુભાન્યભ્યુદયાનિ ચ

ધ્યાનમન્ત્રાદિયુક્તસ્ય સિદ્ધિન્તે નાત્ર સંશયઃ ।
પ્રાણહંસો યદા પ્રાપ્તસ્ત્વધસ્તાં પ્રથમાં તુટિમ્

પૂર્વમર્ધં ત્વહઃ પ્રોક્તં તુટ્યર્ધમપરં નિશા ।
રાશયો ગ્રહ ઋક્સાણિ યોગાશ્ચ કરણાનિ ચ

પૂર્વવત્ક્રમયોગેન તાન્યુદ્યન્તિ ત્વહર્નિશમ્ ।
પ્રતિપત્સા તુ વિજ્ઞેયા ચન્દ્રશ્ચૈકકલો ભવેત્

દ્વિતીયાયાં દ્વિતીયા તુ વૃદ્ધિમેતિ ક્રમેણ તુ ।
તિથયશ્ચૈવમારભ્ય યાવત્પઞ્ચદશી તુટિ

પૌર્ણમાસી તુ વિજ્ઞેયા તિથિર્વૈ સાધકેન તુ ।
તત્ર પૂજા જપો ધ્યાનં સંપૂર્ણં સફલં ભવેત્

સંપૂર્ણશ્ચ ભવેત્તસ્યાં ચન્દ્રો વૈ ચારુલોચને ।
તસ્યાશ્ચાર્ધતુટિર્યા તુ પક્ષસંધ્યા તુ સા સ્મૃતા

તસ્યાર્ધં પૌર્ણમાસી તુ પ્રતિપદર્ધેન સંસ્થિતા ।
હૃત્પદ્મસંધિમધ્યે તુ સોમસ્ય ગ્રહણં ભવેત્

આદિત્યેન વિના લોકે સોમગ્રહણમુચ્યતે ।
તત્રૈવ ચ મહત્પુણ્યં ધ્યાનહોમજપાદિભિઃ

પક્ષદ્વયેઽપિ દેવેશિ ગ્રહણં ચન્દ્રસૂર્યયોઃ ।
નાનાદિદ્ધિપ્રદં હ્યેતત્ સાધકસ્યાભિયોગિનઃ

મોક્ષશ્ચૈવ પુનર્ભદ્રે પક્ષદ્વયસમુજ્ઝિતઃ ।
પક્ષદ્વયં પરિત્યજ્ય પૂવોક્તકરણેન તુ

ઉન્મન્યન્તે સ્થિતો નિત્યં પરવૃત્ત્યવલમ્બકઃ ।
પરિત્યજ્ય ત્વધઃ સર્વં ધ્યાનમાસ્થાય યોજયેત્

તસ્ય મુક્તિર્ન સંદેહસ્ત્વન્યથા સિદ્ધિભાગ્ભવેત્ ।
પક્ષદ્વયેઽપિ ગ્રહણં ભવેદ્વૈ સર્વદેહિનામ્

એવમેતત્સમાખ્યાતં યાવદાયુર્વરાનને ।
અત્રૈવાધ્યાત્માહોરાત્રે ત્વથાબ્દોદય ઉચ્યતે

હૃત્પદ્માદૂર્ધ્વપર્યન્તં રાશયઃ ષડ્વ્યવસ્થિતાઃ ।
અઙ્ગુલૈઃ ષડ્ભિરેકૈકો હૃત્પદ્માદ્યાવ શક્તિતઃ

અઙ્ગુલે અઙ્ગુલે હ્યત્ર તિથયઃ પઞ્ચ સંસ્થિતાઃ ।
તસ્યાપ્યર્ધં દિનં પૂર્વમપરાર્ધં નિશા ભવેત્

ષટ્પઞ્ચકાસ્તિથીનાં યે તે ઃઓરાત્રાસ્તુ માસિકાઃ ।
ત્રિંશતા તૈરહોરાત્રૈર્દ્વિપક્ષો માસ ઉચ્યતે

માસિ રાશ્યુદયે હ્યેષ અધોર્ધ્વપ્રાણસંચરે ।
હૃદયાદુદયસ્થાનાત્સંક્રાન્તિર્મકરે સ્થિતા

ષડઙ્ગુલાન્યધસ્ત્યક્ત્વા કુમ્ભે સંક્રમતે પુનઃ ।
કણ્ઠોર્ધ્વે દ્વ્યઙ્ગુલં ત્યક્ત્વા મીને સંક્રમતે પુનઃ

ગલોર્ધ્વાદ્યાવત્તાલ્વન્તં ત્યક્ત્વા મેષેઽથ સંક્રમેત્ ।
નાસાન્તં યાવત્સંક્રાન્તિરઙ્ગુલાનિ ષડેવ હિ

એષા વૈ વિષુસંક્રાન્તિરુત્તરે સંવ્યવસ્થિતા ।
જપહોમાર્ચનધ્યાનાન્મહાભ્યુદયકારિકા

નાસાગ્રં તુ પરિત્યજ્ય પ્રાણહંસો વૃષે ચરેત્ ।
ષડઙ્ગુલાનિ સંત્યજ્ય સંક્રમેન્મિથુને પુનઃ

શક્ત્યન્તં યાવદધ્વાનં સંક્રાન્તિર્મિથુને સ્મૃતા ।
મકરાચ્ચ સમારભ્ય મિથુનાન્તં ચ સુવ્રતે

ઉત્તરયણમત્રૈતદૈહિકીસિદ્ધિવર્જિતમ્ ।
સ્નાનં ધ્યાનં તથા દાનં પૂજાહોમજપાદિકમ્

સાધકાદ્યૈઃ કૃતં યચ્ચ સહસ્ત્રાનેકધા ભવેત્ ।
ઇહ જન્મનિ નાપ્નોતિ પરત્રૈવોપતિષ્ઠતે

દિનાનિ તત્ર વર્ધન્તે મકરાન્મિથુનાન્તિકમ્ ।
તત્કાલે સંહરેદ્વીર્યં જગત્યસ્મિંશ્ચરાચરે

હંસો રશ્મિભિરાકૃષ્ય ગર્ભસ્થં કારયેત્તુ તમ્ ।
ગર્ભસ્થાનેકધારૂપં યદ્ગૃહીતં પુરાતનમ્

કર્કટાદેઃ સમારભ્ય સર્વં વર્ષતિ તત્પુનઃ ।
તસ્માદારભ્ય મકરાદ્ધ્યાનહોમજપાદિકમ્

પરલોકનિમિત્તાય તદનન્તફલં ભવેત્ ।
પુરશ્ચર્યાનિમિત્તાય મન્ત્રગ્રહવ્રતં ચ યત્

મીનાદાવારભેત્સર્વં મન્ત્રસિદ્ધ્યર્થમાત્મનઃ ।
બાહ્યેઽપિ તરવો લોકે ઋતુષટ્કસમીરિતમ્

કુસુમાનન્દમાયાન્તિ કુસુમાયુધદીપકમ્ ।
મન્ત્રાઃ કાલાનુરૂપેણ વ્રતચર્યાદિનેરિતાઃ

જ્ઞેયબોધપ્રદીપ્તાશ્ચ સિદ્ધિમુક્તિપ્રસાધકાઃ ।
અધ્યાત્મશબ્દરૂપાત્મા ષડ્રસાસ્વાદનેરિતઃ

હંસબોધપ્રદીપ્તસ્તુ ગલકે મીનમાશ્રિતઃ ।
શબ્દસંવેદનં તસ્ય સ્ફુટં તત્ર ભવેદ્યતઃ

તદારભ્ય જપાત્તસ્ય સર્વમેવ પ્રવર્તતે ।
મિથુનાન્તં ચ દેવેશિ તતઃ સિદ્ધિઃ પ્રજાયતે

સહંસો બિન્દુશક્તિસ્થઃ સિદ્ધિદ્વારૈરધોમુખઃ ।
કર્કટાદૌ સ વર્ષેત્તુ તુલાન્તં તાલુકાન્તરે

કણ્ઠાદધસ્તતો દેહી હૃત્પદ્માત્સર્વતો વ્રજેત્ ।
તસ્માદિહાત્મસિદ્ધ્યર્થં પુષ્ટ્યર્થં ચૈવ સાધયેત્

દક્ષિણાયનજે કાલે યસ્માત્સૃષ્ટિઃ પ્રજાયતે ।
શક્ત્યધો હૃદયે હંસઃ સંક્રમેત્કર્કટે પ્રિયે

ષડઙ્ગુલાનિ સંત્યજ્ય સિંહે વૈ સંક્રમેત્પુનઃ ।
ષડઙ્ગુલૈઃ પુનસ્ત્યક્તૈઃ કન્યાં સંક્રમતે પુનઃ

નાસિકાગ્રાત્તુ તાલ્વન્તં ત્યક્ત્વૈવં વિષુવદ્ભવેત્ ।
તુલાસંક્રાન્તિરેષોક્તા દક્ષિણં વિષુવદ્ભવેત્

સાધનં યત્કૃતં તત્ર ઇહ જન્મનિ કામદમ્ ।
મૃત્યોર્જયં તથા શાન્તિં પુષ્ટિં તસ્માત્સમારભેત્

તસ્માત્સ ષડ્રસાહારો ગલાધઃ પ્રીણયેત્તનુમ્ ।
ષડઙ્ગુલાનિ ત્યક્ત્વા તુ વૃશ્ચિકે ક્રમતે પુનઃ

કણ્ઠોર્ધ્વં દ્વ્યઙ્ગુલં ત્યક્ત્વા કણ્ઠાધશ્ચતુરઙ્ગુલમ્ ।
વૃશ્ચિકં તુ પરિત્યજ્ય ધન્વિસંક્રાન્તિરુચ્યતે

ષડઙ્ગુલાદધસ્તાત્તુ ધન્વિસ્થશ્ચરતે હૃદિ ।
હૃત્પદ્માન્તં તુ વૈ હંસશ્ચરિત્વા ઊર્ધ્વગોદયઃ

મકરાદિષુ સંક્રાન્તૌ દ્વાદશૈવં ચરેત્સદા ।
અમુનોક્તક્રમેણૈવ આયુર્વૈ સર્વદેહિનામ્

ઐહિકામુષ્મિકી સિદ્ધિરધમા મધ્યમોત્તમા ।
અયનદ્વયમાખ્યાતં મોક્ષસિદ્ધિર્દ્વયોજ્ઝિતા

અયનદ્વયપર્યન્ત ઉન્મન્યન્તે સદા સ્થિતઃ ।
તત્રસ્થો વૈ જપધ્યાનાન્મોક્ષસિદ્ધિમવાપ્નુયાત્

મોક્ષં ગત્વા તુ નાગચ્છેત્પ્રતિજ્ઞા ભૈરવસ્ય તુ ।
અસ્મિન્નબ્દોદયે ભૂયો દ્વાદશાબ્દોદયં શૃણુ

ચૈત્રસંવત્સરે યસ્માન્માસાનામુદયો ભવેત્ ।
તદાદિ સાધકૈસ્તસ્માત્કર્તવ્યં મન્ત્રસાધનમ્

દ્વાદશાબ્દઃ સ વિજ્ઞેયશ્ચૈત્રમાસાદ્વરાનને ।
લક્ષણં તસ્ય વક્ષ્યામિ પ્રાણોઽસ્મિન્પ્રવિભાગશઃ

તત્ર સંવત્સરેણૈવ અમુનોક્તેન સુવ્રતે ।
અહોરાત્રસ્તુ યઃ પ્રોક્તો દ્વાદશાંશં ભજેત્પ્રિયે

દ્વાદશ તે અહોરાત્રા દ્વાદશાબ્દે ભવન્તિ વૈ ।
પઞ્ચભિસ્તાંસ્તુ સંગુણ્ય દ્વાદશાબ્દ ઋતુર્ભવેત્

તમેવ દ્વિગુણં કૃત્વા કાલસ્તુ સ વિધીયતે ।
ત્રિગુણેનૈતદયને વત્સરઃ ષઙ્ગુણેન તુ

સંક્રાન્તયો દ્વાદશાત્ર યદ્વદબ્દે પ્રકીર્તિતાઃ ।
દ્વાદશાબ્દોદયે પ્રાણે વત્સરાસ્તે પ્રકીર્તિતાઃ

દ્વાદશાબ્દે ત્વહોરાત્રાઃ તેષાં સઙ્ખ્યાં નિબોધ મે ।
સહસ્રાણિ તુ ચત્વારિ ત્રિશતી વિંશતિસ્તથા

દ્વાદશાબ્દોદયે દેવિ પ્રાણેઽસ્મિન્કથિતા મયા ।
ષષ્ટ્યબ્દોદયમત્રૈવ પુનશ્ચ કથયામિ તે

આનન્દાદ્યાસ્તુ તે જ્ઞેયાઃ ષષ્ટ્યબ્દાસ્તુ વરાનને ।
તે ચાધ ઊર્ધ્વગે પ્રાણે એકસ્મિન્સુરસુન્દરિ

ચરન્તિ પ્રવિભાગેન તથા તે કથયામ્યહમ્ ।
આનન્દપ્રભૃતેર્દેવિ મન્ત્રમારાધયેત્તુ યઃ

તસ્યાનન્દસ્તુ દેવેશિ મન્ત્રેણ સહ જાયતે ।
દ્વાદશાબ્દે ત્વહોરાત્રં પઞ્ચધા ભેદયેચ્ચ તમ્

ષષ્ટ્યબ્દે તે ત્વહોરાત્રાઃ પઞ્ચૈવ પરિકીર્તિતાઃ ।
તે વૈ ષઙ્ગુણિતાસ્તત્ર માસ એકઃ પ્રકીર્તિતઃ

તૈશ્ચ દ્વાદશભિર્દેવિ વર્ષમેકં વિધીયતે ।
અઙ્ગુલે તુ સપઞ્ચાંશે માનમેતત્પ્રકીર્તિતમ્

ષડઙ્ગુલૈસ્તુ પઞ્ચાબ્દાઃ ષષ્ટ્યબ્દ ઉદયન્તિ તે ।
હૃત્પદ્માદ્યાવ શક્ત્યૂર્ધ્વં ત્રિંશદબ્દોદયો ભવેત્

શક્ત્યધો યાવદ્ધૃત્પદ્મં ત્રિંશદબ્દોદયો ભવેત્ ।
ષષ્ટ્યબ્દે યે ત્વહોરાત્રાઃ સઙ્ખ્યાં તેષુ વદામ્યહમ્

વિંશતિસ્તુ સહસ્રાણિ સહસ્રં ષટ્શતાધિકમ્ ।
અહોરાત્રાસ્તુ ષષ્ટ્યબ્દે સઙ્ખ્યાતાસ્તુ વરાનને

ષષ્ટ્યબ્દોદય આખ્યાતઃ પ્રાણ એકત્ર તે મયા ।
ચન્દ્રસૂર્યોપરાગે ચ પક્ષમાસાયનેષુ ચ

યુગાદિષુ યુગાન્તેષુ યચ્ચ સંવત્સરેઽપ્યથ ।
વર્ષદ્વાદશકે ચૈવ ષષ્ટ્યબ્દેઽથ વરાનને

સ્નાનદાનેન યજ્ઞૈશ્ચ પૂજાહોમજપેન ચ ।
જ્ઞાનયોગાદિભિશ્ચૈવ બાહ્યે કાલે તુ યત્કૃતમ્

અમુનોક્તે વરારોહે તત્ફલં લભતે મહત્ ।
પ્રાણહંસગતિં ચારે જ્ઞાત્વૈકસ્મિંસ્તુ તદ્ભજેત્

સ્વસંવેદ્યો ભવેચ્ચારો નાડીચારજયાત્સ્ફુટમ્ ।
અથવા સ જપાદેવમત્યર્થમુપબૃંહિતઃ

મન્ત્રી યોગં વિજાનાતિ જ્ઞાત્વા સર્વજ્ઞતાં વ્રજેત્ ।
પુનરેવ પ્રવક્ષ્યામિ નાડિત્રયવિભાગતઃ

દક્ષિનોત્તરસંક્રાન્તૌ વિષુવચ્ચારતસ્તથા ।
યથા ચરત્યસૌ હંસો જગત્યસ્મિંશ્ચરાચરે

અન્તઃસ્થઃ કાલરૂપેણ કલાભિઃ કલયઞ્જગત્ ।
નાડિત્રયકૃતાધારો માર્ગત્રયવ્યવસ્થિતઃ

ગુણત્રયસમાવિષ્ટસ્ત્રિધાવસ્થાવ્યવસ્થિતઃ ।
કારણૈઃ ષડ્ભિરાક્રાન્તઃ શક્તિત્રિતયસંયુતઃ

