સુશ્રુતસંહિતા · અધ્યાય 1.1.8

અથાસ્ય પ્રત્યઙ્ગલક્ષણસમાસઃ ।

તત્ર શલ્યં નામ વિવિધતૃણકાષ્ઠપાષાણપાંશુલોહલોષ્ટાસ્થિબાલનખપૂયાસ્રાવદુષ્ટવ્રણાન્તર્ગર્ભશલ્યોદ્ધરણાર્થં યન્ત્રશસ્ત્રક્ષારાગ્નિપ્રણિધાનવ્રણવિનિશ્ચયાર્થં ચ ॥

શાલાક્યં નામોર્ધ્વજત્રુગતાનાં શ્રવણનયનવદનઘ્રાણાદિસંશ્રિતાનાં વ્યાધીનામુપશમનાર્થં ॥

કાયચિકીત્સા નામ સર્વાઙ્ગસંશ્રિતાનાં વ્યાધીનાં જ્વર{ઓ.અતીસાર}રક્તપિત્તશોષોન્માદાપસ્મારકુષ્ઠમેહાતિસારાદીનામુપશમનાર્થમ્ ॥

ભૂતવિદ્યા નામ દેવાસુરગન્ધર્વયક્ષરક્ષઃપિતૃપિશાચનાગગ્રહાદ્યુપસૃષ્ટચેતસાં શાન્તિકર્મબલોહરણાદિગ્રહોપશમનાર્થમ્ ॥

કૌમારભૃત્યં નામ કુમારભરણધાત્રીક્ષીરદોષસંશોધનાર્થં દુષ્ટસ્તન્યગ્રહસમુત્થાનાં ચ વ્યાધીનામુપશમનાર્થમ્ ॥

અગદતન્ત્રં નામ સર્પકીટલૂતામૂશિકાદિદષ્ટવિષવ્યઞ્જનાર્થં વિવિધવિષસંયોગોપશમનાર્થં ચ ॥

રસાયનતન્ત્રં નામ વયઃસ્થાપનમાયુર્મેધાબલકરં રોગાપહરણસમર્થં ચ ॥

વાજીકરણતન્ત્રં નામાલ્પદુષ્ટક્ષીણવિશુષ્કરેતસામાપ્યાયનપ્રસાદોપચયજનનનિમિત્તં પ્રહર્ષજનનાર્થં ચ ॥