સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.186

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ -
તતો ગચ્છેન્મહીપાલ તીર્થં કનખલોત્તમમ્ ।
ગરુડેન તપસ્તપ્તં પૂજયિત્વા મહેશ્વરમ્

દિવ્યં વર્ષશતં યાવજ્જાતમાત્રેણ ભારત ।
તપોજપૈઃ કૃશીભૂતો દૃષ્ટો દેવેન શમ્ભુના

તતસ્તુષ્ટો મહાદેવો વૈનતેયં મનોજવમ્ ।
ઉવાચ પરમં વાક્યં વિનતાનન્દવર્ધનમ્

પ્રસન્નસ્તે મહાભાગ વરં વરય સુવ્રત ।
દુર્લભં ત્રિષુ લોકેષુ દદામિ તવ ખેચર

ગરુડ ઉવાચ -
ઇચ્છામિ વાહનં વિષ્ણોર્દ્વિજેન્દ્રત્વં સુરેશ્વર ।
પ્રસન્ને ત્વયિ મે સર્વં ભવત્વિતિ મતિર્મમ

શ્રીમહેશ ઉવાચ -
દુર્લભઃ પ્રાણિનાં તાત યો વરઃ પ્રાર્થિતોઽનઘ ।
દેવદેવસ્ય વાહનં દ્વિજેન્દ્રત્વં સુદુર્લભમ્

નારાયણોદરે સર્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્ ।
ત્વયા સ કથમૂહ્યેત દેવદેવો જગદ્ગુરુઃ

તેનૈવ સ્થાપિતશ્ચેન્દ્રસ્ત્રૈલોક્યે સચરાચરે ।
કથમન્યસ્ય ચેન્દ્રત્વં ભવતીતિ સુદુર્લભમ્

તથાપિ મમ વાક્યેન વાહનં ત્વં ભવિષ્યસિ ।
શઙ્ખચક્રગદાપાણેર્વહતોઽપિ જગત્ત્રયમ્

ઇન્દ્રસ્ત્વં પક્ષિણાં મધ્યે ભવિષ્યસિ ન સંશયઃ ।
ઇતિ દત્ત્વા વરં તસ્મા અન્તર્ધાનં ગતો હરઃ

તતો ગતે મહાદેવે હ્યુરુણસ્યાનુજો નૃપ ।
આરાધયામાસ તદા ચામુણ્ડાં મુણ્ડમણ્ડિતામ્

શ્મશાનવાસિનીં દેવીં બહુભૂતસમન્વિતામ્ ।
યોગિનીં યોગસંસિદ્ધાં વસામાંસાસવપ્રિયામ્

ધ્યાતમાત્રા તુ તેનૈવ પ્રત્યક્ષા હ્યભવત્તદા ।
જાલંધરે ચ યા સિદ્ધિઃ કૌલીને ઉડ્ડિશે પરે

સમગ્રા સા ભૃગુક્ષેત્રે સિદ્ધક્ષેત્રે તુ સંસ્થિતા ।
ચામુણ્ડા તત્ર સા દેવી સિદ્ધક્ષેત્રે વ્યવસ્થિતા

સંસ્તુતા ઋષિભિર્દેવૈર્યોગક્ષેમાર્થસિદ્ધયે ।
વિનતાનન્દજનનસ્તત્ર તાં યોગિનીં નૃપ ।
ભક્ત્યા પ્રસાદયામાસ સ્તોત્રૈર્વૈદિકલૌકિકૈઃ

ગરુડ ઉવાચ -
ઓં યા સા ક્ષુત્ક્ષામકણ્ઠા નવરુધિરમુખા પ્રેતપદ્માસનસ્થા ભૂતાનાં વૃન્દવૃન્દૈઃ પિતૃવનનિલયા ક્રીડતે શૂલહસ્તા ।
શસ્ત્રધ્વસ્તપ્રવીરવ્રજરુધિરગલન્મુણ્ડમાલોત્તરીયા દેવી શ્રીવીરમાતા વિમલશશિનિભા પાતુ વશ્ચર્મમુણ્ડા

યા સા ક્ષુત્ક્ષામકણ્ઠા વિકૃતભયકરી ત્રાસિની દુષ્કૃતાનાં મુઞ્ચજ્જ્વાલાકલાપૈર્દશનકસમસૈઃ ખાદતિ પ્રેતમાંસમ્ ।
યા સા દોર્દણ્ડચણ્ડૈર્ડમરુરણરણાટોપટંકારઘણ્ટૈઃ કલ્પાન્તોત્પાતવાતાહતપટુપટહૈર્વલ્ગતે ભૂતમાતા ।
ક્ષુત્ક્ષામા શુષ્કકુક્ષિઃ ખવરતરનરવરૈઃ ક્ષોદતિ પ્રેતમાંસં મુઞ્ચન્તી ચાટ્ટહાસં ઘુરઘુરિતરવા પાતુ વશ્ચર્મમુણ્ડા

યા સા નિમ્નોદરાભા વિકૃતભવભયત્રાસિની શૂલહસ્તા ચામુણ્ડા મુણ્ડઘાતા રણરણિતરણઝલ્લરીનાદરમ્યા ।
ત્રૈલોક્યં ત્રાસયન્તિ કકહકહકહૈર્ઘોરરાવૈરનેકૈર્નૃત્યન્તી માતૃમધ્યે પિતૃવનનિલયા પાતુ વશ્ચર્મમુણ્ડા

