શિવપૂજાસ્તવઃ · અધ્યાય 1

પ્રાતઃ શઙ્કરચિન્તનસ્નપનસંસેકાસુસંરોધનૈઃ સન્ધ્યાસંસ્મૃતિમાર્જનાઘશમનોપસ્થાનસન્તર્પણૈઃ ।
દ્વારસ્યાર્ચનયાગધામગતવિઘ્નોદ્વાસનાદ્યૈઃ પ્રભોર્યઃ શ્રીમાન્યજનં કરોતિ ભવતસ્તસ્યૈવ સિદ્ધિદ્વયં । । ૧ । ।
એકૈવાર્થત ઈશશક્તિરમિતા યાનેકરૂપા શિવા કાલોપાધિવશાદ્દ્વિજાસ્ત્વનુદિનં બ્રાહ્મ્યાદિરૂપેણ તાં ।
ધ્યાયન્ત્યત્ર તુ નિર્મલાત્મશિવયોઃ સન્ધિશ્ચ શૈવી પુરા સન્ધ્યાતઃ શિવ એવ સાધકવરૈર્ધ્યેયઃ સદા નિર્મલઃ । । ૨ । ।
પ્રાતઃ સ્મરામિ હૃદયાબ્જસ્વમધ્યસંસ્થં ચન્દ્રાર્કમાર્ગવિરહોદિતચિત્સ્વરૂપં ।
ધ્યેયં સદા મુનિવરૈરપવર્ગસિદ્ધ્યૈ વિશ્વાત્મકં સદસદન્તમનન્તમીશં । । ૩ । ।
મધ્યન્દિને શતસહસ્રનિશાકરાભં વિશ્વેશ્વરં પરમકારણમપ્રમેયં ।
શમ્ભું સદોદિતમમાયવિયત્સ્વરૂપં કોદણ્ડમધ્યનિલયં નિયતં સ્મરામિ । । ૪ । ।
બ્રહ્માક્ષરં નિશિમુખેઽમૃતસાગરાભં વિશ્વાધિપં શિવમનૂત્થિતનાદસંસ્થં ।
બોધામૃતં કરણકારણકાર્યહીનં તં બ્રહ્મરન્ધ્રનિલયં નિયતં સ્મરામિ । । ૫ । ।
તેજોનિધાનમચલં શિવમર્ધરાત્રે નિત્યં નિરસ્તવિષયૈઃ પરમાર્થદૃગ્ભિઃ ।
વિજ્ઞેયમવ્યયમચિન્ત્યમભાવનીયં ઉન્મન્યતીતવિષયં સતતં સ્મરામિ । । ૬ । ।
ક્ષ્માદિગ્રન્થ્યન્તતત્ત્વક્રમનિહિતપદાક્રાન્તસંશુદ્ધવિદ્યા- તત્ત્વાન્તવ્યાપિસાદાશિવવિશદપદં ભાવયન્નાત્મરૂપં ।
શૈવજ્ઞાનપ્રસિદ્ધપ્રવરવિધિગતાશેષસત્કૃત્યકારી જીવં હૃદ્યેવ કુર્યાદ્રવિશશિદહનવ્યોમશક્ત્યન્તરસ્થં । । ૭ । ।
આયામૈઃ શ્વનસ્ય ભૌતિકમલં દેહં કલાભિઃ સુધીર્યઃ પઞ્ચાધ્વવિસર્પિણીભિરનિશં સંશોધ્ય તચ્છમ્બરૈઃ ।
મન્ત્રાલઙ્કૃતદેહભૃન્નિશિ દિવા સન્ધ્યાસુ સન્તોષયન્નર્ચાહોમસમાધિભિઃ શિવમસૌ સંયાતિ શૈવં પદં । । ૮ । ।
ય એષ દેવો મહતો મહીયાનણોરણીયાન્ભવભીરુભિઃ સઃ ।
જ્ઞેયઃ શિવઃ સર્વગતઃ શરીરે ધ્યેયઃ સ પૂજ્યઃ શિવલિઙ્ગમધ્યે । । ૯ । ।
હૃત્પદ્માખ્યશિવાલયે મનસિજે તત્કર્ણિકાખ્યે ક્રિયાપીઠે જ્ઞાનમયં વિશુદ્ધમનસા સંસ્થાપ્ય નાદાત્મના ।