ઇચ્છાજ્ઞાનક્રિયાવિદ્ધઃ સોમસૂર્યાગ્નિમધ્યગઃ ।
દક્ષનાસાપુટે ચૈવ નાડી વૈ પિઙ્ગલા સ્મૃતા

ઇડા ચૈવ તુ વામેન સુષુમ્ના મધ્યતઃ સ્થિતા ।
દક્ષિણે દેવમાર્ગસ્તુ પિતૃમાર્ગસ્તથોત્તરે

મધ્યમઃ શિવમાર્ગસ્તુ તત્ર ગત્વા ન જાયતે ।
દક્ષિણે સત્ત્વજાગ્રત્સ્થઃ સ્વપ્નસ્થો વામતો રજઃ

મધ્યે તમસ્તુ વિજ્ઞેયં સુષુપ્તાવસ્થ એવ ચ ।
બ્રહ્મેશ્વરશ્ચ દક્ષસ્થો વામે વિષ્ણુસદાશિવૌ

મધ્યે રુદ્રશિવૌ પ્રોક્તૌ સર્વાતીતઃ પરઃ શિવઃ ।
જ્યેષ્ઠાજ્ઞાને ચ દક્ષે ચ ક્રિયા વામા તથોત્તરે

રૌદ્રી ચેચ્છા ચ મધ્યસ્થા પરા શક્તિઃ પરાપરા ।
દક્ષિણો તુ સ્થિતઃ સૂર્યો વામે સોમો વિરાજતે

પાકે પ્રકાશકત્વે ચ મધ્યસ્થશ્ચૈવ પાવકઃ ।
પાચયેત્સર્વપાકં હિ સોમાદિગુણસમ્ભવમ્

પ્રકાશયેત્સ્વસામર્થ્યાત્પરતત્ત્વમનામયમ્ ।
રાશયશ્ચ ગ્રહાઃ સર્વે ઋક્ષયોગાદયશ્ચ યે

ચન્દ્રસૂર્યપથેનૈવ તે ચરન્ત્યનુપૂર્વશઃ ।
સૂર્યસોમૌ ચ તે સર્વે ભુઞ્જતે ક્રમશઃ પ્રિયે

સોમસૂર્યાત્મકાસ્તે વૈ પથિત્રયવ્યવસ્થિતાઃ ।
વાયતિ તપતિ સૂર્યઃ સોમો વર્ષતિ ચામૃતમ્

સોમસૂર્યાત્મકં યસ્માજ્જગત્સ્થાવરજઙ્ગમમ્ ।
સૌરો દક્ષિણમાર્ગસ્તુ ઉત્તરાયણસંજ્ઞિતઃ

વામઃ સૌમ્યસ્તુ યઃ પ્રોક્તસ્તત્ર વૈ દક્ષિણાયનમ્ ।
સોમસૂર્યાત્મ વિષુવત્પુટદ્વયવિનિઃસૃતમ્

ઉદક્સંક્રાન્તયઃ પઞ્ચ પઞ્ચ વૈ દક્ષિણાયને ।
દક્ષિણોત્તરયોર્મધ્યે સંક્રાન્ત્યા વિષુવદ્દ્વયમ્

સૌરશ્ચ દક્ષિણો માર્ગસ્ત્વભિચારપ્રસિદ્ધિદઃ ।
આપ્યાયને તથા પુષ્ટૌ શાન્તિકે સૌમ્ય ઉત્તરઃ

દક્ષિણાદુત્તરં યાતિ ઉત્તરદ્દક્ષિણં યદા ।
દક્ષિણોત્તરસંક્રાન્તિઃ સા ચૈવં સંવિધીયતે

દક્ષિણસ્યાં યદા નાડ્યં સંક્રામેત્તુ યદોત્તરમ્ ।
યાવદર્ધં તુ તત્રસ્થં મધ્યેનોત્તરતો વહેત્

તાવત્તદ્વિષુવત્પ્રોક્તમુત્તરં તૂત્તરાયણે ।
ઉત્તરાદ્દક્ષિણાયાં તુ સંક્રામન્સ વરાનને

યાવદર્ધં વહેત્તત્ર અર્ધં દક્ષિણતો વહેત્ ।
વિષુવદ્દક્ષિણં તાવદ્દક્ષિણાયનજં પ્રિયે

તત્ર પૂજા જપો હોમો યત્કૃતં મુક્તિદં ભવેત્ ।
ધ્યાનયોગેન દીક્ષાયાં તત્સ્થો વૈ મોચયેદ્ગુરુઃ

બાહ્યે ચૈવ ત્વહોરાત્રે અધ્યાત્મં તુ વરાનને ।
ચતુર્વિંશતિસંક્રાન્તીઃ પ્રાણહંસસ્તુ સંક્રમેત્

અહનિ દ્વાદશ પ્રોક્તા રાત્રૌ વૈ દ્વાદશ સ્મૃતાઃ ।
પૂર્વાહ્ણે વિષુવત્ત્વેકં મધ્યાહ્ને તુ દ્વિતીયકમ્

તૃતીયં ચાપરાહ્ણે વૈ અર્ધરાત્રે ચતુર્થકમ્ ।
ચતુર્ધા વિષુવત્પ્રોક્તમહોરાત્રેણ મુક્તિદમ્

ચતુર્વિંશતિસંક્રાન્ત્યઃ સમધાતોઃ સ્વભાવતઃ ।
શતાનિ નવ વૈ હંસ એકામેકાં વહેત્સદા

એતન્માનં સમાખ્યાતમન્યથા પ્રવહેદ્યદા ।
ઇષ્ટં ચૈવાપ્યનિષ્ટં ચ તદા સંસૂચયેત્તુ સઃ

આત્માર્થં વા પરાર્થં વા તસ્માદ્યોગી નિરૂપયેત્ ।
પૂર્વોદયે તુ સંપ્રાપ્તે ભાસ્કરસ્ય વરાનને

જીવિતં મરણં ચૈવ તદારભ્ય વિચારયેત્ ।
સુસંયતમના યોગી વીરો યોગાસનસ્થિતઃ

સંસ્મરન્નાત્મજં પ્રાણં સુષુમ્નાન્તર્ગતં પ્રિયે ।
સુપ્રશાન્તસ્તદા તિષ્ઠેત્પ્રાણૈકગતમાનસઃ

પ્રાણસંક્રાન્તિકાલો વૈ પિઙ્ગલૈકસ્થિતો વહેત્ ।
પ્રવાહે વિષુવદ્દેવિ જ્ઞાત્વા કાલં સમાદિશેત્

એકાબ્દં જીવિતં જ્ઞેયમહોરાત્રેણ સુવ્રતે ।
અબ્દદ્વયં સ જીવેત્તુ અહોરાત્રદ્વયેન તુ

ત્ર્યબ્દં તુ ત્રિભિરેવાત્ર ચતુર્ભિશ્ચતુરબ્દકમ્ ।
પઞ્ચાબ્દં પઞ્ચદિવસૈઃ ષડ્ભિઃ ષડ્વર્ષમેવ ચ

સપ્તભિઃ સપ્ત વર્ષાણિ જીવેદષ્ટાષ્ટભિર્દિનૈઃ ।
નવભિર્નવવર્ષાણિ દશભિર્દશ એવ ચ

દિનૈકાદશકેનૈવ વર્ષૈકાદશકં પ્રિયે ।
દિનૈર્દ્વાદશભિર્યોગી જીવેદ્વર્ષાણિ દ્વાદશ

સપ્તયામપ્રવાહેણ ષણ્માસાનથ જીવતિ ।
પ્રહરાન્ષડ્વહેદ્યસ્ય માસાંસ્ત્રીન્વૈ સ જીવતિ

પઞ્ચપ્રહરવાહેન દ્વયર્ધમાસાયુર્વ સઃ ।
ચતુર્ભિઃ પ્રહરૈદેવિ માસમેકં સ જીવતિ

પ્રહરત્રયવાહેન માસાર્ધં ચૈવ જીવતિ ।
પ્રહરદ્વયં વહેદ્યસ્ય દિનાન્યષ્ટૌ સ જીવતિ

ચતુરઃ પ્રહરાઞ્જીવેત્પ્રહરં તુ વહેદ્યદા ।
પ્રહરાર્ધં વહેદ્યસ્ય સ જીવેત્પ્રહરદ્વયમ્

સદ્યો મૃત્યુર્ભવેત્તસ્ય યસ્ય હંસસ્ત્રિમાર્ગગઃ ।
યદારભ્ય નિરૂપ્યેત પ્રાણે વૈ કાલમીશ્વરમ્

માસઃ પક્ષો દિનં વર્ષં તદહઃ પ્રભૃતિ પ્રિયે ।
સંલક્ષ્યૈવં પ્રયત્નેન તત્કાલે નિશ્ચયો ભવેત્

ઉત્તરાયણજે કાલે એવં તે કથિતં મયા ।
અયુક્તસ્યાપિ ચ પ્રાણે મૃત્યુજ્ઞાનં નિબોધ મે

કર્ણરન્ધ્રકૃતાઙ્ગુષ્ઠો ઘોષં ન શૃણુતે યદા ।
મરણં તસ્ય દેવેશિ ષણ્માસેન વિનિર્દિશેત્

ઘોષમધ્યે પરં શબ્દં ચીરવાક્ચિઞ્ચિનીરવમ્ ।
માસમેકં સ જીવેત્તુ ન શૃણોતિ યદા પ્રિયે

ઉત્પાટં ચૈવ કાણં ચ મૃત્યુયોગં ચ મે શૃણુ ।
સંક્રાન્તિપઞ્ચકં પ્રાણો મુખરન્ધ્રે વહેદ્યદા

તમુત્પાટં વદેદ્યોગં સ્થાનાત્સ્થાનાન્તરં વ્રજેત્ ।
વિત્તનાશસ્તથોદ્વેગો રોગવૃદ્ધિશ્ચ જાયતે

સુહૃદ્ગૃહવિનાશશ્ચ તેજોહાનિશ્ચ જાયતે ।
દક્ષિણે પુટ એકસ્મિન્ દક્ષિણાયનવર્જિતે

સંક્રાન્ત્યષ્ટકવાહેન કાણયોગો ભવેદ્ધિ સઃ ।
ભગન્ધરોઽનુગ્રન્થશ્ચ નેત્રરોગશ્ચ કામલા

શૂલં વિસ્ફોટિકા દુઃખમુરોદોષા ભવન્તિ ચ ।
વામનાસાપુટેનૈવ સંક્રાન્તીશ્ચ ત્રયોદશ

જ્વરઃ શિરોઽર્તિઃ શૂલં ચ અર્શાસિ સ્તમ્ભ એવ ચ ।
મૂત્રકૃચ્છ્રં પ્રમેહશ્ચ પાણ્ડુરોગશ્ચ જાયતે

ઇડાસ્થઃ શ્લેષ્મણા વ્યાધિં પ્રકોપયતિ સુવ્રતે ।
યસ્મિંશ્ચારે નિરૂપ્યેત તત્કાલદિવસે પરે

વ્યાધિભિઃ પીડ્યતે સર્વૈર્વામવામેતરેતરે ।
અથાન્યત્સ્પર્શવિજ્ઞાનં નાસાધસ્તાત્તથોપરિ

ઊર્ધ્વેન સ્પૃશતશ્ચોર્ધ્વં રુગ્દોષાઃ પ્રાક્પ્રચોદિતાઃ ।
વાચાક્રોશાભિભવનં દક્ષિણેન વહેદ્યદા

મધ્યે મધ્યપુટસ્પર્શી પરાભિભવતાં વ્રજેત્ ।
ઇતશ્ચેતશ્ચ બહુધા સંક્રાન્ત્યેકા વહેદ્યદા

પૂજનં બહુસંમાનં લાભસ્તસ્ય ભવેત્તદા ।
મન્દચારે સુષુમ્નાયાં પ્રાણહંસો વહેદ્યદા

ભૂલાભો ધર્મ ઐશ્વર્યં ભવેચ્ચાત્ર પ્રિયાગમઃ ।
દ્વાદશૈવ તુ સંક્રાન્તીર્વહેદ્વિષુવતૈકતઃ

તદૈકવત્સરેણૈવ મરણં તુ સમાદિશેત્ ।
હ્રસેત્સંક્રાન્તિરેકૈકા માસ એકો હ્રસેત્તદા

સંક્રાન્ત્યેકા વરારોહે ત્રિંશત્પ્રાણક્ષયોદયા ।
દિને દિને વહેદ્બાહ્યે યાવત્ત્રિંશદ્દિનાનિ તુ

માસાન્તે તુ ભવેન્મૃત્યુઃ સદ્ય એવ વરાનને ।
મૃત્યુયોગઃ સમાખ્યાતો મયા તે વરવર્ણિનિ

અબ્દં માસં તથા પક્ષં તિથિં વેલાં યદાભ્યસેત્ ।
યત્કાલાત્તુ સમારભ્ય તત્કાલં તુ સમાદિશેત્

ઇડાસુષુમ્નામાર્ગેણ પ્રાણચારં વિદુર્બુધાઃ ।
દક્ષિણાયનજે કાલે એવં તે કથિતં શુભમ્

એવં શરીરજે કાલે મૃત્યું ચાશુભમેવ ચ ।
જ્ઞાત્વા યોગી જયેન્મૃત્યુમશુભાન્યપ્યશેષતઃ

ધ્યાત્વા કાલેશસ્વચ્છન્દં હંસં વા સકલેશ્વરમ્ ।
નાસિકારન્ધ્રમાર્ગસ્થઃ સ સૃજેત્સંહરેજ્જગત્

તત્રસ્થઃ કલયેત્સર્વં સર્વભૂતેષ્વવસ્થિતઃ ।
તત્સ્થં ધ્યાત્વા જયેન્મૃત્યું નાકલસ્થં કલેત્પ્રભુઃ

ધ્યાનયુક્તસ્ય ષણ્માસાત્સર્વજ્ઞત્વં પ્રવર્તતે ।
કાલત્રયં વિજાનાતિ કાલયુક્તસ્તુ યોગવિત્

કાલહંસં સ તુ જપન્ ધ્યાયન્વાપિ મહેશ્વરિ ।
સ ભવેત્કાલરૂપી વૈ સ્વચ્છન્દઃ કાલવચ્ચરેત્

હતમૃત્યુર્જરાં ત્યક્ત્વા રોગૈઃ સર્વભયોજ્ઝિતઃ ।
વિજ્ઞાનં શ્રવણં દૂરાન્મનનં ચાવલોકનમ્

સર્વૈશ્વર્યગુણાવાપ્તિર્ભવેત્કાલજયાત્સદા ।
દક્ષનાસાપુટે ધ્યાત્વા બ્રાહ્મૈશ્વર્યમવાપ્નુયાત્

તદાયુસ્તત્સમં વીર્યં ભૂતકાલં ચ વેત્ત્યતઃ ।
ભવિષ્યજ્જ્ઞો ભવેદ્વામે વિષ્ણુતુલ્યબલશ્ચ સઃ

તત્સમં ચૈતદૈશ્વર્યં તદાયુર્યોગિરાડ્ભવેત્ ।
ભૂતં ભવ્યં ભવિષ્યચ્ચ સર્વં જાનાતિ મધ્યતઃ

નિત્યં વૈ ધ્યાનયોગેન રુદ્રસ્ય સમતાં વ્રજેત્ ।
આયુષા બલવીર્યેણ રૂપૈશ્વર્યેણ તત્સમઃ

બ્રહ્મણઃ પરભાવેન ઐશ્વરં પદમાપ્નુયાત્ ।
વિષ્ણોઃ સદાશિવૈશ્વર્યં પરભાવાદવાપ્નુયાત્

રુદ્રસ્ય યઃ પરો ભાવો ધ્યાત્વા તં તુ શિવો ભવેત્ ।
એવં મૃત્યુજયઃ ખ્યાતઃ અમૃતં ધ્યાયતો જયઃ

નાડિભિન્નાલરન્ધ્રસ્થં હૃત્પદ્મં ષોડશચ્છદમ્ ।
ધ્યાત્વા સિતં સુવિકચં કલાષોડશકાન્વિતમ્

સંપૂર્ણાવયવં ચન્દ્રં કર્ણિકાકારવિગ્રહમ્ ।
તન્મધ્યે ચિન્ત્યમાત્માનં શુદ્ધસ્ફટિકનિર્મલમ્

શ્રીરામૃતાર્ણવાવસ્થકલ્લોલામૃતપૂરિતમ્ ।
ઉપરિષ્ટાદ્દ્વિતીયાબ્જં શક્તામૃતમહોદધૌ

તચ્ચાધો મુખપદ્મં તુ પરિપૂર્ણેન્દુકર્ણિકમ્ ।
તન્મધ્યે ચિન્તયેદ્ધંસમધો બિન્દુશિખાન્વિતમ્

