સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 5.153

માર્કણ્ડેય ઉવાચ -
તસ્યૈવાનન્તરં ચાન્યદ્રવિતીર્થમનુત્તમમ્ ।
યસ્ય સંદર્શનાદેવ મુચ્યન્તે પાતકૈર્નરાઃ

રવિતીર્થે તુ યઃ સ્નાત્વા નરઃ પશ્યતિ ભાસ્કરમ્ ।
તસ્ય યત્ફલમુદ્દિષ્ટં સ્વયં દેવેન તચ્છૃણુ

નાન્ધો ન મૂકો બધિરઃ કુલે ભવતિ કશ્ચન ।
કુરૂપઃ કુનખી વાપિ તસ્ય જન્માનિ ષોડશ

દદ્રુચિત્રકકુષ્ઠાનિ મણ્ડલાનિ વિચર્ચિકા ।
નશ્યન્તિ દેવભક્તસ્ય ષણ્માસાન્નાત્ર સંશયઃ

ચરિતં તસ્ય દેવસ્ય પુરાણે યચ્છ્રુતં મયા ।
ન તત્કથયિતું શક્યં સંક્ષેપેણ નૃપોત્તમ

તત્ર તીર્થે તુ યદ્દાનં રવિમુદ્દિશ્ય દીયતે ।
વિધિના પાત્રવિપ્રાય તસ્યાન્તો નાસ્તિ કર્હિચિત્

અયને વિષુવે ચૈવ ચન્દ્રસૂર્યગ્રહે તથા ।
રવિતીર્થે પ્રદત્તાનાં દાનાનાં ફલમુત્તમમ્

સંક્રાન્તૌ યાનિ દાનાનિ હવ્યકવ્યાનિ ભારત ।
અપામિવ સમુદ્રસ્ય તેષામન્તો ન લભ્યતે

યેન યેન યદા દત્તં યેન યેન યદા હુતમ્ ।
તસ્ય તસ્ય તદા કાલે સવિતા પ્રતિદાયકઃ

સપ્ત જન્માનિ તાન્યેવ દદાત્યર્કઃ પુનઃ પુનઃ ।
શતમિન્દુક્ષયે દાનં સહસ્રં તુ દિનક્ષયે

સંક્રાન્તૌ શતસાહસ્રં વ્યતીપાતે ત્વનન્તકમ્

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ -
રવિતીર્થં કથં તાત પુણ્યાત્પુણ્યતરં સ્મૃતમ્ ।
વિસ્તરેણ મમાખ્યાહિ શ્રવણૌ મમ લમ્પટૌ

શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ -
શૃણુષ્વાવહિતો ભૂત્વા હ્યાદિત્યેશ્વરમુત્તમમ્ ।
ઉત્તરે નર્મદાકૂલે સર્વવ્યાધિવિનાશનમ્

પુરા કૃતયુગસ્યાદૌ જાબાલિર્બ્રાહ્મણોઽભવત્ ।
વસિષ્ઠાન્વયસમ્ભૂતો વેદશાસ્ત્રાર્થપારગઃ

પતિવ્રતા સાધુશીલા તસ્ય ભાર્યા મનસ્વિની ।
ઋતુકાલે તુ સા ગત્વા ભર્તારમિદમબ્રવીત્

વર્તતે ઋતુકાલો મે ભર્તારં ત્વામુપસ્થિતા ।
ભજ માં પ્રીતિસંયુક્તઃ પુત્રકામાં તુ કામિનીમ્

એવમુક્તો દ્વિજઃ પ્રાહ પ્રિયેઽદ્યાહં વ્રતાન્વિતઃ ।
ગચ્છેદાનીં વરારોહે દાસ્ય ઋત્વન્તરે પુનઃ

પુનર્દ્વિતીયે સમ્પ્રાપ્તે ઋતુકાલેઽપ્યુપસ્થિતા ।
પુનઃ સા છન્દિતા તેન વ્રતસ્થોઽદ્યેતિ ભારત

ઇત્થં વા બહુશસ્તેન છન્દિતા ચ પુનઃ પુનઃ ।
નિરાશા ચાભવત્તત્ર ભર્તારં પ્રતિ ભામિની

દુઃખેન મહતાવિષ્ટા વિધાયાનશનં મૃતા ।
તેન ભ્રૂણહતેનૈવ પાપેન સહસા દ્વિજઃ

શીર્ણઘ્રાણાઙ્ઘ્રિરભવત્તપઃ સર્વં નનાશ ચ ।
દૃષ્ટ્વાત્માનં સ કુષ્ઠેન વ્યાપ્તં બ્રાહ્મણસત્તમઃ

વિષાદં પરમં ગત્વા નર્મદાતટમાશ્રિતઃ ।
અપૃચ્છદ્ભાસ્કરં તીર્થં દ્વિજેભ્યો દ્વિજસત્તમઃ

