Svabodhasiddhi · અધ્યાય 1

ભૂતિ(રાજ): સ્વબોધસિદ્ધિ
નમઃ સકલકલ્યાણમયકૈવલ્યદાયિને ।
શિવાય શમિતાશેષભવાધ્વધ્વાન્તભાનવે

અશેષદર્શનાવેશવિશેષાધિવિવર્જિતમ્ ।
સ્વસંવેદનસંવેદ્યં સ્વસ્થં વન્દે પરં શિવમ્

નિરસ્તકલ્પનાજાલવિકલ્પૌઘવિઘાતિને ।
નમો ઽસ્તુ પરમાનન્દપદાતીતાય શમ્ભવે

જયન્ત્ય્ અપારસંસારસારાસારવિભાગદાઃ ।
કૈવલ્યજ્ઞાનસંબોધહેતવશ્ શમ્ભવાઙ્ઘ્રયઃ

મનો બુદ્ધિર્ અહં પ્રાણાસ્ તન્માત્રેન્દ્રિયજીવનમ્ ।
યં દૃષ્ટ્વા વિનિવર્તન્તે તમ્ ઉપાસ્યમ્ ઉપાસ્મહે

મમાહમ્ ઇતિ હૃદ્ગ્રન્થિચ્છેદનૈકકૃપાણિકામ્ ।
સ્પન્દાસ્પન્દકૃતગ્રાસાં નૌમ્ય્ અહં શુદ્ધસંવિદમ્

વ્યપદેશવિહીનસ્ય તત્ત્વસ્ય કથનં કથમ્ ।
સ્વસંવેદનસદ્યુક્ત્યા ગમ્યતે યદિ કેનચિત્

જ્ઞાનયોગોપદેશેન યસ્ય નાશ્વાસ આન્તરઃ ।
સમાશ્વાસવિહીનત્વાત્ કથં નૈઃશ્રેયસં ફલમ્

ઉપેયપ્રાપ્ત્યુપાયો ઽયં સ્વબોધે જાગરૂકતા ।
સ્વબોધજાગરૂકત્વાન્ નિર્વિભાગા સ્થિતિર્ મુનેઃ

ઉપાયો નાપરઃ કશ્ચિત્ સ્વસત્તાનુગમાદ્ ઋતે ।
તામ્ એવાનુસરન્ યોગી સ્વસ્થો યઃ સ સુખી ભવેત્

સ્વસંકલ્પપરામર્શાદ્ વિશુદ્ધજ્ઞાનસંશ્રયાત્ ।
પરમાહ્લાદલાભાચ્ ચ બોધૈકઘનતા મુનેઃ

નિગૃહીતે સ્વસંકલ્પે શક્તેઃ શક્તિમતિ સ્થિતિઃ ।
શક્તિશક્તિમતોર્ ઐક્યમ્ ઇત્ય્ ઉપેયં ચ યોગિનામ્

પ્રાપ્તે સ્વરૂપવિજ્ઞાને સન્ત્યક્તે તત્ત્વકઞ્ચુકે ।
ઉદ્યોગકારણે કીર્ણે મુક્તઃ સ કિલ કથ્યતે

બોધમાત્રે ગ્રહઃ કાર્યઃ સુપ્રબુદ્ધેન ચેતસા ।
તાવદ્ યાવત્ સ્વસામર્થ્યાત્ સ્વનિષ્ઠઃ કેવલો ભવેત્

સર્વદા સુપ્રબુદ્ધસ્ સન્ પશ્યત્ય્ આત્માનમ્ આત્મના ।
દ્રષ્ટુઃ સ્વરૂપસંસ્થસ્ય કિમ્ અન્યદ્ અવશિષ્યતે

સદૈવ સુપ્રબુદ્ધત્વમ્ એતાવન્ મનસઃ ક્ષયઃ ।
તત્ક્ષયાદ્ યોગિનાં સમ્યક્સાક્ષાત્કારો ભવત્ય્ અલમ્

પર્યાવૃત્તઃ સ્વસંવિત્તૌ વર્તતે યસ્ ત્વ્ અભેદતઃ ।
સ સમ્રાડ્ યોગયુક્તાનામ્ અજ્ઞાનધ્વાન્તભાસ્કરઃ