વર્ષન્તમમૃતં દિવ્યં સમન્તાત્સંવિચિન્તયેત્ ।
આત્મોર્ધ્વરન્ધ્રમાર્ગેણ પ્રવિષ્ટં તચ્ચ ચિન્તયેત્

સિતં સુબહુલં સાન્દ્રમમૃતં મૃત્યુનાશનમ્ ।
તેનાપ્લાવિતમાત્માનં પૂર્યમાણં વિચિન્તયેત્

પદ્મનાલનિબદ્ધૈશ્ચ નાડીરન્ધ્રમુખૈઃ સદા ।
અમૃતાપૂરિતં દેહં સર્વમેવ વિચિન્તયેત્

એવં વૈ નિત્યયુક્તાત્મા અમૃતેશસમો ભવેત્ ।
વ્યાધીન્મૃત્યું જરાં ત્યક્ત્વા ક્રીડતે ત્વણિમાદિભિઃ

એવં તસ્યામૃતધ્યાનાત્કાલમૃત્યુજયો ભવેત્ ।
અથવા પરતત્ત્વસ્થઃ સર્વકાલૈર્ન બાધ્યતે

ચિન્તયેત્પરમં તત્ત્વં કાલચારવિવર્જિતમ્ ।
કલાકલઙ્કનિર્મુક્તં નિષ્કલં પરમં પદમ્

નિષ્કલં ચાત્મતત્ત્વં તુ કલઙ્કો દેહ ઉચ્યતે ।
સંયુક્તઃ કારણૈઃ ષડ્ભિઃ સર્વતત્ત્વસમન્વિતઃ

વર્ણો બિન્દુસ્તથા નાદો વ્યાપિનીશક્તિસંયુતઃ ।
સમનાવધિપર્યન્તઃ કલઙ્કાધાર ઉચ્યતે

આધેયઃ પરમો હ્યાત્મા તત્પરાપ્યુન્મના સ્મૃતા ।
તસ્યાશ્ચાન્તે પરં તત્ત્વં સકલાકલવર્જિતમ્

વ્યાપકં સર્વતોભદ્રં સર્વાન્તઃ સર્વતોમુખમ્ ।
પઞ્ચપઞ્ચકતત્ત્વસ્થમષ્ટાદશગુણાન્વિતમ્

યદ્યસ્મિંસ્તુ પરં વેત્તિ તદા મુચ્યેત બન્ધનાત્ ।
કારણાનિ ચ મન્ત્રાશ્ચ નિવૃત્ત્યાદ્યાઃ કલાસ્તથા

બિન્દુશ્ચૈવાર્ધચન્દ્રશ્ચ નિરોધી નાદ ઊર્ધ્વર્ગઃ ।
શક્તિશ્ચ વ્યાપિની ચૈવ સમનાત્મા તથોન્મના

પઞ્ચપઞ્ચકમેતદ્ધિ કથિતં તે વરાનને ।
તત્ત્વાન્યેવ તુ ષટ્ત્રિંશત્ગુણાંશ્ચૈવ નિબોધ મે

અહંકારો ધીર્મનશ્ચ ઇન્દ્રિયાર્થાસ્તથૈવ ચ ।
ગ્રહણં સ્પર્શ આધારઃ શક્તિશ્ચૈવાષ્ટમી સ્મૃતા

એતે ચાષ્ટૌ ગુણાઃ અષ્ટૌ ભૈરવા ભૈરવાવ્ષ્ટકમ્ ।
પ્રાણહંસસ્તથા શક્તિઃ ગુણા અષ્ટાદશ ત્વિમે

એતેષુ તત્પરં તત્ત્વમુચ્ચારાલમ્બનાદૃતે ।
અક્ષરાક્ષરનિર્મુક્તં પરં તત્ત્વમનક્ષરમ્

અક્ષરેષુ કુતો મોક્ષ આકાશો કુસુમં કુતઃ ।
યાવદુચ્ચાર્યતે વાચા યાવલ્લેખ્યેઽપિ તિષ્ઠતિ

તાવત્સ સકલો જ્ઞેયો નિષ્કલો ભેદવર્જિતઃ ।
સૃષ્ટિસંહારનિર્મુક્તઃ ક્રિયાકાલવિવર્જિતઃ

અધશ્ચારે ભવેત્સૃષ્ટિરૂર્ધ્વે સંહાર ઉચ્યતે ।
અધશ્ચારેણ જાતોઽસૌ ઉર્ધ્વે ચૈવ મૃતો ભવેત્

સૂતકં મૃતકં ત્યક્ત્વા તિષ્ઠેદ્વૈ તત્ત્વવૃત્તિતઃ ।
તત્ત્વવૃત્તિશ્ચ વ્યાખ્યાતા સર્વાધ્વોપાધિવર્જિતા

તત્ત્વાધ્વધર્મનિર્મુખ્તઃ કારણૈશ્ચ વિવર્જિતઃ ।
તત્ત્વવૃત્તૌ સ્થિતો યોગી સર્વારમ્ભવિવર્જિતઃ

રાગદ્વેષવિનિર્મુક્તો વિષાદાનન્દવર્જિતઃ ।
નાકાઙ્ક્ષેન્ન ચ નિન્દેત્તુ વિષયાંશ્ચ કદાચન

સમઃ શત્રૌ ચ મિત્રે ચ બ્રાહ્મણે શ્વપચે સમઃ ।
તુલ્યદર્શી ભવેન્નિત્યં સર્વં શિવમયં સ્મરેત્

આત્માનં ચ તથૈવૈવં સર્વથૈવ સદા સ્મરેત્ ।
સર્વતત્ત્વાનિ ભૂતાનિ વર્ણા મન્ત્રાશ્ચ યે સ્મૃતાઃ

નિત્યં તસ્ય વશાસ્તે વૈ શિવભાવનયાનયા ।
નચાસૌ કુરુતે પુણ્યં નૈવ પાપં ચ સુવ્રતે

કૃતકૃત્યઃ પ્રસન્નાત્મા કૃત્યં ચાસ્ય ન વિદ્યતે ।
ઇહ લોકે પરસ્મિંશ્ચ પરિપૂર્ણસ્તુ સર્વદા

ધર્માધર્મવિનિર્મુક્તઃ પુણ્યપાપવિવર્જિતઃ ।
ન ચાસ્ય ભક્ષ્યાભક્ષ્યં હિ ન પેયાપેયમેવ ચ

નાપવિત્રં હિ તસ્યાસ્તિ ન પવિત્રં હિ સુવ્રતે ।
નિરપેક્ષો હ્યસૌ નિત્યં સર્વાપેક્ષાવિવર્જિતઃ

નાસ્ય ક્ષેત્રં નાસ્ય તીર્થં નિયમો યમ એવ ચ ।
ક્ષેત્રં તસ્ય પરા શક્તિર્યતઃ સર્વં પ્રસૂયતે

સર્વાધ્વાનો યતો દેવિ તત્રસ્થાઃ પ્રચરન્તિ વૈ ।
તીર્થં ચૈવ પરં શાન્તં નિત્યં ચાનન્દવિશ્વગમ્

યેન વ્યાપ્તમિદં વિશ્વમનન્તં વિશ્વશક્તિભિઃ ।
નિત્યં વિરક્તિઃ સંસારાદ્યમોઽયં પરિકીર્તિતઃ

નિયમો ભાવના નિત્યં પરતત્ત્વૈકતાનતા ।
નાત્મનો ભાવયેજ્જાતિં ન કુલં ન ચ બાન્ધવાન્

આચરેત્સર્વવર્ણત્વં ન ચ વર્ણેષુ વર્તયેત્ ।
પરભાવનયા નિત્યં પરધર્મેણ વર્તયેત્

સર્વજ્ઞઃ પરિતૃપ્તશ્ચ પરિપૂર્ણઃ સ્વભાવતઃ ।
સ્વતન્ત્રોઽલુપ્તસામર્થ્યસ્ત્વનાદિનિધનાશ્રિતઃ

અનાદિબોધો હ્યતુલઃ કાલવેલાવિવર્જિતઃ ।
ચારોચ્ચારવિનિર્મુક્તસ્ત્વહોરાત્રવિવર્જિતઃ

ન દિવા જાગરં કુર્યાન્ન ચ રાત્રૌ સ્વપેત્ક્વચિત્ ।
સ્વભાવેનૈવ સંતિષ્ઠદ્દિનરાત્રિવિવર્જિતઃ

એવં વૈ વર્તતે યોગી પરેણ સમતાં વ્રજેત્ ।
ન ચ તં કલયેત્કાલઃ કલ્પકોટિશતૈરપિ

જીવન્નેવ વિમુક્તોઽસૌ યસ્યૈષા ભાવના સદા ।
શિવો હિ ભાવિતો નિત્યં ન કાલઃ કલયેચ્છિવમ્

યોગી સ્વચ્છન્દયોગેન સ્વચ્છન્દગતિચારિણા ।
સ સ્વચ્છન્દપદે યુક્તઃ સ્વચ્છન્દસમતાં વ્રજેત્

સ્વચ્છન્દશ્ચૈવ સ્વચ્છન્દઃ સ્વચ્છન્દો વિચરેત્સદા ।
એવં વૈ મૃત્યુલિઙ્ગાનિ રિષ્ટાન્યન્યાનિ યાનિ ચ

યોગાજ્જાનાતિ યોગીન્દ્રો નાદજાન્તર્ગતાનિ ચ ।
નિર્જિત્યૈતાનિ યોગેન એવમુક્તવ્રમેણ તુ

અયોગી યાનિ જાનાતિ અયુક્તો વાપિ સુવ્રતે ।
બહિર્લિઙ્ગાનિ તાન્યત્ર અઙ્ગારિષ્ટાનિ મે શૃણુ

શુષ્કતાલ્વોષ્ઠકણ્ઠશ્ચેદકસ્માદ્ધૂસરચ્છવિઃ ।
સ્કન્ધૌ ચ ભઙ્ગમાયાતઃ ષણ્માસાન્મૃત્યુમાપ્નુયાત્

સુનીલં મણ્ડલં વ્યોમ્નિ યઃ પશ્યતિ દિને દિને ।
સિતં હરિતકૃષ્ણં ચ વત્સરાર્ધાન્મ્રિયેત સઃ

વિરશ્મિં પશ્યતિ રવિં સોમં વૈ લક્ષ્મવર્જિતમ્ ।
તારાં જ્યોત્સ્નાં ચ કૃષ્ણાં વૈ પશ્યેત્ષણ્માસજીવિતઃ

હિરણ્યવર્ણં પુરુષં પિઙ્ગલં કૃષ્ણમેવ ચ ।
સ્વપ્ને સંપશ્યતે યો વૈ ષણ્માસાન્સોઽપિ જીવતિ

આત્મનો હ્યશિરચ્છાયાં પશ્યેત્ષણ્માસજીવિતઃ ।
તૈલાભ્યઙ્ગં તથા પાનં રક્તસ્રગનુલેપનમ્

રક્તામ્બરાણિ કૃષ્ણાનિ સ્વપ્ને પશ્યતિ વૈ યદા ।
પ્રેતૈઃ પિશાચૈ રક્ષોભિઃ શ્વગોમાયુકસૂકરૈઃ

વૃતં યાતં ગૃદ્ધ્રકાકૈર્મહિષૈરુષ્ટ્રગર્દભૈઃ ।
અઙ્ગભક્ષણમુદ્વાહં નગ્નં ચાતીવ વિહ્વલમ્

સ્વપ્ને ચ પશ્યતે યો વૈ વર્ષમેકં સ જીવતિ ।
શંખાવર્તે ભુજામધ્યે ગુલ્ફયોર્મર્મસન્ધિષુ

સોઽવશ્યં વધમાયાતિ યસ્યૈતત્સ્પન્દનં ન હિ ।
સોમાર્કમણ્ડલં દેહે ધ્રુવં ચૈવ ત્વરુન્ધતીમ્

ન પશ્યતિ મહાયાનં સોઽવશ્યં મ્રિયતે નરઃ ।
તાલુરન્ધ્રગતો ધૂમો મહાયાનં તદુચ્યતે

જિહ્વા ત્વરુન્ધતીત્યુક્તા નાસાગ્રં ધ્રુવ ઉચ્યતે ।
નેત્રાન્તે કરજાક્રાન્તે મણ્ડલં સોમસૂર્યયોઃ

ન પશ્યેદ્ગગનેઽપ્યેતત્સોઽવશ્યં મ્રિયતે નરઃ ।
સ્થૂલોઽકસ્માચ્ચ જાયેત અકસ્માદ્વૈ ભવેત્કૃશઃ

અતિક્રુદ્ધોઽતિભીતશ્ચ વર્ષમેકં સ જીવતિ ।
કૃષ્ણામ્બરધરં કૃષ્ણં લોહદણ્ડકરોદ્યતમ્

નરં ચાભિમુખં સ્વપ્ને દૃષ્ટ્વા માસત્રયાયુષમ્ ।
હૃદયં શુષ્યતે યસ્ય સ્નાતમાત્રસ્ય તત્ક્ષણાત્

ગાત્રં ચૈવાપ્યનુષ્ણં ચ ઋતુમેકં સ જીવતિ ।
ધનુર્નિશિ દિવા ચોલ્કા વ્યભ્રે વિદ્યુત્પ્રદર્શનમ્

દિગ્દાહોઽપ્લુષ્ટદેશેઽપિ માસમેકં સ જીવતિ ।
ચક્ષુષી સ્રવતો યસ્ય શબ્દં ન શૃણુયાત્સ્ફુટમ્

નાઘ્રાતિ ગન્ધં વાગ્જાડ્યં માસમેકં ગતાયુષઃ ।
રક્તપદ્મોપમં વક્ત્રં જિહ્વા કૃષ્ણા ચ યસ્ય વૈ

ગાત્રે વર્ણાન્યનેકાનિ હૃદયં યસ્ય રોદિતિ ।
તાલુકમ્પોઽથ નાભેશ્ચ અર્ધમાસં સ જીવતિ

પ્રત્યક્ષકાકનાસીરો દીપધૂમં ન જિઘ્રતિ ।
પૂર્વદૃષ્ટં ન જાનાતિ ચતુર્માસં સ જીવતિ

બિન્દું યસ્તુ ન પશ્યેત્તુ નિત્યં વક્ત્રાનુગં હિતમ્ ।
નિત્યં વહતિ હિક્કાં તુ વર્ષમેકં સ જીવતિ

બહિર્લિઙ્ગાનિ ચૈતાનિ અઙ્ગારિષ્ટાનિ યાનિ ચ ।
પૂજયા જપહોમેન ધ્યાનધારણયા પ્રિયે

કૃતરક્ષાવિધાનેન જીયન્તે નાત્ર સંશયઃ ।
નાડીનાં શોધનં ચૈવ વાયૂનાં ચ જયઃ કથમ્

સ્થાનં રૂપં ચ શબ્દં ચ કર્મ બ્રૂહિ મમ પ્રભો ।
પરમો યોગસદ્ભાવો ગુહ્યાદ્ગુહ્યતરઃ પ્રિયે

યો ન કસ્યચિદાખ્યાતસ્તં યોગં શૃણુ તત્ત્વતઃ ।
સુપ્રશસ્તે ભૂપ્રદેશે નાગ્નિતોયસમીપતઃ

વાલુકાશર્કરાહીને શુષ્કવૃક્ષવિવર્જિતે ।
નિઃશબ્દકીટવલ્મીકે ઈતિભિઃ પરિવર્જિતે

પુણ્યે ધર્મિષ્ઠસંવાસે તત્ર યોગં સમભ્યસેત્ ।
દેવદેવં સમભ્યર્ચ્ય ભૈરવં સવિનાયકમ્

પૂર્વાચાર્યાન્નમસ્કૃત્ય યુક્તો ધ્યાનપરાયણઃ ।
આસનં સ્વસ્તિકં બદ્ધ્વા પદ્મકં ભદ્રમેવ વા

સાપાશ્રયં સાર્ધચન્દ્રં યોગપટ્ટં યથાસુખમ્ ।
દહનોત્પૂયને કૃત્વા પ્લાવયેદમૃતેન ચ

સબાહ્યાભ્યન્તરેણૈવ સકલીકરણં તતઃ ।
અન્તર્યાગં યથાપૂર્વમુચ્ચાર્યં ચ પરં તથા

દશધા યોગમાર્ગેણ હંસસ્વચ્છન્દમભ્યસેત્ ।
મન્ત્રં બિન્દુમતીતં તુ નાદાન્તજ્યોતિરાકૃતિમ્

સંકલ્પ્ય કલ્પનાલક્ષ્યં ધ્યાયેદ્વૈ તેન સર્વગમ્ ।
અપસવ્યેન પૂર્યેત સવ્યેનૈવ વિરેચયેત્