યા ધત્તે વિશ્વમખિલં નિજાંશેન મહોજ્જ્વલા ।
કનકપ્રસવે લીના પાતુ માં કનકેશ્વરી

હિમાદ્રિસમ્ભવા દેવી દયાદર્શિતવિગ્રહા ।
શિવપ્રિયા શિવે સક્તા પાતુ માં કનકેશ્વરી

અનાદિજગદાદિર્યા રત્નગર્ભા વસુપ્રિયા ।
રથાઙ્ગપાણિના પદ્મા પાતુ માં કનકેશ્વરી

સાવિત્રી યા ચ ગાયત્રી મૃડાની વાગથેન્દિરા ।
સ્મર્ત્ઃણાં યા સુખં દત્તે પાતુ માં કનકેશ્વરી

સૌમ્યાસૌમ્યૈઃ સદા રૂપૈઃ સૃજત્યવતિ યા જગત્ ।
પરા શક્તિઃ પરા બુદ્ધિઃ પાતુ માં કનકેશ્વરી

બ્રહ્મણઃ સર્ગસમયે સૃજ્યશક્તિઃ પરા તુ યા ।
જગન્માયા જગદ્ધાત્રી પાતુ માં કનકેશ્વરી

વિશ્વસ્ય પાલને વિષ્ણોર્યા શક્તિઃ પરિપાલિકા ।
મદનોન્માદિની મુખ્યા પાતુ માં કનકેશ્વરી

વિશ્વસંલયને મુખ્યા યા રુદ્રેણ સમાશ્રિતા ।
રૌદ્રી શક્તિઃ શિવાનન્તા પાતુ માં કનકેશ્વરી

કૈલાસસાનુસંરૂઢ કનકપ્રસવેશયા ।
ભસ્મકાભિહૃતા પૂર્વં પાતુ માં કનકેશ્વરી

પતિપ્રભાવમિચ્છન્તી ત્રસ્યન્તી યા વિના પતિમ્ ।
અબલા ત્વેકભાવા ચ પાતુ માં કનકેશ્વરી

વિશ્વસંરક્ષણે સક્તા રક્ષિતા કનકેન યા ।
આ બ્રહ્મસ્તમ્બજનની પાતુ માં કનકેશ્વરી

બ્રહ્મવિષ્ણ્વીશ્વરાઃ શક્ત્યા શરીરગ્રહણં યયા ।
પ્રાપિતાઃ પ્રથમા શક્તિઃ પાતુ માં કનકેશ્વરી

શ્રુત્વા તુ ગરુડેનોક્તં દેવીવૃત્તચતુષ્ટયમ્ ।
પ્રસન્ના સંમુખી ભૂત્વા વાક્યમેતદુવાચ હ

શ્રીચામુણ્ડોવાચ -
પ્રસન્ના તે મહાસત્ત્વ વરં વરય વાઞ્છિતમ્ ।
દદામિ તે દ્વિજશ્રેષ્ઠ યત્તે મનસિ રોચતે

ગરુડ ઉવાચ -
અજરશ્ચામરશ્ચૈવ અધૃષ્યશ્ચ સુરાસુરૈઃ ।
તવ પ્રસાદાચ્ચૈવાન્યૈરજેયશ્ચ ભવામ્યહમ્

ત્વયા ચાત્ર સદા દેવિ સ્થાતવ્યં તીર્થસન્નિધૌ ।
માર્કણ્ડેય ઉવાચ -
એવં ભવિષ્યતીત્યુક્ત્વા દેવી દેવૈરભિષ્ટુતા

જગામાકાશમાવિશ્ય ભૂતસઙ્ઘસમન્વિતા ।
યદા લક્ષ્મ્યા નૃપશ્રેષ્ઠ સ્થાપિતં પુરમુત્તમમ્

અનુમાન્ય તદા દેવીં કૃતં તસ્યાં સમર્પિતમ્ ।
લક્ષ્મીરુવાચ -
રક્ષણાય મયા દેવિ યોગક્ષેમાર્થસિદ્ધયે

માતૃવત્પ્રતિપાલ્યં તે સદા દેવિ પુરં મમ ।
ગરુડોઽપિ તતઃ સ્નાત્વા સમ્પૂજ્ય કનકેશ્વરીમ્

તીર્થં તત્રૈવ સંસ્થાપ્ય જગામાકાશમુત્તમમ્ ।
તત્ર તીર્થે તુ યઃ સ્નાત્વા પૂજયેત્પિતૃદેવતાઃ

સર્વકામસમૃદ્ધસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલમશ્નુતે ।
ગન્ધપુષ્પાદિભિર્યસ્તુ પૂજયેત્કનકેશ્વરમ્

તસ્ય યોગૈશ્વર્યસિદ્ધિર્યોગપીઠેષુ જાયતે ।
મૃતો યોગેશ્વરં લોકં જયશબ્દાદિમઙ્ગલૈઃ ।
સ ગચ્છેન્નાત્ર સન્દેહો યોગિનીગણસંયુતઃ

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે કનખલેશ્વરતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ ષડશીત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ ॥