સ્વરૂપાનુભવાહ્લાદદશાતીતેન્દુસંસ્થિતિઃ ।
અવાપ્તવ્યં કિમ્ અસ્તીહ ક્ષીણાન્તઃકરણસ્ય મે

સ્વપરિજ્ઞપ્તિવિશ્રાન્તી સુદૃઢે યસ્ય સુસ્ફુટે ।
તસ્ય વૃત્તિવિમુક્તસ્ય ભવેત્ કેવલતાચિરાત્

ગ્રાહ્યગ્રહણસંસ્કારતિરસ્કારૈકચેતસામ્ ।
યોગિનાં સ્વાત્મનિષ્ઠાનાં મોક્ષલક્ષ્મીર્ ન દુર્લભા

લબ્ધા સ્વરૂપવિશ્રાન્તિર્ નિર્વૃત્તા ક્લેશસન્તતિઃ ।
ગ્રાહ્યગ્રાહકતા ભગ્ના સ્વરૂપસ્થોઽ સ્મિ સંસ્થિતઃ

અભેદબોધસંબોધસ્વરૂપાનુભવસ્થિતિમ્ ।
વ્યુત્થિતઃ સન્નિરુદ્ધો વા લભતે યઃ સ તત્ત્વવિત્

યસ્ય સર્વાસ્વ્ અવસ્થાસુ સ્વસ્થિતિર્ નૈવ લુપ્યતે ।
તસ્ય કિં નામ કુર્વન્તિ શાસ્ત્રભ્રમણવિભ્રમાઃ

વિગલિતસદસદ્વિકલ્પસદસદ્ભ્રમજનિતમોહમુક્તાત્મા ।
જીવન્ન્ અપિ જનમધ્યે વિગતભયઃ સર્વદા યોગી

નિરસ્તકરણો યેન સમાધિઃ સેવિતઃ સકૃત્ ।
પરઃ સાક્ષાત્કૃતસ્ તેન ચરિતાર્થેન યોગિના

અહમાત્મન્ય્ અસમ્ભિન્નઃ સંગૃહ્ય સ્વપ્રયત્નતઃ ।
પ્રબુદ્ધઃ સ્યાત્ સ્વનિષ્ઠઃ સન્ યાવત્ સાદાશિવદ્યુતિઃ

નિરસ્તસર્વાર્થનિરંશવૃત્તિર્ જ્ઞાની સકૃત્ સ્વાત્મનિ લબ્ધલાભઃ ।
સમ્યઙ્નિબોધૈકપરઃ સ્વનિષ્ઠઃ સ્વકઞ્ચુકં હન્ત જહાતિ યોગી

વાગનુભવસદ્યુક્તિર્ યસ્યાસ્તિ નિરન્તરં સ્વસંવિત્તૌ ।
તસ્યોપદેશકરણં યુક્તં શિષ્યેષુ બોધનં સમ્યક્

નૈર્વાસન્યાત્ સ્વસંબોધાત્ ત્યાગાદ્ આશાભિમાનયોઃ ।
સદસત્પદવિચ્છેદાન્ ન પુનર્ વિગ્રહગ્રહઃ

આશ્વસ્તાન્તઃકરણઃ ક્ષીણવિકલ્પઃ સ્વરૂપલાભરતઃ ।
સ્વાનુભવામૃતતૃપ્તઃ કૈવલ્યં યાતિ ચરિતાર્થઃ

ઇત્થમ્ ઉપેયપ્રાપ્તૌ વિગતમલા ચિત્પ્રકાશિકા સત્યા ।
કૈવલ્યભૂતિજનની સ્વબોધસિદ્ધિર્ મયા ગદિતા

યેનોપદેશેન નલબ્ધલાભો ભવત્ય્ અલં સંશયદોષમુક્તઃ ।
તેનોપદેશેન નસંશયેન કિં નામ કુર્યાદ્ બહુશાસ્ત્રપાઠી

અશેષકૃતમઙ્ગલં વિવિધકર્મદાવાનલં સ્વરૂપપદદર્શકં સકલકલ્પનાવર્જિતમ્ ।
સમસ્તસુખમન્દિરં વિવિધદુઃખમૂલચ્છિદે નમામ્ય્ અસમસુન્દરં ગુરુમુખોપદિષ્ટં શિવમ્