સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.175

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ -
ઉત્તરે નર્મદાકૂલે ભૃગુક્ષેત્રસ્ય મધ્યતઃ ।
કપિલેશ્વરં તુ વિખ્યાતં વિશેષાત્પાપનાશનમ્

યોઽસૌ સનાતનો દેવઃ પુરાણે પરિપઠ્યતે ।
વાસુદેવો જગન્નાથઃ કપિલત્વમુપાગતઃ

પાતાલં સુતલં નામ તસ્યૈવ નિતલં હ્યધઃ ।
ગભસ્તિગં ચ તસ્યાધો હ્યન્ધતામિસ્રમેવ ચ

પાતાલં સપ્તમં યચ્ચ હ્યધસ્તાત્સંસ્થિતં મહત્ ।
વસતે તત્ર વૈ દેવઃ પુરાણઃ પરમેશ્વરઃ

સ બ્રહ્મા સ મહાદેવઃ સ દેવો ગરુડધ્વજઃ ।
પૂજ્યમાનઃ સુરૈઃ સિદ્ધૈસ્તિષ્ઠતે બ્રહ્મવાદિભિઃ

વસતસ્તસ્ય રાજેન્દ્ર કપિલસ્ય જગદ્ગુરોઃ ।
વિનાશં ચાગ્રતઃ પ્રાપ્તાઃ ક્ષણેન સગરાત્મજાઃ

ભસ્મીભૂતાંસ્તુ તાન્દૃષ્ટ્વા કપિલો મુનિસત્તમઃ ।
જગામ પરમં શોકં ચિન્ત્યમાનોઽથ કિલ્બિષમ્

સર્વસઙ્ગપરિત્યાગે ચિત્તે નિર્વિષયીકૃતે ।
અયુક્તં ષષ્ટિસહસ્રાણાં કર્તં મમ વિનાશનમ્

કૃતસ્ય કરણં નાસ્તિ તસ્માત્પાપવિનાશનમ્ ।
ગત્વા તુ કાપિલં તીર્થં મોચયામ્યઘમાત્મનઃ

પાતાલં તુ તતો મુક્ત્વા કપિલો મુનિસત્તમઃ ।
તપશ્ચચાર સુમહન્નર્મદાતટમાસ્થિતઃ

વ્રતોપવાસૈર્વિવિધૈઃ સ્નાનદાનજપાદિકૈઃ ।
પરં નિર્વાણમાપન્નઃ પૂજયન્રુદ્રમવ્યયમ્

તત્ર તીર્થે તુ યઃ સ્નાત્વા પૂજયેત્પરમેશ્વરમ્ ।
ગોસહસ્રફલં તસ્ય લભતે નાત્ર સંશયઃ

જ્યેષ્ઠમાસે તુ સમ્પ્રાપ્તે શુક્લપક્ષે ચતુર્દશી ।
તત્ર સ્નાત્વા વિધાનેન ભક્ત્યા દાનં પ્રયચ્છતિ

પાત્રભૂતાય વિપ્રાય સ્વલ્પં વા યદિ વા બહુ ।
અક્ષયં તત્ફલં પ્રોક્તં શિવેન પરમેષ્ઠિના

અઙ્ગારકદિને પ્રાપ્તે ચતુર્થ્યાં નવમીષુ ચ ।
સ્નાનં કરોતિ પુરુષો ભક્ત્યોપોષ્ય વરાઙ્ગના

રૂપમૈશ્વર્યમતુલં સૌભાગ્યં સંતતિં પરામ્ ।
લભતે સપ્તજન્માનિ નિત્યં નિત્યં પુનઃ પુનઃ

પૌર્ણમાસ્યામમાવાસ્યાં સ્નાત્વા પિણ્ડં પ્રયચ્છતિ ।
તસ્ય તે દ્વાદશાબ્દાનિ તૃપ્તા યાન્તિ સુરાલયમ્

તત્ર તીર્થે તુ યો ભક્ત્યા દદ્યાદ્દીપં સુશોભનમ્ ।
જાયતે તસ્ય રાજેન્દ્ર મહાદીપ્તિઃ શારીરજા

તત્ર તીર્થે મૃતાનાં તુ જન્તૂનાં સર્વદા કિલ ।
અનિવર્તિકા ભવેત્તેષાં ગતિસ્તુ શિવમન્દિરાત્

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે કપિલેશ્વરતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ પઞ્ચસપ્તાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ ॥