લિઙ્ગં તચ્ચ સુધામયેન પયસા સંસ્નાપ્ય સમ્યક્પુનો વૈરાગ્યેણ ચ ચન્દનેન વસુભિઃ પુષ્પૈરહિંસાદિભિઃ । । ૧૦ । ।
પ્રાણાયામભવેન ધૂપવિધિના ચિદ્દીપદાનેન યઃ પ્રત્યાહારમયેન સોમહવિષા સૌષુમ્નજાપેન ચ ।
તચ્ચિત્તે બહુધારણાભિરમલધ્યાનોદ્ભવૈર્ભૂષણૈસ્તત્સામ્યાણિનિવેદનેન યજતે ધન્યઃ સ એવામલઃ । । ૧૧ । ।
ચન્દ્રસ્રાવિસુધામયેન હવિષા નાભિસ્થકુણ્ડેઽનલં સન્તર્પ્યેશમયં શિવાસ્પદગતવ્યોમ્નિ સ્થિતે સર્વગે ।
કન્દોદ્ભૂતશિવાણુનાદશિખયા વૃત્ત્યાત્મસંવેદનં શૈવે જ્યોતિષિ યઃ કરોતિ પુરુષો મુક્તઃ સ એવાક્ષયઃ । । ૧૨ । ।
યથાવદાત્માશ્રયવસ્તુમન્ત્ર- સ્વાયત્તલિઙ્ગાદિષુ શોધિતેષુ ।
સિદ્ધાન્તમાર્ગસ્થિતસાધકાનાં ત્વત્પૂજનં નાત્ર વિલોમતોઽસ્તુ । । ૧૩ । ।
ધારિકાભિધશક્તિબીજમનન્તપઙ્કજકુડ્મલં પુણ્યબોધવિરાગભૂતિપદં વિલોમચતુષ્ટયં ।
ગાત્રકં છદનદ્વયં કમલં સકેસરકર્ણિકં શક્તિમણ્ડલસઙ્ઘયુક્તમહં નમામિ શિવાસનં । । ૧૪ । ।
પૃથ્વીકન્દં કાલતત્ત્વાન્તનાલં લોકૌઘં તત્કણ્ટકં ભાવસૂત્રં ।
ગ્રન્થિગ્રન્થિં શુદ્ધવિદ્યાસરોજં વિદ્યેશાનારૂઢપત્રાષ્ટકં ચ । । ૧૫ । ।
વામાદિશક્તિગતકેસરકર્ણિકાઢ્યં અર્કાદિબિમ્બસહિતં વરયોગપીઠં ।
તત્ર સ્થિતં હૃદયમન્ત્રગતાત્મમન્ત્ર- મૂર્તિં ચ બિન્દુગતમીશમહં નમામિ । । ૧૬ । ।
તત્કન્દં શતકોટિયોજનમિતં નાલં પરાર્ધાન્તકં ગ્રન્થિઃ કોટિપરાર્ધપશ્ચિમસહસ્રોઽબ્જં ચ તલ્લક્ષકં ।*
મૂર્તિસ્તસ્ય ચ કોટિરીશ્વરમયી તસ્યાર્બુદસ્યાર્બુદામ્ભોજં મન્ત્રમયં સદાશિવવપુસ્તદ્વાનમેયઃ શિવઃ । । ૧૭ । ।*
યસ્યામૌષધભૂષણધ્વનિમયી મૂર્તિઃ પરા બૈન્દવી ધ્યેયા શઙ્કરમન્ત્રતન્ત્રનિરતૈર્જ્ઞાનક્રિયાઙ્ગી શિવા ।
સર્વૈશ્વર્યસુખપ્રદા નિરુપમા સાદાશિવી નિર્મલા નાદાખ્યાય સદાશિવાય મહતે શાન્તાય તસ્મૈ નમઃ । । ૧૮ । ।
ધ્યેયઃ સદા ગગનમણ્ડલમધ્યવર્તી નિર્વિઘ્નશુદ્ધશિવયોગિહૃદમ્બુજસ્થઃ ।
ઈશોર્ધ્વનિષ્કલશિવાન્તવપુઃ સદેશો બિન્દુઃ સ્વરોદ્ભવકલાભુવનેશગર્ભઃ । । ૧૯ । ।
યોઽસાવીશાનમૂર્ધા નરમુખકમલોઽઘોરહૃદ્વામગુહ્યઃ સદ્યોમૂર્તિઃ પુરેશાનનહૃદયપદઃ ષડ્વિધાધ્વસ્વરૂપઃ ।