આરોગ્યં ભાસ્કરાદિચ્છેદિતિ સંચિન્ત્ય ચેતસિ ।
કુતસ્તદ્ભાસ્કરં તીર્થં ભો દ્વિજાઃ કથ્યતાં મમ

તપસ્તપ્યામ્યહં ગત્વા તસ્મિંસ્તીર્થે સુભાવિતઃ

દ્વિજા ઊચુઃ ।
રેવાયા ઉત્તરે કૂલે આદિત્યેશ્વરનામતઃ ।
વિદ્યતે ભાસ્કરં તીર્થં સર્વવ્યાધિવિનાશનમ્

તત્ર યાહ્યવિચારેણ ગન્તું ચેચ્છક્યતે ત્વયા ।
એવમુક્તો દ્વિજૈર્વિપ્રો ગન્તું તત્ર પ્રચક્રમે

વ્યાધિના પરિભૂતસ્તુ ઘોરેણ પ્રાણહારિણા ।
યદા ગન્તું ન શક્નોતિ તદા તેન વિચિન્તિતમ્

સામર્થ્યં બ્રાહ્મણાનાં હિ વિદ્યતે ભુવનત્રયે ।
લિઙ્ગપાતઃ કૃતો વિપ્રૈર્દેવદેવસ્ય શૂલિનઃ

સમુદ્રઃ શોષિતો વિપ્રૈર્વિન્ધ્યશ્ચાપિ નિવારિતઃ ।
અહમપ્યત્ર સંસ્થસ્તુ હ્યાનયિષ્યામિ ભાસ્કરમ્

તપોબલેન મહતા હ્યાદિત્યેશ્વરસંજ્ઞિતમ્ ।
ઇતિ નિશ્ચિત્ય મનસા હ્યુગ્રે તપસિ સંસ્થિતઃ

વાયુભક્ષો નિરાહારો ગ્રીષ્મે પઞ્ચાગ્નિમધ્યગઃ ।
શિશિરે તોયમધ્યસ્થો વર્ષાસ્વપ્રાવૃતાકૃતિઃ

સાગ્રે વર્ષશતે પૂર્ણે રવિસ્તુષ્ટોઽબ્રવીદિદમ્

સૂર્ય ઉવાચ -
વરં વરય ભદ્રં તે કિં તે મનસિ વાઞ્છિતમ્ ।
અદેયમપિ દાસ્યામિ બ્રૂહિ માં ત્વં ચિરં કૃથાઃ

કિમસાધ્યં હિ તે વિપ્ર ઇદાનીં તપસિ સ્થિતઃ

જાબાલિરુવાચ -
યદિ તુષ્ટોઽસિ દેવેશ યદિ દેયો વરો મમ ।
મમ પ્રતિજ્ઞા દેવેશ હ્યાદિત્યેશ્વરદર્શને

કૃતા તાં પારિતું દેવ ન શક્તો વ્યાધિના વૃતઃ ।
શુક્લતીર્થેઽત્ર તિષ્ઠ ત્વમાદિત્યેશ્વરમૂર્તિધૃક્

એવમુક્તે તુ દેવેશો બહુરૂપો દિવાકરઃ ।
ઉત્તરે નર્મદાકૂલે ક્ષણાદેવ વ્યદૃશ્યત

તદાપ્રભૃતિ ભૂપાલ તદ્ધિ તીર્થં પ્રચક્ષતે ।
સર્વપાપહરં પ્રોક્તં સર્વદુઃખવિનાશનમ્

યસ્તુ સંવત્સરં પૂર્ણં નિત્યમાદિત્યવાસરે ।
સ્નાત્વા પ્રદક્ષિણાઃ સપ્ત દત્ત્વા પશ્યતિ ભાસ્કરમ્

યત્ફલં લભતે તેન તચ્છૃણુષ્વ મયોદિતમ્ ।
પ્રસુપ્તં મણ્ડલાનીહ દદ્રુકુષ્ઠવિચર્ચિકાઃ

નશ્યન્તિ સત્વરં રાજંસ્તૂલરાશિરિવાનલે ।
ધનપુત્રકલત્રાણાં પૂરયેદ્વત્સરત્રયાત્

યસ્તુ શ્રાદ્ધપ્રદસ્તત્ર પિત્ઃનુદ્દિશ્ય સંક્રમે ।
તૃપ્યન્તિ પિતરસ્તસ્ય પિતૃદેવો હિ ભાસ્કરઃ

ઇતિ તે કથિતં સર્વમાદિત્યેશ્વરમુત્તમમ્ ।
સર્વપાપહરં દિવ્યં સર્વરોગવિનાશનમ્

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે આદિત્યેશ્વરતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનં નામ ત્રિપઞ્ચાશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ ॥