નાડીસંશોધનં ચૈતન્મોક્ષમાર્ગપથસ્ય ચ ।
રેચનાત્પૂરણાદ્રોધાત્પ્રાણાયામસ્રિધા સ્મૃતઃ

સામાન્યા બહિરેતે તુ પુનશ્ચાભ્યન્તરે ત્રયઃ ।
આભ્યન્તરેણ રેચ્યેત પૂર્યેતાભ્યન્તરેણ તુ

નિષ્કમ્પં કુમ્ભકં કૃત્વા કાર્યાશ્ચાભ્યન્તરાસ્ત્રયઃ ।
નાભ્યાં હૃદયસંચારાન્મનશ્ચેન્દ્રિયગોચરાત્

પ્રાણાયામશ્ચતુર્થસ્તુ સુપ્રશાન્ત ઇતિ શ્રુતઃ ।
પ્રાણરોધે તુ સંપૂર્ણે નાભૌ નીત્વા સમુચ્છ્વસન્

શનૈર્વિમોચયેદ્વાયું વામનાસાપુટેન તુ ।
વાયવી ધારણાઙ્ગુષ્ઠે આગ્નેયી નાભિમધ્યતઃ

માહેયી કણ્ઠદેશે તુ વારુણી ઘણ્ટિકાશ્રયા ।
આકાશધારણા મૂર્ધ્નિ સર્વસિદ્ધિકરી સ્મૃતા

એકદ્વિત્રિચતુષ્પઞ્ચસંખ્યોદ્ધાતૈઃ પ્રસિદ્ધ્યતિ ।
સંનિરુદ્ધે તુ વૈ પ્રાણે મૂર્ધ્નિ ગત્વા નિવર્તતે

સ ઉદ્ઘાત ઇતિ પ્રોક્તો જ્ઞાતવ્યો યોગિભિઃ સદા ।
રાગદ્વેષૌ પ્રહીયેતે પ્રાણાયામૈઃ સુધારિતૈઃ

ધારણાભિર્દહેત્પાપં પ્રત્યાહારેઽક્ષસંયમઃ ।
હૃદ્ગુદે નાભિકણ્ઠે ચ સર્વસન્ધૌ તથૈવ ચ

પ્રાણાદ્યાઃ સંસ્થિતા હ્યેતે રૂપં શબ્દં ચ મે શૃણુ ।
દ્રુતતારનિભો રક્ત ઇન્દ્રગોપકસંનિભઃ

ક્ષીરાભઃ સ્ફટિકાભશ્ચ પઞ્ચાનાં રૂપલક્ષણં ।
ઘણ્ટાકંસાબ્દમધુરો ગજનાદો મહાધ્વનિઃ

પ્રાણાદિનાં તુ પઞ્ચાનામયં શબ્દ ઉદાહૃતઃ ।
જલ્પિતં હસિતં ગીતં નૃત્તં યુદ્ધગતિઃ કલાઃ

શિલ્પં ચ સર્વકર્માણિ પ્રાણસ્યૈવ વિચેષ્ટિતમ્ ।
પ્રવેશયેદન્નપાનં તન્મલં સ્રાવયેદધઃ

અન્ધત્વં શ્રોત્રરોગં ચ અપાનસ્તુ કરિષ્યતિ ।
અશિતં લીઢપીતં ચ સમાનઃ સમતાં નયેત્

ક્ષોભો હિક્કા તથા છિક્કા ઉદાનસ્ય વિચેષ્ટિતમ્ ।
સ્વેદશ્ચ રોમહર્ષશ્ચ શૂલં દાહોઽઙ્ગભઞ્જનમ્

વ્યાનસ્યૈતાનિ કર્માણિ સ્પર્શં ચૈવ સ વિન્દતિ ।
અઙ્ગુષ્ઠજાનુહૃદયે લોચને મૂર્ધ્નિ સંસ્થિતાઃ

નાગાદ્યાઃ બહુરૂપાશ્ચ કર્મ ત્વેષાં નિબોધ મે ।
આહ્લાદોદ્વેગજનકઃ શોષણસ્ત્રાસનસ્તથા

નાગઃ કૂર્મશ્ચ કૃકરો દેવદત્તશ્ચ પઞ્ચમઃ ।
અતિનિદ્રાકરશ્ચાન્યો યોજકશ્ચ ધનંજયઃ

શ્વાસસંકોચનચ્છેદા ઘુર્ઘુરોત્ક્રમણં તથા ।
નાગાદીનાં તુ પઞ્ચાનાં મૃત્યુકાલે વિચેષ્ટિતમ્

ન ચૈવ યાતિ ચોત્ક્રાન્તૌ તનું ત્યક્ત્વા ધનઞ્જયઃ ।
આકુઞ્ચયતિ વૈ કૂર્મઃ શોષયેચ્ચ કલેવરમ્

પ્રાણમેવ જયેત્પૂર્વં જિતે પ્રાણે જિતં મનઃ ।
જિતે મનસિ શાન્તસ્ય પરં તત્ત્વં પ્રકાશતે

પ્રાણાપાનં ગુદે ધ્યાયેત્પ્રાણસમાનં નાભિતઃ ।
પ્રાણોદાનં તુ કણ્ઠે તુ પ્રાણવ્યાનં તુ સર્વગમ્

નાગાદ્યાઃ પ્રાણસંયુક્તાઃ સ્વસ્થાનેષુ નિરોધયેત્ ।
નિરુદ્ધસ્ય ચ યઃ કાલસ્તં વક્ષ્યામિ નિબોધ મે

તાલાત્પ્રભૃતિ તં ધ્યાયેદ્યાવત્પઞ્ચશતં ગતમ્ ।
જિતોઽનિલો ભવત્યેવ સંક્રાન્ત્યુત્ક્રાન્તિકર્મણિ

દિવ્યા કાન્તિઃ શુભો ગન્ધઃ પ્રજ્ઞા ચાસ્ય વિવર્ધતે ।
દિવ્યા દૃષ્ટિશ્ચ શ્રવણં દિવ્યા વાક્ચ પ્રજાયતે

વાયુવદ્વિચરેલ્લોકાન્ સિદ્ધાન્દેવાંશ્ચ પશ્યતિ ।
મનસા ચિન્તિતાવાપ્તિઃ પ્રવર્તેત ગુણાષ્ટકમ્

સર્વકામસુસંપૂર્ણઃ સર્વદ્વન્દ્વવિવર્જિતઃ ।
સંસારબન્ધનિર્મુક્તઃ શિવતુલ્યશ્ચ જાયતે

પ્રાણાપાનૌ તુ સંયોજ્ય હ્રસ્વકોટિસમન્વિતૌ ।
નાભ્યાધારે ચ યોગીન્દ્રઃ સ્વેદઃ કમ્પશ્ચ જાયતે

પુનરેવ તુ હૃત્સ્થૌ હિ પ્રાણાપાનૌ નિરોધયેત્ ।
દીર્ઘકોટિસમાયોગાત્તત્ક્ષણાચ્ચ પતેદ્ભુવિ

કણ્ઠસ્થં ચ તથૈવેહ પ્રાણમેવ નિરોધયેત્ ।
પ્લુતકોટિસમાયોગાત્સ્વપ્નવૃત્તિસ્તતો ભવેત્

ભ્રૂમધ્યે બિન્દુયોગેન પ્રાણરોધં તુ કારયેત્ ।
સુષુપ્તં જાયતે તત્ર ક્ષણાચ્ચૈવ પ્રબુદ્ધ્યતે

મૂર્ધદ્વારં સમાશ્રિત્ય નિષ્કલં ધ્યાનમારભેત્ ।
એવમભ્યસતસ્તસ્ય પ્રત્યયસ્તુ તદા ભવેત્

પિપીલકણ્ટકાવેધો મૂર્ધ્વદ્વારં વિભિન્દતઃ ।
ભિત્ત્વા ક્રમેણ સર્વણિ ઉન્મન્યન્તાનિ યાનિ તુ

પૂર્વોક્તલક્ષ્ણૈર્દેવિ ત્યક્ત્વા સ્વચ્છન્દતાં વ્રજેત્ ।
જાયતે ઉન્મનસ્ત્વં હિ દેહેનાનેન સાધકે

સંક્રામેત્પરદેહેષુ ક્ષુત્તૃષ્ણાભ્યાં ન બાધ્યતે ।
અતીતાનાગતં ચૈવ ત્રૈલોક્યે યત્પ્રવર્તતે

પ્રત્યક્ષં તદ્ભવેત્તસ્ય સર્વજ્ઞત્વં ચ જાયતે ।
પ્રસઙ્ગેઽધ્યાત્મકાલસ્ય જ્ઞાનં વિજ્ઞાનમેવ ચ

સર્વમેતત્સમાખ્યાતમંશકાંશ્ચ નિબોધ મે

ઇતિ સ્વચ્છન્દતન્ત્રે સપ્તમઃ પટલઃ
અષ્ટમઃ પટલઃ
અંશકં ષડ્વિધં દેવિ કથયામ્યનુપૂર્વશઃ ।
ભાવાંશકઃ સ્વભાવાંશઃ પુષ્પપાતાંશ એવ ચ

મન્ત્રાંશકઃ સ્મૃતશ્ચાન્યસ્ત્વંશકાપાદનં દ્વિધા ।
દેવાનુસ્મરણં ભાવઃ સહજં તં વિજાનત

સ્વભાવશ્ચ ભવેચ્ચેષ્ટા કથયામ્યનુપૂર્વશઃ ।
બ્રહ્માંશો વેદભક્તસ્તુ રુદ્રાંશં ચ નિબોધ મે

રુદ્રભક્તઃ સુશીલશ્ચ શિવશાસ્ત્રરતઃ સદા ।
વિષ્ણ્વંશો વિષ્ણુભક્તશ્ચ ચન્દ્રાંશઃ પ્રિયદર્શનઃ

સર્વદેવરતઃ શાન્તો યક્ષાંશો ધનસંગ્રહી ।
લુબ્ધો ગર્વિતમૃષ્ટાશી વાતાંશશ્ચપલઃ સ્મૃતઃ

સર્પવિસ્રમ્ભગામી સ્યાન્નાગાંશો દીર્ઘશાય્યથ ।
દીર્ઘરોષઃ પૂતિવક્ત્રો ગુરુક્ષીરરુચિઃ સદા

ગાન્ધર્વો ગાયનો નિત્યં શિવભક્તો વરાનને ।
વિદ્યાધરાંશકઃ પ્રાણી દૈત્યાંશો દ્વેષણઃ સ્મૃતઃ

કામાંશો રૂપવાંશ્ચૈવ સુભગો ગણિકાપ્રિયઃ ।
રક્ષોંશઃ ક્રૂરનિસ્ત્રિંશો દેવદ્વેષી દ્વિજેષુ ચ

પિશાચાંશશ્છલાન્વેષી વાસરે ભીરુકાતરઃ ।
અગ્ન્યંશઃ પરુષસ્તીવ્ર ઉષ્ણાદઃ પિઙ્ગલસ્તથા

સવિત્રંશશ્ચ તેજસ્વી પૂર્તધર્મરતઃ સદા ।
ઇષ્ટાનિ કુરુતે નિત્યં દયાલુઃ શિવભાવિતઃ

સ્વસિદ્ધેઃ ફલદાઃ સર્વે સ્વધ્યાનજપહોમતઃ ।
ભૈરવાઙ્ગસમાલબ્ધાઃ સર્વે દેવા વરાનને

ભૈરવાસ્તુ સ્મૃતાઃ સર્વે સર્વસિદ્ધિફલપ્રદાઃ ।
સ્વભાવાંશઃ સમાખ્યાતઃ સાધકાનાં હિતાય વૈ

પુષ્પપાતવશાન્નામ કર્તવ્યં સુરસુન્દરિ ।
સ મન્ત્રઃ સિદ્ધ્યતે તસ્ય તમેવારાધયેદ્યદિ

અંશકાપાદનં દેવિ કથયામિ સમાસતઃ ।
વૈહાયસં ધ્વજ ચૈવ હોમયેદ્યસ્તુ સાધકઃ

સ મન્ત્રઃ સિદ્ધ્યતે તસ્ય અર્યન્તોઽપિ હિ સુવ્રતે ।
અનંશકોઽપિ યો મન્ત્રો જ્ઞાતચિહ્નૈર્વરાનને

તદા યાગં પુરા કૃત્વા અગ્નૌ હોમં તુ કારયેત્ ।
શિષ્યસ્ય પૂર્વવત્કર્મ કૃત્વા તુ વિધિપૂર્વકમ્

પૂર્ણાહુતિપ્રયોગેણ યોજયેચ્છાશ્વતે પદે ।
પરતત્ત્વમભિધ્યાયન્ સાધયેન્મનસેપ્સિતમ્

મન્ત્રાંશં ગણયિત્વા તુ ગૃહ્ણીયાત્સુવિચારિતમ્ ।
હીનમધ્યસમુત્કૃષ્ટં કથયામિ સમાસતઃ

હીનં શત્રું વિજાનીયાન્મધ્યમં સાધ્યરૂપિણમ્ ।
સિદ્ધં ચૈવ સુસિદ્ધં ચ ઉત્તમં પરિકીર્તિતમ્

મન્ત્રાક્ષરં તુ વિશ્લેષ્ય માત્રાબિન્દુસમન્વિતમ્ ।
આત્મનામાક્ષરં તદ્વદધોભાગેઽસ્ય યોજયેત્

આત્મવર્ણાત્સમારભ્ય યાવન્મન્ત્રાર્ણમાગતમ્ ।
યસ્મિન્સ નિપતેદ્દેવિ તમાયં પરિકલ્પયેત્

રેખાઙ્ગુલિગતં તં તુ કથયામિ સમાસતઃ ।
પર્વણિ પ્રથમે સિદ્ધઃ સાધ્યશ્ચૈવ દ્વિતીયકે

તૃતીયે તુ સુસિદ્ધઃ સ્યાદરિર્જ્ઞેયશ્ચતુર્થકે ।
અરિસાધ્યૌ પરિત્યજ્ય દાતવ્યશ્ચુમ્બકેન તુ

સિદ્ધરૂપઃ સુસિદ્ધશ્ચ ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદઃ ।
યસ્ત્વંશકવિશુદ્ધઃ સ્યાદ્ભૈરવોઽત્ર વરાનને

તં મધ્યમસ્થં સંપૂજ્ય તત્સ્થાને મધ્યમં ન્યસેત્ ।
યતઃ સર્વગતો દેવઃ સર્વેષ્વન્તર્ગતઃ સ્મૃતઃ

તત્સિદ્ધિમુક્તિદાતાસૌ ન વર્ણાઃ પરમાર્થતઃ ।
કથિતં સરહસ્યં તે ગુહ્યાદ્ગુહ્યતરં પરમ્

અતસ્તન્ત્રાવતારાર્થં કથયામિ સમાસતઃ ।
અદૃષ્ટવિગ્રહાયાતં શિવાત્પરમકારણાત્

ધ્વનિરૂપં સુસૂક્ષ્મં તુ સુશુદ્ધં સુપ્રભાન્વિતમ્ ।
ણોતે હોwએવેર્થત્wહેન્ ક્ષેમરાજ રેfએર્સ્fઓર્wઅર્દ્તો થિસ્પસ્સગે
ઇન્ હિસ્ચોમ્મેન્તર્યોન્ ષ્વટ્૧:૧--૪ , હે ૠઉઓતેસિતસ્fઓલ્લોwસ્:
યદ્વક્ષ્યતિ---
અદૃષ્ટવિગ્રહાચ્છાન્તાચ્છિવાત્પરમકારણાત્ ।
ધ્વનિરૂપં વિનિષ્ક્રાન્તં શાસ્ત્રં પરમદુર્લભમ્ ।
તદેવાપરરૂપેણ શિવેન પરમાત્મના

મન્ત્રસિંહાસનસ્થેન પઞ્ચમન્ત્રમહાત્મના ।
પુરુષાર્થં વિચાર્યાશુ સાધનાનિ પૃથક્પૃથક્

લૌકિકાદિશિવાન્તાનિ પરાપરવિભૂતયે ।
તદનુગ્રહયોગ્યાનાં સ્વે સ્વે વિષયગોચરે

અનુષ્ટુપ્છન્દસા બદ્ધં કોટ્યર્બુદસહસ્રધા ।
ગુરુશિષ્યપદે સ્થિત્વા સ્વયં દેવઃ સદાશિવઃ

પૂર્વોત્તરપદૈર્વાક્યૈસ્તન્ત્રમાધારભેદતઃ ।
તજ્જ્ઞાનમીશ્વરેઽદાત્તદીશ્વરેણ શિવેચ્છયા

