શિવપુરાણ · અધ્યાય 7.2.1

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે વૈયાસિક્યાં ચતુર્વિંશતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં તદન્તર્ગતાયાં સપ્તમ્યાં વાયવીયસંહિતાયાં પૂર્વખણ્ડે ઉપમન્યુચરિતવર્ણનં નામ પઞ્ચત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
સમાપ્તો ઽયં સપ્તમ્યા વાયવીયસંહિતાયાઃ પૂર્વખણ્ડઃ ॥
શ્રીઃ ॥
544બ્
શ્રીગણેશાય નમઃ ॥
શ્રીગૌરીશંકરાભ્યાં નમઃ ॥
અથ સપ્તમ્યાં વાયવીયસંહિતાયામુત્તરખણ્ડઃ પ્રારભ્યતે ॥
છપ્તેર્ 1
ઓં
નમસ્સમસ્તસંસારચક્રભ્રમણહેતવે
ગૌરીકુચતટદ્વન્દ્વકુંકુમાંકિતવક્ષસે

સૂત ઉવાચ
ઉક્ત્વા ભગવતો લબ્ધપ્રસાદાદુપમન્યુના
નિયમાદુત્થિતો વાયુર્મધ્યે પ્રાપ્તે દિવાકરે

ઋષયશ્ચાપિ તે સર્વે નૈમિષારણ્યવાસિનઃ
અથાયમર્થઃ પ્રષ્ટવ્ય ઇતિ કૃત્વા વિનિશ્ચયમ્

કૃત્વા યથા સ્વકં કૃત્યં પ્રત્યહં તે યથા પુરા
ભગવંતમુપાયાંતં સમીક્ષ્ય સમુપાવિશન્

અથાસૌ નિયમસ્યાંતે ભગવાનમ્બરોદ્ભવઃ
મધ્યે મુનિસભાયાસ્તુ ભેજે કૢપ્તં વરાસનમ્

સુખાસનોપવિષ્ટશ્ચ વાયુર્લોકનમસ્કૃતઃ
શ્રીમદ્વિભૂતિમીશસ્ય હૃદિ કૃત્વેદમબ્રવીત્

તં પ્રપદ્યે મહાદેવં સર્વજ્ઞમપરાજિતમ્
વિભૂતિસ્સકલં યસ્ય ચરાચરમિદં જગત્

ઇત્યાકર્ણ્ય શુભાં વાણીમૃષયઃ ક્ષીણકલ્મષાઃ
વિભૂતિવિસ્તરં શ્રોતુમૂચુસ્તે પરમં વચઃ

ઋષય ઊચુઃ
ઉક્તં ભગવતા વૃત્તમુપમન્યોર્મહાત્મનઃ
ક્ષીરાર્થેનાપિ તપસા યત્પ્રાપ્તં પરમેશ્વરાત્

દૃષ્ટો ઽસૌ વાસુદેવેન કૃષ્ણેનાક્લિષ્ટકર્મણા
ધૌમ્યાગ્રજસ્તતસ્તેન કૃત્વા પાશુપતં વ્રતમ્

પ્રાપ્તં ચ પરમં જ્ઞાનમિતિ પ્રાગેવ શુશ્રુમ
કથં સ લબ્ધવાન્ કૃષ્ણો જ્ઞાનં પાશુપતં પરમ્

વાયુરુવાચ
સ્વેચ્છયા હ્યવતીર્ણોપિ વાસુદેવસ્સનાતનઃ
નિંદયન્નિવ માનુષ્યં દેહશુદ્ધિં ચકાર સઃ

પુત્રાર્થં હિ તપસ્તપ્તું ગતસ્તસ્ય મહામુનેઃ
આશ્રમં મુનિભિર્દૃષ્ટં દૃષ્ટવાંસ્તત્ર વૈ મુનિમ્

ભસ્માવદાતસર્વાંગં ત્રિપુંડ્રાંકિતમસ્તકમ્
રુદ્રાક્ષમાલાભરણં જટામંડલમંડિતમ્

તચ્છિષ્યભૂતૈર્મુનિભિશ્શાસ્ત્રૈર્વેદમિવાવૃતમ્
શિવધ્યાનરતં શાંતમુપમન્યું મહાદ્યુતિમ્

નમશ્ચકાર તં દૃષ્ટ્વા હૃષ્ટસર્વતનૂરુહઃ
બહુમાનેન કૃષ્ણો ઽસૌ ત્રિઃ કૃત્વા તુ પ્રદક્ષિણામ્
સ્તુતિં ચકાર સુપ્રીત્યા નતસ્કંધઃ કૃતાઞ્જલિઃ

તસ્યાવલોકનાદેવ મુનેઃ કૃષ્ણસ્ય ધીમતઃ
નષ્ટમાસીન્મલં સર્વં માયાજં કાર્મમેવ ચ

તપઃક્ષીણમલં કૃષ્ણમુપમન્યુર્યથાવિધિઃ
ભસ્મનોદ્ધૂલ્ય તં મન્ત્રૈરગ્નિરિત્યાદિભિઃ ક્રમાત્

અથ પાશુપતં સાક્ષાદ્વ્રતં દ્વાદશમાસિકમ્
કારયિત્વા મુનિસ્તસ્મૈ પ્રદદૌ જ્ઞાનમુત્તમમ્

તદાપ્રભૃતિ તં કૃષ્ણં મુનયશ્શંસિતવ્રતાઃ
દિવ્યાઃ પાશુપતાઃ સર્વે પરિવૃત્યોપતસ્થિરે

તતો ગુરુનિયોગાદ્વૈ કૃષ્ણઃ પરમશક્તિમાન્
545અ
તપશ્ચકાર પુત્રાર્થં સાંબમુદ્દિશ્ય શંકરમ્

તપસો તેન વર્ષાંતે દૃષ્ટો ઽસૌ પરમેશ્વરઃ
શ્રિયા પરમયા યુક્તસ્સાંબશ્ચ સગણશ્શિવઃ

વરાર્થમાવિર્ભૂતસ્ય હરસ્ય સુભગાકૃતેઃ
સ્તુતિં ચકાર નત્વાસૌ કૃષ્ણઃ સમ્યક્કૃતાંજલિઃ

સાંબં સમગણવ્યગ્રો લબ્ધવાન્પુત્રમાત્મનઃ
તપસા તુષ્ટચિત્તેન દત્તં વિષ્ણોશ્શિવેન વૈ

યસ્માત્સાંબો મહાદેવઃ પ્રદદૌ પુત્રમાત્મનઃ
તસ્માજ્જાંબવતીસૂનું સાંબં ચક્રે સ નામતઃ

તદેતત્કથિતં સર્વં કૃષ્ણસ્યામિતકર્મણઃ
મહર્ષેર્જ્ઞાનલાભશ્ચ પુત્રલાભશ્ચ શંકરાત્

ય ઇદં કીર્તયેન્નિત્યં શૃણુયાચ્છ્રાવયેત્તથા
સ વિષ્ણોર્જ્ઞાનમાસાદ્ય તેનૈવ સહ મોદતે