ભૂતામ્ભોરાશિસિદ્ધિસ્મરભુજગકલાક્ળ્પ્તદેહઃ ક્રિયેચ્છા- દૃઙ્માસાર્ધામ્બકં તં કબિલગતમહં ન્ૐઇ વિદ્યાશરીરં । । ૨૦ । ।
શ્વેતાસૃક્કૃષ્ણપીતસ્ફટિકશશિસુવર્ણારુણાલ્યગ્નિવર્ણૈર્બ્રહ્માઙ્ગૈર્વ્યક્તમૂર્તિર્ભવહરશિવસંયોગતઃ સ્ફાટિકાભઃ ।
ઐક્યાન્મન્ત્રાર્થયોરિત્યખિલશિવમતેષ્વાહસર્વાર્થહેતુર્વક્ત્રાણાં વર્ણભેદશ્ચિદચિદધિપતેશ્ચિત્રમેતત્સ્વરૂપં । । ૨૧ । ।
ઈશાનેન વિયન્મયેન ધવલપ્રખ્યેન સર્વપ્રભોર્વ્યાપ્તં વક્ત્રચતુષ્ટયં પુરુષહૃદ્ગુહ્યાજમન્ત્રાત્મકં ।
તેનેદં ધવલપ્રભં શિવવિદઃ પૂર્વાદિકાષ્ઠાભૃતાં વર્ણાનુગ્રહહેતુતઃ પ્રતિમુખં પીતાદિવર્ણં વિદુઃ । । ૨૨ । ।
ઈશતત્પુરુષાઘોર- વામાજવદનં શિવં ।
બાલયૌવનવૃદ્ધસ્ત્રી- નરાકારં નમામ્યહં । । ૨૩ । ।
ત્રિશૂલખટ્વાઙ્ગધરઃ સશક્તિર્વરાબ્જહસ્તોઽભયપાણિરીશઃ ।
સેન્દીવરાહિર્ડમરુપ્રસક્તઃ સબીજપૂરઃ સુભગોઽક્ષસૂત્રી । । ૨૪ । ।
બોધાનન્દમયી વિભોર્ભવભયપ્રધ્વંસકૃચ્છક્તયસ્તિસ્રસ્તાઃ પરિણામતશ્ચ વિવૃતિર્નિઃશેષબીજસ્ય હિ ।
તપૂર્ણં પ્રકૃતિઃ કલાદ્યભિમુખી દીર્ઘાક્ષસૂત્રં મનઃ શમ્ભોરસ્ત્રનિકાય આગમપરૈર્જ્ઞેયઃ પરો નાપરઃ । । ૨૫ । ।
ઈશાનં સર્વાસાં વિદ્યાનામીશ્વરં ચ ભૂતાનાં ।*
બ્રહ્માધિપતિં બ્રહ્મત્વાન્નિષ્કલરૂપં સદાશિવં ન્ૐઇ । । ૨૬ । ।*
તત્પુરુષં ભક્તાનાં શૈવજ્ઞાનપ્રદં મહદેવં ।*
રુદ્રં શિવત્વસિદ્ધ્યૈ તત્ત્વપ્રેરકમહં વન્દે । । ૨૭ । ।*
અથ ઘોરમઘોરં પશુપાશનિરાકરણં ઘોરઘોરતરં ।*
(થિશલ્ફ્-લિને અપ્પેઅર્સ્તો બે ઉન્મેત્રિચલાર્યા)
સર્વસ્માચ્છરણમહં શર્વં બહુરૂપિણં વન્દે । । ૨૮ । ।*
વામં જ્યેષ્ઠં રૌદ્રં કલવિકરણં બલવિકરણં કાન્તં ।*
બલપ્રમથનં સર્વભૂતદમનં મનોન્મનમહં વન્દે । । ૨૯ । ।*
(થિશલ્ફ્-લિને અપ્પેઅર્સ્તો બે ઉન્મેત્રિચલાર્યા)
સદ્યોજાતં સર્વજ્ઞં પ્રણતાનાં ભવભયાપહરં ।*
(થિશલ્ફ્-લિને અપ્પેઅર્સ્તો બે ઉન્મેત્રિચલાર્યા)
અતિભવયોજકમમલં ભવોદ્ભવં ન્ૐઇ જગદધિપં । । ૩૦ । ।*