વિદ્યાયાઃ કથિતં પૂર્વં વિદ્યેશેભ્યસ્તથાદરાત્ ।
માયાનિયતિપર્યન્તૈસ્તસ્માદ્રુદ્રૈરવાપિ તત્

શ્રીકણ્ઠેનેશ્વરાત્પ્રાપ્તં જ્ઞાનં પરમદુર્લભમ્ ।
તેનાપિ તદધઃ પ્રોક્તં રુદ્રાણામીશ્વરેચ્છયા

પ્રધાનાચ્છતરુદ્રાન્તં દીક્ષયિત્વા વિધાનતઃ ।
મમાપિ ચ પુરા દીક્ષા તથા ચૈવાભિષેચનમ્

શ્રીકણ્ઠેન પુરા દત્તં તન્ત્રં સર્વાર્થસાધકમ્ ।
મયાપિ તવ દેવેશિ સાધિકારં સમર્પિતમ્

ત્વમપિ સ્કન્દરુદ્રેભ્યો દદસ્વ વિધિપૂર્વકમ્ ।
બ્રહ્મવિષ્વિન્દ્રદેવાનાં વસુમાતૃદિવાકૃતામ્

લોકે સંગૃહ્ય નાગાનાં યક્ષાણાં પરમેશ્વરિ ।
કથયસ્વ ઋષીણાં ચ ઋષિભ્યો મનુજેષ્વપિ

એવં તન્ત્રવરં દિવ્યં સિદ્ધરત્નકરણ્ડકમ્ ।
ત્વયા ગુપ્તતરં કાર્યં ન દેયં યસ્ય કસ્યચિત્

ઇતિ સ્વચ્છન્દતન્ત્રેઽંશકાધિકારોઽષ્ટમઃ પટલઃ સમાપ્તઃ
નવમઃ પટલઃ
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ રહસ્યમિદમુત્તમમ્ ।
યન્ન કસ્યચિદાખ્યાતં તત્તે વક્ષ્યામિ સુવ્રતે

મહાભૈરવદેવસ્ય ક્રીડમાનસ્ય ભામિનિ ।
સૃષ્ટિસંહારકર્તારં હૃદયાત્તુ વિનિર્ગતઃ

કલ્પાન્તવહ્નિવપુષં પ્રલયામ્બુદનિઃસ્વનમ્ ।
તડિત્પુઞ્જનિભોદ્દંષ્ટ્રં જટાજ્વાલાસમપ્રભમ્

ચન્દ્રસૂર્યાગ્નિનયનં કોટરાક્ષં સુભીષણમ્ ।
બૃહદ્વક્ષઃ સ્થલાભોગં નાગયજ્ઞોપવીતિનમ્

સ્ફુરન્માણિક્યમુકુટં સર્પકુણ્ડલભૂષિતમ્ ।
સર્પહારકૃતાટોપં સર્પકઙ્કણનૂપુરમ્

સિંહચર્મપરીધાનં સર્પમેખલમણ્ડિતમ્ ।
ગજચર્માવૃતપટં શશાઙ્કકૃતશેખરમ્

પઞ્ચવક્ત્રં શવારૂઢં દશબાહું ત્રિલોચનમ્ ।
કપાલમાલાભરણં ખડ્ગખેટકધારિણમ્

પાશાઙ્કુશધરં દેવં શરશાર્ઙ્ગાવતાનિતમ્ ।
કપાલખટ્વાઙ્ગધરં વરદાભયપાણિકમ્

ભિન્નાઞ્જનચયપ્રખ્યં સ્ફુરિતાધરભાસ્વરમ્ ।
બ્રહ્મેન્દ્રવિષ્ણુનમિતં ત્રિદશૈરપિ દુર્લભમ્

એવં તં ભૈરવં દેવં સ્વચ્છન્દં પરિકીર્તયેત્ ।
સ્મરણાન્નાશયેદ્દેવઃ પાપસંઘાતમુલ્બણમ્

અસ્ય મન્ત્રઃ પુરાખ્યાતો દ્વાત્રિંશાક્ષરસંમિતઃ ।
પઞ્ચપ્રણવપૂર્વાન્તં તત્ર લીનં જપેન્મનુમ્

તસ્ય કલ્પં પ્રવક્ષ્યામિ સમાસાન્ન તુ વિસ્તરાત્ ।
પૂર્વોક્તભૂપ્રદેશે ચ વિશુદ્ધે શુભલક્ષણે

પુષ્પપ્રકરસંકીર્ણે ગન્ધધૂપાધિવાસિતે ।
તત્ર મણ્ડલમાલિખ્ય પૂર્વોક્તૈર્વર્ણકૈઃ શુભૈઃ

એકહસ્તં દ્વિહસ્તં વા ચતુર્હસ્તાષ્ટહસ્તકમ્ ।
સુસૂત્રિતં સમં કૃત્વા ચતુરસ્રં સમન્તતઃ

પૂર્વવત્સાધયિત્વા તુ દિગ્ભાગાંસ્તુ વરાનને ।
ચતુર્દ્વારસમોપેતમષ્ટપત્રં સકર્ણિકમ્ ।
મધ્યે પદ્મં સમાલિખ્ય કેસરૈરુપલક્ષિતમ્

દ્વાત્રિંશદક્ષરં બાહ્યે ચક્રમાલિખ્ય શોભનમ્ ।
એવં સુસૂત્રિતં કૃત્વા બાહ્યે ચૈવ તુ વર્તુલમ્

ચતુરસ્રં તદાસન્નં બાહ્યે વીથિં પ્રકલ્પયેત્ ।
મધ્યપદ્મપ્રમાણેન દ્વારં કલ્પ્યેત પૂર્વવત્

ભસ્મોદ્ધૂલિતદેહસ્તુ મુદ્રાલઙ્કારભૂષિતઃ ।
કેશયજ્ઞોપવીતી ચ દિગ્વાસાઃ સંયતેન્દ્રિયઃ

શઙ્ખાર્ઘપાત્રહસ્તસ્તુ સકલીકૃતવિગ્રહઃ ।
પરિતોઽસ્ત્રં પ્રવિન્યસ્ય ભૈરવં પૂજયેત્પ્રિયે

પ્રણવાસનસંસ્થં તુ મૂર્તિં હંસાક્ષરેણ તુ ।
તમેવ સકલં દેવં સ્વચ્છન્દં પરમેશ્વરમ્

યત્તત્પરમનિર્ભાસમનામયમરૂપકમ્ ।
તેન ચાવાહયેદ્દેવિ હૃચ્છિરશ્ચ શિખાં તથા

વર્મ નેત્રે તથાસ્ત્રં ચ તેનૈવ પરિકલ્પયેત્ ।
સ્થાપનં સંનિધાનં ચ નિરોધાર્ધાદિપૂજનમ્

સર્વં તેનૈવ કર્તવ્યમુક્તાનુક્તં વરાનને ।
મધ્યસ્થં ભૈરવં પૂજ્યમઙ્ગષટ્કસમન્વિતમ્

તતઃ પત્રસ્થિતા દેવીર્દ્વાત્રિંશાર્ણૈર્નિવેશયેત્ ।
પૂર્વારકાત્સમારભ્ય યાવદન્તે વ્યવસ્થિતાઃ

તાસાં નામાનિ વક્ષ્યામિ દ્વત્રિંશત્પરિસંખ્યયા ।
અરુણા ઘોષા દેવી ચ રેવતી ભોગદાયિકા

સ્થાપની ઘોરસંજ્ઞા ચ રક્ષા ભારભરેતિ ચ ।
ઘોરરૂપા રવા ઘોણા રતિસ્તારાથ રૂપિણી

ભયહાનિસ્તુ ચણ્ડા વૈ સર્વદા ચ તથા વરા ।
તક્ષકી ચ તથા શાર્વી બર્બરા સર્વગા તથા

રૌદ્રી ચ ભ્રામણી ચૈવ નાગિની ચ મનોહરા ।
સ્તમ્ભની રોષણી ચૈવ દ્રાવા રુદ્રા પ્રશાસિની

ભયાપહારિણી દેવી જ્ઞેયા દ્વાત્રિંશ તત્ક્રમાત્ ।
પ્રણવાદિસ્તતો વર્ણો દેવીનામ નતિસ્તથા

સર્વાસાં તુ વિધિર્હ્યેષ કર્તવ્યો વિધિવેદિના ।
હેમાભં પ્રાક્ચતુષ્કં તદિન્દ્રચાપસમપ્રભમ્

ચતુર્મુખં ચતુર્બાહુ વજ્રહસ્તં સુગર્વિતમ્ ।
કપાલમાલાભરણં પ્રહસત્તુ વિચિન્તયેત્

આગ્નેયં રક્તવર્ણાભં શક્તિહસ્તં સદા સ્મરેત્ ।
દણ્ડહસ્તં સ્મરેદ્યામ્યાં કૃષ્ણવર્ણં સુભીષણમ્

નીલમિન્દીવરાભાસં નૈરૃતં ખડ્ગહસ્તકમ્ ।
શ્યામં વારુણદિગ્ભાગે પાશહસ્તં વિચિન્તયેત્

ધૂમ્રં સામીરદિગ્ભાગે ધ્વજહસ્તં સુચઞ્ચલમ્ ।
ઉત્તરં ધવલં જ્ઞેયં ગદાખેટકધારિ ચ

સ્ફટિકાભં તથૈશાન્યાં ત્રિશૂલાયુધપાણિકમ્ ।
એવં ધ્યાનપરો યસ્તુ ચક્રમેતત્સદાભ્યસેત્

વત્સરાર્ધાદ્વરારોહે તસ્ય સિદ્ધિસ્ત્રિધા ભવેત્ ।
મહેન્દ્રે મલયે સહ્યે પારિયાત્રેઽર્બુદે તથા

વિન્ધ્યે શ્રીપર્વતે ચૈવ તથા કોલગિરૌ પ્રિયે ।
ગઙ્ગાયમુનાસંબાધે કુરુક્ષેત્રે વરાનને

ગઙ્ગાદ્વારે પ્રયોગે ચ બ્રહ્માવર્તે સમાસ્થિતઃ ।
અન્તર્વેદ્યાં સુપુણ્યાયાં નર્મદાયાં તથૈવ ચ

સુસ્નિગ્ધદેશે ભૂભાગે પદ્મષણ્ડૈર્મનોરમે ।
યેષુ યેષુ પ્રદેશેષુ સ્વયંભૂર્ભગવાઞ્છિવઃ

તેષુ સ્થાનેષુ દેવેશિ નિયમસ્થો જિતેન્દ્રિયઃ ।
વાઙ્નિરુદ્ધઃ પ્રસન્નાત્મા લક્ષાક્ષરજપે રતઃ

શાકભક્ષઃ ફલાહારી નીવારાદ્યશને રાતઃ ।
ત્રિકાલપૂજાનિરતોઽથાગ્નિકાર્યપરાયણઃ

ભાવિતાત્મા મહાસત્ત્વો રક્ષાયાશ્ચ વિધાનવીત્ ।
તસ્ય મન્ત્રઃ પ્રસિદ્ધ્યેત્તુ સાધયેત્સચરાચરમ્

કાલાગ્નિર્નરકાશ્ચૈવ પાતાલા હાટકેશ્વરઃ ।
સપ્તલોકં સબ્રહ્માણ્ડં પઞ્ચાષ્ટકમતઃ પરમ્

દેવયોન્યષ્ટકં ચૈવ પ્રધાનપુરુષાન્તકમ્ ।
નિયતિઃ કાલતત્ત્વં ચ રાગો વિદ્યા કલા તથા

માયા વિદ્યેશ્વરં તત્ત્વં સાદાખ્યં શક્તિગોચરમ્ ।
સર્વં સિદ્ધ્યત્યનાયાસાન્મન્ત્રરાજપ્રબ્ભાવતઃ

પૂર્વોક્તં કર્મ વૈ ક્ષિપ્રમધમં મધ્યમોત્તમમ્ ।
સાધયેન્નાત્ર સંદેહો ભૈરવસ્ય વચો યથા

અથૈકવીરમાશ્રિત્ય અઙ્ગષટ્કસમન્વિતમ્ ।
જાતિયોગયુતં કૃત્વા અષ્ટપત્રે કુશેશયે

પૂજયેત્પૂર્વવિધિના જપહોમાર્ચને રતઃ ।
ધ્યાયન્નેવ મહાદેવિ સ્વચ્છન્દં પરમેશ્વરમ્

પ્રાપ્નોતિ ચિન્તિતાન્કામાન્ દેવિ નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ ।
અથ રક્ષાવિધાનેષુ અઘોરં યોજયેદ્યથા

તથાહં કથયિષ્યામિ તદેકાગ્રમનાઃ શૃણુ ।
દ્વાત્રિંશદરસંયુક્તં ચક્રમાલિખ્ય ભામિનિ

નાભિકેસરસંયુક્તં સુસમં તુ વરાનને ।
ગોરોચનાં તુ સંગૃહ્ય સિદ્ધાલક્તકસંયુતામ્

દૂર્વાકાણ્ડેન દેવેશિ હરિતેન સમાલિખેત્ ।
વિદ્યારાજં કર્ણિકાસ્થં બિન્દુનાદસમન્વિતમ્

શક્ત્યવસાનં દેવેશિ તસ્મિન્સાધ્યં સમાલિખેત્ ।
કષમધ્યે વરારોહે નયનાદ્યન્તરોધિતમ્

ઈકારવેષ્ટિતં કૃત્વા અરકસ્થા નિવેશયેત્ ।
પૂર્વોક્તદેવતા દેવિ તદ્ગર્ભે સાધ્યમાલિખેત્

ભવગર્ભે તુ તત્કૃત્વા ઈકારાખ્યેન વેષ્ટયેત્ ।
ત્રીન્વારાંસ્તુ વરારોહે ધ્યાનયોગસમાશ્રિતઃ

ઊર્ધ્વે ચૈવ તુ સંરોધ્ય ક્રોંકારેણ વરાનને ।
ઇન્દુનાચ્છુરિતં કૃત્વા પુષ્પધૂપૈઃ પ્રપૂજયેત્

વેષ્ટયેચ્ચૈવ તદ્ભૂર્જમરન્ધ્રં નિર્વ્રણં સમમ્ ।
પઞ્ચરઙ્ગકસૂત્રેણ વેષ્ટયિત્વા વરાનને

સિક્થેન મુટયેત્પશ્ચાત્ક્ષૌદ્રમધ્યે નિધાપયેત્ ।
યદા મૃત્યુવશાઘ્રાતં કાલેન કલિતં પ્રિયે

અરિષ્ટચિહ્નિતં જ્ઞાત્વા રક્ષામેતાં સમાલિખેત્ ।
તસ્ય મૃત્યુર્ન જાયેત ઇત્યેવં ભૈરવોઽબ્રવીત્

કપાલીશસ્ય ગર્ભે તુ નામ યસ્ય સમાલિખેત્ ।
ભૂર્જપત્રે વરારોહે રોચનાયા રસેન તુ

ઓંકારપુટમધ્યસ્થં રોધિતં નયનાક્ષરૈઃ ।
વૌષડ્જાતિપ્રયોગેણ તસ્ય મૃત્યુર્ન જાયતે

શિખ્યાહ્વેન તુ દેવેશિ સાધ્યનામ વિદર્ભયેત્ ।
અનલાર્ણમધશ્ચોર્ધ્વે સાધ્યાર્ણેષુ નિયોજયેત્

તસ્ય વૈ જાયતે દાહઃ ફટ્કારાદ્યન્તરોધિતમ્ ।
જ્વલન્તં ચિન્તયેત્સાધ્યં દિનાનાં સપ્તકં યદિ

તત્ક્ષણાજ્જાયતે દાહો ભૈરવસ્ય વચો યથા ।
ક્રોધરાજનિરુદ્ધં તુ શ્મશાનપટમધ્યગમ્

શ્મશાનાદલિના લેખ્યં વિષરક્તાન્વિતેન તુ ।
યસ્ય નામ વરારોહે હુંફટ્કારવિદર્ભિતમ્

મારયેતિસમાયોગાત્ક્રૂરજાતિસમન્વિતમ્ ।
મ્રિયતે સપ્તરાત્રેણ યો રક્ષાભિઃ સુરક્ષિતઃ

વિકરાલો મહાદેવિ ઊર્ધ્વાધઃ પાશસંસ્થિતઃ ।
સાધ્યનામ્નસ્તુ દેવેશિ હુંફટ્કારવિદર્ભિણઃ

ન ક્ષામયત્યયત્નેન તસ્ય શત્રોર્ભયં ભવેત્ ।
મન્મથેન યુતં કૃત્વા સાધ્યનામ વરાનને

ધ્રુવાદ્યં સ્વાહયાન્તેન રક્તધ્યાનસમન્વિતમ્ ।
અમુકોઽત્ર વરારોહે તદ્દિશોઽભિમુખઃ સ્થિતઃ

