શિવપુરાણ · અધ્યાય 7.1.4

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે સપ્તમ્યાં વાયવીયસંહિતાયાં પૂર્વખણ્ડે નૈમિષોપાખ્યાનં નામ તૃતીયો ઽધ્યાયઃ
છપ્તેર્ 4
સૂત ઉવાચ
તસ્મિન્દેશે મહાભાગા મુનયશ્શંસિતવ્રતાઃ
અર્ચયંતો મહાદેવં સત્રમારેભિરે તદા

તચ્ચ સત્રં પ્રવવૃતે સર્વાશ્ચર્યં મહર્ષિણામ્ 1
વિશ્વં સિસૃક્ષમાણાનાં પુરા વિશ્વસૃજામિવ

અથ કાલે ગતે સત્રે સમાપ્તે ભૂરિદક્ષિણે
પિતામહનિયોગેન વાયુસ્તત્રાગમત્સ્વયમ્

શિષ્યસ્સ્વયંભુવો દેવસ્સર્વપ્રત્યક્ષદૃગ્વશી
આજ્ઞાયાં મરુતો યસ્ય સંસ્થિતાસ્સપ્તસપ્તકાઃ

1 દીર્ઘાભાવ આર્ષઃ
505બ્
પ્રેરયઞ્છશ્વદંગાનિ પ્રાણાદ્યાભિઃ સ્વવૃત્તિભિઃ
સર્વભૂતશરીરાણાં કુરુતે યશ્ચ ધારણમ્

અણિમાદિભિરષ્ટાભિરૈશ્વર્યૈશ્ચ સમન્વિતઃ
તિર્યક્કાલાદિભિર્મેધ્યૈર્ભુવનાનિ બિભર્તિ યઃ

આકાશયોનિર્દ્વિગુણઃ સ્પર્શશબ્દસમન્વયાત્
તેજસાં પ્રકૃતિશ્ચેતિ યમાહુસ્તત્ત્વચિંતકાઃ

તમાશ્રમગતં દૃષ્ટ્વા મુનયો દીર્ઘસત્રિણઃ
પિતામહવચઃ સ્મૃત્વા પ્રહર્ષમતુલં યયુઃ

અભ્યુત્થાય તતસ્સર્વે પ્રણમ્યાંબરસંભવમ્
ચામીકરમયં તસ્મૈ વિષ્ટરં સમકલ્પયન્

સોપિ તત્ર સમાસીનો મુનિભિસ્સમ્યગર્ચિતઃ
પ્રતિનંદ્ય ચ તાન્ સર્વાન્ પપ્રચ્છ કુશલં તતઃ

વાયુરુવાચ
અત્ર વઃ કુશલં વિપ્રાઃ કચ્ચિદ્વૃત્તે મહાક્રતૌ
કચ્ચિદ્યજ્ઞહનો દૈત્યા ન બાધેરન્સુરદ્વિષઃ

પ્રાયશ્ચિત્તં દુરિષ્ટં વા ન કચ્ચિત્સમજાયત
સ્તોત્રશસ્ત્રગૃહૈર્દેવાન્ પિત્ઃન્ પિત્ર્યૈશ્ચ કર્મભિઃ

કચ્ચિદભ્યર્ચ્ય યુષ્માભિર્વિધિરાસીત્સ્વનુષ્ઠિતઃ
નિવૃત્તે ચ મહાસત્રે પશ્ચાત્કિં વશ્ચિકીર્ષિતમ્

ઇત્યુક્તા મુનયઃ સર્વે વાયુના શિવભાવિના
પ્રહૃષ્ટમનસઃ પૂતાઃ પ્રત્યૂચુર્વિનયાન્વિતાઃ

મુનય ઊચુઃ
અદ્ય નઃ કુશલં સર્વમદ્ય સાધુ ભવેત્તપઃ
અસ્મચ્છ્રેયોભિવૃદ્ધ્યર્થં ભવાનત્રાગતો યતઃ

શૃણુ ચેદં પુરાવૃત્તં તમસાક્રાંતમાનસૈઃ
ઉપાસિતઃ પુરાસ્માભિર્વિજ્ઞાનાર્થં પ્રજાપતિઃ

સોપ્યસ્માનનુગૃહ્યાહ શરણ્યશ્શરણાગતાન્
સર્વસ્માદધિકો રુદ્રો વિપ્રાઃ પરમકારણમ્

તમપ્રતર્ક્યં યાથાત્મ્યં ભક્તિમાનેવ પશ્યતિ
ભક્તિશ્ચાસ્ય પ્રસાદેન પ્રસાદાદેવ નિર્વૃતિઃ

તસ્માદસ્ય પ્રસાદાર્થં નૈમિષે સત્રયોગતઃ
યજધ્વં દીર્ઘસત્રેણ રુદ્રં પરમકારણમ્

તત્પ્રસાદેન સત્રાંતે વાયુસ્તત્રાગમિષ્યતિ
તન્મુખાજ્જ્ઞાનલાભો વસ્તત્ર શ્રેયો ભવિષ્યતિ

ઇત્યાદિશ્ય વયં સર્વે પ્રેષિતા પરમેષ્ઠિના
અસ્મિન્દેશે મહાભાગ તવાગમનકાંક્ષિણઃ

દીર્ઘસત્રં સમાસીના દિવ્યવર્ષસહસ્રકમ્
અતસ્તવાગમાદન્યત્પ્રાર્થ્યં નો નાસ્તિ કિંચન

ઇત્યાકર્ણ્ય પુરાવૃત્તમૃષીણાં દીર્ઘસત્રિણામ્
વાયુઃ પ્રીતમના ભૂત્વા તત્રાસીન્મુનિસંવૃતઃ

તતસ્તૈર્મુનિભિઃ પૃષ્ટસ્તેષાં ભાવવિવૃદ્ધયે
સર્ગાદિ શાર્વમૈશ્વર્યં સમાસાદ વદદ્વિભુઃ