શ્રીમન્મૂલમનૂત્થનાદશિખયા બ્રહ્માદિસાદાશિવ- સ્થાનત્યાગગતિક્રમોર્ધ્વવિલસદ્વ્યોમાન્તસંસ્થાય તે ।
બોધાનન્દમયાય સર્વવિભવે નિત્યાય વિશ્વાત્મને શુદ્ધાયામલતેજસે ચ મહતે તસ્મૈ પરસ્મૈ નમઃ । । ૩૧ । ।
ચન્દ્રયુગ્મગુણાર્થમાત્રતદર્ધતદ્દલષોડશ- દ્વ્યુત્તરત્રિદશાબ્ધિષષ્ટિભુજઙ્ગમશ્રવણક્ષમા ।
દર્શનેષુકરાંશભાવમિતોન્મની પરમાસનં યસ્ય તં પ્રણતોઽસ્મિ નિષ્કલમવ્યયં પરમં શિવં । । ૩૨ । ।
આદિપઞ્ચમમૃત્યુભૂષણચન્દ્રખણ્ડગુણાશ્રદૃગ્- ભાનુગધ્વનિસીરભાસ્કરસેન્દુવૃત્તહલાકૃતિઃ ।
સાંશુમત્ત્રિશિખદ્વિબિમ્બગતદ્વિકુબ્જગ ઉન્મના પાતુ વઃ સકલાપરઃ સકલાકલઃ સકલઃ શિવઃ । । ૩૩ । ।
નિષ્કલં શિવરુદ્રપુદ્ગલભૂષણાર્ધહિમાંશુમદ્- રોધિદણ્ડતદન્તશક્તિચતુષ્ટયેશ્વરયોગિનં ।
શઙ્કરં વસુસાગરાઙ્ગુલચારિણં રસશૂન્યગં સર્વમન્ત્રપતિં પ્રાસાદમહં નતોઽસ્મિ ષડધ્વગં । । ૩૪ । ।
ચિદ્વ્યક્તિસંસ્થિત્યવલોકરોધૈર્મુદ્રોત્તરૈરઙ્ગશિવૈકભાવૈઃ ।*
પાદાચમાર્ઘ્યપ્રસવપ્રદાનૈસ્ત્વદર્ચનં જન્મફલં મહેશ । । ૩૫ । ।*
આવાહનં સ્વાત્મનિ ચિત્પ્રકાશસ્તત્ર સ્થિતિઃ સ્થાપનમીશ્વરસ્ય ।*
સાન્નિધ્યમાત્મેશ્વરસન્નિધાનં સંરોધનં સ્વસ્ય શિવે નિરોધઃ । । ૩૬ । ।*
નમોઽસ્તુ સંજ્ઞાનહૃદે ભવાય નમો ગુણૈશ્વર્યવિશિષ્ટમૂર્તયે ।*
નમોઽપરાધીનવશિત્વરૂપશિખાય તેજઃકવચાત્મને નમઃ । । ૩૭ । ।*
નમઃ પશૂનાં મલકૃતનક્ષમાસહપ્રતાપાસ્ત્રધરાય શૂલિને ।*
નમોઽવિકારાય ષડઙ્ગમૂર્તયે સદાશિવાયામૃતરૂપિણે નમઃ । । ૩૮ । ।*
સ્વભાવશુદ્ધસ્ય શિવસ્ય પાદમાચામમાત્મીયવિશુદ્ધિહેતોઃ ।*

અર્ઘ્યપ્રદાનં કુસુમાર્પણં ચ સદેશધામાપ્તિનિમિત્તમેતથ્ । । ૩૯ । ।*
સ્નાનં સ્વાત્મમલાપહં શુભમયૈર્ગન્ધૈઃ સમાલેપનં સદ્વસ્ત્રાભરણં સુગન્ધિકુસુમૈર્માલાભિરભ્યર્ચનં ।
સાલઙ્કારસદાશિવસ્ય વિધિવદ્ધૂપપ્રદાનં ત્વણોર્ભોગાર્થં હિ સદેશધામ્નિ વિમલં દીપં શિવજ્ઞાનદં । । ૪૦ । ।
શુચીશરક્તપાનિલેન્દ્રમૃત્યુકેન્દુસંસ્થિતાન્પયોધરાર્કવાતવહ્નિસન્નિભાનિનેક્ષણાન્ ।
(થે ળોકપાલસ્. ઇન=સૂર્ય ઃઃ ઇનેક્ષણાન્= દ્વાદશાક્ષાન્!)