અમુકસ્ય વશં યાતુ જપહોમૌ સમાચરેત્ ।
સપ્તાહાદ્વશમાયાતિ ઇતિ શાસ્ત્રસ્ય નિશ્ચયઃ

મેઘનાદાવસાને તુ નામ યસ્ય સમાલિખેત્ ।
યકારાદ્યન્તસંરુદ્ધં મન્ત્રં ફડ્દ્વિતયાન્વિતમ્

પ્રેતસ્થાને નિધાપ્યૈતદ્ભૈરવં તત્ર પૂજયેત્ ।
અક્ષપુષ્પૈર્વરારોહે તદ્દિશોઽભિમુખઃ સ્થિતઃ

તમુચ્ચાટયતે ક્ષિપ્રં દેવિ નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ ।
સોમરાજેન દેવેશિ આદિમધ્યાન્તસંયુતમ્

નામ યસ્ય સમાલિખ્ય વષડ્જાતિસમન્વિતમ્ ।
સંનિધાપ્ય ત્રિમધુરે સ્થાપયેત્સુરસુન્દરિ

સપ્તરાત્રપ્રયોગેણ ત્રિકાલાષ્ટશતેન ચ ।
અસાધ્યં સાધયત્યાશુ ધનં ચ વિપુલં લભેત્

પઞ્ચાઙ્ગેન પિશાચસ્ય ક્રોધરાજાવસાનિકામ્ ।
સંજ્ઞાં સમુચ્ચરેદ્દેવિ ક્રૂરજાતિસમન્વિતામ્

ઉન્મત્તો જાયતે સાદ્યો હોમેન ચ જપેન ચ ।
મૃત્યુન્ઞ્જયં પ્રવક્ષ્યામિ તમેકાગ્રમનાઃ શૃણુ

ભૂર્જપત્રં સમાદાય નીરન્ધ્રં નિર્વ્રણં સમમ્ ।
તસ્મિન્સમાલિખેત્પદ્મમષ્ટપત્રં સકર્ણિકમ્

તસ્મિન્વૈ કર્ણિકામધ્યે સાધ્યનામ સમાલિખેત્ ।
સંવેષ્ટયાષ્ટૌ દિશો દેવિ સ્વચ્છન્દેન કૃશોદરિ

પ્રણવેન તુ સંવેષ્ટ્ય પત્રેષ્વેવં સમાલિખેત્ ।
પત્રાષ્ટકેઽપ્યઘોરસ્ય નામાધસ્તાત્સમાલિખેત્

વક્તવ્યં દેવ સંરક્ષ શરણં ત્વામુપાગતમ્ ।
આદૌ ત્ર્યક્ષરવિન્યાસં સ્વચ્છન્દં તદનન્તરમ્

જન્મનામ તુ સાધ્યસ્ય અક્ષરાન્તરિતં લિખેત્ ।
પુનસ્ત્ર્યક્ષરવિન્યાસં વષડન્તં નિયોજયેત્

મુટિત્વા સિક્થકેનૈવ ક્ષીરમધ્યે તુ પ્રક્ષિપેત્ ।
જાયતે પરમા શાન્તિઃ પુનરન્યન્નિબોધ મે

જુંસઃ સંપુટમધ્યસ્થં પ્રણવોભયસંયુતમ્ ।
નામ કૃત્વા વરારોહે પ્રક્ષિપેન્મધુરત્રયે

પરાં શાન્તિમવાપ્નોતિ મૃત્યુરોગૈર્ન બાધ્યતે ।
ભૂર્જપત્રં સમાદાય રોચનાયા વરાનને

માતૃકાન્તરિતં નામ દૂર્વાકાણ્ડેન ચાલિખેત્ ।
તદભ્યન્તરગર્ભે તુ સ્વરૈરન્તરીતં કુરુ

પુનર્ગર્ભે સમાલિખ્ય સાધ્યનામ વરાનને ।
ધ્રુવેણ વેષ્ટયેત્પશ્ચાદ્વકારેણ તતઃ પ્રિયે

સકારં ચ ક્ષકારં ચ લિખેચ્ચ તદનન્તરમ્ ।
પુનર્વેષ્ટય ઠકારેણ માયાબીજેન સુવ્રતે

અઙ્કુશેન નિરુદ્ધ્યેત રક્ષાં મૃત્યુવિનાશિનીમ્ ।
સ્વચ્છન્દસહિતાં દેવિ પ્રણવેનાદિયોજિતામ્

વષડ્જાતિસમોપેતાં કર્પૂરક્ષોદચર્ચિતામ્ ।
ગન્ધપુષ્પાદિના પૂજ્ય પ્રક્ષિપેન્મધુરત્રયે

જાયતે પરમા શાન્તિર્નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।
અથવા ગુટિકાં કૃત્વા કણ્ઠે બાહૌ ચ ધારયેત્

તસ્ય વ્યાધિર્ન જાયેત ઇત્યેવં ભૈરવોઽબ્રવીત્ ।
ત્ર્યક્ષરં મૂલમન્ત્રં ચ વષડ્જાતિસમન્વિતમ્

ભોજનોદકપાને તુ મન્ત્રયિત્વાશ્નતઃ સદા ।
ન તસ્ય જાયતે મૃત્યુર્ભૈરવસ્ય વચો યથા

અથા હિના મહાદેવિ દૂષિતઃ સાધકો યદા ।
મૂલમન્ત્રસમોપેતમઘોરં તત્ર યોજયેત્

આત્મનો ભૈરવં રૂપં કૃત્વા ચૈવ સુદારુણમ્ ।
દંષ્ટ્રાકરાલવિકટં જ્વાલામાલોપશોભિતમ્

સર્પૈર્લલલ્લમ્બમાનૈઃ ખડ્ગહસ્તં સુભીષણમ્ ।
પૂર્વરૂપસમોપેતં સૂર્યકોટિસમપ્રભમ્

તેનાક્રાન્તં મહાદેવિ દષ્ટકં તુ વિચિન્તયેત્ ।
તજ્જ્વાલાભિઃ સુદીપ્તાભિર્દગ્ધં સંચિન્તયેદ્વિષમ્

તત્ક્ષણાદ્દેવદેવેશિ નિર્વિષઃ સ તુ જાયતે ।
ગ્રહેષ્વેવં વિધં ધ્યાનં યઃ કુર્યાન્મોચયેત્ક્ષણાત્

અથ ધ્યાને હ્યકુશલો યદા કશ્ચિન્નરો ભવેત્ ।
તદાગદૈર્મહાદેવિ નિર્વિષં કુરુતે ક્ષણાત્

કુમારિદ્વિતયં ગૃહ્ય નાગિન્યા તુ સહૈકતઃ ।
ગોકર્ણિકાસિતં મૂલં સોમાહ્વામૂલસંયુતમ્

આમગોક્ષીરસંપિષ્ટં ભક્ષયેન્નિર્વિષો ભવેત્ ।
ગોનિમ્બસ્ય ચ મૂલેન નિર્વિષત્વં પ્રજાયતે

અશ્વમારસ્ય મૂલં તુ ઉદકેન તુ પેષયેત્ ।
પાને નસ્યે પ્રદાતવ્યં તદા ભવતિ નિર્વિષઃ

આરગ્વધસ્ય મૂલં તુ ઉદકેન ચ પેષયેત્ ।
પાને નસ્યે પ્રદાતવ્યં તદા ભવતિ નિર્વિષઃ

મધુકસ્ય તુ સારં યન્નસ્યે પાને પ્રયોજયેત્ ।
નિર્વિષસ્તુ પ્રજાયેત ભૈરવસ્ય વચો યથા

જમ્બુલાસિકમૂલં તુ પાને નસ્યે પ્રયોજયેત્ ।
નિર્વિષસ્તુ ભવેદ્દેવિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

ષડ્બિન્દુપટખર્જૂરસૂક્ષ્મચૂર્ણં તુ કારયેત્ ।
મયૂરપિત્તસંયુક્તં ગુટિકાં કારયેત્પ્રિયે

ત્રિલોહવેષ્ટિતાં કૃત્વા કરે કણ્ઠે નિધાપયેત્ ।
ન વિષં ક્રમતે તસ્ય યશ્ચ દષ્ટો મહોરગૈઃ

અગદાન્ઘૃતસંયુક્તાન્ પિબેદ્વૈ વિષદૂષિતઃ ।
ન વિષં ક્રમતે તસ્ય ઇતિ શાસ્ત્રસ્ય નિશ્ચયઃ

એવમન્યેઽપિ યે યોગાઃ સ્વચ્છન્દેન વિનિર્મિતાઃ ।
કાલાગ્નિર્નરકાશ્ચૈવ પાતાલા હાટકેશ્વરઃ

[પ્રદદ્યાદ્ભાવિતાત્મા ચ સિદ્ધ્યન્તે નાત્ર સંશયઃ ।
સ્વચ્છન્દેનેતિ સર્વં હિ પરમેશ્વરેણ પ્રવર્તિતમ્]

ઇતિ સ્વચ્છન્દતન્ત્રે નવમઃ પટલઃ સમાપ્તઃ
દશમઃ પટલઃ
અધ્વાયં તુ મહાદેવ સૂચિતો ન તુ વર્ણિતઃ ।
કથયસ્વ પ્રસાદેન સાધકાનાં હિતાય તમ્

અધ્વાનં સંપ્રવક્ષ્યામિ સાધકાનાં હિતાય વૈ ।
અથ કાલાગ્નિરુદ્રાધઃ કટાહઃ સંવ્યવસ્થિતઃ

કોટિયોજનબાહુલ્યઃ તસ્યોર્ધ્વે ભુવનાનિ તુ ।
નવનવતિકોટ્યશ્ચાપ્યણ્ડાનાં તુ સહસ્રકમ્

કોટીનાં સપ્તતિર્લક્ષાણ્યયુતાનાં સહસ્રકમ્ ।
અર્બુદાન્યથ વૃન્દાનિ ખર્વાણિ ચ તથૈવ ચ

પદ્માનિ ચાપ્યસંખ્યાનીત્યેવમાદીન્યનેકશઃ ।
તેષાં વૈ નાયકો હ્યત્ર ત્વનન્તઃ પરમેશ્વરઃ

તેન શુદ્ધેન શુદ્ધાનિ ત્વણ્ડાન્યત્રોહકૈઃ સહ ।
શક્ત્યાધારાશ્રયૈરેવ દ્વાત્રિંશત્પરિસંખ્યયા

કોટિકોટિપરીવારાસ્ત્વનૌપમ્યગુણાન્વિતાઃ ।
દિવ્યાઙ્ગાનૌઘસંકીર્ણા ભ્રૂભઙ્ગલલિતેક્ષણૈઃ

સૂર્યાયુતપ્રતીકાશાસ્તોરણાટ્ટાલમણ્ડિતાઃ ।
ન તત્ર દિઃખિતઃ કશ્ચિન્મુક્ત્વા દિઃખમનઙ્ગજમ્

રમન્તે તત્ર વૈ વીરા નારીભિઃ સહ લીલયા ।
ભુવનેષુ વિચિત્રેષુ યોન્યાકારેષુ સંસ્થિતાઃ

ભુવનાન્યેવમુક્તાનિ ભુવનાન્તરવાસિનામ્ ।
સર્વાણિ શુદ્ધિમાયાન્તિ તાન્યનન્તે વિશોધિતે

અથોપરિષ્ટાત્કાલાગ્નિઃ શ્રીકણ્ઠેન નિવેશિતઃ ।
અધિકારં પ્રકુરુતે તદાજ્ઞાનુવિધાયકઃ

અનેકરુદ્રકોટીભિરુપેતસ્તિષ્ઠતિ પ્રિયે ।
અધુના સંપ્રવક્ષ્યામિ પ્રમાણં શિવનિર્મિતમ્

યોજનાનાં વરારોહે યથા ભવતિ તચ્છૃણુ ।
અવ્યક્તાદ્દશભિર્ભાગૈર્મહાન્સ્થૂલો વિભાવ્યતે

દ્વિપઞ્ચભાગો મહતો ભૂતાદિઃ સ્થૂલ ઉચ્યતે ।
ભૂતાદેઃ પરિમાણં ચ ભાવગ્રાહ્યં ન ચાક્ષુષમ્

ભૂતાદેર્યદ્દશગુણમણીયો દૃશ્યતે રજઃ ।
જાલાન્તરગતે ભાનૌ પરમાણુઃ સ ઉચ્યતે

અષ્ટાનાં પરમાણૂનાં સમવાયસ્તુ યો ભવેત્ ।
ત્રસરેણુઃ સ વિખ્યાતઃ તત્પદ્મરજ ઉચ્યતે

ત્રસરેણવશ્ચ યેત્વષ્ટૌ વાલાગ્રં તુ વિધીયતે ।
વાલાગ્રાણિ તથાત્વષ્ટૌ લિક્ષેતિ પરિકીર્તિતા

લિક્ષાશ્ચાષ્ટૌ વિદુર્યૂકાં યૂકાશ્ચાષ્ટૌ યવો ભવેત્ ।
અષ્ટૌ યવા વરારોહે પર્વાઙ્ગુષ્ઠમથાઙ્ગુલમ્

દ્વાદશાઙ્ગુલમાનેન વિતસ્તિસ્તાલ ઉચ્યતે ।
તાલદ્વયં ભવેદ્ધસ્તશ્ચતુર્વિંશતિકાઙ્ગુલઃ

ચતુર્હસ્તો ધનુર્દણ્ડો નાલિકા યૂપ એવ ચ ।
ધનુઃ સહસ્રે દ્વે પૂર્ણે ક્રોશઃ સમભિધીયતે

ક્રોશદ્વયેન ગવ્યૂતિર્ગવ્યૂતી દ્વે તુ યોજનમ્ ।
અનેન પરિમાણેન યોજનાનાં યશસ્વિનિ

સિંહાસનં મહાદીપ્તં સહસ્રદ્વયવિસ્તૃતમ્ ।
સહસ્રમુચ્છ્રિતં તસ્ય મહાપીઠેષુ સુવ્રતે

તિષ્ઠતે તત્ર દેવેશઃ કાલો દ્વાદશલોચનઃ ।
સિતરક્તપીતકૃષ્ણશ્ચતુર્વક્ત્રો મહાબલઃ

રક્તાઙ્ગોઽથ કરાલશ્ચ પિઙ્ગભ્રૂશ્મશ્રુલોચનઃ ।
વક્ત્રજ્વાલા જટાજ્વાલા લોમજ્વાલાઃ સુજાજ્વલાઃ

જ્વલન્ત્યસ્યાયુધજ્વાલાઃ સુતીવ્રાઃ કરમધ્યગાઃ ।
જ્વલત્પર્વતવદ્દીપ્તો જ્વલજ્જ્વાલાભિરાજિતઃ

દશબાહુર્મહાત્મા વૈ ખડ્ગખેટકધારકઃ ।
શરશાર્ઙ્ગવિહસ્તશ્ચ પાશાઙ્કુશધરસ્તથા

કપાલખટ્વાઙ્ગધરો વરદાભયપાણિભૃત્ ।
દશયોજનલક્ષાણિ શરીરં ભાતિ ભાસ્વરમ્

કોટિયોજનમાનેન ભુવનં ચાસ્ય જાજ્વલમ્ ।
સંભૃતં રુદ્રકન્યાભી રુદ્રૈર્જ્વલિતશૂલિભિઃ

નાનારૂપવિમાનૈશ્ચ પ્રજ્વલદ્ભિઃ સમાવૃતમ્ ।
જ્વાલાસ્તસ્ય વિનિષ્ક્રાન્તાઃ કોટયો દશચોર્ધ્વતઃ

તસ્યોપરિષ્ટાદ્દેવેશિ પઞ્ચકોટ્યો વરાનને ।
ન કશ્ચિન્નવસત્યત્ર ધૂમોષ્મપરિવારિતઃ

અતઃ પરં વરારોહે નરકાઃ પરિકીર્તિતાઃ ।
પઞ્ચાશત્કોટયો દેવિ કથિતાહ્યનુપૂર્વશઃ

પ્રધાનં સંપ્રવક્ષ્યામિ શતં તત્ર વરાનને ।
ચત્વારિંશત્સમોપેતં કથિતં નામતઃ શૃણુ

અવીચી રૌરવશ્ચૈવ મહારૌરવ એવ ચ ।
તામિસ્રશ્ચાન્ધતામિસ્રઃ સંજીવનસુજીવનૌ

પદ્મશ્ચૈવ મહાપદ્મઃ કાલસૂત્રસ્તથૈવ ચ ।
સૂચીમુખઃ મહાકાયઃ ક્ષુરધારોઽસિપર્વતઃ

અસિસ્તાલો દ્રુમશ્ચૈવ દ્રુમમસ્તક એવ ચ ।
દ્રુમારામશ્ચ વિખ્યાતઃ કુમ્ભીપાકસ્તથૈવ ચ

અમ્બરેષોઽઙ્ગારરાશિઃ તીક્ષ્ણતુણ્ડસ્તથૈવ ચ ।
વજ્રતુણ્ડશ્ચ શકુનિઃ મીનોદરખરોદરૌ

સન્દંશઃ વજ્રકાયશ્ચ મેદકશ્ચ વરાનને ।
ઉષ્ટ્રગ્રીવો મહાકાયો વેતાલો વડવામુખઃ

અસૃક્પૂયહ્રદશ્ચૈવ ભ્રમરો મષકસ્તથા ।
સંગ્રહશ્ચ કપાલશ્ચ તપ્તકવચ એવ ચ

ગજપાદો મહાવક્ત્રઃ કૂર્માખ્યોનકુલસ્તથા ।
પીડનશ્ચૈવકુમ્ભીરઃ ક્રકચઃ શૂલમેવ ચ

અનઙ્ગશ્ચાઙ્ગારોદ્ગારઃ પ્રદીપ્તસ્ત્રિમુખસ્તથા ।
પઞ્ચવક્ત્રઃ શતાસ્યશ્ચ જલૌકો બિલધૂમકઃ

સુતપ્તો જતુપઙ્કશ્ચ ઘોરરૂપોઽતિદારુણઃ ।
અસ્થિભઙ્ગઃ પૂતિમાંસઃ દ્રવ્યશ્ચૈવ ત્વમેધ્યકઃ

ઉલૂકઃ પરશુર્દણ્ડઃ કાકાખ્યશ્ચ તથૈવ ચ ।
સોચ્છ્વાસશ્ચ નિરુચ્છ્વાસઃ વૃકાસ્યશ્ચ તથૈવ ચ

અશ્વાસ્યો ગોપલાદશ્ચ અલોકો દહનસ્તથા ।
શ્વવક્ત્રોઽથ દવાગ્નિશ્ચ ક્ષારકૂપસ્તથા તમઃ

અહીનાં નિચયશ્ચૈવ તપ્તપાષાણ એવ ચ ।
વિરૂપો રૂપવાંશ્ચૈવ ચિત્રી ચિત્રધરસ્તથા

કૃષ્ણપિઙ્ગલરક્તાસ્યઃ મહિષો રાક્ષસસ્તથા ।
કુબ્જઃ ઉત્તપ્તતૈલાખ્યઃ અશની વૃષ્ટિમુદ્ગરૌ

મુસલઃ અનાતપશ્ચૈવ યમલાદ્રિસ્તથૈવ ચ ।
ક્રિમિકૂટઃ બહુશાખઃ શલ્મલિશ્ચ ફડિસ્તથા

નિગડો લોહરજ્જુશ્ચ લોહપઞ્જર એવ ચ ।
તનુભેદશ્ચોરગશ્ચ વૃશ્ચિકઃ કાલ એવ ચ

વજ્રકણઃ કટાહશ્ચ પટ્ટઃ સંકુલ એવ ચ ।
ઘોરશ્ચાજગરશ્ચૈવ મહાવૈતરણી તથા

ગૃદ્ધ્રશ્ચ કુરરશ્ચૈવ કુક્કુટશ્ચ પ્રમર્દકઃ ।
કર્દમઃ દુર્દુરશ્ચૈવ લમ્બોષ્ઠો વજ્રનાસિકઃ

ચિપિટઃ ખઞ્જરીટશ્ચ શવલો નીલ એવ ચ ।
કાકઃ કઙ્કુમમુખશ્ચૈવ શિવારાવસ્તતઃ પરઃ

ગજનાદો મહાનાદઃ સિંહનાદસ્તથૈવ ચ ।
મહાગ્રાહસ્તથા નક્રો મૂષિકાકીટસાગરઃ

અવાક્શિરાઃ ત્રિરાવર્તઃ ચક્રપીડનકસ્તથા ।
ત્રપુલેપસ્ત્રપુકૂપઃ ઇક્ષુયન્ત્રઃ ગિરેર્લતા

કટઙ્કટશ્ચવિખ્યાતઃ તપ્તવાલુક એવ ચ ।
એતેઽતિઘોરા નરકાસ્ત્રિકોણાઃ પરિકીર્તિતાઃ

અસત્કર્મરતાનાં ચ પ્રાણિનાં પાતનાય તુ ।
નિસ્ત્રિંશકર્મકર્તૄણાં શઠાનાં પાપિનાં તથા

નિર્દયાધમજાતીનાં પરહિંસારતાત્મનામ્ ।
પરદારરતાનાં ચ શિવશાસ્ત્રસ્ય દૂષિણામ્

દેવદ્રવ્યાપહર્તૄણાં બ્રહ્મઘ્નપિતૃઘાતિનામ્ ।
ગોઘ્નાનાં ચ કૃતઘ્નાનાં મિત્રવિસ્રમ્ભઘાતિનામ્

સુવર્ણભૂમિહર્તૄણાં શૌચાચારનિવર્તિનામ્ ।
દયાદાક્ષિણ્યહીનાનાં પૈશુન્યાનૃતચેતસામ્

નરકાસ્તુ સમાખ્યાતાસ્ત્વકર્મપથવર્તિનામ્ ।
શુભકર્મરતા લોકા નરકે ન પતન્તિ હિ

તત્સમાસેન વક્ષ્યામિ યથાવદનુપૂર્વશઃ ।
સત્યં ક્ષાન્તિરહિંસા ચ શૌચં સ્નાનમકલ્કતા

દયાલૌલ્યં ચ યસ્યાસૌ નરકાન્નાધિગચ્છતિ ।
શાન્તો દાન્તઃ સુહૃષ્ટાત્મા ત્વનહંકારવાન્સમઃ

અદ્રોહી ચાનસૂયશ્ચ પરૈશ્વર્યે ચ નિઃસ્પૃહઃ ।
અમાત્સર્યમમાનિત્વં શિવભક્તિરચાપલમ્

જપધ્યાનરતિઃ સ્થૈર્યં કાર્પણ્યસ્ય ચ વર્જનમ્ ।
વ્રતાનિ નિયમાશ્ચૈવ સ્વાધ્યાયશ્ચ ત્રિદંધ્યતા

સર્વત્ર શ્રદ્દધાનત્વમાર્જવં હ્રીર્મનસ્વિતા ।
તેજઃ પ્રશાન્તિઃ સંતોષોઽપ્રિયવાક્યવિવર્જનમ્

સમીક્ષ્યકારિતા નિત્યં મનોહંકારનિગ્રહઃ ।
અદમ્ભિત્વમમાયિત્વમકલ્કો જ્ઞાનશીલતા

પિતૃદેવાર્ચને ભક્તિર્ગોબ્રાહ્મણ શરણ્યતા ।
અગ્નૌ હોમો ગુરુર્દાનં જ્ઞાનિનાં પર્યુપાસનમ્

એકાન્તે ચ રતિર્ધ્યાનમાત્મન્યેવ ચ તુષ્ટતા ।
અવ્યાપારઃ પરાર્થેષુ ઔદાસીન્યમનાગસઃ

અક્રોધિત્વમનાલસ્યામેતે ધર્માઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
યસ્ત્વેતાન્ભજતે ભાવાન્ સોઽમૃતત્વાય કલ્પતે

નશ્યન્તિ પૌરુષાઃ પાશા યેઽપ્યનન્તાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
શિવાચારરતાનાં તુ ધાર્મિકાણાં હિ દેહિનામ્

તસ્માદેવં તુ વિજ્ઞાય મનો ધર્મે નિયોજયેત્ ।
યસ્ય ચિત્તમસંભ્રાન્તં નિર્વિકલ્પમકલ્મષમ્

સ યાતિ પરમાંલ્લોકાન્નરકાંશ્ચ ન પશ્યતિ ।
યસ્ય બુદ્ધિરસંમૂઢા સર્વભૂતેષ્વપાતકી

અકલ્કવાન્સત્ત્વવાન્યો નરકાન્સ ન પશ્યતિ ।
જિતાનિ યેનેન્દ્રિયાણિ મનો યસ્ય વશે સ્થિતમ્

તજ્જયેન જિતં સર્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્ ।
સ્વકાર્યે પરકાર્યે વા યસ્ય બુદ્ધિઃ સ્થિરા ભવેત્

એતદેવ હિ પાણ્ડિત્યં શેષાઃ પુસ્તકવાચકાઃ ।
ઇત્યેષ તાન્ત્રિકો ન્યાયઃ કથિતસ્તુ સમાસતઃ

અતાન્ત્રિકાણામન્યેષાં પરિસંખ્યા ન વિદ્યતે ।
શિવશાસ્ત્રરતા યે તુ ગુરુભક્તિપરાયણાઃ

પરતત્ત્વવિદો યે તુ ન તેષાં દુરિતં ભવેત્ ।
એતેષાં નરકાણાં તુ પ્રધાનાનિ નિબોધ મે

પઞ્ચત્રિંશત્તુ નરકાઃ ચતુર્ભેદાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
ચત્વારિંશચ્છતંહ્યેતત્સમાસાત્પરિકીર્તિતમ્

તૈર્વિશુદ્ધૈર્વિશુદ્ધ્યન્તિ પઞ્ચાશત્કોટયસ્તુ તાઃ ।
પઞ્ચત્રિંશદ્યદા વૈતે દ્વાત્રિંશદ્વા વિશોધિતાઃ

ચત્વારિંશચ્છતં શુદ્ધં તદેતત્સ્યાદ્વરાનને ।
ત્રિભિઃ શુદ્ધૈસ્તુ દ્વાત્રિંશચ્છુદ્ધા એવ ભવન્તિ હિ

તેષાં નામાનિ વક્ષ્યામિ ત્રયાણાં વરવર્ણિનિ ।
અવીચિશ્ચૈવ વિખ્યાતઃ કુમ્ભીપાકશ્ચ દારુણઃ

મહારૌરવરાજશ્ચ સ્થાનં તેષાં નિબોધ મે ।
અધોમધ્યોર્ધ્વભાગેષુ સંસ્થિતાસ્તે યથાક્રમમ્

વ્યાપ્તિં તેષાં પ્રવક્ષ્યામિ યથાવદનુપૂર્વશઃ ।
નરકૈકાદશગતમવીચિં શોધયેત્પ્રિયે

આત્મના દ્વાદશં દેવિ કુમ્ભીપાકં વિશોધયેત્ ।
મહારૌરવસંજ્ઞં ચાપ્યેવમેવ ન સંશયઃ

પઞ્ચત્રિંશત્પ્રવક્ષ્યામિ સમાસેન વરાનને ।
અવીચિઃ ક્રિમિનિચયો નદી વૈતરણી તથા

લોહશ્ચ શલ્મલિશ્ચૈવાપ્યસિપર્વત એવ ચ ।
સોચ્છ્વાસશ્ચ નિરુચ્છ્વાસઃ પૂતિમાંસઃ પરસ્તથા

તપ્તત્રપુઃ ક્ષારકૂપો જતુલેપસ્તથૈવ ચ ।
અન્તર્ભૂતા અવીચૌ તુ કુમ્ભીપાકસ્ય શ્રૂયતામ્

અસ્થિભઙ્ગઃ ક્રકચછેદઃ કૂપશ્ચાપિ કટઙ્કટઃ ।
વસામિશ્રોહ્યયસ્તુણ્ડસ્ત્રપુલેપઃ પ્રકીર્તિતઃ

કુમ્ભીપાકશ્ચ વિજ્ઞેયસ્તીક્ષ્ણાસિશ્ચ તથૈવ ચ ।
તપ્રલોહશ્ચ વિજ્ઞેયઃ ક્ષુરધારપથસ્તથા

અશનિશ્ચ સુતપ્તશ્ચ દ્વાદશૈતે પ્રકીર્તિતાઃ ।
એકાદશાન્તર્વિજ્ઞેયાઃ કુમ્ભીપાકસ્ય દારુણાઃ

મહારૌરવરાજે ચ અત ઊર્ધ્વં નિબોધ મે ।
કાલસૂત્રો મહાપદ્મઃ કુમ્ભઃ સંજીવનેક્ષુકૌ

પાશોઽમ્બરેષકશ્ચૈવ અયઃપટ્ટસ્તથૈવ ચ ।
દણ્ડયન્ત્રસ્ત્વમેધ્યશ્ચ ઘોરરૂપસ્તથાપરઃ

મહારૌરવ એતેષામુપરિષ્ટાદ્વ્યવસ્થિતઃ ।
અવીચૌ કૃમિનરકાન્ કુમ્ભીપાકે સુદારુણાન્

મહારૌરવકેઽમેધ્યાનન્તર્ભૂતાન્વિચિન્તયેત્ ।
દ્વાત્રિંશન્નરકાણાં ચ માનં ચૈવ નિબોધ મે

નવનવતિર્લક્ષાણિ એકૈકસ્યોચ્છ્રયઃ સ્મૃતઃ ।
લક્ષમાત્રાન્તરા જ્ઞેયા દ્વાત્રિંશચ્ચાપ્યનુક્રમાત્

એતેષામુપરિષ્ટાત્તુ પ્રભુત્વેન વરાનને ।
યોગૈશ્વર્યગુણોપેતઃ કૂષ્માણ્ડાધિપતિઃ સ્થિતઃ

નવનવતિર્લક્ષાણિ પુરં તસ્ય પ્રકીર્તિતમ્ ।
તસ્યોપરિષ્ટાત્પાતાલાન્ કથયામિ સમાસતઃ

આભાસં વરતાલં ચ શર્કરં ચ ગભસ્તિમત્ ।
મહાતલં ચ સુતલં રસાતલમતઃ પરમ્

સૌવર્ણમષ્ટમં જ્ઞેયં સર્વકામસમન્વિતમ્ ।
આભાસાદ્યાવત્સૌવર્ણં પ્રમાણં કથયામિ તે

સહસ્રનવકોત્સેધમેકૈકં તુ પુરોત્તમમ્ ।
એકૈકસ્યાન્તરં જ્ઞેયં સહસ્રપરિસંખ્યયા

છત્રાકારાણિ સર્વાણિ તેષાં વૈ ભુવનાનિ તુ ।
સર્વકામૈઃ સમેતાનિ ગુણૈઃ સર્વૈર્યુતાનિ તુ

હેમપ્રાકારશિખરૈશ્છત્રધ્વજસમાકુલૈઃ ।
કિઙ્કિણીજાલમુખરૈસ્તોરણાટ્ટાલમણ્ડિતૈઃ

નિર્ગમૈઃ સગવાક્ષૈશ્ચ દિવ્યવસ્ત્રવિભૂષિતૈઃ ।
તન્ત્રીમુરજવાદ્યૈશ્ચ ગેયતૂર્યરવાકુલૈઃ

નાનાભુવનપઙ્ક્ત્યોઘૈઃ સર્વરત્નસમુજ્જ્વલૈઃ ।
પ્રાસાદૈસ્તુઙ્ગશિખરૈશ્ચન્દ્રાતપસમપ્રભૈઃ

રથ્યામાર્ગવરારામૈઃ સદાપુષ્પફલાન્વિતૈઃ ।
કોકિલારાવમધુરૈઃ શિખિષટ્પદસેવિતૈઃ

હંસકારણ્ડવાકીર્ણૈશ્ચક્રવાકોપશોભિતૈઃ ।
સારસારાવસંઘુષ્ટપદ્મિનીષણ્ડમણ્ડિતૈઃ

તડાગૈઃ સ્વચ્છતોયાઢ્યૈર્દીર્ઘિકાભિર્યુતાનિ તુ ।
પુરુષૈશ્ચ મહાકાયૈર્મહાબલપરાક્રમૈઃ

સર્વૈશ્વર્યસ્વરૂપાઢ્યૈઃ સર્વલક્ષણસંયુતૈઃ ।
દિવ્યવસ્ત્રૈઃ સુતામ્બૂલૈર્દિવ્યગન્ધાનુલેપનૈઃ

દિવ્યાભરણસંયુક્તૈર્મુકુટૈ રત્નમણ્ડિતૈઃ ।
શિવારાધનસક્તા યે તત્પ્રસાદેન સાધકાઃ

તે વિશન્તિ મહાદેવિ પાતાલં સિદ્ધસેવિતમ્ ।
રસં રસાયનં દિવ્યં સિદ્ધદ્રવ્યં લભન્તિ તે

ક્રીડન્તિ ચાન્યે સતતં દિવ્યાનાં યોષિતાં ગણૈઃ ।
કામિનઃ કામરૂપૈસ્તુ મત્તમાતઙ્ગગામિભિઃ