યુગાનનાન્વરાભયત્રિશૂલશક્તિયુક્કરાન્નમઃ શિવાઙ્ગસમ્ભવાન્હૃદાદિમન્ત્રવિગ્રહાન્ । । ૪૧ । ।
ભોગાઙ્ગાર્ચનમાત્મનઃ શિવગુણપ્રાપ્ત્યર્થમૈક્યં પ્રભોરઙ્ગાનાં પુનરર્ચકસ્ય શિવસંયોગાય શુદ્ધાત્મનઃ ।
તૃપ્તસ્યાન્નનિવેદનામ્બુમુખવાસાદિપ્રદાનં મનસ્- તૃપ્ત્યર્થં શિવભાવમઙ્ગલકરં ચિત્રં તત્રાર્ચાફલં । । ૪૨ । ।
પવિત્રભૂતસ્ય પવિત્રદાનં તાપત્રયઘ્નં સકલાર્થસિદ્ધ્યૈ ।
જપશ્ચ ભક્ત્યા પ્રણતિઃ શિવસ્ય બ્રહ્મેન્દ્રવિષ્ણ્વાદિપદત્વહેતુઃ । । ૪૩ । ।
અર્ચને સકલં જપે સકલાકલં સતતોદિતં નિષ્કલં સકલાધ્વગં પરિપૂર્ણમાત્મસમર્પણે ।
વ્યોમ્નિ સુસ્ફટિકપ્રભં ભવને કલાસહિતં હરં યો હિ વેત્તિ પરં શિવં શિવ એવ સોઽસ્ત્ર ન સંશયઃ । । ૪૪ । ।
ભૂયઃ પૂજનમીશસન્નિધિકરં સમ્પ્રાર્થનં સ્વેશયોરન્યોન્યં ત્વવલોકનાય ભુવને ભોગાય સાદાશિવે ।
ઈશાગ્ન્યર્ચનમર્પણં ક્ષપયિતું બન્ધત્રયં કર્મણો જ્ઞેયં સ્વાત્મનિવેદનં પરશિવે સ્થિત્યર્થમેવાત્મનઃ । । ૪૫ । ।
અશુદ્ધતત્ત્વૌઘબહિષ્ક્રિયાર્થં પરાઙ્મુખાર્ઘ્યં પરમેશ્વરસ્ય ।
યસ્મિન્નવસ્થાનકરં વિસર્ગં કુર્વન્સ શૈવં પદમભ્યુપેતિ । । ૪૬ । ।
વિપ્રોત્તુઙ્ગશ્ચોલદેશી ચ સૂરિઃ શમ્ભોઃ પૂજાસ્તોત્રમેતત્પવિત્રં ।
સિદ્ધાન્તજ્ઞો જ્ઞાનશમ્ભુઃ શિવોક્ત્યા ચક્રે ભક્ત્યા ભુક્તયે મુક્તયે ચ । । ૪૭ । ।