સર્વાભરણસંયુક્તૈઃ કામશાસ્ત્રસુપેશલૈઃ ।
દિવ્યવસ્ત્રપરીધાનૈઃ સ્તનભારસમાનતૈઃ

મધ્યક્ષામૈઃ પ્રસન્નાસ્યૈસ્તરલાયતલોચનૈઃ ।
સકિઙ્કિણીનિતમ્બૈશ્ચ હારકેયૂરશોભિતૈઃ

સુગન્ધિગન્ધલિપ્તાઙ્ગૈઃ કાઞ્ચીમેખલમણ્ડિતૈઃ ।
એવં તે કથિતા દેવિ પાતાલાન્તરવાસિનઃ

ત્રયોઽસુરાસ્તથા નાગા રાક્ષસાશ્ચ વિભાગતઃ ।
એકૈકત્ર ચ પાતાલે કથિતાસ્તે વરાનને

પાતાલસપ્તકે જ્ઞેયાસ્તથાન્યે ભુવનાધિપાઃ ।
બલોહ્યતિબલશ્ચૈવ બલવાન્બલવિક્રમઃ

સુબલો બલભદ્રશ્ચ બલાધ્યક્ષશ્ચ કીર્તિતાઃ ।
એતૈઃ શુદ્ધૈરિમે શુદ્ધાઃ સપ્તપાતાલવાસિનઃ

યદૂર્ધ્વે ચૈવ સૌવર્ણં પાતાલં પરિકીર્તિતમ્ ।
તત્ર વસત્યસૌ દેવો હાટકઃ પરમેશ્વરઃ

પુરકોટિસહસ્રૈસ્તુ સમન્તાત્પરિવારિતઃ ।
સિદ્ધૈરુદ્રગણૈર્દિવ્યૈર્ભગિનીમાતૃભિર્વૃતઃ

યોગિનીયોગકન્યાભી રુદ્રૈશ્ચૈવ સકન્યકૈઃ ।
સિદ્ધદ્રવ્યસમૈર્મન્ત્રૈશ્ચિન્તામણિરસાયનૈઃ

સિદ્ધવિદ્યાસમૃદ્ધં વૈ હાટકેશસ્ય મન્દિરમ્ ।
હઠત્પ્રવેશયેલ્લોકાં સ્તદ્ભાવગતમાનસાન્

તેનાસૌ હાટકઃ પ્રોક્તો દેવદેવો મહેશ્વરઃ ।
તસ્યોર્ધ્વે તુ સહસ્રાણિ યોજનાનાં તુ વિંશતિઃ

ભૂકટાહઃ સમુદ્દિષ્ટઃ સમન્તાત્તુ વરાનને ।
અતો ભગવતી પૃથ્વી નાનાજનપદાકુલા

તસ્યા મધ્યે મહામેરુઃ સૌવર્ણશ્ચ વરાનને ।
તસ્યાચલસ્ય વિસ્તારમૂર્ધ્વાધઃ કથયામિ તે

યોજનાનાં સહસ્રાણિ ચતુરશીતિરુચ્છ્રિતઃ ।
ષોડશૈવ સહસ્રાણિ અધોભાગે પ્રરોપિતઃ

તાન્યેવ મૂલવિસ્તારઃ દ્વિગુણો મૂર્ધવિસ્તરઃ ।
તસ્યોર્ધ્વે તુ સભા દિવ્યા નામ્ના ચૈવ મનોવતી

ચતુર્દશસહસ્રાણિ યોજનાનાં પ્રમાણતઃ ।
સર્વરત્નસુશોભાઢ્યા સ્ત્રીસહસ્રસમન્વિતા

સર્વભોગગણોપેતા બ્રહ્મણસ્તુ મહાત્મનઃ ।
સિદ્ધવિદ્યાધરાકીર્ણા ઋષિભિઃ પરિવારિતા

તસ્યા ઈશાનદિગ્ભાગે જ્યોતિષ્કં શિખરં સ્મૃતમ્ ।
સૂર્યકોટિપ્રતીકાશં ગણપ્રથમસેવિતમ્

સર્વર્તુકુસુમોપેતં દેવગન્ધર્વસેવિતમ્ ।
સ્ત્રીસહસ્રસમાકીર્ણં સર્વૈશ્વર્યસમન્વિતમ્

તત્રાસ્તે ભગવાન્દેવસ્ત્ર્યમ્બકઃ પરમેશ્વરઃ ।
લોકપાલૈર્વૃતોઽસૌ હિ બ્રહ્મવિષ્ણ્વિન્દ્રનાયકઃ

મમાંશં તં વિજાનીયાઃ સુરસિદ્ધનમસ્કૃતમ્ ।
અધિકારં પ્રકુરુતે પરેચ્છાસંપ્રચોદિતઃ

સભાયા બ્રહ્મણોઽધસ્તાત્સહસ્રાણિ ચતુર્દશ ।
યોજનાનાં પરિત્યજ્ય ચક્રવાટઃ સમન્તતઃ

સ્વર્ગાષ્ટકં સમુદ્દિષ્ટં તત્ર તિષ્ટન્તિ લોકપાઃ ।
પૂર્વેણેન્દ્રસ્ય વિખ્યાતા પુરી નામ્નામરાવતી

તેજોવતી તથાગ્નેય્યાં ચિત્રભાનોઃ પ્રકીર્તિતા ।
દક્ષિણે યમરાજસ્ય નામ્ના સંયમની પુરી

કૃષ્ણાઙ્ગારા તુ નૈઋત્યાં રાક્ષસેશસ્ય કીર્તિતા ।
પશ્ચિમેન જલેશસ્ય નામ્ના શુદ્ધવતી સ્મૃતા

વાયવ્યાં તુ પુરી વાયોર્નામ્ના ગન્ધવહા પ્રિયે ।
ઉત્તરેણાપિ સોમસ્ય પુરી નામ્ના મહોદયા

ઐશાન્યામીશરાજસ્ય પુરી નામ્ના યશોવતી ।
એતાસામુત્તરે દેવિ શૃણુ ષડ્વિંશતિં પુરીઃ

દક્ષિણેનામરાવત્યાઃ કામવત્યપ્સરઃ પુરી ।
સૌવર્ણી સિદ્ધસઙ્ઘાનાં તસ્યા વૈ દક્ષિણેન તુ

તસ્યા વૈ દક્ષિણેનાન્યા પદ્મરાગોપશોભિતા ।
આદિત્યાનાં પુરીખ્યાતા નામ્નાચાંશુમતી શુભા

સાધ્યાનાં રાજતી દિવ્યા ખ્યાતા વૈ કુસુમાવતી ।
વહ્નેઃ પશ્ચિમદિગ્ભાગે વિશ્વેષાં રેવતી પુરી

તસ્યાસ્તુ પશ્ચિમે દેવિ દિવ્યા વૈ વિશ્વકર્મણઃ ।
પશ્ચિમે ધર્મરાજસ્ય માતૃનન્દા પુરી સ્મૃતા

ક્રીડન્તિ માતરસ્તત્ર મધુપાનવિઘૂર્ણિતાઃ ।
રુદ્રાણાં પશ્ચિમે તસ્યા રોહિતા નામ કાઞ્ચની

તત્ર શૂલધરા રુદ્રા યમસ્ય પરિચારકાઃ ।
તસ્યાઃ પશ્ચિમતો જ્ઞેયા નામ્ના ગુણવતી પુરી

એકાદશાનાં રુદ્રાણાં વજ્રપ્રાકારતોરણા ।
નિરૃતેઃ પૂર્વભાગે તુ પિઙ્ગલા નામ વૈ પુરી

સ્વકર્મસંજ્ઞા દેવેશિ પિશાચાસ્તત્ર સંસ્થિતાઃ ।
નૈરૃત્યુત્તરસામીપ્યે પુરી કૃષ્ણાવતી સ્મૃતા

નિસ્ત્રિંશા નામ તત્રૈવ વસન્તિ રાક્ષસાઃ સદા ।
તસ્યા અપ્યુત્તરે ભાગે પુરી હૈમી સુખાવતી

મિત્રો વસતિ તત્રૈવ બહુભૃત્યજનાવૃતઃ ।
તસ્યા અપ્યુત્તરે હૈમી ગાન્ધર્વી નામ વિશૃતા

વસન્તિ તત્ર ગન્ધર્વા દિવ્યકન્યાસમાવૃતાઃ ।
દશકોટિસહસ્રાણિ તેષાં સંખ્યા પ્રકીર્તિતા

ભૂતાનાં સિદ્ધસેના તુ વરુણસ્ય તુ દક્ષિણે ।
હેમસંજ્ઞા વસૂનાં તુ વરુણસ્યાપિ ચોત્તરે

તસ્યાસ્તૂત્તરતો દેવિ નામ્ના સિદ્ધવતી પુરી ।
સર્વવિદ્યાધરાણાં તુ સા પુરી પરિકીર્તિતા

વાયોર્દક્ષિણતો દેવિ સિદ્ધા નામ્ના પુરી સ્મૃતા ।
વસન્તિ કિન્નરાસ્તત્ર પુરૈર્હેમાર્કસપ્રભૈઃ

વાયોઃ પૂર્વેણ ગાન્ધર્વી હૈમી ચિત્રરથસ્ય તુ ।
ગન્ધર્વરાજમુખ્યસ્ય દિવ્યગન્ધર્વનાદિતા

આસ્તે ભગવતી સાક્ષાત્સપ્રસ્વરવિભૂષિતા ।
ગ્રામત્રયપરીધાના જાતિમેખલમણ્ડિતા

મૂર્ચ્છનાતાનચિત્રાઙ્ગી નાનાતાલકલોદયા ।
લક્ષણવ્યઞ્જનોપેતા મધ્યમેનાવગુણ્ઠિતા

ગન્ધર્વૈર્ગીયમાના સા તત્ર દેવી સરસ્વતી ।
નારદાદ્યૈશ્ચ ઋષિભિર્નાગકિન્નરસેવિતા

તસ્યાઃપૂર્વેણ ચિત્રા વૈ તુમ્બુરુર્નારદસ્ય ચ ।
સોમસ્ય પશ્ચાત્પ્રમદા ગુહ્યકાનાં પુરી સ્મૃતા

પૂર્વેણૈવ તુ સોમસ્ય નામ્ના ચિત્રવતી પુરી ।
સર્વધાતુમયી ચિત્રા કુબેરસ્ય મહાત્મનઃ

ષડ્વિંશતિસહસ્રૈસ્તુ કોટીનાં પરિવારિતઃ ।
યક્ષાણામુત્તમઃ શ્રીમાનાસ્તે ભોગૈરનુત્તમૈઃ

તસ્યા પૂર્વે શુભા નામ્ના જામ્બૂનદમયી પુરી ।
તત્ર વૈ કર્મદેવાસ્તુ દેવત્વં કર્મણા ગતાઃ

પશ્ચિમેનેશરાજસ્ય વિષ્ણોર્વૈ શ્રીમતી પુરી ।
તત્રાસ્તે શ્રીપતિઃ શ્રીમાનતસીપુષ્પસન્નિભઃ

શઙ્ખચક્રગદાપાણિઃ પીતવાસા જનાર્દનઃ ।
ઈશસ્ય દક્ષિણેભાગે નામ્ના પદ્મવતી પુરી

મહાપદ્મોપવિષ્ટસ્ય પદ્મમાલાધરસ્ય તુ ।
પદ્મપત્રાયતાક્ષસ્ય બ્રહ્મણઃ પદ્મજન્મનઃ

તસ્યા દક્ષિણતો દેવિ નામ્ના કામસુખાવતી ।
અશ્વિનૌ તત્ર દેવેશિ તથા ધન્વન્તરિઃ સ્થિતઃ

ઉત્તરેત્વમરાવત્યા મહામેઘેતિ વિશ્રુતા ।
વિનાયકાનાં સા દિવ્યા વસતિસ્તત્ર કલ્પિતા

દશકોટિસહસ્રાણિ વીર્યવન્તઃ શુભાસ્તથા ।
વિનાયકા મહાદીપ્તા અગ્નિજ્વલિતતેજસઃ

અસુરાણાં વધાર્થાય અઙ્ગુષ્ઠાન્નિર્મિતા મયા ।
એવંવિધૈરધશ્ચોર્ધ્વં મેરુઃ પુરવરૈર્વૃતઃ

પુર્યશ્ચ યાઃ સમાખ્યાતા મેરોશ્ચૈવ સમન્તતઃ ।
પુરકોટિસહસ્રૈસ્તુ સર્વાસ્તાઃ સંભૃતાઃ પ્રિયે

સર્વૈશ્વર્યસુસંપૂર્ણાઃ સર્વરત્નસમુજ્જ્વલાઃ ।
દિવ્યસ્ત્રીભિઃ સમાકીર્ણા દિવ્યપુંભિઃ સમાકુલાઃ

આનન્દઃ સતતં દેવિ દેવાનાં ચ પુરે પુરે ।
વિમાનનગરારામૈશ્ચતુરોદ્યાનમણ્ડપૈઃ

છત્રધ્વજપતાકાભિર્ગજવાજિસમાકુલૈઃ ।
દ્વન્દ્વભીનન્દિશબ્દૈશ્ચ શઙ્ખકાહલનિઃસ્વનૈઃ

ગીતનૃત્તૈસ્તથાકીર્ણં દેવાનાં મન્દિરં સદા ।
ઇષ્ટાપૂર્તરતા દેવિ યે નરા પુણ્યભારતે

ત્ર્યમ્બકં સકૃદર્ચન્તિ મેરું ગચ્છન્તિ તે નરાઃ ।
ગઙ્ગાતોયસુસંસિક્તાઃ ક્રીડન્તિ સુરસત્તમાઃ

કથં ગઙ્ગાસમુત્પન્ના સુરસિદ્ધનમસ્કૃતા ।
કથયસ્વ પ્રસાદેન સમાસાત્સુરસત્તમ

ગઙ્ગાયાશ્ચ સમુત્પત્તિં કથયિષ્યામિ સુવ્રતે ।
જગન્માતા મહાદેવિ મમ પત્ની પુરા હિ સા

મમનેત્રોદકં ચૈવ કરજૈશ્છાદિતે મમ ।
પુનરુદ્ઘાટિતે નેત્રે જગન્માતઃ પુરા ત્વયા

મન્નેત્રેભ્યોઽસ્રવત્તોયં ત્વદીયાઙ્ગુલિભિઃ પ્રિયે ।
દશધા નિઃસૃતા ગઙ્ગા કપાલાવરણે મમ

સપ્તૈવ સંસ્થિતાસ્તત્ર એકા વિષ્ણુપુરે સ્થિતા ।
દ્વિતીયા બ્રહ્મલોકોર્ધ્વે તૃતીયા સત્યલોકગા

સ્વર્ગે ચૈવપુનઃ સા વૈ સંસ્થિતા સોમમણ્ડલે ।
સોમાચ્ચૈવ વિનિઃ સૃત્ય પુરકાશે વ્યવસ્થિતા

તતોઽહં સંસ્તુતો દેવિ બ્રહ્મવિષ્ણુપુરઃસરૈઃ ।
ગઙ્ગાનદીં મહાપુણ્યાં મર્ત્યાનાં હિતકામ્યયા

અવતાર્ય મહાદેવ મર્ત્યલોકં વિસર્જય ।
તતો મયા સુરેશાનિ પ્રોક્તા સા ત્વપરાજિતા

લોકાનાં તુ હિતાર્થાય આગચ્છ સુરસુન્દરિ ।
આગત્ય મમ મૂર્ધાનં મેરુમૂર્ધ્નિ પુનર્ગતા

તસ્માન્નિર્ગત્ય દેવેશિ ચતુર્દિક્ષૂદધિં ગતા ।
પૂર્વે સીતા સમુદ્દિષ્ટા સુવહા દક્ષિણેન તુ

સુનન્દા પશ્ચિમે ભાગે ભદ્રસોમા તથોત્તરે ।
મન્દરસ્તુ મહાદેવિ ગન્ધમાદનસંજ્ઞકઃ

વિપુલશ્ચ સુપાર્શ્વશ્ચ પૂર્વાદ્યા ઉત્તરાન્તકાઃ ।
વિષ્કમ્ભાશ્ચ સમાખ્યાતાઃ વર્ણાંશ્ચૈવ નિબોધ મે

સિતં ચૈવ હરિદ્રાભં નીલં દાડિમસપ્રભમ્ ।
પ્રાગ્વિષ્કમ્ભસમીપે તુ નામ્ના ચિત્રરથં વનમ્

તત્રારુણોદકં નામ તડાગં પદ્મમણ્ડિતમ્ ।
ગન્ધમાદનસામીપ્યે નન્દનં તુ મહાવનમ્